Ubezpieczyciel dopłaci 2623,34 zł za auto zastępcze, resztę żądania sąd oddalił

Wyrokiem z 26 marca 2025 r. (sygn. akt VIII C 620/24) Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie z powództwa T. E. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w O. o zapłatę oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 917 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

(wyrok k. 99)

W dniu 16 maja 2025 r. apelację od powyższego wyroku złożyła strona powodowa zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 98 k.c. w zw. z art. 362 k.c. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie że poszkodowani nie podejmowali żadnych czynności zmierzających do minimalizacji szkody, w tym zwrócenia się do pozwanej o przedstawienie konkretnych warunków najmu (oferty) podczas gdy w imieniu poszkodowanych o ofertę najmu (realizując obowiązek minimalizacji szkody) zwrócił się ich ówczesny pełnomocnik (firma: (...) Sp. z o.o.), stąd niezasadne jest przyjęcie „bierności poszkodowanych" w toku likwidacji szkody - to pozwana ignorując działania poszkodowanych (w imieniu których działał ich pełnomocnik) doprowadziła do zwiększania szkody i celowości najmu z firmy zewnętrznej;

2) art. 362 k.c. poprzez błędne zastosowanie przepisu oraz przyjęcie, że poszkodowani przyczynili się do zwiększenia rozmiaru w takim stopniu, że następstwem było zweryfikowanie stawki najmu auta zastępczego do stawki 119,00 zł netto, tj. stawki którą rzekomo był w stanie zaoferować asystor współpracujący z pozwaną. Sąd błędnie ustalił brak działań poszkodowanych na przebieg sprawy oraz na stopień rozmiaru szkody. Podczas orzekania nie uwzględnił bierności w działaniu jaka towarzyszyła pozwanej oraz firmie z nią współpracującej, które to nie przyczyniły się do umożliwienia zminimalizowania rozmiarów szkody, co ma znaczny wpływ również na możliwości z jakich poszkodowani mogą skorzystać. W związku z powyższym osoby poszkodowane w szkodzie nie miały realnej możliwości wyboru usług proponowanych przez pozwaną, ponieważ jej działanie było jedynie pozorne, co skutecznie nie pozwoliło na skorzystanie ze wspomnianych usług. Błędne jestem zatem stanowisko wyrażone w wyroku co do stopnia wpływu poszkodowanych na przebieg postępowania likwidacyjnego i wyboru oferty wynajmu pojazdu zastępczego;

3) art. 362 k.c. wz. z art. 83 § 2 k.c., 103 § 1 k.c., 104 k.c. poprzez błędną wykładnię przepisów prawa materialnego polegającą niewłaściwym ich zastosowaniu. Sąd jw. błędnie przypisał poszkodowanym stopień przyczynienia się do rozmiaru szkody, natomiast to pozwana w związku z przyjętą taktyką procesową podważyła czynną legitymację procesową powoda. Takie stanowisko sugeruje celowość działania pozwanej na niekorzyść poszkodowanych oraz powoda jako ich pełnomocnika. Taki stan rzeczy przesądza o niewypełnieniu przez pozwaną i jej asystora obowiązku minimalizacji szkody, do której to byli zobowiązani w związku z regulacją art. 354 § 1 k.c., jak również wpłynął bezpośrednio na utrudnienie przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w sposób sprawny zgodnie ze wspomnianym obowiązkiem. Szczególnie nieuzasadniony pozostaje brak odpowiedzi w związku ze zgłoszonym zapotrzebowaniem do Towarzystwa (...) na najem pojazdu zastępczego przez poszkodowanych wraz z deklaracją chęci zorganizowania podmiany pojazdów zastępczych. Opisana okoliczność w świetle ustalonego stanowiska pozwanej zdaje się być działaniem celowym na niekorzyść poszkodowanych, co jest niezgodne ze wspomnianymi przepisami oraz zasadami współżycia społecznego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 3474,34 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 maja 2024 r., zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu przed Sądem I i II instancji według norm przepisanych oraz dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci Ogólnych Warunków Najmu Pojazdu, które stanowią załącznik do Umowy współpracy w zakresie najmu samochodu z dnia 1 marca 2017 r. zawartej pomiędzy (...) rent Sp. z o.o. z siedzibą w O. przy ul. (...), (...) O., KRS (...), a (...) S.A. (w aktach likwidacji szkody).

