Apelacja inwestorki o panele oddalona, a koszty procesu zmienione na jej niekorzyść

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2025 r., w sprawie I C 196/23 Sąd Rejonowy w Skierniewicach :

I. w sprawie z powództwa głównego:

zasądził od pozwanej T. F. na rzecz powoda (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w V. kwotę 10.416,58 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 10.000 zł od dnia 13 lipca 2022 roku do dnia zapłaty oraz tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 4.367 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się tego wyroku do dnia zapłaty;

II. w sprawie z powództwa wzajemnego:

1. zasądził od pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w V. na rzecz powódki T. F. kwotę 543,50 zł oraz tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 1.800 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się tego wyroku do dnia zapłaty;

2. nakazał pobrać od powódki T. F. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Skierniewicach kwotę 2.889,11 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Wyrokiem z dnia 28 lipca 2025 r. sygn. akt I C 196/23 Sąd Rejonowy w Skierniewicach uzupełnił swój wyrok z dnia 14 kwietnia 2025 r. w ten sposób, że w punkcie II, podpunkt 1 dodał podpunkt 1a o treści „oddala powództwo w pozostałej części”.

Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 27 października 2021 roku pomiędzy powodem (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w V. a pozwaną T. F. została zawarta umowa o dzieło, której przedmiotem było wykonanie i montaż instalacji fotowoltaicznej o mocy 9,9 kW na nieruchomości położonej w F. (...), stanowiącej własność pozwanej. Pozwanej zależało na takim rozmieszczeniu paneli fotowoltaicznych na nieruchomości, aby miała zachowaną widoczność z okien domu na drogę prowadzącą do jej posesji. Wynikało to z faktu, że nieruchomość na której zamieszkuje pozwana jest oddalona od innych domostw. Możliwość obserwacji drogi zwiększała poczucie bezpieczeństwa pozwanej. Pozwana wielokrotnie informowała przedstawiciela handlowego strony powodowej, że zapewnienie widoczności na drogę dojazdową jest warunkiem zawarcia umowy. Wskazywała, że w jej ocenie wysokość konstrukcji nie może w związku z tym przekraczać dwóch metrów. Przedstawiciel powoda zapewniał pozwaną, że jest możliwie wykonanie konstrukcji instalacji fotowoltaicznej według założeń pozwanej, tj. z zachowaniem widoczności na drogę. Pozwana informowała, że należy w tym celu zachować odpowiednią odległość zarówno od budynku jak i od ogrodzenia posesji. Wskazała konkretne miejsce na nieruchomości, w którym miała zostać umiejscowiona instalacja, podnosząc, że powinna ona stanąć w dwóch rzędach. Przedstawiciel powoda informował pozwaną, że droga będzie widoczna także wtedy, gdy instalacja zostanie wykonana według jego planu tj. na jednej konstrukcji (czyli w jednym rzędzie). Wskazywał, że w razie konieczności monterzy obniżą wysokość paneli albo zmniejszą kąt ich nachylenia, na skutek czego widok na drogę zostanie zachowany. Strony podpisały umowę po tym, jak przedstawiciel handlowy powódki zapewnił pozwaną, że kontaktował się z działem technicznym i instalacja może zostać wykonana według założeń pozwanej tj. z zachowaniem warunków technicznych oraz widoczności na drogę. Zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 2 umowy z tytułu realizacji przez powoda umowy, pozwana zobowiązała się zapłacić na jego rzecz wynagrodzenie w wysokości 45.310,20 zł brutto. Zgodnie z § 2 ust. 4 umowy podstawą do wystawienia faktury VAT w wysokości łącznego wynagrodzenia określonego w § 2 ust. 2, pomniejszonego o kwotę wpłaconego zadatku, z tytułu realizacji przez wykonawcę umowy, było podpisanie protokołu odbioru końcowego. Strony ustaliły termin płatności ww. kwoty na 7 dni od daty wystawienia faktury VAT. Tytułem zadatku pozwana na rzecz powoda uiściła kwotę 13.600 zł brutto.

