Były mąż zapłaci byłej żonie dopłatę 250 514,50 zł zamiast 240 913,58 zł

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2024 r., wydanym w sprawie z wniosku N. H. z udziałem U. H. o podział majątku wspólnego, Sąd Rejonowy dla B. – Widzewa w Łodzi ustalił, że w skład majątku wspólnego uczestników postępowania wchodzi:

1) stanowiący odrębną nieruchomość samodzielny (...) położony w L. przy (...) wraz z udziałem (...) części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia niesłużące wyłącznie do użytku właścicieli lokali, objęty (...) Nr (...) oraz udział (...) części we współwłasności stanowiącego odrębną nieruchomość samodzielnego (...), położonego w L. przy (...), objętego (...) Nr (...) wraz z prawem do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego J. 97 o powierzchni 13,80 m

2 – o łącznej wartości 497.374,00 zł;

2) samochód osobowy marki D. (...) (2), rok produkcji 2009, nr rej. (...) – o wartości 15.000,00 zł;

3) samochód osobowy marki D. (...) (1), rok produkcji 2013, nr rej. (...) o wartości 15.000,00 zł;

4) środki pieniężne zgromadzone na (...) J. (...) (1) prowadzonym na rzecz wnioskodawczyni w (...) S.A. w D. w kwocie 71.317,30 zł;

5) środki pieniężne zgromadzone na rachunku J. (...) (2) prowadzonym na rzecz wnioskodawczyni w (...) S.A. w D. w kwocie 4.474,19 zł;

6) środki pieniężne zgromadzone na rachunku J. (...) (10) prowadzonym na rzecz uczestnika postępowania w (...) S.A. w D. w kwocie 15.001,51 zł;

7) środki pieniężne zgromadzone na rachunku J. (...) (3) prowadzonym na rzecz uczestnika postępowania w (...) S.A. w D. w kwocie 2.539,46 zł;

8) środki pieniężne zgromadzone na rachunku J. (...) (6) prowadzonym na rzecz uczestnika postępowania w (...) S.A. w D. w kwocie 15.000,56 zł;

9) środki zgromadzone na subkoncie wnioskodawczyni prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 89.054,96 zł;

10) 576,(...) jednostek rozrachunkowych zgromadzonych w J. (...) (7) Otwartym Funduszu Emerytalnym w R. przez wnioskodawczynię o łącznej wartości 34.103,46 zł;

11) nakład z majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania na majątek osobisty uczestnika, polegający na pokryciu kosztów utrzymania lokalu (...), położonego przy ulicy (...) w L. – w kwocie 34.614,00 zł;

12) nakład z majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania na majątek osobisty wnioskodawczyni, polegający na pokryciu kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego J. (...) (5), położonego przy ulicy (...) w L. – w kwocie 6.910,88 zł

oraz dokonał podziału tego majątku w ten sposób, że na wyłączną własność wnioskodawczyni przyznał składniki opisane powyżej w punktach 3), 4), 5), 9), 10), 12), a na wyłączną własność uczestnika postępowania – opisane powyżej w punkcie 1), położone w L. przy ul(...) i stanowiące odrębne nieruchomości: samodzielny lokal mieszkalny J. (...) (9) oraz udział (...) części we współwłasności samodzielnego lokalu niemieszkalnego numer (...).01, a także składniki opisane powyżej w punktach 2), 6), 7), 8) i 11), zasądzając tytułem dopłaty od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwotę 240.913,58 zł, płatną w dwóch ratach, z czego pierwsza, w kwocie 40.913,58 zł płatna w terminie 7 dni od uprawomocnienia się postanowienia, a druga rata, w kwocie 200.000 zł, płatna w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wypadku uchybienia terminowi płatności. Ponadto Sąd I instancji zasądził od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwotę 122.500,00 zł tytułem zwrotu nakładu z jej majątku osobistego na majątek wspólny w postaci wydatkowania środków na nabycie samodzielnego lokalu mieszkalnego i udziału we współwłasności samodzielnego lokalu niemieszkalnego z prawem wyłącznego korzystania z miejsca postojowego, opisanych powyżej w punkcie 1), a od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kwotę 225,00 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych z jego majątku osobistego na pokrycie kosztów utrzymania tego lokalu mieszkalnego i udziału we współwłasności lokalu, oddalając w pozostałej części jego wniosek o rozliczenie innych wydatków z tego tytułu oraz jego wniosek o rozliczenie kwoty 76.500,00 zł z tytułu wydatków wnioskodawczyni na wynajem mieszkania przy (...) w L., a ponadto zasądził od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwotę 954,06 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty.

