Sąd oddalił apelację powoda od wyroku w sprawie sankcji kredytu darmowego

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z 3 marca 2026 roku w sprawie (...) z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. przeciwko (...) spółce akcyjnej w T. o zapłatę:

–

w punkcie 1 oddalono powództwo;

–

w punkcie 2 zasądzono od powoda na rzecz pozwanego 287 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w całości wywiódł powód, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia:

–

art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/481 przez nie wywiązanie się z obowiązku zbadania z urzędu poszanowania wymogu informacyjnego przewidzianego w przywołanym przepisie dyrektywy 2008/48 oraz wyciągnięcia wszystkich wynikających z art. 45 u.k.k.2 konsekwencji naruszenia takiego obowiązku (zarzut I);

–

art. 233 § 1 k.p.c.3 w związku z art. 232 k.p.c. przez uznanie, że strona pozwana wykazała prawidłowość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) przez zamieszczenie w umowie kredytowej dowolnej wartości procentowej wraz z założeniami przyjętymi do jej obliczenia, podczas gdy strona pozwana powinna w procesie udowodnić poprawność przyjętych założeń i podanej wartości (...), na niej bowiem spoczywał obowiązek udowodnienia i ciężar dowodu w tym zakresie (zarzut II).

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 45 ust. 5 u.k.k. przez jego błędną interpretację i uznanie, że wykonanie umowy w rozumieniu tego przepisu następuje z chwilą wypłacenia przez kredytodawcę kwoty kredytu (zarzut III);

–

art. 45 ust. 1 u.k.k. przez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa, w sytuacji gdy pozwany zawierając z konsumentem umowę kredytu naruszył obowiązki informacyjne określone w tym przepisie, co powinno skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego i uwzględnieniem powództwa w całości (zarzut IV);

–

art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. w związku z art. 3 lit. I) i art. 10 ust. 2 lit. d) dyrektywy 2008/48 przez błędną wykładnię i uznanie, że pozwany nie naruszył obowiązku informacyjnego w zakresie całkowitej kwoty kredytu, podczas gdy w umowie obok prawidłowo wyodrębnionej całkowitej kwoty kredytu (nieobejmującej kosztów) wprowadził drugą kategoryczną kwotę — „kwotę udzielonego kredytu” / „kwotę pożyczki”, obejmującą sumę całkowitej kwoty kredytu i pozaodsetkowych kosztów kredytu, nieznaną ani dyrektywie 2008/48, ani ustawie o kredycie konsumenckim; kategoria ta nie ma podstawy w zamkniętym systemie definicji z art. 3 dyrektywy 2008/48, który – jak przesądził (...) w wyrokach C-377/14 (pkt 85-86), C-686/19 (pkt 42-43) i C-744/24 (pkt 53-54) – zawiera kompletną koncepcję podziału kwot w umowie o kredyt konsumencki na całkowitą kwotę kredytu i całkowity koszt kredytu, nie pozostawiając miejsca na kategorie pośrednich, zaś wprowadzenie do umowy takiej dodatkowej kwoty zniekształca obraz zobowiązania, dezorientuje konsumenta co do kwoty faktycznie mu udostępnionej i tworzy pozorną podstawę dla naliczania odsetek od kosztów kredytu (zarzut V);

–

art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. w związku z art. 3 lit. j) i art. 10 ust. 2 lit. f) dyrektywy 2008/48/WE przez błędną wykładnię i uznanie, że pozwany nie naruszył obowiązku informacyjnego, podczas gdy: (i) zastosował nominalną stopę oprocentowania do podstawy obejmującej – obok całkowitej kwoty kredytu – również pozaodsetkowe koszty kredytu, co jest wprost sprzeczne z art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48 definiującym stopę oprocentowania jako oprocentowanie stosowane wyłącznie do wypłaconej kwoty kredytu, a załącznik I do dyrektywy interpretowanym przez (...) w wyroku C-377/14 (pkt 88) i potwierdzonym w wyroku C-744/24 z dnia 23 kwietnia 2026 r. (pkt 55-58, sentencja), który przesądził, że włączenie do umów warunków przewidujących oprocentowanie kwot stanowiących całkowity koszt kredytu stoi na przeszkodzie dyrektywie 2008/48, błąd ten ma charakter definicyjny i nie może być usunięty przez żadną informację o sposobie naliczania odsetek (C-744/24, pkt 66), (ii) nie określił w sposób precyzyjny warunków i procedury zmiany zmiennej stopy oprocentowania, w tym kierunku, skali i proporcji zmian w odniesieniu do wskazanych czynników referencyjnych, co narusza wymogi przejrzystości określone w art. 10 ust. 2 lit. f) dyrektywy 2008/48 (zarzut VI);

