Pojazd nie przepadnie, bo miasto nie wykazało prawidłowego zawiadomienia właściciela

Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r., wydanym w sprawie z wniosku Prezydenta Miasta M. z udziałem W. O. o przepadek pojazdu, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi oddalił wniosek.

Apelację od tego postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez orzeczenie przepadku na rzecz Miasta M. pojazdu marki S. (...), nr rej. (...) i zarzucając naruszenie:

1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przeprowadzenie jego analizy w sposób sprzeczny z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez uchylenie się przez Sąd przy opisie i analizie materiału dowodowego od jego wszechstronnej oceny, co miało istotny wpływ na błędne uznanie, że wnioskodawca nie sprostał obowiązkowi dołożenia należytej staranności przy poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu, podczas gdy wnioskodawca, w ramach przysługujących mu kompetencji i prawnych możliwości, dokonał ustalenia adresu zamieszkania uczestnika na podstawie danych adresowych otrzymanych od Policji oraz na podstawie umowy sprzedaży pojazdu z dnia 11 maja 2021 r. i dokonał doręczenia zawiadomienia o usunięciu pojazdu oraz o skutkach jego nieodebrania na ten właśnie adres w dniu 24 września 2021 r., czyli niecałe pięć miesięcy po dacie zawarcia umowy sprzedaży, w której podano aktualny adres uczestnika;

2. art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. poprzez jego niezastosowanie, a konsekwencji błędne przyjęcie, że wnioskodawca nienależycie wykazał fakty, których dotyczyły jego twierdzenia, podczas gdy dołożył on należytej staranności przy poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu i ustaleniu jej adresu, a następnie wykonując zobowiązanie Sądu, przedstawił wyniki ustaleń poszukiwań komorniczych, z których wynikało, iż adres podany we wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu był adresem, pod którym zamieszkuje babcia uczestnika, która nie wie, gdzie obecnie przebywa jej wnuczek, co stanowiło podstawę dla ustanowienia w sprawie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu;

3. art. 130a ust. 10e ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.) przez jego niezastosowanie, dokonanie dowolnego i wybiórczego rozróżnienia przepisów prawa materialnego na te, które mogą stanowić podstawę dla orzeczenia przepadku pojazdu oraz na te, które, według oceny Sądu, nie zasługują na uwzględnienie, a w konsekwencji dokonanie własnej ich wykładni z pominięciem art. 130a ust. 10e ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.), z której wynika, że aktualna redakcja przepisów tej ustawy nie pozwala orzec przepadku w sytuacji braku powiadomienia właściciela, podczas gdy wskazany przepis, pominięty przez Sąd, stanowi podstawę dla orzeczenia przepadku pojazdu w sytuacji wykazania przez wnioskodawcę dołożenia należytej staranności przy poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu i braku możliwości ustalenia miejsca jej pobytu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcy jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, oparte na wnikliwej analizie zgromadzonego materiału dowodowego oraz trafnej wykładni przepisów prawa materialnego, a Sąd odwoławczy w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu niższej instancji, przyjmując je za własne, jak również akceptuje argumentację prawną zastosowaną do poczynionych ustaleń.

Zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.), starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a w myśl art. 130a ust. 10d tej ustawy, może to uczynić również i wówczas, gdy właściciel pojazdu lub osoba uprawniona do jego odbioru nie zostali ustaleni w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, chociaż w poszukiwaniu osoby uprawnionej dołożono należytej staranności. Stosownie zaś do art. 130a ust. 10e przywołanej ustawy, sąd w sprawach o przepadek pojazdu zobowiązany jest do stwierdzenia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz do zbadania, czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zestawienie treści tych przepisów prowadzi do wniosku, że orzeczenie o przepadku pojazdu może być wydane także w sytuacji, gdy właściciel pojazdu lub osoba uprawniona do jego odebrania nie zostaną ustaleni, o ile tylko dołożono w poszukiwaniu osoby uprawnionej należytej staranności – jednak z sytuacją taką nie mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu, gdyż bezspornie stwierdzone zostało, kto jest właścicielem pojazdu, którego dotyczył wniosek o orzeczenie przepadku, wobec czego – wbrew twierdzeniom apelacji – bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, czy dołożono należytej staranności przy bezskutecznych ustaleniach co do tożsamości osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Odmiennym zagadnieniem jest natomiast kwestia spełnienia innej wynikającej z ustawy, koniecznej przesłanki zasadności wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu, a mianowicie wymogu prawidłowego doręczenia właścicielowi lub osobie uprawnionej, których tożsamość została ustalona i jest jest znana, powiadomienia o usunięciu pojazdu z drogi wraz z pouczeniem o skutkach jego nieodebrania we wskazanym terminie. Dla stwierdzenia dokonania prawidłowego doręczenia konieczne jest ustalenie, że adresat przesyłki miał rzeczywistą możliwość zapoznania się z jej zawartością, co oznacza, iż w sytuacji, gdy doręczano ją za pośrednictwem operatora pocztowego i gdy nie została ona odebrana pomimo awizacji, konieczne jest wykazanie, że wysłano ją na adres, pod którym adresat rzeczywiście zamieszkiwał i dzięki temu miał możliwość dowiedzenia się z treści awiza o skierowanej do niego przesyłce.