Sąd

meriti ustalił, że uczestnicy postępowania zawarli związek małżeński w dniu 29 września 2007 r,. a ich małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 27 września 2021 r. , wydanym w sprawie (...), prawomocnym od dnia 20 października 2021 r.; nie zawierali małżeńskich umów majątkowych. W czasie trwania wspólności ustawowej nabyli: samochód osobowy marki D. (...) (1), rok prod. 2013, nr rej. (...), który użytkuje wnioskodawczyni i którego aktualna wartość wynosi 15.000,00 zł oraz samochód osobowy marki D. (...) (2), rok prod. 2009, nr rej. (...), który obecnie użytkuje uczestnik postępowania i którego aktualna wartość to również 15.000,00 zł. Uczestnicy są współwłaścicielami stanowiącego odrębną nieruchomość samodzielnego lokalu mieszkalnego (...) położonego w L. przy ul. (...) wraz z udziałem (...) części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia niesłużące wyłącznie do użytku właścicieli lokali, objętego (...) oraz udziału (...) części we współwłasności stanowiącego odrębną nieruchomość samodzielnego (...) (garażu wielostanowiskowego), położonego pod tym samym adresem i objętego (...) wraz z prawem do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego J. (...) (4) o powierzchni 13,80 m

2; Nieruchomości te zostały zakupione w stanie deweloperskim w dniu 24 września 2012 r. za łączną cenę 275.000,00 zł, w całości zapłaconą przed podpisaniem umowy sprzedaży (w tym cena za miejsce postojowe wynosiła 5.000,00 zł), natomiast aktualna wartość tych nieruchomości wynosi łącznie 497.374,00 zł. Wnioskodawczyni była właścicielką należącego do jej majątku osobistego i stanowiącego odrębną nieruchomość samodzielnego lokalu (...) położonego w L. przy ul. (...), który sprzedała w dniu 23 lutego 2012 r. za kwotę 175.000,00 zł i z tych pieniędzy pokryła połowę ceny zakupu mieszkania przy ul. (...) w L.. W dniu 28 sierpnia 2012 r. na jej rachunku bankowym w (...) S.A(...) znajdowała się kwota 195.778,06 zł, a w dniu 21 września 2012 r. uczestnik postępowania przelał ze swojego konta na ten rachunek kwotę 142.112,00 zł w związku z zakupem mieszkania, po czym z tego rachunku został wykonany przelew kwoty 255.000,00 zł tytułem zapłaty ceny za lokal i miejsce postojowe przy ul. (...); w dacie 29 września 2012 r. pozostały tam środki w kwocie 104.171,48 zł.

