Sąd oddalił apelację ubezpieczyciela w sporze o koszt najmu auta zastępczego

Zaskarżonym wyrokiem z 26 marca 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, w sprawie z powództwa H. L. przeciwko (...) Towarzystwu (...) spółce akcyjnej z siedzibą w I. o zapłatę:

1. zasądził od (...) Towarzystwa (...) spółce akcyjnej z siedzibą w I. na rzecz H. L. następujące kwoty:

a.

6.163,53 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 26 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty;

b.

2.817 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu;

2. nakazał pobrać od (...) Towarzystwa (...) spółce akcyjnej z siedzibą w I. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi kwotę 1.055,58 zł, tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Apelację od tego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w zakresie pkt 1. a) zasądzającym roszczenie ponad kwotę 1.867,14 zł (czyli co do kwoty 4.296,39 zł), 1. b) zasądzającym obowiązek zwrotu kosztów postępowania od pozwanej na rzecz powoda oraz w pkt. 2.

Zaskarżonemu orzeczeniu pozwany zarzucił:

1. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, a co za tym idzie, sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z zebranym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym, tj.:

a.

nieprawidłowe ustalenie, że strona pozwaną jest (...) S.A. nr. KRS (...), podczas gdy powód błędnie pozwał nieistniejący już podmiot (...) SA nr KRS (...), skutkiem czego pozwana nie jest podmiotem legitymowanym biernie do występowania w charakterze pozwanego;

b.

nieprawidłowe ustalenie, że propozycja najmu pojazdu zastępczego przedstawiona przez pozwanego nie spełniała wymogów poszkodowanego i jedynie ogólnikowa, podczas gdy pozwany oferował pojazd w tej samej klasie, bez żadnych dodatkowych opłat i kar umownych, bez limitu kilometrów oraz na cały okres naprawy, co wynikało z informacji przesłanej do poszkodowanej;

c.

nieprawidłowe ustalenie, że pozwany nie był w stanie realnie zapewnić najmu pojazdu zastępczego w odpowiedniej klasie;

d.

nieprawidłowe ustalenie, że poszkodowania należycie współpracowała z dłużnikiem, podczas gdy pomimo otrzymania propozycji najmu pojazdu zastępczego od pozwanego przez okres ponad miesiąca nie skontaktował się z pozwanym, a z jego zeznań wynika, iż w całości „scedował” na powoda czynności związane z najmem pojazdu zastępczego i nie przejawiał żadnego zainteresowania propozycją pozwanego;

e.

nieprawidłowe ustalenie, że poszkodowany oraz powód jako jej następca prawny nie naruszyli obowiązku minimalizacji szkody w zakresie najmu pojazdu zastępczego, podczas gdy ubezpieczyciel likwidujący szkodę złożył konkretną ofertą najmę pojazdu zastępczego, na którą poszkodowana w żaden sposób nie zareagowała;

2. naruszenie art. 16 Ustawy z dnia 22 maja 2013 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2013.392.tj.) (dalej jako „u.u.o.’’), art. 826 § 1 k.c. oraz art. 362 k.c., poprzez ich niezastosowanie i błędne przyjęcie, że poszkodowany miał prawo do korzystania z pojazdu zastępczego zaoferowanego przez powoda i w konsekwencji uznanie, że poszkodowana korzystając z pojazdu zastępczego w okresie 33 dni, według dobowej stawki czynszu w wysokości 170 zł netto za dobę nie przyczynił się do zwiększenia rozmiarów szkody;

3. naruszenie art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 34 i 36 u.u.o., poprzez błędne przyjęcie, że powodowi należy się odszkodowanie za koszt najmu po stawce 170 zł netto, podczas gdy odszkodowanie to przewyższało poniesioną przez poszkodowaną szkodę prawnie relewantną do której naprawienia był zobowiązany sprawca zdarzenia, tzn. w wysokości stawki zaproponowanej przez ubezpieczyciela w pisemnej propozycji, dla pojazdów należących do klasy pojazdu zastępczego, z którego korzystała poszkodowana;