–

art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. w związku z art. 3 lit. i), art. 10 ust. 2 lit. g) i art. 19 ust. 1 i 2 dyrektywy 2008/48 w związku z załącznikiem I do tej dyrektywy przez błędną wykładnię i uznanie, że pozwany nie naruszył obowiązku informacyjnego w zakresie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty, podczas gdy naruszenie to ma charakter wielopłaszczyznowy i obejmuje: (i) obliczenie (...) nie od całkowitej kwoty kredytu — jak wymaga załącznik I do dyrektywy 2008/48 interpretowany przez TSUE w wyroku C-377/14 (pkt 87- 88) – lecz od kategorii nieznanej dyrektywie, będącej sumą całkowitej kwoty kredytu i pozaodsetkowych kosztów kredytu, wskutek czego (...) nie odzwierciedla rzeczywistego całkowitego kosztu kredytu w relacji do prawidłowej całkowitej kwoty kredytu; jest to bezpośrednia i nieuchronna konsekwencja naruszenia art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48 przesądzonego wyrokiem TSUE C-744/24 z dnia 23 kwietnia 2026 r. (pkt 55-57, 61-65, sentencja), (...) pozbawiona jest w ten sposób obu funkcji wskazanych przez Trybunał w pkt 62-63 tego wyroku: porównawczej (umożliwienie porównania ofert kredytowych) i informacyjnej (ocena zakresu podejmowanego zobowiązania); (ii) nieujawnienie wszystkich założeń przyjętych do obliczenia (...) w szczególności braku wskazania, że (...) obliczona jest od kwoty szerszej niż całkowita kwota kredytu oraz że od kosztów pozaodsetkowych naliczane są odsetki – co narusza wymogi art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy; (iii) uwzględnienie w całkowitej kwocie do zapłaty odsetek nienależnych, naliczonych od pozaodsetkowych kosztów kredytu, które – jak przesądził Trybunał w C-744/24 (sentencja, pkt 55-58) – nie mogą stanowić podstawy oprocentowania (zarzut VII);

–

art. 5 pkt 10 u.k.k. w związku z art. 5 pkt 7 u.k.k. oraz art. 3 lit. j) w związku z art. 3 lit. I) dyrektywy 2008/48 przez błędną wykładnię pojęcia „wypłaconej kwoty kredytu” jako obejmującego również część kapitału przeznaczoną na sfinansowanie kosztów związanych z kredytem, podczas gdy pojęcie to – jako autonomiczne pojęcie prawa Unii – oznacza wyłącznie kwotę faktycznie udostępnioną i oddaną do swobodnej dyspozycji konsumenta, co wprost wynika z wyroku TSUE C-377/14 (pkt 91) i zostało potwierdzone oraz rozszerzone wyrokiem C-744/24 z dnia 23 kwietnia 2026 r. (pkt 42-43, 55- 58), w którym Trybunał przesądził, że sposób przepływu środków – w tym skredytowanie kosztów i ich bezpośrednia wypłata na rzecz kredytodawcy lub ubezpieczyciela – jest prawnie obojętny dla kwalifikacji tych kwot jako składników całkowitego kosztu kredytu (zarzut VIII);

