Pożyczkodawca nie odzyska od pozwanej pieniędzy, bo nie wykazał zawarcia umowy

Wyrokiem z dnia 5 maja 2025 r., wydanym w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. przeciwko X. Z. (2) o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi oddalił powództwo, zasądzając od strony powodowej na rzecz pozwanej tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 917,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Apelację od tego orzeczenia wniosła strona powodowa, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez zasądzenie od pozwanej kwoty 3.560,65 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16 maja 2024 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania przed Sądami obu instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty i zarzucając naruszenie:

⚫

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegającej na ustaleniu, że pozwana nie wnioskowała o udzielenie pożyczki gotówkowej, że nie doszło do weryfikacji danych poprzez dokonanie przelewu weryfikacyjnego w kwocie 1,00 zł, że nie doszło do zawarcia umowy pożyczki gotówkowej i że nie doszło do przekazania środków na rachunek bankowy pozwanej;

⚫

art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że powód nie sprostał spoczywającego na nim ciężarowi dowodzenia faktów, z których wywodzi skutki prawne i że ciężar dowodzenia spoczywa wyłącznie na stronie powodowej, podczas gdy ciężar ten spoczywa również na pozwanej;

⚫

art. 29 ust. 1 w związku z art. 5 pkt. 17 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1362) w związku z art. 78 k.c. poprzez ich niezastosowanie i w efekcie nieprawidłowe uznanie, że nie doszło do zawarcia umowy pożyczki gotówkowej, podczas gdy pozwana zawnioskowała o udzielenie pożyczki gotówkowej, potwierdziła chęć zawarcia takiej umowy, umowa została zawarta na trwałym nośniku, bowiem forma, jakiej wymaga art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1362) jest zachowana również wtedy, gdy treść oświadczeń woli spisano na dokumencie papierowym, ale nie zamieszczono pod nim własnoręcznych podpisów albo umieszczono faksymile lub inny podpis powielony mechanicznie, przy czym sposobem dochowania właściwej formy może być np. złożenie oświadczeń woli przez strony za pomocą środków porozumiewania się na odległość (telefonu, poczty elektronicznej), a następnie spisanie postanowień umowy na papierowym dokumencie (np. w postaci wydruku komputerowego) bez własnoręcznych podpisów.

W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od apelującego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest oczywiście niezasadna. Sąd odwoławczy ocenia ustalenia dokonane przez Sąd niższej instancji jako prawidłowe i przyjmuje je za własne, podkreślając ich szczegółowość oraz rzetelnie i drobiazgowo przeprowadzoną i ocenę materiału dowodowego, jak również jest zdania, że Sąd ten w sposób właściwy zastosował do dokonanych ustaleń przepisy prawa materialnego.

