Warsztat czekał na decyzję ubezpieczyciela, 35 dni najmu auta zastępczego do zapłaty

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 marca 2025 r., Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w sprawie o sygn. akt III C (...)23 z powództwa S. O. przeciwko Towarzystwu (...) z siedzibą w I. o zapłatę:

1. zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) z siedzibą w I. na rzecz powoda S. O. kwotę 15.459,56 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 listopada 2022 roku do dnia zapłaty;

2. zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) z siedzibą w I. na rzecz powoda S. O. kwotę 5.049,96 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

3. nakazał zwrócić powodowi S. O. z funduszy Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi kwotę 167,04 zł tytułem zwrotu niewykorzystanej części zaliczki, uiszczonej w dniu 18 marca 2024 roku;

4. nakazał zwrócić pozwanemu Towarzystwu (...) z siedzibą w I. z funduszy Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi kwotę 600,00 zł tytułem zwrotu niewykorzystanej zaliczki, uiszczonej w dniu 14 marca 2024 roku.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając wydane rozstrzygnięcie w części, tj. w zakresie pkt 1 wyroku co do całej zasądzonej kwoty oraz w zakresie punktu 2 w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił:

1. obrazę przepisów postępowania, tj.: art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 235 § 1 pkt 2 k.p.c., poprzez bezzasadne pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów z dokumentów:

a.

umowy przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania za szkodę w pojeździe Z. (...) nr rej. (...) zawartej pomiędzy X. P. a firmą (...) s.j. w N., zgłoszonego dla wykazania, że wykonawca naprawy powypadkowej pojazdu Z. (...) nr rej. (...) w dniu 23.08.2022r. uzyskał od zleceniodawcy naprawy, jako wynagrodzenie za naprawę, satysfakcjonujący go surogat w postaci wierzytelności odszkodowawczej przysługującej w stosunku do pozwanego.

b.

zlecenia naprawy powypadkowej pojazdu Z. (...) nr rej. (...) udzielonego przez X. P. firmie (...). (...) s.j. w N., zgłoszonego dla wykazania, że wykonawca naprawy powypadkowej pojazdu Z. (...) nr rej. (...) w dniu 23.08.2022r. otrzymał zlecenie wykonania naprawy,

c.

zamówienia części zamiennych przez firmę (...) F. M. s.j. w N. - zgłoszonego dla wykazania, że części zamienne do wykonania naprawy powypadkowej pojazdu Z. (...) nr rej. (...) zostały zamówione w dniu 20.09.2022r.

d.

potwierdzeń dostawy części zamiennych - dla wykazania, że części zamienne do wykonania naprawy powypadkowej pojazdu Z. (...) nr rej. (...) zostały dostarczone w dniach 21 i 27 września 2022r.

e.

faktury za wykonanie naprawy powypadkowej pojazdu Z. (...) nr rej. (...) wystawionej przez firmę (...) (...) (...) s.j. w N., zgłoszonego dla wykazania, że naprawa powypadkowa pojazdu Z. (...) nr rej. (...) została zakończona 14.10.2022r.

2. obrazę przepisów prawa materialnego: art. 361 k.c., poprzez wadliwe jego zastosowanie - błędną ocenę prawną, że warsztat naprawczy, wykonujący na zlecenie właściciela pojazdu uszkodzonego w kolizji naprawę powypadkową, który uzgodnił ze zleceniodawcą bezgotówkowe wykonanie naprawy - w zamian za możliwość dochodzenia odszkodowania bezpośrednio od ubezpieczyciela sprawcy szkody, ma uzasadnione podstawy do wstrzymania rozpoczęcia naprawy przez czas dłuższy, niż do dnia wykonania przez zakład ubezpieczeń oględzin likwidacyjnych, a w konsekwencji takiej błędnej oceny prawnej wadliwe uznanie za uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego 35 dni.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i o oddalenie powództwa w całości, o zwrot kosztów procesu za I instancję według zasady odpowiedzialności za wynik sporu, jak również o zwrot kosztów postępowania za instancję odwoławczą według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację, powód wniósł o oddalenie apelacji pozwanego oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych za postępowanie przed sądem II instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż niniejsza sprawa rozpoznawana jest w postępowaniu uproszczonym. W myśl art. 505

13 § 2 k.p.c., jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji – co w polskim porządku prawnym wynika z art. 505

9 § 1

1 i 2 k.p.c. (tak w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC Nr 6 z 2008 r., poz. 55). Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie.