Sąd Rejonowy ustalił dalej, że w dniu 19 listopada 2021 roku pracownicy strony powodowej przystąpili do montażu instalacji. Pozwana zgłaszała pracownikom, że projekt według którego wykonują konstrukcję jest niezgodny z ustaleniami jakie poczyniła z przedstawicielem handlowym powódki. Na skutek interwencji powódki na posesję przyjechał przedstawiciel strony powodowej, który zapewnił pozwaną, że po wykonaniu konstrukcji droga dojazdowa do nieruchomości będzie widoczna, wobec czego powódka wyraziła zgodę na kontynuowanie prac. Po zakończeniu prac montażowych okazało się, że panele zasłaniają widok z okien domu na drogę dojazdową do nieruchomości. W dniu 20 listopada 2021 roku strona powodowa przygotowała protokół odbioru dzieła, na którym pozwana uczyniła adnotację o treści: „instalacja wykonania niezgodnie z zamówieniem, uwagi przesyłam na adres mailowy firmy” i opatrzyła ją podpisem. W dniu 21 listopada 2021 roku pozwana przesłała stronie powodowej pocztą elektroniczną wiadomość, w której wskazała niezgodność wykonanej na jej posesji instalacji z wcześniejszymi ustaleniami. Pozwana podniosła, że wysokość konstrukcji przekraczała dwa metry, a nadto, że panele zostały ustawione w jednym rzędzie, na skutek czego konstrukcja zasłoniła drogę dojazdową do nieruchomości. Tożsamy mail został ponownie wysłany do pracownika powoda w dniu 30 listopada 2022 roku. W dniu 23 listopada 2021 roku strona powodowa wystawiła pozwanej fakturę na kwotę 31.710,20 zł. Wobec braku odpowiedzi na ww. wiadomości pismem z dnia 4 stycznia 2022 roku pozwana zwróciła się bezpośrednio do prezesa powodowej spółki. W piśmie wskazała, że w dniu 30 listopada 2021 roku otrzymała od powoda fakturę za montaż instalacji i podniosła, że panele fotowoltaiczne zostały rozmieszczone na jej posesji niezgodnie z ustaleniami jakie poczyniła z przedstawicielem powoda na etapie negocjacji warunków umowy. Pozwana zażądała, aby fakturę opiewającą na należne powodowi wynagrodzenie wystawić dopiero po zmianie rozmieszczenia paneli, stosownie do ustaleń poczynionych przed podpisaniem umowy. W dniu 7 lutego 2022 roku pozwana otrzymała od strony powodowej szkic obejmujący zmiany w instalacji, zakładający obniżenie wysokości konstrukcji. Pozwana nie wyraziła zgody na wprowadzenie takiej zmiany, bowiem wcześniej pracownicy powoda informowali ją, że byłoby to wbrew regułom sztuki montażu tego rodzaju instalacji. Kolejny projekt zmiany w rozmieszczeniu instalacji pozwana otrzymała od pracownika powoda w dniu 23 lutego 2022 roku, jednakże wciąż pozostawał on niezgodny z pierwotnymi założeniami inwestorki. W wiadomości e-mail z dnia 24 lutego 2022 roku pozwana zgłosiła swoje uwagi wskazując, że rozmieszczenie paneli w dwóch rzędach (na dwóch konstrukcjach) zapewni jej widoczność na drogę. W piśmie z dnia 24 marca 2022 roku pozwana złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umowy na podstawie reżimu odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady. Przyczyną odstąpienia od umowy był brak reakcji powoda na prośby dotyczące zmiany rozmieszczenia paneli fotowoltaicznych. Pismem z dnia 25 kwietnia 2022 roku strona powodowa poinformowała pozwaną, że spółka zrealizowała łączącą strony umowę w sposób prawidłowy, zgodny ze sztuką budowlaną, obowiązującymi przepisami prawnymi oraz wiążącymi normami technicznymi. Jednocześnie powód wskazał, że możliwa jest przebudowa instalacji fotowoltaicznej zgodnie z rysunkiem, który został pozwanej przesłany wraz z pismem. W dniu 24 maja 2022 roku wysokość instalacji i kąt nachylenia zostały zmienione na niestandardowe zgodnie z wolą inwestorki. Instalacja została rozmieszczona w dwóch rzędach. Po dokonaniu ww. zmian pozwana ma widoczność z okien domu na drogę dojazdową do swojej posesji. W dniu 24 maja 2022 roku pozwana podpisała protokół końcowego odbioru robót nie zgłaszając żadnych uwag ani zastrzeżeń do sposobu ich wykonania. Pozwana otrzymała instrukcję uruchomienia instalacji, po czym instalacja została uruchomiona. W dniu 11 lipca 2022 roku pozwana T. F. uiściła na rzecz (...) Sp. z o.o. kwotę 21.710,20 zł. W piśmie z dnia 19 lipca 2022 roku skierowanym przez powoda do pozwanej wskazano, że datą zakończenia montażu jest data zakończenia prac montażowych wskazana na protokole końcowego odbioru robót, podpisanego przez pozwaną w dniu 24 maja 2022 roku.

