Ubezpieczyciel musi zapłacić za auto zastępcze, sąd oddalił jego apelację

Zaskarżonym wyrokiem z 16 maja 2025 r. Sąd Rejonowy w Brzezinach:

1. zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) spółki akcyjnej

w X. na rzecz powoda Z. O. kwotę 6787,90 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 września 2022 roku do dnia zapłaty;

2. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2617 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

3. nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 669,46 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Apelację od tego wyroku wniósł pozwany. Zaskarżył wyrok w części, tj. pkt 1. co do kwoty 3545,92 zł (czyli ponad kwotę 3241,98 zł) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 8 września 2022 roku do dnia zapłaty oraz pkt 2. i 3. wyroku – w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił:

1. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. mające wpływ na rozstrzygnięcie, w wyniku dokonania niewszechstronnej i dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez:

a) nieprawidłowe przyjęcie, iż pozwany zaproponował powodowi najem pojazdu zastępczego po trzech tygodniach, podczas gdy szkoda powstała 19 czerwca 2022 r. i została zgłoszona pozwanemu w dniu 23.06.2022 r., a propozycja najmu została złożona 1 lipca 2022 roku,

b) nienadanie odpowiedniego znaczenia faktowi, iż powód zgłosił szkodę piątego dnia po jej powstaniu, co skutkowało błędnym przyjęciem, że początkowe wynajęcie przez powoda pojazdu zastępczego poszkodowanemu na okres 2 dni miało uniemożliwić pozwanemu podstawienie pojazdu zastępczego, podczas gdy powód zgłosił szkodę 3 dnia po zakończeniu dwudniowego najmu, a tym samym intencja powoda nie było umożliwienie pozwanemu wynajęcia samochodu zastępczego poszkodowanemu,

c) nieprawidłowe przyjęcie, iż powód wykazał zasadność i wysokość roszczenia przedłożoną fakturą, w sytuacji gdy jest to dowód prywatny, który strona pozwana kwestionowała,

a faktura ta stanowi jedynie dowód tego, na jakich warunkach powód umówił się

z poszkodowanym na najem pojazdu zastępczego czy holowanie uszkodzonego samochodu

i w żadnym razie nie można wyłącznie w oparciu o nie stwierdzić, że stawki określone przez powoda były w okolicznościach niniejszej sprawy ekonomicznie uzasadnione;

d) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 6 k.c. w zw. z art. 232 zd. 1 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące nieprawidłowym przyjęciem, iż powód udowodnił wysokość szkody poprzez przedłożenie faktury VAT czy umowy najmu w sytuacji, gdy jest to dowód prywatny który strona pozwana kwestionowała, a faktura czy umowa najmu stanowią jedynie dowód tego, na jakich warunkach powód umówił się z poszkodowanym na najem pojazdu zastępczego i w żadnym razie nie można wyłącznie w oparciu o nie stwierdzić, że stawki określone przez powoda były w okolicznościach niniejszej sprawy ekonomicznie uzasadnione;

2. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 6 k.c. w zw. z art. 232 zd. 1 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące dokonaniem błędnego rozkładu ciężaru dowodu i nieprawidłowym przyjęciem, iż brak wniosku dowodowego pozwanego w przedmiocie ustalenia, czy stawka najmu stosowana przez powoda mieści się w przedziale stawek panujących na rynku obciąża pozwanego, podczas gdy rynkowość stawki stosowanej przez powoda nie ma znaczenia w sprawie wobec zaproponowania przez pozwanego najmu pojazdu po niższej, bardziej korzystanej stawce;

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 362 k.c. w zw. z 354 § 2 k.c. i w zw. z art. 826 § 1 k.c. oraz w zw. art. 16 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w zw. z art. 361 § 1 k.c. poprzez ich błędną interpretację, a w konsekwencji niezastosowanie oraz nieuwzględnienie zasady współpracy wierzyciela z drugą stroną stosunku zobowiązaniowego i zasady minimalizacji szkody, co skutkowało uznaniem stawki za dobę najmu pojazdu zastępczego zastosowanej przez powoda w sytuacji, gdy zakład ubezpieczeń zaproponował zorganizowanie najmu za stawkę znacznie korzystniejszą;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 822 § 1 k.c. w zw. z art. 824

1 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie za uzasadnione nadmiernych w istocie kosztów najmu pojazdu zastępczego w stawce dobowej najmu 240 zł brutto;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 481 k.c. w zw. z 817 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie skutkujące błędnym uznaniem, że pozwany pozostawał w opóźnieniu już od 8.01.2022 r. podczas, gdy dochodzone kwoty miały charakter sporny do chwili wyrokowania.