Zdaniem Sądu Okręgowego, wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy. Podniesione przez apelującego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podziela zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji i przyjmuje je jako własne, jak i dokonaną ocenę prawną.

Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 235

2 § 1 pkt 2 k.p.c. jawi się jako całkowicie bezpodstawny i stanowiący jedynie polemikę z prawidłową, logistyczną i prawną oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Rejonowy w żaden sposób bowiem nie pominął wymienionych dokumentów, ani tym bardziej nie zaprzeczył wynikającym z nich faktom. Sąd dokonał ich oceny w sposób wszechstronny, czyli tak, jak nakazuje art. 233 § 1 k.p.c. – w powiązaniu z całokształtem okoliczności sprawy – następnie, co kluczowe i z czym zdaje się w szczególności nie zgadzać skarżący, ocenił wynikające z nich okoliczności pod kątem materialnoprawnym, stosownie do reguł odszkodowawczych.

Art. 235

2 § 1 pkt 2 k.p.c. reguluje kwestie pomijania dowodów mających wykazać fakty bezsporne lub nieistotne dla rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Sąd nie pominął dowodów z dokumentów szkodowych – przeciwnie, uwzględnił je chociażby w ten sposób, iż jedną z podstaw rozstrzygnięcia uczynił opinię biegłego, która z kolei została sporządzona z uwzględnieniem okoliczności, których wykazania domagał się skarżący formułując przedmiotowy zarzut.

Przechodząc do podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia prawa materialnego, przypomnieć należy, iż w orzecznictwie nie ulega wątpliwości, że koszty poniesione przez poszkodowanego z tytułu wynajmu pojazdu zastępczego są normalnym następstwem w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. z uwagi na niemożność korzystania z samochodu przez poszkodowanego w sytuacji jego uszkodzenia lub zniszczenia. Jeżeli więc poniesione zostały koszty związane z wynajmem pojazdu zastępczego, to mieszczą się one w granicach skutków szkodowych podlegających wyrównaniu. Postulat pełnego odszkodowania przemawia bowiem za przyjęciem stanowiska o potrzebie zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka komunikacji w związku z niemożliwością korzystania z niego wskutek uszkodzenia lub zniszczenia. Termin wydatków koniecznych oznacza przy tym wydatek niezbędny dla korzystania z innego pojazdu w takim samym zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 r. III CZP 14/97 OSNC 1997/8/103).

W orzecznictwie nie budzi również wątpliwości, że odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego (...) obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego i nie jest uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17.11.2011 t., III CZP 5/11, OSNC 2012/3/28 ). Wskazać także należy, że jeżeli uszkodzony pojazd nadaje się do naprawy w postaci wmontowania do niego nowej części zamiennej, to koszty najmu przez poszkodowanego tzw. samochodu zastępczego obejmują okres konieczny i niezbędny do naprawy pojazdu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2004 r., II CK 494/03, Biul.SN 2005/3/11). Należy podkreślić, że uprawnienie do wynajmu pojazdu zastępczego przysługuje poszkodowanemu, co do zasady przez czas rzeczywistej naprawy pojazdu, który nie ogranicza się do czasu niezbędnego do dokonania samej technologicznej naprawy. Jak zostało wskazane powyżej, Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 listopada 2011 r. (sygn. akt III CZP 05/11) podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie okresu najmu przy szkodzie częściowej w pojeździe, w którym ponoszone wydatki są celowe i ekonomicznie uzasadnione oraz podlegają naprawieniu przez sprawcę szkody lub jego ubezpieczyciela. Dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego uzasadnia więc wniosek, że celowymi i ekonomicznie uzasadnionymi wydatkami na najem pojazdu zastępczego są koszty najmu ponoszone w okresie koniecznym do przeprowadzenia naprawy uszkodzonego pojazdu z tym, że należy podkreślić, iż okres ten nigdy nie jest równy temu, ile wynosi sam technologiczny czas naprawy pojazdu, albowiem podczas szacowania rzeczywistego czasu naprawy pojazdu należałoby uwzględnić takie czynniki jak: zgłoszenie szkody do zakładu ubezpieczeń, przyjęcie pojazdu do naprawy przez warsztat naprawczy, oględziny przednaprawcze ubezpieczyciela, korespondencja pomiędzy ubezpieczycielem, a serwisem naprawczym dotycząca kwalifikacji uszkodzeń, czas oczekiwania na części, dostarczenie do serwisu naprawczego kalkulacji naprawy ubezpieczyciela, akceptacja kosztów naprawy pojazdu w przypadku kosztorysu warsztatu naprawczego, aż wreszcie decyzję ubezpieczyciela.

Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej, zarzut naruszenia art. 361 k.c. okazał się całkowicie bezzasadny. Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny prawnej związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem wywołującym szkodę a łącznym okresem najmu pojazdu zastępczego, wynoszącym 35 dni, słusznie wliczając do niego czas oczekiwania przez warsztat naprawczy na formalne przyjęcie odpowiedzialności oraz wypłatę kwoty bezspornej przez ubezpieczyciela. Wskazać należy, iż ugruntowany w orzecznictwie jest pogląd, wedle którego normalny związek przyczynowy, o jakim mowa w art. 361 § 1 k.c., obejmuje nie tylko technologiczny czas samej naprawy pojazdu, ale również wszelkie inne obiektywne przestoje i opóźnienia w procesie likwidacji szkody, o ile są one niezależne od woli poszkodowanego lub wybranego przezeń warsztatu. Sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko, że wymaganie od poszkodowanego (lub warsztatu działającego jako cesjonariusz), aby przystąpił do zamawiania części i faktycznych prac naprawczych bezpośrednio po samych oględzinach, a jeszcze przed podjęciem przez ubezpieczyciela decyzji o przyjęciu odpowiedzialności i wypłacie odszkodowania, jest przerzucaniem ryzyka ekonomicznego na podmioty dotknięte szkodą. Skarżący całkowicie pomija fakt, iż do momentu formalnego uznania roszczenia lub wypłaty środków, poszkodowany (bądź cesjonariusz) nie ma żadnej gwarancji, czy ubezpieczyciel w ogóle uzna swoją odpowiedzialność za zdarzenie, a jeśli tak – to w jakim zakresie. Przystąpienie w takich warunkach do zakupu części i demontażu pojazdu stanowiłoby rażące naruszenie zasad należytej staranności i narażało warsztat na straty finansowe. Skoro w realiach niniejszej sprawy to opieszałość samego ubezpieczyciela w wydaniu decyzji szkodowej i wypłacie odszkodowania wygenerowała przestój w procesie likwidacji szkody, to skutki finansowe tego stanu rzeczy, w postaci kosztów dłuższego najmu pojazdu zastępczego, nie mogą obciążać poszkodowanego. Warsztat naprawczy miał w pełni uzasadnione, obiektywne podstawy do wstrzymania się z rozpoczęciem prac do czasu jednoznacznego określenia stanowiska przez zakład ubezpieczeń.

Za chybiony i oderwany od realiów obrotu gospodarczego uznać należy także pogląd wyrażony w apelacji, jakoby kilkudniowy przestój pojazdu w warsztacie świadczył o braku profesjonalizmu serwisu i sztucznie generował koszty najmu. Skarżący zdaje się ignorować fakt, iż profesjonalny charakter działalności warsztatu naprawczego wiąże się z koniecznością planowania i organizacji pracy, w tym obsługi wielu klientów jednocześnie. Wymóg, aby serwis naprawczy dysponował wolnymi stanowiskami i mocami przerobowymi w trybie natychmiastowym – bez uwzględnienia wcześniejszych zobowiązań wobec innych kontrahentów – jest oczekiwaniem nierealistycznym i prawnie nieuzasadnionym. Kilkudniowy okres oczekiwania na przyjęcie pojazdu na stanowisko naprawcze (w tym przypadku obejmujący dodatkowo dni weekendowe) mieści się w granicach normalnego, typowego procesu technologiczno-organizacyjnego i stanowi obiektywny element likwidacji szkody. Poszkodowany nie ma obowiązku poszukiwania warsztatu, który dokona naprawy natychmiast, kosztem rezygnacji z prawa do wyboru zaufanego, renomowanego serwisu. Skoro czas ten był obiektywnie niezbędny do wdrożenia procedury naprawczej w wybranym przez poszkodowanego podmiocie, to powstały w tym okresie koszt najmu pojazdu zastępczego w pełni podlega refundacji w ramach adekwatnego związku przyczynowego.