–

art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. w związku z art. 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy 2008/48 przez błędne uznanie, że pozwany spełnił obowiązek informacyjny w zakresie innych kosztów ponoszonych przez konsumenta, podczas gdy wskazując wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu (prowizji, składki ubezpieczeniowej) pominął informację o wysokości odsetek naliczonych od tych kosztów, co stanowi ukrycie rzeczywistej wysokości kosztów kredytu ponoszonych przez konsumenta i uniemożliwia mu ocenę zakresu zobowiązania, naruszenie to ma charakter samodzielny i niezależny od oceny dopuszczalności samego naliczania odsetek od kosztów pozaodsetkowych, ponieważ nawet gdyby praktykę tę uznać za dopuszczalną, kredytodawca był zobowiązany ujawnić jej parametry i skutki finansowe w umowie (zarzut IX);

–

art. 30 ust 10 u.k.k. w związku z art.10 lit. k) dyrektywy 2008/48 przez błędne uznanie, że pozwany bank spełnił obowiązek informacyjny określony w tym artykule, podczas gdy okoliczności wskazane jako uzasadniające zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy są okolicznościami niemożliwymi do zweryfikowanie przez konsumenta (zarzut X);

–

art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 10 zw. z art. 49 ust. 1 u.k.k w związku z art. 10 lit. r) dyrektywy 2008/48 przez błędną wykładnię i uznanie, że w umowie kredytu kredytodawca prawidłowo określił procedury i warunki, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, zwłaszcza gdy następuje jego wcześniejsza spłata (zarzut XI);

–

art. 6 k.c. w związku z art. 5 i 8 dyrektywy 2008/48 przez błędną wykładnię i ocenę, że samo wskazanie dowolnej wartości i założeń przyjętych do jej obliczenia (...) stanowi spełnienie obowiązku informacyjnego, podczas gdy ciężar dowodu poprawności (...) spoczywa na pozwanym z uwagi na cel dyrektywy i charakter relacji konsument-kredytodawca, w związku z czym powinien przedstawić dowód na poprawność tych wyliczeń (zarzut XII);

–

art. 23 dyrektywy 2008/48 przez błędną wykładnię i ocenę, że zastosowanie sankcji kredytu darmowego do naruszenia obowiązków informacyjnych w umowie o kredyt konsumencki będącej przedmiotem procesu miałoby charakter nieproporcjonalny (zarzut XIII).

Z tych względów wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda 1.500 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w I instancji według norm przepisanych, wszystkie koszty procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, zasadzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wszystkie koszty procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Ewentualnie powód wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, i na ten wypadek zasadzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów w postępowaniu apelacyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego postępowania według norm przepisanych.

Nadto powód na podstawie art. 63 k.p.c. wniósł o uwzględnienie w rozpoznawaniu sprawy treści Ogólnego Oświadczenia Rzecznika Finansowego z 1 grudnia 2025 roku w sprawie sankcji kredytu darmowego, dotyczącego m.in. naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu oraz prawidłowego określenia całkowitej kwoty kredytu, sposobu obliczenia terminu na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jako istotnego poglądu organu nadzoru wyrażonego w formie opinii eksperckiej.

W odpowiedzi na apelację pozwany, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, ustanowionego w postępowaniu apelacyjnym, wniósł o oddalenie apelacji powoda jako bezzasadnej, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w postępowaniu odwoławczym, w tym kosztów zastępstwa procesowego stosownie do art. 98 § 1

1 k.p.c. według norm przepisanych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, pominięcie wniosku dowodowego powoda o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia Rzecznika Finansowego jako spóźnionego na podstawie art 381 k.p.c., który nadto stanowi niewiążącą opinię prawną, która nie może zastępować oceny prawnej dokonywanej przez Sąd.

Do zamknięcia rozprawy apelacyjnej 8 września 2026 roku nie zmieniono stanowisk w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się ostatecznie bezzasadną, aczkolwiek niektóre zarzuty należało podzielić.

Wbrew wnioskowi apelującego, nie można było uwzględnić Ogólnego oświadczenia Rzecznika Finansowego z 1 grudnia 2025 roku w sprawie sankcji kredytu darmowego na podstawie art. 63 k.p.c., ponieważ Rzecznik Finansowy nie jest organizacją pozarządową, o której mowa w art. 61 i 62 k.p.c., nadto inicjatywa w tym zakresie należy do organizacji pozarządowej, nie zaś strony. Nie sposób również przyjąć owego oświadczenia w trybie art. 63

5 § 1 k.p.c., ponieważ przepisy o Rzeczniku Finansowym nie przyznają temu podmiotowi uprawnienia do przedstawiania Sądowi istotnego dla sprawy poglądu (art. 17 u.RF4), a nawet gdyby takowe uprawnienie przyznawały, to inicjatywa w złożeniu takiego poglądu – podobnie jak w przypadku organizacji pozarządowych – należy do danego podmiotu, nie zaś do strony.