Jak ustalił dalej Sąd I instancji, po zakończeniu prac montażowych w listopadzie 2021 roku pozwana nie zgłaszała problemów uniemożliwiających uruchomienie instalacji. Same jej walory wizualne i niezgodne z życzeniem powódki rozmieszczenie paneli nie uniemożliwiały jej uruchomienia. W dniu 25 listopada 2021 roku powódka zgłosiła instalację do operatora sieci. Wymagany do uruchomienia instalacji licznik dwukierunkowy został założony przez zakład energetyczny dopiero w grudniu 2021 roku. Wobec tego, instalacja fotowoltaiczna mogła zostać uruchomiona i pracować najwcześniej w dniu 31 grudnia 2021 roku. W okresie od dnia 31 grudnia 2021 roku do dnia 30 czerwca 2022 roku pozwana poniosła opłaty za energię elektryczną w wysokości 858,11 zł. Opłata z tytułu energii zużytej w czerwcu 2022 roku wyniosła 17,61 zł. Stąd też koszty energii elektrycznej poniesione przez pozwaną w okresie od dnia 31 grudnia 2021 roku do dnia 24 maja 2022 roku wyniosły 840,50 zł. Przy założeniu, że instalacja fotowoltaiczna w okresie od dnia 31 grudnia 2021 roku do dnia 24 maja 2022 roku by działała, koszt poboru energii elektrycznej na nieruchomości pozwanej wyniósłby 297 zł.

Sąd Rejonowy podniósł, że pozwem wzajemnym objęta była kwota 10.000 zł stanowiąca odszkodowanie z tytułu zwiększonych kosztów za zużycie prądu i ogrzewanie domu jakie pozwana (powódka wzajemna) musiała ponieść w okresie od dnia 20 listopada 2021 roku do dnia 24 maja 2022 roku. Sąd I instancji nie uwzględnił w materiale dowodowym rachunku z dnia 16 lipca 2022 roku na zakup ekogroszku za kwotę 7.800 zł. Ekogroszek ten, zdaniem Sądu Rejonowego nie został zakupiony na sporny sezon grzewczy 2021/2022, lecz na kolejny okres tj. (...). Koszt zakupu opału niezbędnego do ogrzania domu przez powódkę wzajemną w okresie od dnia 20 listopada 2021 roku do dnia 24 maja 2022 roku w związku z brakiem uruchomienia w tym okresie instalacji fotowoltaicznej Sąd I instancji uznał w związku z tym za nieudowodniony. Powódka wzajemna wykazała rzeczywistą wysokość opłat za energię elektryczną w okresie od dnia 31 grudnia 2021 roku do dnia 24 maja 2022 roku, składając fakturę vat z dnia 11 sierpnia 2022 roku . Kwotę z tej faktury Sąd meriti pomniejszył o 17,61 zł z tytułu zużycia energii w czerwcu 2024 roku, bowiem ten okres nie jest już objęty sporem (działała już wówczas instalacja fotowoltaiczna). Powódka wzajemna przy pomocy opinii biegłego wykazała również, jakie wydatki z tytułu zużycia energii elektrycznej by poniosła, gdyby instalacja fotowoltaiczna działała od dnia 31 grudnia 2021 roku. W tym zakresie zatem wykazała ona wysokość szkody wynikającej ze zwłoki w wykonaniu swojego zobowiązania przez stronę powodową.

