Sąd oddalił apelację ubezpieczyciela od odszkodowania za dach po nawałnicy

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie z powództwa G. Z. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł., o zapłatę :

1. zasądził od Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz G. Z. kwotę 10.100 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot :

a) 9.250 zł od dnia 31 sierpnia 2021 roku do dnia zapłaty;

b) 850 zł od dnia 7 lutego 2024 roku do dnia zapłaty;

2. zasądził od Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz G. Z. kwotę 4.367 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

3. obciążył Towarzystwo (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w Ł. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi kwotą 2.427 zł tytułem tymczasowo wyłożonych wydatków;

4. zwrócił ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, tytułem niewykorzystanych zaliczek na wynagrodzenie biegłego:

a) powodowi kwotę 1.000 zł (nr dokumentu (...));

b) pozwanemu kwotę 1.000 zł (nr dokumentu (...)).

Apelację od opisanego wyroku złożył pozwany, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1, 2 i 3 wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił naruszenie :

1. przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia tj.:

a.

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że koszt naprawy szkody w celu przywrócenia budynku do stanu sprzed szkody wynosi 44.691,35 zł brutto, podczas gdy opracowanie przygotowane przez biegłego nie może być podstawą do określenia wartości roszczenia z uwagi na fakt, iż biegły ustalił wartość nie uwzględniając stopnia zużycia budynku wynikającego z polisy ubezpieczeniowej oraz przyjął czynniki cenotwórcze niezgodnie z datą wystąpienia szkody, a nadto biegły uwzględnił niezasadne roboty w kalkulacji, co doprowadziło do błędnego uznania, że wartość szkody wynosi 44.691,35 zł brutto, a w konsekwencji roszczenie powoda jest w pełni uzasadnione;

b.

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęcie, że powód wykazał zasadność roszczenia, podczas gdy powód nie przedstawił dowodów, a w konsekwencji nie wykazał zasadności dochodzonego roszczenia, co doprowadziło do błędnego uznania, że wartość szkody wynosi 44.691,35 zł brutto, a w konsekwencji zasądzenia przez Sąd I instancji od pozwanego na rzecz powoda kwoty 9.250,00 zł brutto;

c.

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęcie, że powód wykazał zasadność roszczenia w zakresie odszkodowania za zwrot kosztów prywatnej ekspertyzy, podczas gdy zasadność roszczenia dochodzonego przez powoda pozwem mogła być wykazana wyłącznie kosztorysem wystawionym przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku, w konsekwencji czego Sąd błędnie zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 850,00 zł tytułem zwrotu kosztów ekspertyzy;

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

a.

art. 68 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Rozdział 4. ustawy dotyczy ubezpieczenia budynków rolniczych poprzez jego niezastosowanie i ustalenie wysokości zasadnych kosztów odszkodowania, podczas gdy zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu wysokość szkody ustala się na podstawie kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku, co doprowadziło do błędnego uznania, że wartość szkody wynosi 44.691,35 zł brutto;

b.

art. 73 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) poprzez jego niezastosowanie podczas gdy zgodnie z tym przepisem Zakład Ubezpieczeń nie odpowiada za zaistniałe w budynkach rolniczych szkody wyrządzone wskutek rażącego niedbalstwa ubezpieczającego lub osób, za które ponosi odpowiedzialność lub które pozostają z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym, co doprowadziło do błędnego uznania, że wartość szkody wynosi 44.691,35 zł brutto, podczas gdy odpowiedzialnym za należyty stan techniczny budynku był powód;

c.

art. 471 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy do oceny prawidłowości zastosowania cen należy zwrócić uwagę na podstawę dochodzonego roszczenia - czy było nim niewykonanie umowy ubezpieczenia, czy też nienależyte wykonanie zobowiązania z umowy ubezpieczenia, co doprowadziło do błędnego uznania, że wartość szkody wynosi 44.691,35 zł brutto;

d.

art. 363 § 2 k.c. poprzez jego zastosowanie i ustalenie cen na datę ustalania odszkodowania nie zaś na datę szkody, w sytuacji, gdy pozwana ustaliła i wypłaciła należne odszkodowanie na rzecz powoda adekwatne do zakresu koniecznych prac, ustalone na datę szkody, zaś ustalanie odszkodowania 3 lata po szkodzie prowadzi do sytuacji, że wyłącznie na stronie pozwanej spoczywa ciężar ponoszenia wzrostu cen materiałów spowodowany inflacją, co doprowadziło do błędnego uznania, że wartość szkody wynosi 44.691,35 zł brutto.

W konsekwencji podniesionych zarzutów pozwany wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie oraz orzeczenie o kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Do rozpoznania wywiedzionej w sprawie apelacji zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu uproszczonym. Stosownie do treści art. 505

13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postepowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto należy podkreślić, iż apelacja w postepowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, zaś celem postepowania apelacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, W. nr (...)).

Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy jako prawidłowe Sąd II instancji podziela i przyjmuje za własne.

Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. nie jest zasadny w sytuacji, gdy ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji odpowiada dyrektywom wskazanym w przywołanym przepisie, ponadto opinia biegłego realizuje zakreśloną tezę dowodową i odpowiada kryteriom przypisanym temu dokumentowi. Biegły prawidłowo ustalił wartość, nie uwzględniając stopnia zużycia budynku wynikającego z polisy ubezpieczeniowej.

Odnosząc się do zarzutu, że czynniki cenotwórcze zostały przyjęte przez biegłego niezgodnie z datą wystąpienia szkody, a nadto biegły uwzględnił niezasadne roboty w kalkulacji należy wskazać, że wysokość należnego odszkodowania powinna umożliwić przywrócenie budynku do stanu sprzed szkody, w związku z czym biegły w sposób prawidłowy ustalił koszty naprawy budynku stosując ceny z III kwartału 2024 roku, gdyż sposoby ustalania wysokości odszkodowania przewidziane w art. 68 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych odwołują się do cenników i cen robót budowalnych. Ustawa nakazuje ubezpieczycielowi coroczne aktualizowanie cenników stanowiących podstawę ustalenia wysokości szkody w przypadku niepodejmowania odbudowy, naprawy lub remontu budynku. Ponieważ odszkodowanie ma służyć pokryciu kosztów naprawy budynku, z wykorzystaniem nowych materiałów i aktualnych cen usług budowlanych, uzasadnionym jest oszacowanie jej kosztów z daty ustalenia odszkodowania, nie zaś powstania szkody (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2017 r., IV CSK 397/16, Legalis). Odnośnie twierdzeń pozwanego o uwzględnieniu niezasadnych robót w kalkulacji należy podkreślić, iż biegły w wydanej opinii wskazał jedynie uzasadnione prace konieczne do naprawy uszkodzonego dachu, w tym zdjęcie pokryć eternitowych i ich utylizacja, wymiana łat, krokwi i płatwi na nowe oraz zastosowanie nowego pokrycia. W istocie zarzuty pozwanego stanowią jedynie polemikę z opinią biegłego sądowego, która nie została skutecznie zakwestionowana na etapie postępowania przed Sądem I instancji. Wbrew twierdzeniom apelującego konieczne jest zastosowanie nowych materiałów, co wynika z przepisów ustawy.

Wbrew twierdzeniom pozwanego, dla wykazania zasadności dochodzonego roszczenia nie jest konieczne przedstawienie kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu, gdyż koszty i wydatki przedstawione w kosztorysie czy poniesione przez poszkodowanego nie determinują w sposób bezwzględny wysokości odszkodowania, ponadto w przypadku podjęcia naprawy budynku przedstawiony przez poszkodowanego kosztorys może zostać zweryfikowany przez Sąd.

Do powstania szkody doszło na skutek działania wiatru, natomiast stan budynku w dacie powstania szkody w żaden sposób nie wpłynął na jej zakres. Z opinii biegłego wynika, że jedynie nawałnica mogła spowodować uszkodzenia budynku takie, jak w przedmiotowej sprawie. Siły parcia poziome wiatru niespotykane przy zwykłych wichurach na górną część dachu od strony nawietrznej spowodowały uszkodzenia dachu. Parcie wiatru na górną część połaci nawietrznej uginając krokwie pośrodku kalenicy spowodowało łukowe wygięcie się belki murłatowej ze ścianką kolankową, stolca – płatwi zawietrznej na słupach. Więźba dachowa z pokryciem została trwale zdeformowana (pogięta).

Do powstania szkody nie przyczyniły się błędy wykonawcze, takie jak brak wieńców żelbetowych na ściance kolankowej i brak drzwi w otworach drzwiowych na poddaszu dachu, a także wiek budynku i stopień jego zużycia, pomimo iż przyczyna zerwania jednego pasa płyt eternitowego pokrycia przy szczycie południowym była spróchniała krokiew i płatew, co niekoniecznie musiało się zdarzyć w ekstremalnych warunkach pogodowych. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w ciągu kilku lat obowiązywania umowy, pozwany przyjmował budynek do ubezpieczenia i nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do jego stanu technicznego. Sąd Rejonowy ustalając wysokość należnego odszkodowania prawidłowo uwzględnił również kwotę 850 zł tytułem zwrotu kosztów kosztorysu remontowo-budowalnego prac naprawczych sporządzonego na zlecenie powoda, gdyż pozostawała w związku przyczynowo – skutkowym z powstałą szkodą. Sporządzenie przedmiotowego kosztorysu na zlecenie powoda, który nie jest podmiotem zajmującym się profesjonalnie likwidacją szkód było w pełni usprawiedliwione dla ustalenia ekonomicznie uzasadnionych kosztów restytucji budynku do stanu poprzedniego i dla oceny zasadności wystąpienia z powództwem w przedmiotowej sprawie.

Podsumowując, Sąd Rejonowy nie naruszył zasad logiki czy doświadczenia życiowego przy ocenie materiału dowodowego, o jakich mowa w art. 233 §1 k.p.c.

Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 68 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, art. 73 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...), art. 471 k.c. i art. 363 § 2 k.c., które zasadniczo ograniczają się do twierdzeń skarżącego, iż Sąd Rejonowy błędnie ustalił, iż wartość szkody wynosi 44.691,35 zł, gdyż wysokość szkody powinna zostać ustalona na podstawie kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku. Ponadto, zdaniem pozwanego ubezpieczyciela do powstania szkody przyczynił się zły stan techniczny budynku, za co odpowiedzialność ponosi powód.

Na początku należy wskazać, że konsekwencją zaistnienia zdarzenia przewidzianego umową ubezpieczenia, wywołującego szkodę w mieniu ubezpieczonego jest powstanie po stronie ubezpieczyciela obowiązku wypłaty stosownego odszkodowania zgodnie z treścią art. 805 k.c. Z kolei sposób ustalenia odszkodowania w przypadku ubezpieczenia budynków rolniczych reguluje ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. W myśl zaś art. 13 ust. 3 cytowanej ustawy w obowiązkowych ubezpieczeniach mienia, odszkodowanie wypłaca się w kwocie odpowiadającej wysokości szkody, nie większej jednak od sumy ubezpieczenia ustalonej w umowie. Kluczowe znaczenie dla określenia wysokości odszkodowania ma wysokość szkody oraz wysokość sumy ubezpieczenia. Zgodnie z art. 68 ustawy, wysokość szkody ustala się, z uwzględnieniem art. 69, na podstawie cenników stosowanych przez zakład ubezpieczeń; ustalenie wysokości szkody na podstawie tych cenników następuje w każdym przypadku niepodejmowania odbudowy, naprawy lub remontu budynku, kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku, odzwierciedlającego koszty związane z odbudową lub remontem, określone zgodnie z obowiązującymi w budownictwie zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych - przy uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów i wyposażenia; jeżeli suma ubezpieczenia została ustalona według wartości rzeczywistej, uwzględnia się również faktyczne zużycie budynku od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody.

Ustawodawca wskazał zatem dwa alternatywne sposoby ustalania wysokości szkody, tj. cennikowy lub kosztorysowy, zaś wybór co do sposobu ustalenia wysokości szkody należy do poszkodowanego, który nie jest zobligowany do wykonania rekonstrukcji zniszczonego budynku według parametrów odpowiadających budynkowi uszkodzonemu ani do przeprowadzenia odbudowy w ogóle. Koszty i wydatki poniesione przez poszkodowanego nie determinują w sposób bezwzględny wysokości odszkodowania, zaś w przypadku podjęcia odbudowy, naprawy lub remontu budynku przedstawiony przez poszkodowanego kosztorys może podlegać weryfikacji przez Sąd z punktu widzenia wymagań wskazanych w art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy, w tym w drodze dowodu z opinii biegłego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2017 r., II CSK 486/16, W.). Art. 68 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) określa jedynie mechanizm, według którego ma nastąpić ustalenie wysokości szkody, uzależniające zastosowanie jednego ze wskazanych w nim sposobów od wyboru poszkodowanego. Natomiast górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela określa suma ustalona w umowie ubezpieczenia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2015 r., III CZP 71/15, W.).

Z treści art. 68 ust. 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy nie wynika, aby ustalone koszty naprawienia szkody miały być pomniejszone o ustalony w umowie ubezpieczenia stopień zużycia budynku, gdyż jak wskazano powyżej (art. 13 ust. 3 ustawy) odszkodowanie z ubezpieczenia mienia musi odpowiadać wysokości szkody oraz mieścić się w granicach sumy ubezpieczenia, a przede wszystkim zapewnić realizację zasady, iż odszkodowanie ma zapewnić przywrócenie stanu poprzedniego. Uwzględnienie faktycznego zużycia budynku powinno się odnosić wyłącznie do jego zużycia w czasie od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela do dnia szkody, a nie do całkowitego stopnia zużycia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2020 r., I AGa 83/19, W.), w związku z czym hipotetyczne koszty odbudowy są limitowane tylko przez uzgodnioną sumę ubezpieczenia, a nie każdorazowo pomniejszane o współczynnik odpowiadający faktycznemu zużyciu budynku.

W przedmiotowej sprawie, jak wskazano powyżej, do powstania szkody nie przyczynił się wiek i stopień zużycia budynku, a także działania powoda czy błędy wykonawcze w postaci braku wieńców żelbetowych na ściance kolankowej, braku drzwi w otworach drzwiowych na poddaszu dachu oraz korozja krokowi i płetw. Biegły sądowy prawidłowo ustalił, iż koszt naprawy budynku wynosi 44.691,35 zł przy uwzględnieniu cen z III kwartału 2024 roku. Zgodnie bowiem z art. 363 § 2 k.c. jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, tym bardziej, że stosownie do treści art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) i (...) odszkodowanie ma służyć przywróceniu budynku do stanu sprzed szkody, w związku z czym w pełni zasadne jest oszacowanie kosztów naprawy z daty ustalenia odszkodowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2017 r., IV CSK 397/16, W.).

Wobec powyższego Sąd Okręgowy oddalił niezasadną apelację pozwanego, na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118), zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1

1 k.p.c.