Zdaniem Sądu Okręgowego rację ma powód, że w rozpoznawanej sprawie całość poniesionych przez niego kosztów najmu pojazdu zastępczego stanowi celowy i ekonomicznie uzasadniony wydatek, albowiem konieczny czas najmu pojazdu powinien zostać wyznaczony rzeczywistym czasem naprawy tj. okresem, w którym uszkodzony pojazd mechaniczny w normalnym toku mógł zostać naprawiony z uwzględnieniem czynności procesu likwidacji szkody, do których zalicza się również decyzja o przyjęciu odpowiedzialności jak też oczekiwanie na dostarczenie zmówionych części i zwolnienie stanowiska naprawczego po ich przybyciu. Powód jako wynajmujący pojazdy zastępcze oraz zakład naprawczy są odrębnymi podmiotami gospodarczymi, kalkulującymi ponoszone ryzyko w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa, współpracy z innymi podmiotami gospodarczymi, w tym z ubezpieczycielami. Powód, jak wynika z niniejszego postępowania, zakłada w swej działalności takie ryzyko, albowiem wynajmuje pojazdy, jak trafnie zauważył pozwany, od dnia zdarzenia, czyli powstania szkody i w konsekwencji spornych okoliczności, występuje z pozwami przeciwko ubezpieczycielom. Kalkuluje zatem spory sądowe i związane z tym ryzyko wygranej bądź przegranej sprawy. Zakład naprawczy zaś być może takiego ryzyka nie podejmuje, nie przewidując procesów sądowych w swej polityce prowadzenia warsztatu, dążąc do pewności wypłaty odszkodowania za naprawę pojazdu, co zapewnia uzyskanie uprzednio potwierdzenia odpowiedzialności za szkodę. Sam kosztorys naprawczy wskazujący na zakres naprawy, takiej pewności nie daje., tym bardziej, że zawiera on klauzulę, mówiącą o tym, że podana wysokość szkody nie stanowi uznania odpowiedzialności i nie jest oświadczeniem o przyznaniu świadczenia ubezpieczeniowego. Warunkiem wypłaty odszkodowania jest uznanie odpowiedzialności Towarzystwa (...) za zgłoszoną szkodę w całości lub w części.

Tym samym fakt iż, jak podkreśla apelujący, wykonawca przyjął „surogat zapłaty” w postaci cesji wierzytelności o odszkodowanie, nie oznacza, że z chwilą podpisania zlecenia utracił on prawo do racjonalnego zarządzania ryzykiem ekonomicznym prowadzonej działalności. Skarżący arbitralnie przyjmuje, że momentem granicznym dla rozpoczęcia prac jest dzień oględzin uszkodzonego pojazdu - 25.08.2022 r.. Sąd odwoławczy kategorycznie odrzuca tę tezę. Same oględziny są jedynie czynnością techniczną – rejestracją uszkodzeń. Nie stanowią one ani uznania odpowiedzialności przez ubezpieczyciela, ani akceptacji kosztów naprawy, ani tym bardziej gwarancji wypłaty środków. Wymóg, aby już następnego dnia warsztat rozebrał pojazd i zamówił części zamienne, obligowałby warsztat do kredytowania naprawy i ryzykowania własnym kapitałem w sytuacji, gdy ubezpieczyciel mógł w kolejnych następnie całkowicie odmówić wypłaty (np. kwestionując przebieg zdarzenia) lub zredukować kosztorys.

W rezultacie, czas oczekiwania na decyzję płatniczą stanowi w niniejszej sprawie immanentny element procesu likwidacji szkody. Próba przerzucenia finansowych skutków własnej opieszałości decyzyjnej na poszkodowanego i wykonawcę naprawy przez ubezpieczyciela nie zasługuje na ochronę prawną.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy oddalił wniesioną przez pozwanego apelację, na podstawie art. 385 k.p.c., jako całkowicie bezzasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 98 § 1 i § 1

1 k.p.c. zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego została ustalona na podstawie § 2 pkt 5 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215).