Zgodnie z ogólną regułą dowodową wyrażoną w art. 6 k.c., ciężar wykazania tej okoliczności – jako przesłanki zasadności wniosku – spoczywał, wbrew zawartym w apelacji wywodom, na wnioskodawcy jako podmiocie, który z faktu dokonania prawidłowego zawiadomienia wywodził daleko idące skutki prawne w postaci żądania pozbawienia uczestnika prawa własności, jednak Prezydent Miasta M. ciężarowi temu nie sprostał. Zawiadomienie i pouczenie dla W. O. zostało wysłane na dwa adresy, pod którymi doręczyciel pozostawił awiza, jednak adresat żadnej z tych przesyłek nie odebrał. Z materiału zawartego w aktach sprawy wynika, że adres: M., ul. (...) jest nieaktualny już od około dwudziestu lat, natomiast adres: M., ul. (...) został wprawdzie wskazany przez uczestnika postępowania w umowie sporządzonej w dniu 11 maja 2021 r., jednakże sam wnioskodawca podał, powołując się na ustalenia poczynione przez komornika podczas próby doręczenia odpisu wniosku wszczynającego postępowanie i czyniąc tę okoliczność podstawą żądania ustanowienia kuratora dla uczestnika, że w lipcu 2022 r. W. O. pod tym adresem już nie zamieszkiwał, a jego obecne miejsce pobytu jest nieznane. Z kolei w apelacji jej autor twierdzi już, że adres: M., ul. (...) jest jednak miejscem zamieszkania uczestnika i wydaje się stać na stanowisku, iż z faktu, że doręczenie przesyłki zawierającej wymagane ustawą powiadomienie nastąpiło w dniu 29 września 2021 r., a więc po upływie niecałych pięciu miesięcy od daty zawarcia powyższej umowy, Sąd

meriti winien był w drodze domniemania faktycznego wyprowadzić wniosek, że uczestnik z pewnością nadal wówczas tam zamieszkiwał. Zgodzić należy się jednak z Sądem niższej instancji, który przyjął, iż choćby nawet uznać, że w umowie zawartej w maju 2021 r. W. O. podawał swój rzeczywisty adres zamieszkania, to przedstawiony przez samego wnioskodawcę materiał dowodowy świadczy jednak o tym, iż następnie stamtąd się wyprowadził, a jednocześnie brak wystarczających podstaw, by ustalić, że nastąpiło to dopiero po pozostawieniu pod tym adresem awiza przez doręczyciela przesyłki, nie zaś przed tą datą. Wnioskodawca nie przedstawił żadnego dowodu tej ostatniej okoliczności, choć jej wykazanie nie nastręczało większych problemów, zważywszy, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż pod adresem: M., ul. (...) zamieszkuje nadal babka uczestnika postępowania, która z powodzeniem mogła zostać przesłuchana w charakterze świadka i przedstawić Sądowi informacje o tym, czy jej wnuk rzeczywiście mieszkał pod tym adresem i kiedy się ewentualnie stamtąd wyprowadził.

Zupełnie chybione są dalsze wywody apelującego, w ramach których zdaje się on dążyć do utożsamienia przesłanki ustanowienia w postępowaniu cywilnym kuratora dla uczestnika nieznanego z miejsca pobytu – a więc wymogu uprawdopodobnienia, że wnioskodawca nie był w stanie ustalić miejsca pobytu tej osoby (art. 144 § 1 zd. I k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) – z podlegającą udowodnieniu przesłanką zasadności wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu w postaci doręczenia właścicielowi pojazdu zawiadomienia o usunięciu pojazdu z drogi wraz z odpowiednim pouczeniem, co wymaga – dla przyjęcia prawidłowości doręczenia – uprzedniego ustalenia adresu jego rzeczywistego miejsca zamieszkania w chwili dokonania tej czynności. Jak już wywiedziono powyżej i jak trafnie odnotował to Sąd Rejonowy, w tym ostatnim wypadku ustawa nie zezwala na odstąpienie od tego wymogu, o ile wnioskodawca uprawdopodobni dołożenie należytej staranności przy ustalaniu takiego adresu, zaś uregulowanie przewidziane w art. 130a ust. 10d ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.) odnosi się, jak to wprost wynika z treści tego przepisu, do innej sytuacji, a mianowicie do przypadku, gdy nie ustalono, kto jest właścicielem usuniętego pojazdu lub osobą uprawnioną do jego odbioru, który jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zachodzi. Zgodzić się należy, że orzeczenie o przepadku pojazdu na rzecz powiatu wywołuje skutek w postaci przymusowego odjęcia prawa własności bez odszkodowania, a więc stanowi najdalej idącą ingerencję w prawo chronione konstytucyjnie, co winno skutkować przyjęciem, iż wszelkie przepisy normujące tę instytucję, zwłaszcza te, którym można przypisać charakter gwarancyjny i ochronny, muszą być interpretowane w sposób niezwykle rygorystyczny i ścisły, a to oznacza wyłączenie stosowania w tym obszarze wykładni rozszerzającej na niekorzyść obywatela celem sanowania popełnionych uchybień proceduralnych czy nawet ewentualnych niedoskonałości legislacyjnych.

Biorąc pod uwagę bezzasadność zarzutów podnoszonych przez wnioskodawcę i prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, Sąd II instancji na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.