(apelacja k. 124-128)

W odpowiedzi na ww. apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym oraz pominięcie wniosków dowodowych powoda podniesionych w apelacji jako spóźnionych.

(odpowiedź na apelację k. 153-154)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się uzasadniona w przeważającej części.

Na początku należy wskazać, że do rozpoznania wywiedzionej w sprawie apelacji zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu uproszczonym. Stosownie do treści art. 505

13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto należy podkreślić, iż apelacja w postepowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, zaś celem postepowania apelacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, K. nr 92438).

Podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 k.c. w zw. z art. 362 k.c., art. 362 k.c. i art. 362 k.c. wz. z art. 83 § 2 k.c., 103 § 1 k.c., 104 k.c., zasługują na uwzględnienie. Jak słusznie wskazał apelujący poszkodowani podejmowali działania zmierzające do minimalizacji szkody. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w imieniu poszkodowanych ich pełnomocnik zwrócił się do pozwanej o przedstawienie konkretnych warunków najmu, co zostało przez nią zignorowane, gdyż pozwana nie przedstawiła konkretnej oferty najmu pojazdu.

Zgodnie z art. 361 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Szkoda powstaje z chwilą jej wyrządzenia, jej rozmiar nie jest uzależniony od okoliczności następujących po jej wyrządzeniu. Nawet rozpatrując przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody, nie powoduje ono zmniejszenia szkody, lecz jedynie podstawę do jej miarkowania (art. 362 k.c.). Pełne odszkodowanie w rozumieniu art. 363 § 1 k.c. obejmuje wszystkie szkodliwe skutki zdarzenia stanowiącego czyn niedozwolony, z którym ustawa łączy odpowiedzialność odszkodowawczą, pozostające z nim w adekwatnym związku przyczynowym (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 września 2019 r., III CZP 99/18, OSNC 2020, nr 2, poz. 13). Sąd Najwyższy w uchwale z 15 lutego 2019 r. (III CZP 84/18, K.) słusznie stwierdził, że odpowiedzialność ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego obejmuje także celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, poniesione przez poszkodowanego na najem pojazdu zastępczego w okresie przedłużającej się naprawy, chyba że są one następstwem okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi poszkodowany lub osoba trzecia. Przy czym chodzi w tym przypadku o wydatki rzeczywiście poniesione, a nie potencjalne (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2024 r. II CNPP 35/22, K.). W ramach przytoczonych zasad odpowiedzialności odszkodowawczej za koszty najmu pojazdu zastępczego, to na ubezpieczycielu spoczywa obowiązek wykazania, że w konkretnym stanie faktycznym rzeczywiście poniesione na ten cel wydatki (wykazane przez poszkodowanego co do ich faktycznego poniesienia) były niecelowe lub ekonomicznie nieuzasadnione.

Nie ma wątpliwości, że strony stosunku zobowiązaniowego wynikającego z odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela mają obowiązek współdziałania (art. 354 § 2 k.c.). Poszkodowany, jako wierzyciel powinien lojalnie postępować wobec ubezpieczyciela przez ograniczanie zakresu świadczenia odszkodowawczego. Brak podjęcia takich działań nie może zwiększać odszkodowania należnego od ubezpieczyciela zobowiązanego do naprawienia szkody, jeżeli tylko leżały one w zakresie możliwości poszkodowanego (zob., np. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2018 r., III CZP 51/18, OSNC 2019, nr 9, poz. 94).