Należy zauważyć również, że sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym. Oznacza to w konsekwencji, że postępowanie apelacyjne nie opiera się na modelu apelacji pełnej, lecz ograniczonej. Apelacja ograniczona wiąże Sąd II instancji, a zakres kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co w apelacji zarzuci skarżący. Innymi słowy, rozpoznając apelację w postępowaniu uproszczonym, Sąd odwoławczy jest związany podniesionymi w tej apelacji zarzutami naruszenia zarówno prawa procesowego, jak i materialnego5. W tym postępowaniu, jeżeli Sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505

13 § 2 k.p.c.), przy czym owo wyjaśnienie powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że Sąd II instancji przyjął za własne oceny Sądu I instancji (art. 387 § 2

1 pkt 2 k.p.c.). Zważywszy na wartość przedmiotu sporu poniżej 4.000 zł, odpowiednie zastosowanie (art. 391 § 1 zd. I k.p.c.) znajduje również reguła iż uzasadnienie wyroku ogranicza się do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, zaś od uznania Sądu opartego na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy zależy rozszerzenie tego uzasadnienia o pozostałą treść (art. 505

8 § 4 k.p.c.).

W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące – przez swój wiążący charakter – ocenę prawidłowości postępowania w sprawie, w szczególności ustalenia faktyczne.

Odnośnie zarzutu I, Sąd Okręgowy w obecnym składzie zauważa, że stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej co do obowiązku badania z urzędu przejawów naruszeń, uzasadniane jest koniecznością ochrony konsumenta jako słabszej strony kontraktu. Tak też zostało ono uzasadnione ponownie w przywołanej w apelacji sprawie C-(...). W okolicznościach przedmiotowej sprawy, ustalanie faktów z urzędu w świetle zaoferowanego nawet materiału – które jest wyjątkiem od zasady kontradyktoryjności, będącej podstawową w cywilnym postępowaniu sądowym również w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości – nie doprowadziłoby do zwiększenia ochrony konsumenta, z uwagi na cesję. W sprawie C-(...) Trybunał Sprawiedliwości podkreślił, że stosowania dyrektywy 2008/48 jako całości nie wyłącza sama okoliczność iż aktualnie spór toczy się między przedsiębiorcami, z których jeden zakupił wierzytelność od konsumenta. Stwierdzenie to oczywiście pozostaje aktualne. Nie oznacza ono jednak iż owo stosowanie między przedsiębiorcami ma następować z urzędu w zakresie faktów i procedury; takiego wskazania Trybunał Sprawiedliwości nie poczynił, nie dałoby się ono uzasadnić ochroną słabszej strony sporu i nie wynika również z żadnego postanowienia dyrektywy 2008/48. Trzeba wreszcie pamiętać iż Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie zaznacza iż chodzić musi o sytuację, w której sąd krajowy dysponuje stosownymi danymi, które pozwalają na tego rodzaju działanie. Zarzut I nie jest zasadny.