Apelujący wniósł o zmianę wyroku w zakresie zaskarżenia poprzez oddalenie powództwa co do kwoty objętej zakresem zaskarżenia oraz rozliczenie kosztów procesu stosownie do wyniku sprawy zweryfikowanego w toku instancji oraz o rozstrzygnięcie o kosztach procesu w zakresie postępowania przed sądem II instancji stosownie do wyniku postępowania i zasady odpowiedzialności strony za wynik sprawy.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie, zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna i podlega oddaleniu, ponieważ poddane kontroli instancyjnej orzeczenie jest prawidłowe w każdym jego aspekcie, co dotyczy zarówno prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd odwoławczy przyjmuje za własne, jak i przedstawionych zapatrywań jurydycznych.

Niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505

9 § 11 k.p.c. apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 505

13 § 2 k.p.c., jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy sporządził uzasadnienie stosownie do art. 505

13 § 2 k.p.c.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. sformułowany w apelacji. Jak wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez sąd I instancji, czyli bada czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233 § 1 k.p.c. Należy zatem mieć na uwadze, że - co do zasady – sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych. Jeżeli z danego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., Nr 5, poz. 33, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., I CKN 1114/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000r., I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7-8, poz. 139).

Odnosząc się do kwestii szczegółowych: skarżący wywodzi, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że pozwany zaproponował poszkodowanemu najem pojazdu zastępczego pomijając, że zgłoszenie szkody nastąpiło z opóźnieniem, dopiero po pięciu dniach od powstania szkody, co przeczy tezie powoda jakoby zawarcie pierwszej umowy najmu pojazdu zastępczego tylko na 2 dni miało umożliwić ubezpieczycielowi wynajęcie poszkodowanemu pojazdu zastępczego.

Pozwany rozmija się z prawdą. Bezspornie doszło do szkody (uszkodzenia samochodu poszkodowanego w stopniu uniemożliwiającym dalsze korzystanie z pojazdu) 19 czerwca 2022 roku. Bezspornie szkodę zgłaszał powód. Zgłoszenie szkody nastąpiło bezpośrednio w placówce pozwanego, na dowód czego powód

dołączył do pozwu potwierdzenie przyjęcia dokumentów w dniu 20 czerwca 2022 roku o godz. 11:30. Zatem zgłoszenie szkody nastąpiło następnego dnia po zdarzeniu, które ją wywołało. Do zgłoszenia szkody załączono pismo z wnioskiem o pilną organizację pojazdu zastępczego.

W tych okolicznościach nie jest prawdą, że szkoda została zgłoszona z opóźnieniem. Prawdą jest natomiast to, że sporządzenie pisma z 4 lipca 2022 roku nastąpiło po 2 tygodniach od zgłoszenia zapotrzebowania poszkodowanego na pojazd zastępczy. Sąd Rejonowy o tyle nie ma racji, że propozycja zorganizowania najmu pojazdu zastępczego została złożona po 3 tygodniach, że nie ma dowodu, czy i kiedy ta propozycja dotarła do powoda jako pełnomocnika poszkodowanego. Powód zaprzeczył, aby omawiane pismo zostało mu doręczone przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie. W tym zakresie ciężar dowodu spoczywał na pozwanym. Rzeczą pozwanego było udowodnienie, że poszkodowany otrzymał konkretną, realną i czytelną ofertę najmu (art. 6 k.c.). Jednak pozwany nie przedstawił dowodu nadania korespondencji z dnia 4.07.2022 r. Zatem nie może skutecznie konstruować zarzutów opartych na twierdzeniu o skutecznym złożeniu poszkodowanemu propozycji zorganizowania najmu pojazdu zastępczego na warunkach korzystniejszych, niż określone w umowie zawartej z powodem.

W konsekwencji, skoro nie ma dowodu, że oferta dotarła do poszkodowanego lub powoda, to nie ma podstawy do przyjęcia, że poszkodowany naruszył obowiązek współpracy wierzyciela z drugą stroną stosunku zobowiązaniowego. Dlatego też chybiony jest zarzut braku zainteresowania poszkodowanego propozycją najmu ze strony ubezpieczyciela i podjęcia decyzji o skorzystaniu z droższej oferty powoda. Aby strona mogła ustosunkować się do oferty, to oferta musi zostać jej skutecznie złożona, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. To zaś czyni bezzasadnymi sformułowane w tym zakresie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. zarzuty opisane w apelacji pod poz. 3 i 4.

W apelacji sformułowano zarzut nieprawidłowego (zdaniem apelującego) rozłożenia przez Sąd I instancji ciężaru dowodu skutkujące dokonaniem błędnego rozkładu ciężaru dowodu poprzez obciążenie pozwanego obowiązkiem wykazania, czy stawka najmu stosowana przez powoda mieści się w przedziale stawek obserwowanych na rynku.