4. naruszenie art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 34 i 36 u.u.o., poprzez błędne przyjęcie, że powodowi należy się odszkodowanie za koszt podstawienia i odbioru wynajmowanego pojazdu, podczas gdy odszkodowanie to przewyższało poniesioną przez poszkodowaną szkodę prawnie relewantną do której naprawienia był zobowiązany sprawca zdarzenia, bowiem jak wynika z przedstawionej poszkodowanej propozycji najmu pojazdu zastępczego, zostałby on jej podstawiony i odebrany bez dodatkowych opłat, wobec czego koszty podstawienia i odbioru pojazdu nie mogą zostać uznane za celowe i ekonomicznie uzasadnione;

5. naruszenie art. 822 § 1 k.c. oraz art. 13 ust. 2 i art. 19 u.u.o., poprzez zasądzenie na rzecz powoda odszkodowania w wysokości przewyższającej szkodę, za którą w zaistniałym stanie faktycznym można przypisać odpowiedzialność sprawcy kolizji, a w konsekwencji pozwanemu;

6. naruszenie art. 354 § 2 k.c. poprzez jego błędne niezastosowanie i uznanie, że poszkodowany i powód jako jego następca prawny nie naruszyli obowiązku współdziałania wierzyciela z dłużnikiem, podczas gdy poszkodowany przed zawarciem umowy z powodem nie wykazał żadnego zainteresowania propozycją pozwanego ani nie podjął żadnych czynności zmierzających do weryfikacji stawek najmu pojazdów na rynku lokalnym w celu zminimalizowania rozmiarów szkody;

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości:

2. zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty według norm przepisanych;

3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania i zastępstwa procesowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję, według norm przepisanych oraz kosztów uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jako bezzasadna, podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana

w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505

13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55). W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd Okręgowy sporządził uzasadnienie zgodnie z art. 505

13 § 2 k.p.c., ponieważ nie prowadził postępowania dowodowego.

Sąd II instancji podziela wszelkie ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz ocenę dowodów wyrażoną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c.).

Zarzut apelującej dotyczący braku jej legitymacji procesowej biernej okazał się całkowicie bezzasadny. Sąd Okręgowy zważył, że chociaż powód w pozwie wskazał pierwotny numer KRS spółki przejmowanej, to okoliczność ta w żaden sposób nie mogła doprowadzić do unicestwienia legitymacji procesowej pozwanej jako następcy prawnego ubezpieczyciela. Sam apelujący w uzasadnieniu środka odwoławczego wprost przyznał, że w dniu 9 kwietnia 2021 roku Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy dokonał wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego połączenia spółek, w ramach którego (...) S.A. jako spółka przejmująca przejęła spółkę (...) S.A. Zgodnie z art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych, w wyniku tak dokonanego połączenia doszło do sukcesji uniwersalnej, co oznacza, że spółka przejmująca z mocy prawa wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Wykreślenie spółki przejmowanej z rejestru na skutek fuzji nie powoduje zatem wygaśnięcia jej dotychczasowych zobowiązań ani utraty możliwości ich dochodzenia przez poszkodowanych, lecz skutkuje przejściem tej odpowiedzialności na sukcesora generalnego. Błędne podanie przez powoda dawnego numeru rejestrowego stanowiło jedynie oczywistą niedokładność w oznaczeniu strony. W konsekwencji pozwana spółka posiada pełną legitymację procesową bierną w niniejszej sprawie, a sformułowany przez nią zarzut stanowił jedynie nietrafną i czysto formalną polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu Pierwszej Instancji – która nadto podniesiona została dopiero na etapie postępowania apelacyjnego.

Zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. byłby skuteczny tylko wówczas, gdyby apelujący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III CK 314/05, LEX nr 172176). Prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. powinien być połączony z zarzutem błędnych ustaleń faktycznych. W apelacji powinno zostać zatem wyjaśnione, które dowody, w jakim zakresie i dlaczego, zdaniem strony skarżącej, zostały przez Sąd ocenione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, które ustalenia faktyczne tego Sądu są wadliwe i jakie powinny być ustalenia prawidłowe, ewentualnie jakich ustaleń zabrakło w zaskarżonym wyroku (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I ACa 719/16, LEX nr 2200318). Tym wymogom nie odpowiada apelacja strony pozwanej.