Odnośnie zarzutu II należy zauważyć iż Sąd Okręgowy w obecnym składzie nie podziela poglądu, jakoby wykazanie prawidłowości wyliczenia (...) należało do pozwanego w sprawie między przedsiębiorcami. Sankcja kredytu darmowego, z której to instytucji swoje roszczenie wywodzi powód, opiera się o założenie naruszenia obowiązków informacyjnych. Skoro powód dla skuteczności swego roszczenia twierdzi zatem, że doszło do takiego naruszenia, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim (art. 6 k.c.). Tymczasem nie wykazano iżby przy założeniach poczynionych w umowie i z nią powiązanych, wyliczenia pozwanego w zakresie (...) były wadliwe. Należy przy tym podkreślić, że nie jest to przypadek ustalenia (...) na poziomie 0 %, którą to stylistyczną hiperbolę przedstawia się niekiedy w apelacjach, lecz kwestia powiązania (...) z założeniami wynikającymi z treści zawartej umowy. W istocie to właśnie wyliczenie (...) z pominięciem postanowień umownych stanowiłoby o wadliwości wskazania (...) i usprawiedliwiało żądanie zastosowania sankcji kredytu darmowego. (...) została obliczona przy uwzględnieniu kosztów, które następnie okazały się – o czym niżej – nieprawidłowo uzgodnione. Nie zmienia to jednak okoliczności iż w świetle zawartej umowy i przy wskazanych tam założeniach, nie wykazano wadliwości (...). Wprawdzie w sprawie (...)-(...) Trybunał Sprawiedliwości w kontekście rozkładu ciężaru dowodu wypowiadał się odnośnie obowiązków poprzedzających zawarcie umowy, to jednak analizie poddano tam nie prawidłowość wyliczeń, lecz sam ciężar dowodzenia, że powiadomiono konsumenta o okolicznościach wskazanych w art. 5 i 8 dyrektywy 2008/48. Trybunał Sprawiedliwości swoją ocenę oparł o przekonanie, że kredytodawca działający z należytą starannością powinien zdawać sobie sprawę z konieczności gromadzenia i przechowywania dowodów wykonania ciążących na nim obowiązków dostarczenia informacji i udzielenia wyjaśnień. Nie można też tracić z pola widzenia tego, że w tamtej sprawie chodziło o to, czy zawarcie w umowie potwierdzenia wykonania obowiązków przedumownych, jest wystarczające. To w tym kontekście Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że gdyby takie standardowe postanowienie oznaczało w świetle prawa krajowego uznanie przez konsumenta pełnego i prawidłowego wykonania przedumownych obowiązków ciążących na kredytodawcy, prowadziłoby to w konsekwencji do odwrócenia ciężaru dowodu wykonania wspomnianych obowiązków, zagrażając w ten sposób skuteczności praw przyznanych dyrektywą 2008/48. W konsekwencji Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że to do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy wartość dowodowa tego standardowego postanowienia ogranicza możliwość – zarówno dla konsumenta, jak i dla sądu – zakwestionowania prawidłowego wypełnienia przedumownych obowiązków udzielenia informacji i dokonania weryfikacji, które to obowiązki ciążą na kredytodawcy. Jest jednak czymś zupełnie innym gromadzenie w normalnym toku czynności relatywnie prostej dokumentacji poświadczającej udzielenie informacji określonej treści, a czymś zupełnie innym prowadzenie dowodu na prawidłowość owej informacji, zwłaszcza gdy w grę wchodzi kwestia prawidłowości stosowania wzoru matematycznego o niebagatelnym stopniu skomplikowania. Jak już wskazano, punktem wyjścia pozwu jest twierdzenie o naruszeniu obowiązku informacyjnego nie przez brak udzielenia informacji, lecz przez jej wadliwość, a i to mającą wynikać z przyjęcia określonych założeń wyjściowych. Jest to sytuacja jakościowo odmienna od tej, z jaką zetknął się Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-(...)/(...) i proste przenoszenie wyrażonego tam poglądu na każdą okoliczność, wymagającą dowodzenia, nie wydaje się właściwe. Nie jest tak, że w sprawach konsumenckich ciężar wszelkiego dowodu spoczywa na przedsiębiorcy. Tym bardziej nie jest to pogląd zasadny w sprawach między przedsiębiorcami, nawet jeżeli jeden z nich nabył roszczenia wywodzące się z uprawnień konsumenckich. Zarzut II nie jest zasadny.

W świetle powyższych uwag ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, są prawidłowe jako mieszczące się w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów. Są wewnętrznie spójne, pozostają logicznie powiązane z materiałem dowodowym, nie budzą również wątpliwości w świetle wskazań wiedzy, czy życiowego doświadczenia, nadto spełniają kryterium zupełności z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. Jako takie nie mogą być skutecznie zwalczane polemicznymi twierdzeniami apelacji. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął owe ustalenia Sądu Rejonowego w całości za własne.

