Sąd oddalił apelację spółki, bo nie wykazała pożyczki ani nabycia wierzytelności

Wyrokiem z dnia 8 maja 2025 r. w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we A. przeciwko G. A. o zapłatę Sąd Rejonowy w Pabianicach oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 917,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty.

Apelację od tego rozstrzygnięcia złożył powód zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1. art. 233 k.p.c. poprzez przyjęcie, że strona powodowa nie przedłożyła wystarczających dowodów świadczących o skutecznym zawarciu w formie elektronicznej Umowy pożyczki refinansującej nr (...) z dnia 20.02.2021 r., podczas gdy powód przedłożył do akt sprawy wydruk Umowy pożyczki refinansującej nr (...) z dnia 20.02.2021 r., a także dowód uiszczenia opłaty za refinansowanie;

2. art. 308 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji brak uznania, że wydruki komputerowe mogą być dowodem w procesie cywilnym, gdyż stanowią one „inny środek dowodowy";

3. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego, przejawiające się w uznaniu, że przedstawione przez powoda Umowa cesji wierzytelności nr (...) z dnia 01.05.2021 r., wraz z załącznikiem w postaci listy wierzytelności objętych cesją zawierającym dane identyfikujące wierzytelność w stosunku do pozwanej, Umowa Ramowa Przelewu Wierzytelności z dnia 30.03.2021 r. wraz z Porozumieniem nr (...) z dnia 12.08.2021 r. i wykazem wierzytelności zakupionych zawierającym dane identyfikujące wierzytelność w stosunku do pozwanej, oświadczenie o zapłacie ceny nabycia, a także zawiadomienie o cesji wierzytelności, są niewystarczające dla wykazania faktu skutecznego nabycia wierzytelności przez powoda, podczas gdy dostatecznie określają wierzytelność pozwanej i nie ulega wątpliwości, że dotyczą Umowy pożyczki refinansującej nr (...) z dnia 20.02.2021 r.;

4. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przejawiające się w nierozważeniu w sposób wszechstronny dowodów przedstawionych przez powoda i tym samym wyprowadzenie z materiału dowodowego wniosków z nim sprzecznych, a mianowicie takich, że powód nie udowodnił, iż dochodzona wierzytelność została skutecznie przeniesiona na powoda, podczas gdy okoliczności te zostały należycie wykazane przez powoda przedłożonymi do akt sprawy dokumentami, a co potwierdza już samo dysponowanie przez powoda dokumentami pożyczki, danymi pozwanej oraz oświadczenie o zapłacie ceny nabycia;

5. art. 509 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że powód przedłożonymi dokumentami nie wykazał przejścia uprawnienia na rzecz następcy prawnego, a w konsekwencji nie przysługuje mu legitymacja czynna, podczas gdy powód przedłożył do akt niniejszej sprawy Umowę cesji wierzytelności nr (...) z dnia 01.05.2021 r., wraz z załącznikiem w postaci listy wierzytelności objętych cesją i zawierającym dane identyfikujące wierzytelność w stosunku do pozwanej, Umowę Ramową Przelewu Wierzytelności z dnia 30.03.2021 r. wraz z Porozumieniem nr (...) z dnia 12.08.2021 r. i wykazem wierzytelności zakupionych w postaci listy wierzytelności objętych cesją, zawierającym dane identyfikujące wierzytelność w stosunku do pozwanej, oświadczenie o zapłacie ceny, a także zawiadomienie o cesji wierzytelności, które potwierdzają fakt nabycia przez powoda dochodzonej w niniejszym postępowaniu wierzytelności.

W konkluzji skarżący wniósł o :

1) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 4 578,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienie pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie na rzecz strony powodowej kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

2) zasądzenie od pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych;

3) ewentualnie, na wypadek uznania przez Sąd, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy lub, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając przy tym sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja jest nieuzasadniona.

Sąd Okręgowy przyjął za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy, nie stwierdzając uchybień w ich ustaleniu ani podstaw do ich zmiany lub uzupełnienia. W tej sytuacji, w myśl art. 387 § 2

1 pkt 1) k.p.c., zbędne jest ponowne przytaczanie tych ustaleń.

Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a wyciągnięte na jego podstawie wnioski w żadnym stopniu nie naruszają granic swobodnej oceny dowodów zakreślonej przepisem art. 233 § 1 k.p.c. Wbrew zarzutom skarżącego, Sąd Rejonowy słusznie uznał, że strona powodowa nie sprostała spoczywającemu na niej ciężarowi dowodu (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.) i nie wykazała istnienia, wysokości, jak i skutecznego przejścia dochodzonej wierzytelności, co w konsekwencji musiało prowadzić do oddalenia powództwa.