Sąd

meriti oddalił powództwo, w ramach którego strona powodowa domagała się spełnienia przez pozwaną świadczenia, do jakiego – według twierdzeń składających się na podstawę faktyczną powództwa – pozwana zobowiązała się, zawierając umowę pożyczki z dnia 12 stycznia 2024 r., a na uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia podniósł, że powodowi nie udało się wykazać, aby taka umowa została zawarta, w szczególności aby X. Z. (2) złożyła niezbędne do jej zawarcia oświadczenie woli, wobec czego nie ma podstaw do przyjęcia, iż pomiędzy stronami został nawiązany stosunek prawny, z którego wynikałoby zobowiązanie do spełnienia dochodzonego pozwem świadczenia. Bezsprzecznie rację należy przyznać Sądowi Rejonowemu, że fakt zawarcia umowy był między stronami sporny, skoro pozwana zaprzeczyła twierdzeniom strony powodowej w odpowiedzi na pozew, zatem dla jego ustalenia niezbędne było dowiedzenie tego faktu za pomocą wiarygodnego materiału dowodowego o odpowiedniej mocy, a ciężar jego przedstawienia spoczywał, w myśl art. 6 k.c., na powodzie, gdyż to on wywodził z tej okoliczności skutki prawne w sprawie niniejszej. W złożonej apelacji skarżący zarzuca jednak naruszenie przez Sąd I instancji przepisów normujących postępowanie dowodowe, co jakoby miało doprowadzić ten Sąd do poczynienia nieprawidłowych ustaleń w powyższym zakresie. W ramach uzasadnienia tych zarzutów autor apelacji bardzo szczegółowo opisuje, że procedura zmierzająca do zawarcia umowy przebiegała w chmurze, że w pierwszej kolejności ma miejsce weryfikacja tożsamości klienta pożyczkodawcy i w tym celu dokonuje on, podając swoje dane osobowe oraz numer rachunku bankowego, przelewu kwoty 1,00 zł z tego rachunku, dochodzi też do zweryfikowania za pomocą jednorazowych kodów jego adresu e-mail i numeru telefonu, a efektem takiej wszechstronnej weryfikacji jest założenie panelu klienta, który służy m.in. do składania wniosków o pożyczkę gotówkową; skarżący podnosi także, że dzięki takiemu systemowi weryfikacji ewentualne podszywanie się pod pożyczkobiorcę musiałoby być poprzedzone włamaniem do jego bankowego konta elektronicznego. W dalszej kolejności apelujący podkreśla, że potwierdzenie przelewu weryfikacyjnego i potwierdzenie dokonywanego po zawarciu umowy przekazania kwoty pożyczki na rachunek bankowy pozwanej są generowane automatycznie i nie jest możliwa w tym zakresie jakakolwiek ingerencja, po czym niezwykle obszernie rozwodzi się w przedmiocie statusu prawnego i funkcjonowania krajowych instytucji płatniczych w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 623), dowodząc, iż nie ma podstaw, by kwestionować ważność i prawdziwość wystawianych przez te instytucje potwierdzeń przekazania środków pieniężnych. W ramach tych wywodów autor apelacji pozwolił sobie nawet na dość daleko idące stwierdzenie, że Sąd nie przyjmuje do wiadomości, „(…) iż obecnie istnieją takie mechanizmy w świecie jak: chmura obliczeniowa (…) szybkie płatności (…)”, wyjaśniając następnie te pojęcia, zapewne na użytek równie niezorientowanego w realiach świata Sądu II instancji.

Treść tych wywodów, niezależnie od ich oczywistej dezynwoltury w części przytoczonej na zakończenie ich powyższego opisu, budzi uzasadnione zdumienie Sądu odwoławczego nad zbędnością pracy autora apelacji włożonej w ich zaprezentowanie i skłonić może do przypuszczenia, że albo nie zapoznał się on z treścią niezwykle rzeczowych motywów uzasadnienia Sądu

meriti albo też uczynił to niezwykle pobieżnie, skoro całość zreferowanej powyżej argumentacji nie dotyka w żadnej mierze istoty zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wszystkie przywołane okoliczności nie tylko nie były kwestionowane przez ten Sąd, ale w pewnej części znalazły się nawet w treści poczynionych ustaleń, w szczególności stwierdzono tam, iż doszło do uiszczenia przez X. Z. (2) w dniu 25 sierpnia 2023 r. na rachunek strony powodowej kwoty 1,00 zł, zaś w dniu 12 stycznia 2024 r. (...) Sp. z o.o. przekazało na konto pozwanej kwotę 3.000,00 zł. Sąd ponadto odniósł się do zarzutów pozwanej, przyznając pełną wiarygodność potwierdzeniom przelewu w tym zakresie, wskazując – podobnie jak skarżący – że pochodzą od legalnie działającej instytucji płatniczej świadczącej usługi w tym zakresie pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika także jasno, że Sąd Rejonowy podstawy oddalenia powództwa upatrywał bynajmniej nie w ustaleniu, że ewentualnie złożone oświadczenie woli w przedmiocie zawarcia umowy pożyczki, przekazane stronie powodowej za pośrednictwem panelu klienta, na którym pozwana została zarejestrowana po uprzednim zweryfikowaniu jej danych osobistych i kontaktowych, pochodzi w rzeczywistości nie od niej, ale od innej osoby; przypomnieć w tym miejscu należy, że do nieuwzględnienia powództwa doszło dlatego, że w ocenie Sądu, strona powodowa nie udowodniła złożenia takiego oświadczenia woli przez jakąkolwiek osobę, w szczególności przez pozwaną. Sąd w żadnej mierze nie kwestionował również i tego, że X. Z. (1) na portalu klienta był rzeczywiście zarejestrowana, nie do pojęcia jest zatem, z jakich przyczyn apelujący zarzuca Sądowi naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez ustalenie, iż nie doszło do weryfikacji danych pozwanej przez stronę powodową, podobnie jak niezrozumiałe jest postawienie zarzutu naruszenia tegoż przepisu w drodze rzekomego ustalenia, że nie doszło do przelewu weryfikacyjnego w kwocie 1,00 zł i że nie doszło do późniejszego przelewu środków na rachunek bankowy pozwanej.