Wobec ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Sąd Okręgowy w obecnym składzie w pełni podziela stanowisko powoda wyrażone w zarzucie III. Z całą pewnością nie jest należytą wykładnią art. 45 ust. 1 u.k.k. przyjęcie, że przez wykonanie umowy w rozumieniu przywołanego przepisu należy rozumieć spełnienie świadczenia przez przedsiębiorcę, polegające na wypłacie przedmiotu kredytu konsumenckiego. Umowa zostaje wykonana w przypadku spełnienia wszelkich wynikających z niej świadczeń, w tym będących ustawowym skutkiem jej zawarcia. Określenie terminu zawitego należy do Parlamentu. Próba wtórnego zastępowania oceny ustawodawcy własną oceną sądów powszechnych co do konieczności dalej idącego ograniczenia uprawnienia w czasie, jest w normalnych warunkach niedopuszczalna. Jedynie w przypadku oczywistego przekroczenia granic ustrojowych, sądy nie byłyby związane takim ograniczeniem. Jednakże taki przypadek z całą pewnością nie występuje także dlatego iż przepis jest niewątpliwie realizacją ustrojowej zasady ochrony konsumentów (art. 76 Konstytucji ). Zarzut III jest zasadny, aczkolwiek samodzielnie nie mógł doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku, ponieważ Sąd I instancji dokonał dalszej oceny stanowisk stron, co umożliwiło kontrolę instancyjną zapadłego wyroku.

Zarzut IV jest zarzutem uogólnionym w stosunku do poszczególnych zarzutów z dalszej części osnowy apelacji. Jego zasadność uwarunkowana jest zasadnością któregokolwiek z zarzutów szczegółowych, przy czym pod warunkiem iż zasadność owego zarzutu będzie skutkować koniecznością zmiany zaskarżonego orzeczenia. Taka sytuacja jednak nie wystąpiła z przyczyn omówionych niżej indywidualnie dla każdego z zarzutów szczegółowych. Zarzut IV nie jest zasadny.

Zarzuty V – IX należy rozpoznać łącznie. Dotyczą one w istocie kwestii oprocentowania pozaodsetkowych kosztów kredytu. Oceniając ich trafność należy zauważyć, że wyrokiem w sprawie C-(...), ogłoszonym po wydaniu zaskarżonego wyroku, Trybunał Sprawiedliwości uznał iż art. 3 lit. g oraz j dyrektywy 2008/48, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Zamyka to kwestię dopuszczalności owego oprocentowania i czyni nieaktualnym stanowisko Sądu Okręgowego w obecnym składzie w tej kwestii, wyrażane we wcześniej rozpoznawanych sprawach tego rodzaju. Trybunał Sprawiedliwości nie wypowiedział się jednak w przedmiocie tego, jak należy podejść do kwestii wskazania (...) wbrew temu założeniu. W ocenie Sądu Okręgowego w obecnym składzie, odpowiedzi tej należy szukać w sprawie C-(...). W tej sprawie Trybunał Sprawiedliwości orzekł między innymi, że w przypadku uznania abuzywności niektórych postanowień umowy, to nawet gdy wpływa to na rzeczywistą wysokość (...) należy jednak przyjąć iż obowiązek informacyjny w tym zakresie został spełniony z uwagi na konieczność przedstawienia (...) przy założeniu, że umowa o kredyt będzie obowiązywać przez uzgodniony okres oraz że kredytodawca i konsument wywiążą się ze swoich zobowiązań zgodnie z warunkami określonymi w tej umowie i w określonych w niej terminach. W sprawie C-744/24 Trybunał Sprawiedliwości nie zajął w tej mierze odrębnego stanowiska. Jest to o tyle znaczące iż zarówno w przypadku abuzywności, jak i sprzeczności z dyrektywą należy przyjąć, że w stosunku do konsumenta postanowienia umowne dotknięte oboma rodzajami wad nie znajdują zastosowania od początku (art. 385

