Bank nie odzyska od nieobecnej pozwanej długu, bo nie wykazał zawarcia umowy

Wyrokiem z dnia 21 maja 2025 r., wydanym w sprawie z powództwa (...) Spółki Akcyjnej we B. przeciwko X. K. (1) o zapłatę, Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił powództwo, przyznał r. pr. J. Ł. – jako kuratorowi dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej – wynagrodzenie w wysokości 332,10 zł oraz nakazał pobrać od strony powodowej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 182,10 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Apelację od tego orzeczenia wniosła strona powodowa, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i wydanie wyroku uwzględniającego żądanie pozwu – co należy rozumieć jako żądanie wydanie orzeczenia reformatoryjnego – wraz z zasądzeniem kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zarzucając naruszenie:

1. art. 6 k.c. poprzez uznanie przez Sąd, że powód przedstawił niewystarczający materiał dowodowy, który nie pozwala na ocenę zasadności roszczenia co do zasady i wysokości;

2. art. 75 i 75a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 38 ze zm.) poprzez brak ich zastosowania i przyjęcie, że brak egzemplarza umowy banku przesądza o braku skuteczności złożonych pozwanej oświadczeń i braku wymagalności roszczenia;

3. art. 233 § 1 k.p.c. polegającego na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez nieuzasadnioną odmowę mocy dowodowej złożonym do akt sprawy dokumentom w postaci zestawienia transakcji, wykazu wpłat i regulaminu;

4. art. 232 § 1 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę i odmowę przeprowadzenia dowodu z przedstawionych przez stronę powodową wykazów dokonanych wpłat pozwanej, a w konsekwencji błędne uznanie, że powodowy bank nie wykazał zawarcia przedmiotowej umowy oraz wartości dochodzonego roszczenia.

Do apelacji dołączono dokumenty w postaci kserokopii dowodu osobistego X. K. (1), wzorca umownego „Umowy o udostępnienie (...) Kredytowej” oraz ponownie złożono zestawienia transakcji z poszczególnych lat dokonywanych na należącym do X. K. (1) rachunku (...).

W odpowiedzi na apelację kurator pozwanej wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanej „(…) zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje (…)”.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna, a Sąd odwoławczy podziela ustalenia faktyczne przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia Sądu niższej instancji i z powodzeniem może uznać je za własne, jak również jest zdania, że rozstrzygnięcie, wydane po zastosowaniu do ustalonych okoliczności przepisów materialnoprawnych, odpowiada obowiązującemu prawu.

Kluczowym problemem w sprawie niniejszej pozostaje fakt, że powodowy bank, będący profesjonalnym podmiotem na rynku finansowym, nie przedstawił dokumentu zawartej z pozwaną umowy, z której wywodzi skutki prawne, choć twierdzi, że umowa taka została zawarta, a następnie przedmiotowy dokument utracono. Sąd I instancji stanął jednak na stanowisku, że twierdzenia strony pozwanej w tym przedmiocie nie zostały poparte niezbędnymi w procesie cywilnym dowodami, a w efekcie w przedstawionym Sądowi pod rozwagę materiale dowodowym brak było podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowa umowa została rzeczywiście zawarta, a tym samym – że strony łączył stosunek prawny, z którego bank wywodzi dochodzone w sprawie niniejszej roszczenia. Bezsprzecznie, jeśli strona wywodzi skutki prawne z określonych okoliczności, w szczególności tak istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy o zapłatę, jak istnienie umowy o określonej treści, kreującej po stronie pozwanej zobowiązanie do zapłaty odpowiadającej dochodzonemu roszczeniu, to w myśl przywoływanych w apelacji art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. winna ona te okoliczności należycie udowodnić, o ile są one pomiędzy stronami sporne. W pierwszej kolejności odnotować warto zatem, że w postępowaniu niniejszym X. K. (1) nie występowała osobiście i zastępował ją, jako jej przedstawiciel ustawowy, będący radcą prawnym kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Kurator ten w złożonym sprzeciwie od nakazu zapłaty potwierdził wprawdzie fakt zawarcia przez strony umowy o przyznanie limitu kredytowego, jednak w ocenie Sądu odwoławczego oświadczenie to nie może zostać potraktowane na gruncie art. 229 k.p.c. jako przyznanie faktu wynikającego z twierdzeń strony powodowej, ze skutkiem w postaci wyłączenia potrzeby poparcia tej okoliczności materiałem dowodowym. Dostrzec trzeba, iż przyznanie faktu jest złożonym przez określoną osobę oświadczeniem wiedzy o tym, że twierdzenie przeciwnika o pewnych faktach jest zgodne z prawdą, a zatem dla potraktowania takiego oświadczenia jako niebudzącego wątpliwości osoba taka winna mieć rzeczywistą wiedzę o istnieniu tych faktów. Skoro jednak z przebiegu postępowania wynika bezspornie, że kurator ani nie znał zaszłych przed wszczęciem postępowania okoliczności, na które powołuje się strona powodowa, ani też w toku sprawy nie miał żadnego kontaktu z zastępowaną przez siebie pozwaną i nie mógł wiedzy w tym przedmiocie uzyskać od niej, to w rezultacie nie sposób uznać, iż składając przedmiotowe oświadczenie, przekazywał Sądowi swoją rzeczywistą wiedzę o okolicznościach składających się na podstawę faktyczną dochodzonego powództwa. Z tej przyczyny przyjąć trzeba, że dokonane przez kuratora przyznanie faktu zawarcia umowy przez X. K. (1) z powodowym bankiem z konieczności musi budzić wątpliwości o zasadniczym charakterze, co uzasadnia, w myśl art. 229