Podobnie należy ocenić fakt zawarcia przez skarżącego w apelacji zarzutu naruszenia art. 29 ust. 1 w związku z art. 5 pkt. 17 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1362) w związku z art. 78 k.c. oraz jego uzasadnienia zajmującego bez mała cztery strony tekstu, w ramach którego autor apelacji przekonuje Sąd II instancji, że właściwa interpretacja przywołanych przepisów zezwala na zawarcie umowy pożyczki konsumenckiej niekoniecznie w tradycyjnie rozumianej formie pisemnej, ale także w drodze złożenia oświadczeń woli przez każdą z jej stron za pomocą środków porozumiewania się na odległość, bez konieczności składania podpisów pod dokumentem umowy. Apelujący pracowicie dowodzi tej tezy, powołując się na orzecznictwo sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, wykładnię systemową przepisów ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1362) i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG z dnia 23 kwietnia 2008 r. (Dz. Urz. UE. L Nr 133, str. 66), a nawet na istotny pogląd Prezesa Urzędu Konkurencji i Konsumentów. Co ciekawe jednak, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika wprost, że Sąd

meriti stwierdził, iż „(…) nie budzi wątpliwości, że zawieranie umów za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość jest dozwolone w obrocie prawnym (…)”, powołując się na przepisy tej samej ustawy i tej samej dyrektywy, które przytacza autor apelacji. Co jeszcze ciekawsze, nie przeszkodziło to skarżącemu zarzucać Sądowi naruszenia wskazanych wyżej przepisów poprzez nieprawidłowe uznanie, iż umowa pożyczki nie została zawarta na trwałym nośniku, choć przecież wymagana prawem forma jest dochowana także wówczas, gdy doszło do złożenia oświadczeń woli za pomocą środków porozumiewania się na odległość, a następnie oświadczenia te zostaną spisane na papierowym dokumencie bez własnoręcznych podpisów. Podkreślić należy, że Sąd Rejonowy w rzeczywistości zajął stanowisko tożsame ze wskazywanym w apelacji, jak również ponownie uwypuklić tę oczywistą, wydawać by się mogło, kwestię, iż Sąd oddalił powództwo nie dlatego, że miał zastrzeżenia co do formy złożonych oświadczeń woli prowadzących do zawarcia umowy pożyczki, ale dlatego, że nie odnalazł w zgromadzonym materiale dowodów świadczących o tym, iż X. Z. (1) w ogóle takie oświadczenie złożyła w jakiejkolwiek formie.