1 § 1 k.c., odpowiednio również art. 58 § 1 k.c.). Różnica między oboma wadami sprowadza się do tego, że co do zasady postanowienie abuzywne w stosunku do przedsiębiorcy pozostaje w mocy, może być zatem źródłem uprawnienia konsumenta, co nie ma miejsca w przypadku sprzeczności postanowienia z prawem. Skoro zatem w obu przypadkach postanowienie umowne wobec konsumenta miałoby nie być stosowane, zasadnym jest również ustalenie – w braku rozstrzygnięcia przeciwnego Trybunału Sprawiedliwości – analogicznych skutków wystąpienia porównywalnych wad. Ów porównywalny charakter polega tutaj na zaburzeniu pierwotnych założeń umownych, skutkujących zmianą matematycznych wyliczeń. Nie jest również tak, że wykazanie prawidłowości wyliczenia (...) należy do pozwanego. Sankcja kredytu darmowego, z której to instytucji swoje roszczenie wywodzi powód, opiera się o założenie naruszenia obowiązków informacyjnych. Skoro powódka twierdzi zatem, że doszło do takiego naruszenia, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na niej (art. 6 k.c.). Tymczasem nie wykazano iżby przy założeniach poczynionych w umowie i z nią powiązanych, wyliczenia pozwanego w zakresie (...) były wadliwe. Na marginesie należy przy tym zaznaczyć iż w rzeczywistości działanie pozwanego zmierzało do uwzględnienia w (...) wszelkich kosztów, ponoszonych przez konsumenta, zatem pozwalało na ocenę swojej sytuacji. Zarzuty V – IX nie są zasadne.

Podobnie łącznie należy zbadać zarzuty X i XI. Odnośnie tych zarzutów Sąd Okręgowy w obecnym składzie stoi na stanowisku, że skoro celem zawarcia owych informacji jest możliwość ustalenia przez konsumenta zakresu jego zobowiązania, chodzić musi o opłaty, których obowiązek poniesienia związany jest z samym zawarciem umowy. Trzeba wskazać, że dyrektywa (...) w tym zakresie wskazuje na opłaty „za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których zapisywane są transakcje płatności, jak i wypłaty, chyba że otwarcie takiego rachunku nie jest obowiązkowe”. Oznacza to, że chodzi o takie koszty, których wystąpienie jest niezależne od woli konsumenta. Powód nie wykazał iżby w jego przypadku chodziło o tego rodzaju opłaty. Wskazać nadto należy również, że w sprawie C-(...) Trybunał Sprawiedliwości, odnosząc się do kwestii kompensaty kredytodawcy za przedterminową spłatę kredytu, to jest świadczenia dodatkowo obciążającego konsumenta w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu, wskazał iż nie istnieje wymóg przedstawienia w umowie arytmetycznego wzoru obliczenia tejże. Należy obecnie zauważyć, że dyrektywa (...) wymaga jedynie w art. 10 ust. 2 lit. r, by w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określano „prawo do przedterminowej spłaty oraz procedurę przedterminowej spłaty, a także, w stosownych przypadkach, informację dotyczącą prawa kredytodawcy do otrzymania rekompensaty i sposobu jej ustalania”. Warto dostrzec iż dyrektywa stawia większe wymagania – co zrozumiałe – prawu kredytodawcy do otrzymania rekompensaty. To dla tego świadczenia w umowie ma zostać zawarty sposób jej ustalania. Dla przedterminowej spłaty wymaga się jedynie informacji o prawie konsumenta do jej dokonania oraz określenia procedury – a więc sposobu wykonania przedterminowej spłaty. Nie inaczej reguluje to art. 30 ust. 1 pkt 16 i 17 u.k.k., gdzie również konsekwentnie wprowadzono owo rozróżnienie obowiązków informacyjnych. Wbrew twierdzeniom omawianego zarzutu, pojęcie procedury wcześniejszej spłaty kredytu nie jest tożsame z pojęciem sposobu ustalenia wysokości kosztów podlegających zwrotowi. Procedura oznacza sposób postępowania «określone reguły postępowania w jakiejś sprawie, zwykle o charakterze urzędowym lub prawnym»13; nie chodzi zatem o skutek, lecz o informację o działaniach, jakie winny być podjęte celem jego osiągnięcia, w tym przypadku – spłaty kredytu przed terminem.

