Sąd oddalił apelację właścicieli lokalu, ogrzewanie z podzielników zostaje

Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wyrokiem z dnia 29 września zasądził od pozwanych Ł. R., C. R. na rzecz powódki (...) w F. kwotę 1 921,38 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od: a) - kwoty 232,53 zł od 1 stycznia 2023 roku, b) kwoty 11,16 zł od 1 lipca 2023 roku, c) kwoty 127,82 zł od 1 sierpnia 2023 roku, d) kwoty 127,82 zł od 1 września 2023 roku, e) kwoty 127,82 zł od 1 października 2023 roku, f) kwoty 1 294,23 zł od 1 stycznia 2024 roku, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd nadto zasądził od pozwanych na rzecz powódki kwotę 1 094,39 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia wyroku.

Orzeczenie to zostało wydane w wyniku poczynienia przez Sąd I instancji następujących ustaleń faktycznych.

Pozwani są właścicielami lokalu mieszkalnego przy (...) w F. wpisanego do księgi wieczystej o nr (...) znajdującego się w zasobach powódki.

Powódka nalicza opłaty za centralne ogrzewanie na podstawie podzielników, która to metoda spełnia wszelkie wymogi unijne w zakresie energooszczędności. Pozwani nie uznają tego sposobu obliczania opłat, wskazując jako poprawną metodę rozliczenia według powierzchni użytkowej lokalu.

W związku z uiszczaniem przez pozwanych opłat za lokal mieszkalny w niższych wysokościach powstała niedopłata w łącznej wysokości 1 931,18 zł, na którą to kwotę składają się:



kwota 232,53 zł – tytułem rozliczenia kosztów za centralne ogrzewanie w mieszkaniu pozwanych za okres grzewczy od 1 września 2021r. do 31 sierpnia 2022r. Kwota ta wynika z rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania w kwocie 397,41 zł (pomniejszona o nadpłatę w wysokości 164,88 zł z wcześniejszych opłat mieszkaniowych z terminem płatności na dzień 31 grudnia 2022r.);



kwota 11,16 zł – tytułem niedopłaty w opłatach mieszkaniowych za czerwiec 2023 r. Kwota ta wynika z niedopłat w wysokości: 117,60 zł (luty 2023r.), 127,82 zł (marzec 2023r.), 127,82 zł (kwiecień 2023r.), 127,82 zł (maj 2023 r.) i 127,82 zł (czerwiec 2023r.) pomniejszonych o nadpłatę z rozliczenia dostawy wody i odprowadzenia ścieków w kwocie 367,72 zł do 10 lutego 2023r. oraz pomniejszone o zwrot wynikający z rozliczenia dostawy wody i odprowadzenia ścieków w kwocie 250 zł do 10 lutego 2024r.;



kwota 127,82 zł – tytułem różnicy w opłatach za mieszkanie za lipiec 2023r.



kwota 127,82 zł - tytułem różnicy w opłatach za mieszkanie za sierpień 2023r.



kwota 127,82 zł - tytułem różnicy w opłatach za mieszkanie za wrzesień 2023r.



kwota 1 294,23 zł – tytułem rozliczenia za centralne ogrzewanie w mieszkaniu pozwanych za okres grzewczy od 1 września 2022r. do 31 sierpnia 2023r.;



kwota 9,80 zł – tytułem opłaty za korespondencję zgodnie z § 5 regulaminu dostarczania korespondencji powódki.

Pozwani nie uznają wysokości naliczonych przez powódkę opłat. Składali odwołania/reklamacje do powódki, te jednak nie zostały przez nią uwzględnione.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych właściciele lokali niebędący członkami spółdzielni są obowiązani uczestniczyć w kosztach związanych z eksploatacją i utrzymaniem lokali, nieruchomości wspólnych oraz mienia spółdzielni przeznaczonego do wspólnego korzystania. Obowiązek ten realizowany jest poprzez uiszczanie stosownych opłat, a obowiązek uczestniczenia w tych kosztach wynika z samego faktu poniesienia tych kosztów przez spółdzielnię.