W 2013 r. uczestnik postępowania dokonał 3 przelewów po 10.000,00 zł i jeden w kwocie 7.441,00 zł na rachunek żony, wnosił także od września 2016 r. opłaty do (...) w L. za miejsce postojowe J. (...) (4) i lokal Nr (...) w L. przy ul. (...), przy czym tytułem tych opłat należnych za październik 2021 r. wpłacił w dniu 5 października 2021 r. łącznie 450,00 zł i taką samą kwotę uiścił w dniu 8 listopada 2021 r. tytułem opłat za listopad 2021 r. Opłacał także podatek od nieruchomości należny za lokal przy ul. (...) w latach 2016-21, przy czym należność za rok 2021, w kwocie 322,00 zł, zapłacił w dniu 16 marca 2021 r., jak również ubezpieczył to mieszkanie za okres od 5 stycznia 2022 r. do 4 stycznia 2023 r., uiszczając w dniu 12 stycznia 2022 r. składkę w kwocie 110,00 zł. U. H. jest właścicielem (...) położonego w L. przy ul. (...) i pozostającego w zasobach (...) w L., który nabył przed zawarciem związku małżeńskiego i w którym uczestnicy zamieszkiwali do czasu przeprowadzenia się do wspólnego mieszkania przy ul. (...) w L., zaś po ich wyprowadzeniu się stamtąd lokal stał pusty i uczestnik dokonywał opłat na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie wynajmował go, a jedynie okresowo użyczał synowi swojej znajomej, który przechowywał tam meble i czasami nocował, pokrywając koszty zużycia gazu i energii elektrycznej. Od 1 stycznia 2014 r. U. H. wniósł do SM (...) opłaty za powyższe mieszkanie w łącznej kwocie 36.614,00 zł, tj. w kwotach po 300,00 zł za okres od stycznia do marca 2014 r., w kwotach po 400,00 zł za okres od kwietnia do grudnia 2014 r., w kwotach po 300,00 zł w styczniu 2015 r. oraz od kwietnia do grudnia 2015 r., w kwocie 100,00 zł za luty 2015 r., w kwocie 200,00 zł za marzec 2015 r., w kwocie 330,00 zł za styczeń 2016 r., w kwotach po 350,00 zł od lutego do lipca 2016 r., w kwotach po 300,00 zł od sierpnia 2016 r. do marca 2017 r. oraz od maja do stycznia 2018 r., w kwocie 390,00 zł za kwiecień 2017 r., w kwotach po 299,00 zł od lutego do czerwca 2018 r., w kwotach po 300,00 zł za lipiec i sierpień 2018 r., w kwotach po 320,00 zł za wrzesień i październik 2018 r., w kwotach po 250,00 zł od listopada 2018 r. do marca 2019 r., w kwocie 600,00 zł za kwiecień 2019 r., w kwotach po 400,00 za od maja do listopada 2019 r., w kwotach po 420,00 zł za grudzień 2019 r. i od lutego do kwietnia 2020 r., w kwocie 450,00 zł za styczeń 2020 r., w kwocie 720,00 zł za maj 2020 r., w kwocie 620,00 zł za czerwiec 2020 r., w kwocie 520,00 zł za lipiec 2020 r., w kwocie 500,00 zł za sierpień 2020 r., w kwotach po 450,00 zł od września 2020 r. do marca 2021 r., w kwocie 490,00 zł za kwiecień i maja 2021 r., w kwocie 499,00 zł za czerwiec 2021 r., w kwocie 520,00 zł za lipiec 2021 r. i w kwotach po 550,00 zł od sierpnia do października 2021 r.

Małżonkowie nigdy nie mieli wspólnego rachunku bankowego, ale w czasie trwania wspólności ustawowej udzieli sobie wzajemnych upoważnień do swoich rachunków umożliwiających wgląd do ich stanów, dopiero na przełomie września i października 2016 r. U. H. cofnął żonie upoważnienie pozwalające na dostęp do jego rachunków, a w reakcji na to wnioskodawczyni zablokowała mężowi dostęp do swoich kont bankowych. W lutym 2017 r. N. H. wypłaciła ze swojego rachunku kwotę 70.000,00 zł, nie uzgadniając tego z mężem i tak samo bez uzgodnienia z nim dokonywała w 2018 r. wypłat i przelewów z tego rachunku, z kolei uczestnik postępowania we wrześniu 2016 r. wypłacił ze swojego rachunku kwotę 65.000,00 zł, nie uzgadniając tego z żoną. W dniu 14 sierpnia 2017 r. U. H. założył dla syna rachunek (...) w (...) Banku (...) S.A., na który przelał w tym samym dniu gromadzone przez dłuższy czas na rachunku uczestnika pieniądze w kwocie 13.046,00 zł, otrzymywane przez Z. H. z różnych okazji od członków rodziny, a w dniu 17 lutego 2022 r. uczestnik postępowania założył synowi indywidualny rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy. W dacie ustania wspólności majątkowej wnioskodawczyni posiadała w (...) S.A. rachunek Nr (...), na którym były środki w kwocie 71.317,30 zł i rachunek J. (...) (2), na którym były środki w kwocie 4.474,19 zł, a uczestnik postępowania posiadał w tymże banku rachunek Nr (...), na którym były środki w kwocie 15.001,51 zł, rachunek J. (...) (3), na którym były środki w kwocie 2.539,46 zł i rachunek J. (...) (6), na którym były środki w kwocie 15.000,56 zł.