Wskazać bowiem należy, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a dokonana ocena dowodów nie budzi żadnych zastrzeżeń pod kątem jej zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Wskazywane przez pozwanego rzekome naruszenia art. 233 § 1 k.c. w istocie stanowią polemikę z prawidłowo poczynionymi ustaleniami Sądu I instancji.

Apelujący wywodzi szereg skutków prawnych zarówno z udzielonej telefonicznie poszkodowanemu informacji o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego, jak również pism skierowanych do poszkodowanych. Nie można uznać, jak chce tego pozwany, by udzielone informacje o możliwości najmu pojazdu zastępczego stanowiły ofertę oraz były wiążąca dla powoda. Powód został poinformowany o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego i weryfikacji stawek w przypadku najmu pojazdu w wypożyczalni spoza sieci wypożyczalni współpracujących z ubezpieczycielem. Tak lakonicznie przedstawione przez pozwanego informacje nie mogą być uznane za ofertę złożoną poszkodowanemu, a tym bardziej wiążącą go. Zważyć także należy, iż powód zwrócił się do ubezpieczyciela o przekazanie pełnej informacji dotyczącej oferty najmu pojazdu zastępczego, czego pozwany w żądanym zakresie nie uczynił.

Ponadto należy podkreślić, że pozwany nie udowodnił, że był w stanie realnie wynająć pojazd zastępczy dla poszkodowanego, za wskazaną dobową stawkę zł brutto. Pozwany w toku postępowania sądowego nie wykazał, by w ramach prowadzonej działalności zawarł umowy z innymi podmiotami umożliwiające organizację dla poszkodowanego najmu pojazdu w stawkach podawanych w informacji dla poszkodowanych. Brak wykazania realnej możliwości najmu pojazdu zastępczego w wypożyczalniach współpracujących z pozwanym, a także przedstawienia przez pozwanego wyczerpujących informacji dotyczących warunków najmu pojazdu zastępczego uniemożliwił poszkodowanemu kompleksowe porównanie ofert, a w konsekwencji poszkodowany skorzystał z najmu pojazdu oferowanego przez inny podmiot, znając szczegółowe jego warunki, którego stawki najmu mieściły się w stawkach rynkowych.

Trzeba zaznaczyć, że powód wskazał warunki najmu pojazdu obowiązujące w jego wypożyczalni. Umowa, która została zawarta pozwala ustalić liczbę dni najmu, stawkę bazową za dzień i inne składowe ceny oraz dodatkowe warunki. Podkreślić w tym miejscu wymaga, iż gołosłownym pozostaje zarzut apelującego, iż jego oferta była korzystniejsza od oferty powoda, z uwagi na nieobciążenie poszkodowanego kosztami stosowanymi przez powoda (przy czym koszty podstawienia i odbioru pojazdu zastępczego w niniejszej sprawie pozostają normalnymi i adekwatnymi kosztami, związanymi bezpośrednio z likwidacją szkody). Ubezpieczyciel bowiem nie udostępnił powodowi jak i Sądowi w toku postępowania dowodowego, stosowanego przez siebie, bądź współpracujące podmioty wzorca umowy najmu pojazdu zastępczego bądź regulaminu. Przekazana, lakoniczna informacja o możliwości organizacji pojazdu zastępczego nie zawiera żadnej wzmianki o zasadach odpowiedzialności najemcy za uszkodzenie pojazdu.

Ponadto apelującemu zdaje się umykać, że to na nim spoczywał obowiązek wykazania, że koszty objęte fakturą przedstawioną przez powoda były zawyżone. Przy czym, jak już podniesiono, pozwany w ogóle nie kwestionował rynkowości stawki najmu pojazdu, którą zastosował powód. Była to okoliczność bezsporna i tym samym nie wymagała udowodnienia. Zarzut zawyżenia stawki najmu pojazdu względem stawki możliwej do uzyskania w sieci partnerskiej pozwanego był zarzutem niweczącym żądanie i jako taki powinien zostać wykazany przez zobowiązanego do naprawienia szkody. Tymczasem pozwany ograniczył się do przedstawienia twierdzeń. Nie przejawił wymaganej w świetle art. 232 k.p.c. inicjatywy dowodowej. W przeciwieństwie do powoda, który wykazał fakty, z których wywodził skutki prawne.