Za całkowicie chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 308 k.p.c. w zw. z art. 309 k.p.c. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd Rejonowy wcale nie odmówił wydrukom komputerowym statusu „innego środka dowodowego”. Sąd pierwszej instancji wprost wskazał w uzasadnieniu, że katalog dowodów ma charakter otwarty, a niepodpisany wydruk stanowi dowód na istnienie w systemie teleinformatycznym zapisu o określonej treści. Czym innym jest jednak formalna dopuszczalność środka dowodowego, a czym innym jego merytoryczna ocena w kontekście art. 233 § 1 k.p.c.

Sąd pierwszej instancji słusznie ocenił, że przedłożone przez powoda jednostronne wydruki (ramowa umowa pożyczki nr (...) oraz umowa pożyczki refinansującej) nie dowodzą faktu złożenia oświadczenia woli przez pozwaną. Skarżący obszernie powołuje się na doktrynę, prounijną wykładnię art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim oraz dopuszczalność formy dokumentowej (art. 77

3 k.c.) czy definicję „trwałego nośnika”. Sąd Okręgowy w pełni aprobuje pogląd, że umowa pożyczki konsumenckiej może być zawarta na odległość bez własnoręcznych podpisów. Sęk jednak w tym, że profesjonalny pożyczkodawca – jako podmiot o zdecydowanie silniejszej pozycji rynkowej – musi wówczas w razie sporu wykazać, że konsument złożył oświadczenie woli o związaniu się treścią rzeczonego trwałego nośnika.

W realiach niniejszej sprawy powód tego w żaden sposób nie uczynił. Zgodnie z § 1 ust. 21 oraz § 2 ust. 4 przedłożonego projektu umowy ramowej, warunkiem rejestracji i akceptacji warunków było wypełnienie formularza i przejście weryfikacji (opłata 0,01 zł lub system F.) według regulaminu rejestracji. Powód nie przedłożył ani tego regulaminu, ani żadnego dowodu potwierdzającego, że pozwana dokonała przelewu weryfikacyjnego ze swojego indywidualnego konta bankowego. Powód nie przedstawił jakiegokolwiek weryfikowalnego dowodu transmisji danych kanałami elektronicznymi, który pozwalałby powiązać operację z osobą pozwanej, jej numerem telefonu czy adresem IP. Przedłożone przez skarżącego potwierdzenie uiszczenia opłaty za refinansowanie wygenerowane przez (...) S.A. nie sanuje tego braku – prezentuje ono bowiem dane wytworzone jednostronnie, bez weryfikowalnego udziału pozwanej, i nie ma większej mocy dowodowej niż same twierdzenia powoda.

Chybiony jest argument powoda, jakoby taktyka procesowa pozwanej ograniczająca się do zaprzeczania była niewystarczająca i przerzucała na nią ciężar dowodu. Obowiązek udowodnienia faktów pozytywnych, stanowiących podstawę żądania, w myśl art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c. spoczywa wyłącznie na powodzie. Sąd nie jest zobowiązany do poszukiwania dowodów z urzędu czy wyręczania profesjonalisty w tym zakresie. Pozwana nie miała obowiązku dowodzenia faktów negatywnych (braku zawarcia umowy). Zaprzeczenie przez pozwaną okolicznościom powództwa, podnoszone konsekwentnie od samego początku postępowania, zaktualizowało po stronie powoda ciężar dowodowy. Argumentacja powoda, iż pożyczkodawca wszedł w posiadanie danych pozwanej dobrowolnie, a pozwana nie złożyła zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, opiera się na wadliwej konstrukcji logicznej. Brak zawiadomienia organów ścigania nie tworzy domniemania prawnego, że do zawarcia umowy doszło. Sąd Rejonowy trafnie uznał przedłożone wydruki jedynie za projekt umowy, który bez wykazania aktu woli pożyczkobiorcy nie wywołuje skutków prawnych, a zarzuty pozwanej stanowiły w pełni dopuszczalną i skuteczną obronę procesową.

Co więcej, powód nie udowodnił faktu wykonania umowy pożyczki refinansującej. Z jej treści wynikało, że pożyczkodawca zobowiązał się przelać kwotę 3.464,79 zł na rzecz (...) Sp. z o.o. w celu spłaty długu pozwanej. Powód nie przedstawił dowodu na istnienie zobowiązania pozwanej wobec (...) Sp. z o.o. (co pozwana wyraźnie zanegowała), a przedłożone potwierdzenie przelewu opiewa na kwotę 696,26 zł i zawiera w tytule inny numer umowy, niż numery wskazywane w pismach procesowych. Skoro kwota przelewu nie zgadza się z kapitałem rzekomej pożyczki, a tytuł wskazuje na inną umowę, Sąd pierwszej instancji w ramach swobodnej oceny dowodów słusznie uznał roszczenie za nieudowodnione tak co do zasady, jak i co do wysokości.