Istota sporu dotyczyła przede wszystkim wysokości opłat za centralne ogrzewanie oraz sposobu ich rozliczania. Pozwani kwestionowali rozliczanie kosztów na podstawie podzielników, wskazując, że właściwe powinno być rozliczenie według powierzchni użytkowej lokalu.

Sąd uznał jednak, że sposób rozliczenia przyjęty przez powódkę był zgodny z art. 45a ustawy – Prawo energetyczne. Zgodnie z art. 45a ust. 8 dopuszczalne jest rozliczanie kosztów ogrzewania na podstawie wskazań ciepłomierzy lub podzielników kosztów ogrzewania, natomiast rozliczenie według powierzchni lub kubatury lokalu jest dopuszczalne w sytuacji, gdy zastosowanie tych urządzeń jest technicznie niewykonalne lub nieopłacalne. Stosownie do art. 45a ust. 9 i 10 wybór metody należy do właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego, który wprowadza ją w formie regulaminu rozliczeń.

W ocenie Sądu powódka zastosowała prawidłową i zgodną z prawem metodę rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania. Obowiązujący w Spółdzielni regulamin przewidywał przy tym możliwość rozliczania według powierzchni użytkowej lokali, jednak wymagało to złożenia stosownej deklaracji podpisanej przez większość użytkowników lokali w danym budynku. Warunek ten w niniejszej sprawie nie został spełniony.

Sąd za niezasadne uznał również zarzuty pozwanych dotyczące opłat za wodę. Wyliczenia Spółdzielni zostały dokonane zgodnie z obowiązującym regulaminem oraz złożoną przez pozwanych deklaracją zużycia wody w wysokości 7 m

3. Pozwani nie dokonali zmiany tej deklaracji, co potwierdzili w toku postępowania. W konsekwencji opłaty za okres od lipca do września 2023 r. zostały naliczone zgodnie z obowiązującymi zasadami.

W rezultacie Sąd w przeważającej części uwzględnił żądanie pozwu, oddalając jedynie roszczenie o zapłatę kwoty 9,80 zł tytułem kosztów korespondencji, gdyż sąd uznał, że koszty te stanowią element bieżącej działalności Spółdzielni i są pokrywane w ramach ponoszonych opłat, wobec czego brak było podstaw do dodatkowego obciążenia nimi pozwanych.

O kosztach procesu Sąd orzekł stosunkowo do wyniku sprawy uznając, że powódka wygrała postępowanie w 99,49% i dlatego zasądził na jej rzecz kwotę 1 094,39 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Apelację od tego orzeczenia wnieśli pozwani zaskarżając wyrok w całości.

Zarzucili naruszenie przepisu prawa procesowego, a to art. 233 § 1 k.p.c., które miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku, na skutek przyjęcia założenia, że dowody przedłożone przez Spółdzielnię są niepodważalne i potwierdzają stanowisko strony powodowej, przy jednoczesnym pominięciu wszystkich dowodów zaoferowanych przez stronę pozwaną poprzez nieodniesienie się do nich;

Podnieśli także zarzut naruszenia przepisów praw amaterialnego, a to:

1) art. 9, art. 10 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 315/1), które wskazują, że rozliczenia kosztów ciepła powinny opierać się na rzeczywistym zużyciu, mierzonym urządzeniami spełniającymi wymagania metrologiczne, których to wymogów nie spełniają podzielniki ciepła, albowiem nie są urządzeniami pomiarowymi w rozumieniu ustawy z dnia 11 maja 2001r. - Prawo o miarach (art. 4 pkt 13);

2) art. 45 ust. 1 i art. 45a ustawy - Prawo energetyczne poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji zasądzenie roszczenia, które nie odpowiada energii rzeczywiście dostarczonej pozwanym.