Przyjęcie, że poszkodowany zachował się nielojalnie wobec podmiotu odpowiedzialnego za szkodę przez zgłoszenie do rozliczenia zbyt wysokich kosztów najmu wiąże się z wymaganiem, aby ubezpieczyciel przedstawił poszkodowanemu w pełni realną propozycję najmu pojazdu zastępczego, który pod istotnymi względami będzie odpowiadał pojazdowi należącemu do poszkodowanego. Jedynie propozycja spełniająca przedmiotowe kryteria może uzasadniać odmowę pokrycia tej części kosztów najmu, która wykracza ponad koszt najmu wyliczonego według stawek wynikających z umowy łączącej ubezpieczyciela ze współpracującym przedsiębiorcą, jeżeli poszkodowany najął pojazd zastępczy we własnym zakresie. To na ubezpieczycielu spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sytuacji propozycja najmu pojazdu spełniała wszystkie te warunki. Nie można ograniczyć się do ogólnego poinformowania poszkodowanego o możliwości wynajęcia pojazdu zastępczego za pośrednictwem zakładu i akceptacji tylko minimalnej stawki rynkowej. Ponadto kwestionując wysokość kosztów najmu nie można również ograniczyć się do sformułowań, że koszty najmu pojazdu nie pozostają w normalnym związku przyczynowym ze szkodą.

Jak wskazano powyżej pozwany ubezpieczyciel nie przedstawił poszkodowanym konkretnej oferty najmu pojazdu zastępczego, a jedynie informacje o możliwości takiego najmu, w związku czym strona poszkodowana nie miała obowiązku wynajmowania pojazdu od przedsiębiorstw związanych z ubezpieczycielem. Ponadto powód wykazał wysokość poniesionych kosztów związanych z najmem pojazdu zastępczego (dokumentem umowy oraz fakturą), zaś strona pozwana nie wykazała, że kwoty te nie są stawkami rynkowymi, lecz są od nich wyższe i że w związku z tym koszty te są zawyżone i stanowią przyczynienie poszkodowanych do zwiększenia szkody.

Natomiast zgodnie z umową najmu kwoty za podstawienie i odbiór pojazdu oraz dzienne stawki najmu miały być kwotami

brutto – a tymczasem na wystawionej fakturze wskazano te kwoty jako wartości

netto, do których doliczony został podatek VAT, co jest niezgodnie z treścią umowy najmu. W związku z tym powództwo zostało oddalone w zakresie przewyższającym koszty wynikające z umowy.

Zatem wyrok Sądu I instancji wymagał częściowej zmiany na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. jak w pkt 1 sentencji wyroku biorąc pod uwagę, iż należało zasądzić na rzecz powoda odszkodowanie w kwocie 2623,34 zł stanowiące równowartość kosztów najmu pojazdu zastępczego. Za okres 36 dni najmu przy uwzględnieniu stawki 200 zł brutto powód mógł żądać od pozwanej kwoty 7200 zł oraz kwoty 100 zł brutto x 2 (za podstawienie i odbiór pojazdu), w związku z czym uzasadniona była kwota 7400 zł w związku z zawartą umową najmu pojazdu zastępczego. Ponieważ pozwana uiściła na rzecz powoda kwotę 4776,66 zł, pozwany ubezpieczyciel jest zobowiązany do dopłaty kwoty 2623,34 zł, stanowiącej równowartość pomiędzy kwotą wypłaconą, a kwotą należną wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c. Natomiast w pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu.

Modyfikacja orzeczenia Sądu I instancji wymagała również zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Biorąc pod uwagę, że powództwo zostało uwzględnione w 75% Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 215), zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 608,50 zł. O odsetkach od kosztów Sąd orzekł na podstawie 98 § 1

1 k.p.c.

Sąd oddalił apelacje w pozostałym zakresie na podstawie art. 385 k.p.c.

Biorąc pod uwagę, że apelacja powoda została uwzględniona w 75% o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i w zw. z § 2 pkt 3 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 215), zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 375 zł. O odsetkach od kosztów Sąd orzekł na podstawie 98 § 1

1 k.p.c.