Bezzasadność zarzutów procesowych bezpośrednio determinuje upadek zarzutu naruszenia prawa materialnego w postaci art. 509 § 1 k.c. Skoro wierzyciel pierwotny ((...) Sp. z o.o.) nie wykazał, aby przysługiwała mu jakakolwiek wierzytelność wobec pozwanej, to prawa takiego nie mógł przenieść na rzecz podmiotów trzecich w drodze przelewu wierzytelności.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej formy umów cesji, Sąd Okręgowy podziela wywody prawne dotyczące art. 78

1 § 2 k.c. i równoważności formy elektronicznej (opatrzonej kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi) z formą pisemną zwykłą. Sąd odwoławczy nie kwestionuje, że Umowa cesji wierzytelności nr (...) z dnia 01.05.2021 r. oraz Umowa Ramowa Przelewu Wierzytelności z dnia 30.03.2021 r. pod względem techniczno-prawnym mogły zostać skutecznie zawarte w tej formie pomiędzy ich stronami. Wywód ten pozostaje jednak całkowicie bezprzedmiotowy w świetle rażących błędów chronologicznych oraz braków formalnych, które samodzielnie niweczą legitymację procesową czynną powoda. Analiza chronologii czynności prawnych przedstawia się bowiem następująco: w dniu 30 marca 2021 roku powód zawarł ramową umowę przelewu wierzytelności z podmiotem DeltaWise OU (mającym być rzekomym następcą prawnym pierwotnego wierzyciela), a dopiero w dniu 1 maja 2021 roku pierwotny wierzyciel ((...) Sp. z o.o.) zawarł umowę przelewu wierzytelności z DeltaWise OU.

Oznacza to, że w dacie zawierania umowy pomiędzy powodem a DeltaWise OU (30 marca 2021 r.), spółka (...) nie dysponowała rzekomą wierzytelnością wobec pozwanej, gdyż nabyła ją od wierzyciela pierwotnego dopiero miesiąc później. Podmiot DeltaWise OU nie mógł zatem skutecznie przelać na powoda wierzytelności, której sam w tamtym momencie nie posiadał.

Wszelkie próby sanowania tego stanu rzeczy za pomocą porozumienia z dnia 12 sierpnia 2021 roku oraz przedłożonych wyciągów z wykazów wierzytelności okazały się procesowo bezskuteczne. Po pierwsze, powód wywodząc skutki z formy elektronicznej tych umów, przedłożył jedynie zwykłe wydruki z nadrukowanymi graficznymi oznaczeniami podpisu, co czyni fakt ich rzeczywistego złożenia i weryfikacji całkowicie nieweryfikowalnym. Po drugie, dokumenty te zostały załączone wyłącznie w kopiach, które nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem przez występującego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika.

Co szczególnie istotne, przedłożony wyciąg z wykazu wierzytelności nie stanowi wiernej kopii dokumentu pierwotnego, lecz został sporządzony w formie fragmentarycznej, z ograniczeniem do pozycji dotyczących pozwanej. W świetle art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych oraz art. 4 ust. 1b ustawy Prawo o adwokaturze, profesjonalny pełnomocnik posiada uprawnienie do poświadczania za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów, nie ma natomiast uprawnień do samodzielnego sporządzania wyciągów z dokumentów poprzez arbitralne wycinanie fragmentów tekstu. Kompetencja taka na gruncie polskiego prawa przysługuje wyłącznie notariuszom (art. 79 pkt 7 w zw. z art. 96 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie). Przedłożony materiał nie stanowi zatem odpisu dokumentu w rozumieniu przepisów procedury cywilnej i jest pozbawiony waloru autentyczności. Ponadto, wyciąg ten w odniesieniu do umowy z dnia 1 maja 2021 r. był zanonimizowany i pozbawiony danych osobowych pozwanej, zawierając jedynie numer rzekomej pożyczki, co uniemożliwiało jakąkolwiek pewną identyfikację.

W tym stanie rzeczy powód w żaden sposób nie wykazał swojej legitymacji czynnej do występowania w niniejszym procesie, a chaos w przedstawionym ciągu cesji uniemożliwia przyjęcie, że powód stał się wierzycielem pozwanej.

Z powyższych przyczyn apelacja powoda - jako bezzasadna - podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postepowania wyrażoną w art. 98 k.p.c. Na koszty poniesione przez pozwaną złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w kwocie 450 złotych ustalonej zgodnie z § 2 pkt 3) w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1) Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na podstawie art. 98 § 1

1 k.c.