Apelację od wyroku z dnia 28 lipca 2025 r. złożyła powódka wzajemna – T. F.. Zarzuciła skarżonemu wyrokowi naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na pominięciu istotnych fragmentów opinii biegłego, z których wynika, że przy prawidłowym działaniu instalacji fotowoltaicznej powódka wzajemna powinna w okresie od grudnia 2021 r. do maja 2022 r. wygenerować energię elektryczną w ilości wystarczającej nie tylko na bieżące potrzeby, ale również tworząc nadwyżkę na kolejny sezon grzewczy, co pozwoliłoby apelującej na uniknięcie zakupu paliwa opałowego, co miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie przepisu art. 361 § 2 k.c. - przez błędne przyjęcie, że powódce wzajemnej nie przysługuje roszczenie o zwrot utraconych korzyści, przy jednoczesnym uznaniu, że brak jest normalnego związku przyczynowego między nienależytym wykonaniem umowy przez pozwaną wzajemną a szkodą w postaci kosztów zakupu opału do ogrzania nieruchomości (ekogroszku), podczas gdy żądanie powódki wzajemnej obejmowało również utracone korzyści; naruszenie przepisu art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. - przez błędne uznanie, że powódka wzajemna nie wykazała wysokości szkody, mimo że złożyła rachunki za zakup opału, a dowód z opinii biegłego potwierdził zasadność poniesionego kosztu.

W konkluzji wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od strony powodowej (pozwanej wzajemnej) na rzecz pozwanej (powódki wzajemnej) dodatkowo kwoty 9.456,50 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 13 lipca 2022 r. do dnia zapłaty, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy (w przedmiocie apelacji)

zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna. Podstawowy zawarty w niej zarzut dotyczy naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, o której mowa w przepisie art. 233 § 1 k.p.c., oznacza, że Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena Sądu. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo -skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Natomiast jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Nie jest więc wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normy art. 233 § 1 k.p.c. przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez Sąd I instancji. Skarżący powinien wykazać naruszenie przez Sąd paradygmatu oceny wynikającego z art. 233 § 1 k.p.c., a zatem wykazać, że Sąd wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów. Zarzucając naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c., skarżący powinien w szczególności wskazać, jakie kryteria oceny naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając. Apelująca w niniejszej sprawie nie przedstawiła okoliczności, które wskazywałyby na nieprawidłową, dowolną, czy też dokonaną wbrew zasadom logiki, ocenę dowodów przez Sąd I instancji.

Nie może ostać się zarzut naruszenia prawa materialnego, a to przepisu art. 361 § 2 k.c. - przez błędne przyjęcie, że powódce wzajemnej nie przysługuje roszczenie o zwrot utraconych korzyści, przy jednoczesnym uznaniu, że brak jest normalnego związku przyczynowego między nienależytym wykonaniem umowy przez pozwaną wzajemną a szkodą w postaci kosztów zakupu opału do ogrzania nieruchomości (ekogroszku), podczas gdy żądanie powódki wzajemnej obejmowało również utracone korzyści – z tego to względu, że wbrew tezie zarzutu, Sąd I instancji nie przyjął, że powódce wzajemnej nie przysługuje roszczenie o zwrot utraconych korzyści, a jedynie że roszczenia tego nie udowodniła. Zwrócić w tym miejscu trzeba uwagę na fakt, że apelacja nawet nie wspomina, o jaką kwotę tu chodzi.