in fine k.p.c., odstąpienie od zastosowania dyspozycji tego przepisu. Dodać należy ponadto, że nawet gdyby Sąd mógł uznać fakt zawarcia umowy za niewymagający dowodu w związku z przyznaniem tej okoliczności przez stronę pozwaną, to nadal nie dawałoby to podstaw do ustalenia treści zawartej umowy i wynikającego z niej stosunku prawnego łączącego strony, co musiałoby mieć decydujące znaczenie dla oceny zasadności dochodzonego pozwem roszczenia.

Apelujący wywodzi, że Sąd Rejonowy miał wystarczające podstawy, by wyprowadzić wniosek o zaistnieniu faktu zawarcia umowy pożyczki w rachunku bieżącym oraz o jej treści z innych przedstawionych w toku postępowania dowodów z dokumentów, jednak ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Strona powodowa złożyła do akt zestawienia transakcji z poszczególnych lat dokonywanych na należącym do X. K. (1) (...), a także „Regulamin kont dla osób fizycznych”, „Tabelę oprocentowania kont dla osób fizycznych”, „Tabelę opłat i prowizji kont dla osób fizycznych” oraz dokumenty potwierdzające sporządzenie i wysłanie do pozwanej (na adres, pod którym – jak się okazało w niniejszym postępowaniu – X. K. (1) nie zamieszkuje) wypowiedzenia indywidualnej linii kredytowej i wezwania do zapłaty, a także wyciąg z ksiąg bankowych stwierdzający istnienie zobowiązania pozwanej wynikającego z umowy „(...) dla osób fizycznych (...)” zawartej w dniu 4 września 2015 r. Zgodzić się należy z Sądem

meriti, że przedłożone przez stronę powodową dokumenty prywatne nie są wystarczające ani dla potwierdzenia faktu zawarcia umowy, ani też dla celów odtworzenia treści istotnych jej postanowień, mogących uzasadniać istnienie po stronie X. K. (1) obowiązku zapłaty kwoty wskazywanej w pozwie. Choć wyciągowi z ksiąg bankowych – pomimo tego, że nadany mu ustawowo charakter dokumentu urzędowego nie obowiązuje na gruncie postępowania cywilnego – nie można z pewnością odmówić

a priori wiarygodności i mocy dowodowej, a te jego walory w danej sprawie podlegają każdorazowo swobodnej ocenie Sądu, opartej na rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, to jednak nie wydaje się, aby mógł on sam w sobie, bez potwierdzenia jego treści innymi dowodami, stanowić dowód prawdziwości okoliczności nim stwierdzonych. Pozostałych dokumentów przedstawionych przez powodowy bank w toku postępowania pierwszoinstancyjnego za takie potwierdzenie nie można uznać, w szczególności nie sposób wyprowadzić konkluzji o istnieniu zobowiązania w określonym rozmiarze z samego faktu przesłania rzekomego dłużnikowi wezwania do zapłaty, którego ponadto adresat w ogóle nie odebrał i w efekcie nie mógł się do niego ustosunkować. Z kolei zestawienia transakcji na rachunku świadczą jedynie o tym, że w banku (...) S.A. był prowadzony rachunek bieżący dla X. K. (2), jednak nie jest możliwe jednoznaczne powiązanie tego rachunku z umową powoływaną w treści wyciągu z ksiąg bankowych, ani też wywiedzenie z jego treści, by posiadaczka rachunku miała wymagalne zadłużenie względem banku w dochodzonej pozwem wysokości. Z dokumentów tych ponadto nie wynikają kluczowe dla rozstrzygnięcia parametry zobowiązania wynikającego z zawartej jakoby przez strony umowy, takie jak data jej zawarcia i udostępnienia limitu na koncie, uzgodniona przez strony maksymalna kwota tego limitu, umowne warunki oprocentowania, zasady naliczania odsetek kapitałowych i karnych, warunki dotyczące przedłużania limitu na kolejne okresy czy przesłanki i procedury jego wypowiedzenia – a przede wszystkim nie wynika z nich fakt złożenia oświadczenia woli przez pozwaną co do zaciągnięcia zobowiązania określonej treści.