Nadto podnieśli:

1) sprzeczność dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym polegającą na przyjęciu za udowodnione roszczenia powoda, w sytuacji gdy nie wykazał powód swego roszczenia żadnym wiarygodnym dowodem, który potwierdzałby wysokość zużycia ciepłej wody, w szczególności wskazaniami urządzeń odzwierciedlających rzeczywiste zużycie ciepła, którymi nie są podzielniki ciepła, a także dokumentami, które spełniałyby wymogi wynikające z przepisów art. 21 ust. 1-4, w tym w szczególności art. 21 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 września 1994r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2023r., poz. 120 ze zm.);

2) nierozpoznanie istoty sprawy poprzez nieodniesienie się do zarzutów strony pozwanej oraz zgłoszonych przez nią dowodów w postaci: 1) potwierdzeń wpłat – na fakt wysokości wpłat dokonywanych przez pozwanych w okresie objętym pozwem, 2) rozliczenia wysokości należności i wpłat na wysokość należności – na fakt wpłat dokonywanych przez pozwanych oraz wysokości zaległości po stronie pozwanych, 3) zdjęcia licznika wody – na fakt różnicy w zużyciu wody pomiędzy dniem 14 lipca 2021r. a 11 grudnia 2022r., 4) zestawienia zużycia wody – na fakt wysokości zużycia wody przez pozwanych, wysokości opłat należnych za zużycie wody oraz wysokości wpłat dokonywanych przez pozwanych za zużycie wody.

Na tych podstawach wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanych na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenia powoda przyjmując za podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne.

Ustalenia te Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne.

Istota sporu koncentrowała się na zakwestionowaniu przez pozwanych dopuszczalności rozliczania kosztów ogrzewania na podstawie wskazań podzielników kosztów ciepła, a także sposobu rozliczenia opłat za wodę.

W pierwszej kolejności należało jednakże wskazać, że Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy. Nierozpoznanie istoty sprawy, w kontekście art. 386 § 4 k.p.c., zachodzi wówczas, gdy sąd w ogóle nie zbada materialnoprawnej podstawy żądania albo pominie merytoryczne zarzuty strony, w szczególności na skutek błędnego przyjęcia istnienia przesłanki unicestwiającej roszczenie. Nie jest natomiast nierozpoznaniem istoty sprawy samo wadliwe – zdaniem strony – ustalenie określonych faktów, pominięcie części dowodów czy nawet błędna ocena dowodów. Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 czerwca 2023r. (II (...)) błędy dotyczące ustaleń faktycznych, nieprawidłowa ocena dowodów lub zaniechanie dokonania określonych ustaleń nie stanowią same przez się nierozpoznania istoty sprawy.

Taka sytuacja (nierozpoznanie istoty sprawy) w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Sąd Rejonowy rozpoznał zarówno podstawę prawną obowiązku ponoszenia przez pozwanych opłat na rzecz Spółdzielni, jak i zasadniczy zarzut odnoszący się do rozliczania kosztów centralnego ogrzewania przy wykorzystaniu podzielników. Ocenił również zarzuty dotyczące rozliczeń wody, a częściowo podzielił stanowisko pozwanych, oddalając żądanie dotyczące kwoty 9,80 zł naliczonej z tytułu korespondencji. Nie sposób zatem przyjąć, że Sąd I instancji uchylił się od merytorycznego rozpoznania przedmiotu sporu. Okoliczność natomiast, że w pisemnym uzasadnieniu Sąd Rejonowy nie omówił osobno każdego dokumentu przedłożonego przez pozwanych, nie jest równoznaczna z nierozpoznaniem istoty sprawy ani automatycznie z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. Obowiązkiem sądu jest dokonanie wszechstronnej oceny materiału mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia, nie zaś szczegółowe odniesienie się w uzasadnieniu do każdego twierdzenia i każdego dokumentu strony, niezależnie od jego znaczenia dla wyniku postępowania.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać wyłącznie na przedstawieniu przez stronę własnej, odmiennej wersji stanu faktycznego lub własnej oceny zgromadzonych dowodów. Konieczne jest wykazanie, że sąd przy ocenie określonego dowodu naruszył zasady logicznego rozumowania, wskazania wiedzy lub doświadczenia życiowego. Jeżeli natomiast z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, dokonana ocena pozostaje pod ochroną art. 233 § 1 k.p.c., choćby na podstawie tych samych dowodów możliwe było sformułowanie również innych wniosków. Takie stanowisko Sąd Najwyższy wyraził między innymi w wyroku z 27 września 2002 r., II CKN 817/00, a następnie wielokrotnie podtrzymywał w późniejszym orzecznictwie.