Zarzut naruszenia przepisu art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. - przez błędne uznanie, że powódka wzajemna nie wykazała wysokości szkody, mimo że złożyła rachunki za zakup opału, a dowód z opinii biegłego potwierdził zasadność poniesionego kosztu de facto nie dotyczy zasady ciężaru dowodu, ale oceny materiału dowodowego – i tu aktualne pozostają rozważania podjęte wyżej w tej kwestii.

W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. apelację oddalił i o kosztach postępowania apelacyjnego orzekł na zasadzie przepisu art. 98 § 1 k.p.c.

Jednocześnie powodowa Spółka złożyła zażalenie na postanowienie rozstrzygające kwestię kosztów procesu z powództwa wzajemnego, a zawarte w punkcie II podpunkt 1 wyroku z dnia 14 kwietnia 2025 r. Uzasadniając to orzeczenie, Sąd I instancji wskazał, że o kosztach procesu orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik. W zażaleniu zarzucono, że w odniesieniu do powództwa wzajemnego , powódka wzajemna przegrała proces w 94,565 %, zaś Sąd Rejonowy zasądził od Spółki na rzecz powódki wzajemnej zwrot kosztów zastępstwa procesowego w pełnej, 100-procentowej wysokości. W konkluzji wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia przez obciążenie powódki wzajemnej kosztami procesu na rzecz Spółki w kwocie 1.702,17 zł zgodnie z wynikiem procesu w tej części.

Sąd Okręgowy (w przedmiocie zażalenia)

zważył, co następuje:

Zażalenie co do zasady jest usprawiedliwione. Wydaje się, że zamiarem Sądu I instancji było obciążenie na zasadzie przepisu art.100 k.p.c. powódki wzajemnej pełnymi kosztami procesu w części obejmującej powództwo wzajemne, jednakże na skutek omyłki – pomylił Sąd strony procesu. Skarżący nie żąda jednak obciążenia powódki wzajemnej pełnymi kosztach procesu ( w części obejmującej powództwo wzajemne) , o co wnosić mógłby na tej zasadzie, że żądaniu uległ w nieznacznej części, stąd Sąd Okręgowy dokonał rozliczenia kosztów zgodnie z wynikiem postępowania.

Powódka wzajemna poniosła następujące koszty:

- wynagrodzenie pełnomocnika 1.800 zł

- opłata sądowa od pozwu wzajemnego 500 zł

- wydatki sądowe 5.889,11 zł.

Pozwana (wzajemna ) Spółka poniosła następujące koszty:

- wynagrodzenie pełnomocnika 1.800 zł .

Łącznie koszty postepowania wyniosły kwotę 9.989,11 zł.

Powódka wzajemna wygrała sprawę w 5,435 %, a więc powinna ponieść równowartość 94,565 % kosztów, co daje kwotę 9.446,20 zł

Powódka wzajemna poniosła koszty w łącznej wysokości 8.189,11 zł

Winna jest więc przeciwnikowi procesowemu 9.446,20 zł – 8.189,11 zł = 1.257,09 zł.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie obciążając powódkę wzajemną ( na rzecz Spółki) kosztami procesu w kwocie 1.257,09 zł i na zasadzie art. 385 w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie w pozostałej części.

O kosztach postepowania zażaleniowego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Koszty postępowania zażaleniowego to kwota 280 zł ( opłata sądowa od zażalenia + wynagrodzenie obu pełnomocników). Skarżący wygrał postepowanie zażaleniowe w 73,85 %, winien ponieść koszty w wysokości 73,22 zł. Stąd należne od powódki wzajemnej koszty postepowania zażaleniowego to kwota 86,78 zł.