Przedstawienie przez bank regulaminu mogącego potencjalnie stanowić włączony do zawartej umowy wzorzec umowny czy też tabeli obowiązujących w banku opłat z pewnością nie może przekonać Sądu żadnej z instancji, że umowa z pozwaną została rzeczywiście zawarta oraz że owe regulaminy i tabele zostały włączone do jej treści. Podkreślić trzeba, że Sąd Rejonowy nie odmówił wszystkim przedłożonym przez bank dokumentom wiarygodności w sposób arbitralny, lecz słusznie uznał, że ich moc dowodowa jest niewystarczająca do udowodnienia faktu zawarcia umowy o konkretnej treści, jak również trafnie przyjął, że z faktów, których udowodnieniu dokumenty te rzeczywiście mogłyby z powodzeniem posłużyć, nie sposób wyprowadzić, z zgodzie z logiką i doświadczeniem życiowym, wniosków o istnieniu okoliczności składających się na podstawę faktyczną powództwa objętego żądaniem pozwu; postawiony w apelacji zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. należy zatem uznać za nieuzasadniony. Konkluzja ta w równej mierze dotyczy dowodów złożonych wraz z apelacją – gdyż fakt dysponowania przez bank kserokopią dowodu osobistego X. K. (1) może dawać podstawy do uzasadnionego przypuszczenia, iż była ona klientką tego banku, jednak nie do stwierdzenia, że zawarła umowę wskazywaną w pozwie i że posiada wynikające z niej zadłużenie, zaś fakt stosowania przez stronę powodową określonego wzorca umowy o udostępnienie indywidualnej linii kredytowej nie pozwala jeszcze przyjąć, że umowa o treści odpowiadającej temu wzorcowi została zawarta z pozwaną – co skutkowało podjęciem przez Sąd odwoławczy decyzji o pominięciu tych dowodów na podstawie art. 235

2 § 1 pkt. 3 i 5 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. jako nieprzydatnych dla wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzających jedynie do przedłużenia postępowania. Nietrafny jest również podnoszony w apelacji zarzut naruszenia art. 75 i 75a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 38 ze zm.), gdyż wydaje się, że autorka apelacji błędnie odczytała przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko Sądu Rejonowego jako uznanie przez ten Sąd, że samo nieprzedłożenie przez bank egzemplarza umowy automatycznie skutkuje niemożnością zastosowania przepisów materialnoprawnych regulujących kwestię skuteczności oświadczenia o wypowiedzeniu umowy i w efekcie także wymagalności wynikającego z niej i dochodzonego w sprawie niniejszej roszczenia. W rzeczywistości Sąd I instancji takiej tezy nie wywiódł w uzasadnieniu swego orzeczenia, przyjmując w rzeczywistości, że wobec nieudowodnienia w należyty sposób faktu zawarcia przez strony wskazywanej umowy oraz treści zobowiązań X. K. (1), które miałyby z tej umowy wynikać i które odpowiadałyby roszczeniom banku, bezprzedmiotowe jest rozważanie kwestii ewentualnego spełnienia warunków i powstania wymagalności zobowiązań, których istnienie nie zostało wykazane; decyzję Sądu o braku podstaw do stosowania w tych okolicznościach wskazywanych przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 38 ze zm.) należy zatem w całej rozciągłości zaakceptować.

Wobec bezzasadności zarzutów zawartych w rozpoznawanym środku zaskarżenia oraz wobec stwierdzenia, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Sąd II instancji oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c., nie uwzględniając jednak wniosku pozwanej o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania od strony powodowej, gdyż wprawdzie wynikająca z art. 98 k.p.c. zasada odpowiedzialności za rezultat procesu nakazuje podmiotowi przegrywającemu proces zwrócić koszty poniesione przez jego przeciwnika, jednak X. K. (1) na etapie postępowania apelacyjnego żadnych kosztów nie poniosła. Sąd odwoławczy przyznał ponadto kuratorowi ustanowionemu dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej wynagrodzenie w wysokości 166,05 zł, przychylając się do powszechnego w orzecznictwie poglądu, że stawki wynikającego z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 536) wynagrodzenia kuratora będącego radcą prawnym powinny odpowiadać co do wysokości pełnej stawce minimalnej określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 118), uregulowanej w tym wypadku w § 10 ust. 1 pkt 1 w związku z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia; do wynagrodzenia tego należy stosować normę procesową zawartą w art. 603

4 § 3 k.p.c., co uzasadnia podwyższenie wynagrodzenia kuratora, będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług, o należną kwotę tego podatku (tak w uchwale SN z dnia 5 listopada 2021 r., III CZP 68/20, OSNC Nr 6 z 2022 r., poz. 58). Wobec poczynienia wydatków na ten cel ze Skarbu Państwa, Sąd II instancji obciążył przegrywającą sprawę stronę powodową obowiązkiem ich zwrotu, stosownie do art. 83 ust. 2 w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1228 ze zm.) i w związku z art. 98 k.p.c.