Zarzut XII dotyczy rozkładu ciężaru dowodu i został już szeroko omówiony w przedstawionych wyżej rozważaniach, w szczególności przy okazji oceny zarzutu II. Podobnie jak ów zarzut, zarzut XII nie jest zasadny.

Zarzut XIII jest wobec powyższych rozważań bezprzedmiotowy. Kwestia proporcjonalności mogłaby podlegać badaniu tylko wówczas, gdyby ziściły się jakiekolwiek podstawy do zastosowania art. 45 ust. 1 u.k.k. Wobec braku takich okoliczności, nie aktualizuje się przesłanka zasadności analizy reguły proporcjonalności, o której mowa w art. 23 dyrektywy 2008/48.

Podzielić zatem należało ocenę prawną iż brak było w okolicznościach przedmiotowej sprawy podstawy do zastosowania art. 45 ust. 1 u.k.k., przy czym wadliwie przyjęto iż złożenie przewidzianego tam oświadczenia było spóźnione. Natomiast w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-744/24, który ogłoszono po wydaniu zaskarżonego wyroku, należy również przyjąć niedopuszczalność zastrzegania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, co jednak w świetle sprawy C-472/23 Trybunału Sprawiedliwości, wobec braku odstąpienia od tamtejszego poglądu w sprawie C-744/24, uznać należy za nierzutujące na prawidłowość wyliczenia (...) na podstawie postanowień umowy tak, jak została ona zawarta.

W konsekwencji prawidłowe jest również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu. Nie zgłoszono w zakresie kosztów zarzutów niezależnych od oczekiwanej zmiany rozstrzygnięcia co do roszczenia głównego.

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację powoda oddalono jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Na koszty postępowania apelacyjnego pozwanego złożyło się 202,50 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym (§ 2 pkt 2, § 10 ust. 1 pkt 1 r.o.a.14). Powód obowiązany jest zwrócić te koszty w całości pozwanemu, z ewentualnymi odsetkami w razie opóźnienia (art. 98 § 1

1

w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c.).

1 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 133, s. 66 z późn. zm.).

2 Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (j.t. – Dz. U. z 2025 r. poz. 1362).

3 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).

4 Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu (...) (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 823).

5 Por. np.: Manowska Małgorzata (red.):

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom II. Art. 478-1217, Wolters Kluwer Polska 2021 [el.], teza 5 do art. 505

9.

6 Wyrok Trybunału (Trzecia Izba) z dnia 21 kwietnia 2016 r., C‑377/14

Ł. V. K., O. K. p-ko P. a.s., (...):EU:C:2016:283.

7 Wyrok Trybunału (Pierwsza Izba) z dnia 11 września 2019 r., C‑383/18

(...) sp. z o.o. p-ko (...) Kasie (...), (...) S.A., (...) S.A., (...):EU:C:2019:702.

8 Wyrok Trybunału (Czwarta Izba) z dnia 18 grudnia 2014 r., C-449/13 CA

(...) SA przeciwko S. C., Z. C., P. C., (...):EU:C:2014:(...).

9 Wyrok Trybunału (Siódma Izba) z dnia 23 kwietnia 2026 r., C‑744/24 P.W. p-ko Bankowi (...) Kasa (...) S.A., (...):EU:C:2026:337.

10 Wyrok Trybunału (Dziesiąta Izba) z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23

(...) sp. z o.o. p-ko A. B. S.A., (...):EU:C:2025:89.

11 Wyrok Trybunału (Szósta Izba) z dnia 9 września 2021 r., połączone sprawy: C-33/20

UK p-ko (...) Bank (...), C‑155/20

RT, SV, BC p-ko (...) Bank (...), (...) Bank, oddział (...) Bank (...)

oraz C‑187/20

JL, DT p-ko (...) Bank (...), (...) Bank (...), (...):EU:C:2021:736.

12 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 133, str. 66 z późn. zm.).

13

Słownik języka polskiego, Państwowe Wydawnictwo (...) [el.]; https://sjp.pwn.pl/sjp/procedura;(...).html

14 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 215).