Apelacja pozwanych w znacznej części stanowi natomiast polemikę z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd Rejonowy. Pozwani wskazują na przedłożone przez siebie potwierdzenia wpłat, własne zestawienie należności i wpłat, zdjęcie licznika wody oraz zestawienie zużycia wody, jednak samo przedstawienie własnych wyliczeń nie prowadzi jeszcze do podważenia ustaleń Sądu I instancji. Z apelacji wynika, że pozwani domagali się nadania wskazanym dokumentom znaczenia odmiennego od przyjętego przez Sąd Rejonowy. Nie wykazali jednak, aby rozumowanie Sądu I instancji prowadzące do ustalenia wysokości należności było sprzeczne z zasadami logiki albo doświadczenia życiowego.

Podkreślenia wymaga, że z art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c. wynika, iż ciężar wykazania istnienia i wysokości dochodzonego roszczenia spoczywał na stronie powodowej. Nie oznacza to jednak, że okoliczności te mogą być wykazywane wyłącznie dokumentami mającymi charakter dowodów księgowych spełniających wszystkie wymagania art. 21 ustawy o rachunkowości. Przepisy ustawy o rachunkowości określają przede wszystkim wymagania dotyczące prowadzenia ksiąg rachunkowych i dowodów księgowych, nie ustanawiają natomiast zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu cywilnym. Tymczasem dokument prywatny jest pełnoprawnym środkiem dowodowym, który podlega ocenie zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. i może, w powiązaniu z pozostałym materiałem sprawy, stanowić podstawę ustaleń faktycznych i wyrokowania. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 czerwca 2018r. (I CSK 470/17) podkreślił, że moc dowodowa dokumentu prywatnego nie ogranicza się jedynie do formalnego stwierdzenia, iż osoba podpisana pod dokumentem złożyła zawarte w nim oświadczenie, lecz w pozostałym zakresie dokument podlega swobodnej ocenie sądu tak jak każdy inny dowód.

Mając na względzie powyższe wskazać należy, że zarzut jakoby dokumentacja przedstawiona przez Spółdzielnię nie spełnia wymagań art. 21 ustawy o rachunkowości nie może samodzielnie prowadzić do wniosku o nieudowodnieniu roszczenia.

Podobnie, za nietrafny należało uznać zarzut odnoszący się do sposobu rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania. Sąd Rejonowy prawidłowo odwołał się do art. 45a ustawy – Prawo energetyczne. W okresie objętym sporem przepisy te wprost przewidywały możliwość rozliczania kosztów ogrzewania lokali przy wykorzystaniu wskazań podzielników kosztów ogrzewania. Art. 45a ust. 8 Prawa energetycznego wskazuje jako dopuszczalne metody rozliczenia w odniesieniu do lokali mieszkalnych i użytkowych zarówno wskazania ciepłomierzy, jak i wskazania podzielników kosztów ogrzewania, natomiast rozliczenie według powierzchni lub kubatury lokalu przewiduje co do zasady wówczas, gdy zastosowanie ciepłomierzy lub podzielników jest technicznie niewykonalne lub nieopłacalne.