Ponadto jednak autor apelacji przedstawił twierdzenia, że w celu zawarcia umowy pożyczki klient powodowej spółki musiał złożyć wniosek o jej udzielenie, po czym, zapoznawszy się z przesłanymi mu: wzorem umowy, wzorem odstąpienia od niej oraz formularzem informacyjnym, winien był kliknąć stosowny przycisk na panelu klienta, co powodowało, iż otrzymywał na swój zweryfikowany numer telefonu SMS zawierający jednorazowy kod, którego wpisanie w panelu klienta było poczytywane za wyrażenie woli zawarcia umowy i to właśnie wówczas do jej zawarcia dochodziło. W istocie, do tej właśnie materii odnosił się Sąd I instancji, uznając ją za kluczową w realiach rozpoznawanej sprawy w kontekście potencjalnego uwzględnienia powództwa i podnosząc, że nie przedstawiono dowodów potwierdzających, że X. Z. (1) opisane czynności przedsięwzięła i w ten sposób złożyła oświadczenie woli o zawarciu umowy pożyczki za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Po pierwsze, trzeba stwierdzić, że strona powodowa nie wykazała, by rzeczywiście w taki sposób funkcjonował system zawierania przez nią umów na odległość z konsumentami i że pomiędzy stronami zostało uprzednio w jakikolwiek sposób uzgodnione, iż wpisanie w portalu internetowym otrzymanego jednorazowego kodu będzie poczytywane za oświadczenie woli o zawarciu umowy pożyczki, oczekując zapewne, że Sądy obu instancji winny dać wiarę jej twierdzeniom w tym zakresie bez żadnych dowodów. Ponadto, nawet przy przyjęciu hipotetycznego założenia o prawdziwości tych twierdzeń odnoszących się do procedury udzielania pożyczek, trudno nie odnotować jednocześnie, że strona powodowa, z niełatwych do wyjaśnienia przyczyn, nie przedstawiła dowodu dokonania literalnie żadnej z tych czynności, które według jej twierdzeń miały prowadzić do złożenia przez domniemaną pożyczkobiorczynię oświadczenia woli o zawarciu umowy.

Skarżący wywodzi, że fakty takie niekoniecznie muszą podlegać dowodzeniu, gdyż w sytuacji, gdy po przedstawieniu co do nich twierdzeń przez jedną ze stron strona przeciwna się co do nich nie wypowie, Sąd może uznać je za przyznane na podstawie art. 230 k.p.c. Z tym spostrzeżeniem wypada się zgodzić, niemniej jednak trudno nie odnotować równocześnie, że odpowiedzi na pozew pozwana wprost zaprzeczyła złożeniu przez siebie przedmiotowego oświadczenia woli, wywodząc, że fakt ten wymaga udowodnienia przez jej przeciwnika, co z pewnością nie pozwala przyjąć, by nie wypowiedziała się co do analizowanego elementu podstawy faktycznej powództwa. Dalej apelujący wskazuje na ustalony fakt przekazania kwoty 3.000,00 zł na rachunek X. Z. (1) i choć nie posługuje się przy tym pojęciem domniemania faktycznego, można przypuszczać, iż jego intencją jest zwrócenie uwagi na to, że Sąd

meriti winien był z tej okoliczności, jak też z równie niekwestionowanego faktu, iż pozwana nie podjęła żadnych czynności w celu wyjaśnienia przyczyn nieoczekiwanego zasilenia jej konta, wywieść w trybie art. 231 k.p.c. inny fakt nieudowodniony, a mianowicie to, iż beneficjentka tej wypłaty zawarła uprzednio ze stroną powodową umowę pożyczki. Sąd II instancji zgadza się jednak z Sądem Rejonowym, że przelew kwoty pieniężnej na czyjeś konto – choć bezsprzecznie może dawać podstawę do zgłaszania roszczenia o jej zwrot – nie prowadzi jeszcze sam w sobie do wniosku o zawarciu umowy pożyczki. Przypomnieć warto, że dla zastosowania konstrukcji domniemania faktycznego, pozwalającego przyjąć, iż określony fakt można wywieść z innych, ustalonych już okoliczności jako pewne lub co najmniej wysoce prawdopodobne, w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, jej następstwo, konieczne jest, aby ewentualne hipotezy konkurencyjne co do alternatywnego przebiegu wydarzeń nie miały w okolicznościach wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego żadnego uzasadnienia bądź też były wysoce mało prawdopodobne. Nie jest bynajmniej zdarzeniem niespotykanym w obrocie spełnienie przez przedsiębiorcę świadczenia niezamówionego przez konsumenta, o czym świadczy choćby wprowadzenie przez ustawodawcę do porządku prawnego, w ślad za uregulowaniami prawa unijnego, art. 5 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1796 ze zm.), a z kolei doświadczenie życiowe prowadzić musi do wniosku, że posiadacz konta bankowego, na które wpłynie kwota pieniężna bez podstawy prawnej, niekoniecznie podejmuje działania zmierzające do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji i zwrotu nienależnie uzyskanego świadczenia.