Konieczne jest więc przypomnienie, że rozkład ciężaru dowodu stanowi regułę wskazującą stronę, która ma ponieść negatywne skutki nieudowodnienia określonych twierdzeń. Funkcja ciężaru dowodowego pozwala rozstrzygnąć sprawę merytorycznie także wówczas, gdy sąd nie zdołał w ogóle, albo w pewnej części, wyjaśnić stanu faktycznego sprawy. Za ugruntowane w judykaturze Sądu Najwyższego należy uznać stanowisko, zgodnie z którym wyrażonej w art. 6 k.c. reguły rozkładu ciężaru dowodu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla rozstrzygnięcia sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej. Jeżeli jedna ze stron wykazała wystąpienie faktów przemawiających za słusznością jej stanowiska, to wówczas na drugiej stronie procesu spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności podważających ten wniosek. W kontradyktoryjnym procesie ciężar udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza - art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 maja 2017 r. w sprawie o sygn. I UK 184/16, LEX nr 2305920; w wyroku z dnia 9 listopada 2021 r. w sprawie o sygn. I USKP 57/21,OSNP 2022/10/101).

Zgodzić się należy z apelującym, że wystąpienie szkody, jej zakres i wysokość powinien udowodnić powód, który wystąpił o zapłatę odszkodowania. W niniejszej sprawie istotnie to powód, dochodząc zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, był zobowiązany do wykazania zarówno samego poniesienia tych kosztów, jak i ich wysokości oraz związku przyczynowego ze szkodą. Wbrew stanowisku pozwanego, powód wykazał zasadność oraz wysokość roszczenia nie tylko poprzez złożenie faktury VAT za najem pojazdu zastępczego, ale także poprzez przedstawienie umów najmu pojazdu z poszkodowanym. Przy tym nie ma racji apelujący kwestionując wartość dowodową dokumentów prywatnych. W Kodeksie postępowania cywilnego nie zawarto zamkniętego katalogu dowodów i dopuszczalne jest skorzystanie z każdego źródła informacji o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a środkiem dowodowym może być każdy legalnie uzyskany nośnik wiedzy o faktach (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z 5 listopada 2008 r., I CSK 138/08, LEX nr 548795), w tym również dokumenty prywatne. Dlatego zgodzić się należy z Sądem Rejonowym, że – o ile pozwany kwestionował, aby stawki dobowe w wysokości odpowiednio 240 i 330 zł brutto mieściły się w zakresie stawek stosowanych na rynku lokalnym w okresie trwania najmu – powinien to udowodnić zgodnie z regułą wynikającą z art. 6 k.c. Sąd Rejonowy nie dopuścił się więc naruszenia zasad rozkładu ciężaru dowodu, a zarzut pozwanego w tym zakresie należy uznać za niezasadny.

W pozostałym zakresie zarzut naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 232 zd. 1 k.p.c. został sformułowany nieprawidłowo. Przepisy art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. regulują kwestię ciężaru dowodu

(onus probandi). W procesie ciężar dowodu stanowi wymaganie dostarczenia sądowi dowodów potwierdzających przytoczone fakty pod rygorem przegrania procesu. Adresatem normy zawartej w zdaniu pierwszym art. 232 k.p.c. są wyłącznie strony, a nie sąd. W konsekwencji sąd może naruszyć ten przepis wówczas jedynie, gdy obowiązkiem dowodzenia obciąży niewłaściwą stronę sporu. Nie można natomiast naruszyć wskazanego przepisu przez przyjęcie, że strona udowodniła lub nie udowodniła określonych okoliczności (tak Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 15 listopada 2024 roku, I ACa 1118/23, LEX nr 3912213), a do tego w istocie sprowadza się zarzut pozwanego opisany w apelacji pod poz. 2.

Za niesłuszny należało uznać także ostatni z zarzutów, tj. zarzut naruszenia art. 481 k.c. w zw. z 817 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie skutkujące błędnym uznaniem że pozwany pozostawał w opóźnieniu już od 8.09.2022 r. podczas, gdy dochodzone kwoty miały charakter sporny do chwili wyrokowania. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 367), zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Szkoda z tytułu zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego i kosztów parkowania została zgłoszona w dniu 8 sierpnia 2022 r. przez powoda. Termin 30 dni upłynął zatem 7 września 2022 r. Fakt, że wysokość należnego odszkodowania była sporna, nie zwalnia ubezpieczyciela z obowiązku wypłaty bezspornej części odszkodowania w ustawowym terminie, a w przypadku sporu – odsetek za opóźnienie od kwoty zasądzonej, która powinna być wypłacona w terminie. Opóźnienie powstaje z chwilą, gdy dłużnik nie spełnia świadczenia w terminie, a nie dopiero z chwilą prawomocnego rozstrzygnięcia sporu.

Biorąc powyższe pod uwagę, bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego. W świetle przepisów art. 361 § 1 k.c., art. 362 k.c., art. 822 § 1 k.c. oraz przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nie było podstaw do obniżenia kwoty zasądzonej na rzecz powoda. W konsekwencji nie zachodziła również podstawa do zmiany orzeczenia o kosztach procesu w kierunku postulowanym przez apelującego.

Z tych wszystkich względów apelacja pozwanego nie miała usprawiedliwionych podstaw

i podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 3 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215) zasądzając na rzecz powoda kwotę 450 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie zgodnie z art. 98 § 1

1 k.p.c.