Jednocześnie art. 45a ust. 9 Prawa energetycznego pozostawia właścicielowi lub zarządcy budynku wielolokalowego wybór metody rozliczania całkowitych kosztów zakupu ciepła na poszczególne lokale, zaś ust. 10 nakazuje wprowadzenie wybranej metody w regulaminie rozliczeń. Ustawa wyraźnie przewiduje również możliwość określenia w regulaminie warunków zamiennego rozliczenia według powierzchni lub kubatury w przypadku budynków, w których stosuje się podzielniki.

Szczególnego podkreślenia wymaga przy tym, że argument pozwanych, według którego podzielnik kosztów ogrzewania nie jest przyrządem pomiarowym w rozumieniu przepisów prawa o miarach, nie prowadzi do wniosku o niedopuszczalności stosowania podzielników. Jak wynika z powyższego, prawo energetyczne samo bowiem rozróżnia ciepłomierze będące urządzeniami pomiarowymi od innych urządzeń umożliwiających indywidualne rozliczenie kosztów ogrzewania, które nie są przyrządami pomiarowymi w rozumieniu przepisów metrologicznych, a jednocześnie ustawodawca, mimo to, wprost dopuścił wykorzystanie wskazań podzielników przy rozliczaniu kosztów ogrzewania.

Stanowisko pozwanych nie znajduje również w dyrektywie 2012/27/UE (Dz.Urz.UE.L Nr 315, str. 1), w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym sporem po zmianach wprowadzonych dyrektywą 2018/2002, w art. 9 ust. 3 wprost przewidywała stosowanie indywidualnych podzielników kosztów ciepła w budynkach wielolokalowych, gdy zastosowanie indywidualnych ciepłomierzy nie jest technicznie wykonalne lub ekonomicznie uzasadnione. Dyrektywa przewiduje ponadto, że informacje rozliczeniowe mogą opierać się na rzeczywistym zużyciu lub wskazaniach podzielników kosztów ciepła. Tym samym z dyrektywy 2012/27/UE nie można wyprowadzić – jak czynią to apelujący – normy nakazującej rozliczanie kosztów ogrzewania lokalu wyłącznie na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut dotyczący rozliczenia kosztów wody.

Sąd Rejonowy ustalił, że pozwani złożyli deklarację zużycia wody w wysokości 7 m

3 i deklaracji tej w okresie objętym sporem nie zmienili. Na jej podstawie dokonywane były naliczenia, natomiast przy rozliczeniu uwzględniono również nadpłaty wynikające z rozliczeń dostawy wody i odprowadzania ścieków. Przedłożenie przez pozwanych zdjęcia licznika oraz własnych zestawień zużycia nie prowadzi automatycznie do wyeliminowania obowiązującej deklaracji ani nie dowodzi, że naliczenia dokonane przez Spółdzielnię były niezgodne z regulaminem. Dla skutecznego podważenia rozliczenia konieczne byłoby wykazanie konkretnego błędu w przyjętych danych albo w zastosowaniu obowiązującej metody rozliczenia. Samo przeciwstawienie rozliczeniu Spółdzielni własnych obliczeń pozwanych nie jest w tym zakresie wystarczające.

W rezultacie Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował zarówno art. 4 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, statuujący obowiązek właściciela lokalu uczestniczenia w kosztach jego eksploatacji i utrzymania, jak i przepisy art. 45a Prawa energetycznego dotyczące sposobu rozliczania kosztów zakupu ciepła w budynkach wielolokalowych. Pozwani nie wykazali aby powodowa Spółdzielnia zastosowała wobec nich metodę niedopuszczalną prawem bądź aby dochodzona przez nią, a zasądzona przez Sąd Rejonowy kwota wynikała z konkretnego błędu rachunkowego albo uwzględnienia świadczenia nienależnego.

Z tych też względów apelacja pozwanych podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1

1

i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c. stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.

Koszty te ustalono przy uwzględnieniu § 2 pkt 3 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 118 ).

SSO Andrzej Dyrda