Przechodząc do analizy kolejnego argumentu użytego przez autora apelacji, można jedynie stwierdzić, że nie jest dla Sądu II instancji zrozumiałe, dlaczego z faktu, iż pozwana ewentualnie zawarła z powodową spółką 14 umów pożyczki i spłacała wynikające z nich zobowiązania – co, nawiasem mówiąc zostało udowodnione tylko w odniesieniu do jednej umowy – miałby wynikać uzasadniony w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego wniosek, iż strony zawarły także umowę piętnastą. Wreszcie, z faktu, że X. Z. (1) udostępniła stronie powodowej swoje dane i założyła profil klienta na stronie internetowej można wprawdzie wywieść wniosek, że uczyniła to w celu zawarcia umowy pożyczki – i być może w istocie nawet cel ten zrealizowała, zawierając jedną czy nawet czternaście umów – nie wynika stąd jednak, że zawarła także wszelkie kolejne umowy, co do których strona powodowa przedstawia przed Sądem w tym przedmiocie twierdzenia faktyczne, nie popierając ich jednak żadnymi dowodami. W konkluzji tych wywodów nie sposób zatem zgodzić się ze skarżącym, że Sąd Rejonowy naruszył w jakimkolwiek zakresie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż nie zachodziły podstawy do ustalenia, że strony zawarły umowę pożyczki albo że X. Z. (1) chociażby wnioskowała o udzielenie takiej pożyczki. Odnosząc się na zakończenie do podniesionego zarzutu naruszenia art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c., należy podzielić pogląd apelującego, że w wypadku, gdyby strona powodowa wykazała okoliczności świadczące o zawarciu umowy pożyczki – z tym zastrzeżeniem, iż wbrew przedstawionemu w ramach tego argumentu twierdzeniu, fakt złożenia przez X. Z. (1) wniosku o zawarcie umowy nie został jednak udowodniony – to z kolei na pozwanej spocząłby ciężar wykazania okoliczności przeciwnych. Dostrzec trzeba przy tym, iż ze stanowiska tego wynika równie trafna teza, że jeśli stronie powodowej nie udało się przedstawić dowodów faktu zawarcia umowy pożyczki – a taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie – to pozwana nie musi udowadniać okoliczności świadczących o tym, że umowa nie została zawarta i z powodzeniem może się ograniczyć do zaprzeczania faktom, z których przeciwnik wywodzi skutki prawne oraz podnoszenia zarzutu ich niewykazania – co też w sprawie niniejszej nastąpiło.

Wobec zupełnej bezzasadności podnoszonych w apelacji zarzutów oraz wobec prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w sentencji zaskarżonego wyroku złożony środek odwoławczy podlega oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w myśl zasady odpowiedzialności za wynik procesu wynikającej z art. 98 k.p.c., zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę winna zwrócić swemu przeciwnikowi procesowemu poniesione przez niego koszty postępowania. Na etapie postępowania apelacyjnego do kosztów poniesionych przez pozwaną należy zaliczyć wynagrodzenie jej pełnomocnika w kwocie 450,00 zł, obliczone stosownie do § 10 ust. 1 pkt. 1 w związku z § 2 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215); odsetki ustawowe za opóźnienie od tej należności za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty przyznano w oparciu o art. 98 § 1

1 k.p.c.