Sąd umorzył spór o odrzucenie spadku, bo spadek przypadł z testamentu innej osobie

Zaskarżonym postanowieniem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 20 listopada 2025 roku w sprawie I Ns 265/25 z wniosku N. L. i Ł. L. przy udziale L. L. (3) i L. L. (1) o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o odrzuceniu spadku złożonego pod wpływem błędu:

–

w punkcie 1 oddalono wniosek N. L.;

–

w punkcie 2 oddalono wniosek Ł. L.;

–

w punkcie 3 ustalono, iż wnioskodawcy i uczestnicy we własnym zakresie ponoszą koszty związane z ich udziałem w sprawie.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, 11 maja 2022 roku przed notariuszem O. L. oświadczył, że jako spadkobierca ustawowy odrzuca spadek po swojej matce L. L. (1), córce W. i B., zmarłej w dniu 25 listopada 2021 roku w J. i tam mającej ostatnie miejsce zwykłego pobytu. Natomiast 9 listopada 2022 roku przed tym samym notariuszem wnioskodawczyni Ł. L. oświadczyła, że jako spadkobierca ustawowy odrzuca spadek po swojej babce L. L. (1), córce W. i B., zmarłej w dniu 25 listopada 2021 roku w J. i tam mającej ostatnie miejsce zwykłego pobytu. Ustalenia te nie są kwestionowane w apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Postanowienie należało umorzyć, z uwagi na zbędność wydania rozstrzygnięcia, powstałą ostatecznie w trakcie postępowania apelacyjnego.

Na wstępie koniecznym jest wskazanie, że ustalenia powyższe – wiążące wobec braku ich zaskarżenia – należy uzupełnić o fakt stwierdzenia postanowieniem Sądu Rejonowego w Zgierzu z 5 maja 2025 roku w sprawie I Ns 3/23, że spadek po L. L. (1) z domu A., córce W. i B., zmarłej 25 listopada 2021 roku w J. i tam mającej ostatnie miejsce zwykłego pobytu, na podstawie testamentu z 28 sierpnia 2021 roku nabyła uczestniczka L. L. (2). Postanowienie to, w zakresie omówionego stwierdzenia nabycia spadku, uprawomocniło się 28 lutego 2026 roku (k. 147).

Powyższe czyni bezprzedmiotowym oba wnioski.

Sąd Okręgowy w obecnym składzie podziela pogląd iż skoro oświadczenie w sprawie przyjęcia spadku nie odnosi się do dziedziczenia w ogóle, ale do powołania do spadku z określonego tytułu, to oświadczenie złożone odnośnie do innego tytułu niż ten, na podstawie którego powołanie nastąpiło, jest z punktu widzenia prawnego bezprzedmiotowe1. Oznacza to zatem iż z ową bezprzedmiotowością mamy do czynienia tym bardziej w sytuacji, w której do powołania do dziedziczenia w ogóle nie doszło. Należy mianowicie zauważyć, że oświadczenie ma złożyć spadkobierca (art. 1012 k.c.2), a nie osoba, która byłaby powołana do spadku (por. art. 991 § 1 k.c.).

W tej sytuacji zachodzi przypadek zbędności orzekania. W stanie aktualnym na chwilę zamknięcia rozprawy apelacyjnej (art. 316 § 1 w związku z art. 391 § 1 zd. I w związku z art. 13 § 2 k.p.c.3), zachodzi zbędność wydania postanowienia merytorycznie kończącego postępowanie nieprocesowe (art. 355 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Oświadczenie nie wywołało żadnych skutków, wobec czego zbędne jest orzekanie w przedmiocie uchylenia się od niepowstałych skutków oświadczenia.

Powyższe skutkować musi uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz umorzeniem postępowania (art. 386 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).

W świetle rozstrzygnięcia zasadnym jest pozostanie przy zasadzie orzekania w przedmiocie kosztów postępowania nieprocesowego (art. 520 § 1 k.c.).

1 Por.: B. Kordasiewicz,

Błąd [w:] B. Kordasiewicz (red.):

Prawo spadkowe. System Prawa Prywatnego. Tom 10, C.H. Beck 2025 [el.], s. 781.

2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

3 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).