Podsumowując, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy nie naruszył żadnych zasad logiki czy doświadczenia życiowego przy ocenie materiału dowodowego.

Sąd odwoławczy nie podzielił także stawianych przez skarżącego zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W myśl przepisu art. 361 § 1 k.c., obowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Zgodnie z art. 354 § 1 k.c., dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§ 2). Powyższe przepisy nakładają na strony stosunku prawnego obowiązek współdziałania. Jak trafnie zauważa apelujący, na poszkodowanym, jako uczestniku zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, ciążył obowiązek minimalizacji szkody. Powyższe nie oznacza jednak, że poszkodowany ma obowiązek podjąć wszelkie, nawet uciążliwe dla niego działania, by zmniejszyć ewentualną odpowiedzialność ubezpieczyciela. Obowiązek minimalizacji skutków szkody musi być utrzymany i stosowany w rozsądnych granicach i nie powinien być wykorzystywany do nakłaniania poszkodowanego by zrezygnował z realizacji przysługujących mu praw podmiotowych. Należy bowiem wskazać, że w pierwszej kolejności to ubezpieczyciel winien podjąć wszelkie działania umożliwiające poszkodowanemu wywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków. Nie można uznać, iż samo powiadomienie poszkodowanego o możliwości najmu pojazdu zastępczego, bez wskazania szczegółowych warunków najmu (o które pytał powód) obligowało poszkodowanego do skorzystania z przedstawionego rozwiązania. Wskazana przez pozwanego informacja o możliwości wynajmu pojazdu zastępczego za jego pośrednictwem była lakoniczna. Ubezpieczyciel przerzucił wszelkie obowiązki na poszkodowanego. Takiego rozwiązania nie sposób zaakceptować. Skoro ubezpieczyciel, jako duży podmiot zajmujący się likwidacją szkód komunikacyjnych w ramach prowadzonej działalności, nie jest w stanie w sposób sprawny i nieuciążliwy dla poszkodowanych zorganizować najmu pojazdu zastępczego, nie można obciążać poszkodowanych konsekwencjami takiego działania. Zatem nakładane przez ubezpieczyciela limity stawki za dobę wynajmu w przypadku najmu z innej niż proponowana wypożyczalni nie mogą mieć zastosowania, bowiem wobec nieefektywnego współdziałania pozwanego w zapewnieniu najmu pojazdu zastępczego, poszkodowany może skorzystać z dowolnej oferty oferującej najem pojazdu w stawce mieszczącej się w stawkach rynkowych. Ponadto, co istotne, wskazać należy, że pozwany poinformował poszkodowanego o akceptowanej przez niego stawce dobowej najmu, jednakże w żadnej mierze nie udzielił informacji, że stawka ta jest adekwatna do kosztu, jaki poniósłby ubezpieczyciel w przypadku skorzystania z jego oferty. Co więcej, z brzmienia informacji w żadnej mierze nie wynika, by stawka wskazana przez zakład ubezpieczeń była rzeczywiście przez niego ponoszonym kosztem w przypadku skorzystania z jego oferty.

W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw do przypisania poszkodowanemu nielojalnego postępowania, naruszającego obowiązujące go, jako wierzyciela, na podstawie art. 354 k.c., wymogi współpracy z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania. Nie można również wysnuć wniosku, by poszkodowany w jakikolwiek sposób przyczynił się do zwiększenia szkody. Poszkodowany był uprawniony do skorzystania z rynkowej oferty powoda i tym samym wydatki za najem pojazdu zastępczego w wyższej wysokości były jak najbardziej celowe i ekonomicznie uzasadnione, co oznaczało zasadność powództwa w tej sprawie.

W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.