Wnioskodawczyni wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania uczestników przy ul. (...) w marcu 2018 r. z powodu trudnych relacji pomiędzy małżonkami i od tego czasu aż do rozwodu pozostawali oni w separacji faktycznej. Postępowanie rozwodowe toczyło się od 2016 do 2021 roku, uczestnik postępowania zarzucał żonie stosowanie wobec niego przemocy psychicznej i została w związku z tym założona tzw. niebieska karta. N. H. proponowała, aby jej mąż przeniósł się do należącego do niego mieszkania przy ul. (...), ale on nie wyraził na to zgody. wobec czego wynajęła mieszkanie przy ul. (...) w L. i przeprowadziła się tam wraz z synem. Wnioskodawczyni nabyła w całości spadek po swoim ojcu, zmarłym 1 października 2018 r., a w skład tego spadku wchodziły: spółdzielcze własnościowe prawo do (...) położonego w L. przy ul. (...), samochód osobowy marki T. (...) nr rej. (...), samochód osobowy marki G. (...) nr rej. (...) i środki pieniężne w kwocie 70.950,00 zł na rachunku bankowym prowadzonym w (...) Banku (...) S.A. Po odziedziczeniu mieszkania nie zrezygnowała jednak z wynajmowania mieszkania przy ul. (...), ponieważ syn uczestników miał stamtąd blisko do szkoły, a ona nie chciała ani tego, by zmieniał szkołę, ani tego, by z ul. (...) dojeżdżał kilkadziesiąt minut do szkoły, a także dlatego, że odziedziczone mieszkanie składa się tylko z jednego pokoju i wymagało remontu, wobec czego dziecko nie miałoby własnego pomieszczenia, zaś wynajmowane mieszkanie było dwupokojowe. Od marca 2018 r. do października 2021 r. N. H. płaciła za wynajem mieszkania czynsz wynoszący przeciętnie od 1.664,10 zł do 1.710,00 zł (jedynie w październiku 2021 r. był wyższy i wyniósł 1.959,72 z) i wydatkowała łącznie na ten cel 72.549,49 zł. Sąd Rejonowy ustalił też, że ojciec wnioskodawczyni przed śmiercią wynajmował spadkowe mieszkanie E. T. od 2004 do 2008 roku, a najemca wyprowadził się stamtąd po zakupie własnego lokalu, co nastąpiło już po tym, kiedy wynajmujący owdowiał; po wyprowadzeniu się najemca pomagał wynajmującego w niektórych pracach remontowych w opróżnionym mieszkaniu. Wpłaty czynszu za lokal przy ul. (...), dokonywane były od 1 stycznia 2015 r. do 20 października 2018 r. na nazwisko ojca wnioskodawczyni, od listopada 2018 r. wpłat tych, w łącznej kwocie 6.910,88 zł, dokonywała N. H., a od 1 kwietnia 2020 r. – firma zarządzająca nieruchomościami.

W dniu 31 stycznia 2017 r. na rachunku N. H. J. (...) (1) znajdowały się środki w kwocie 116.280,65 zł, w dniu 7 lutego 2017 r. wnioskodawczyni wypłaciła z tego rachunku kwotę 70.000,00 zł w gotówce, a w dniu 28 września 2018 r. dokonała przelewu w kwocie 20 000,00 zł i na dzień następny saldo rachunku wynosiło 26.730,83 zł. W dniu 23 października 2018 r na ten sam rachunek została przelana odziedziczona po ojcu wnioskodawczyni kwota 70.949,96 zł, po czym z tego rachunku dokonała w dniu 30 października 2018 r. przelewu kwoty 10.000,00 zł, w dniu 2 listopada 2018 r. przelewu kwoty 20.000,00 zł i w dniu 30 listopada 2018 r. przelewu kwoty 10.000,00 zł. Sąd I instancji ustalił także, że w czasie trwania wspólności małżeńskiej uczestnicy postępowania nabyli meble i urządzenia domowe i niektóre z nich N. H. zabrała ze sobą, wyprowadzając się ze wspólnego mieszkania, przy czym uczestnicy uznają dokonany faktycznie ich podział za ostateczny i wyczerpujący ich wzajemne roszczenia w tym zakresie. Wnioskodawczyni w czasie małżeństwa gromadziła środki pieniężne na subkoncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, którego stan na dzień 20 października 2021 r. wynosił 89.054,96 zł, a także posiada konto w (...) Otwartym Funduszu Emerytalnym w R. i na rachunku tym na tenże dzień zgromadziła 576,(...) jednostek rozrachunkowych o łącznej wartości 34.103,46 zł. Obecnie zamieszkuje wraz z synem w mieszkaniu, które nabyła już po ustaniu wspólności majątkowej, uzyskuje dochody w kwocie 6.000,00 zł netto miesięcznie z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz w kwocie 900,00 zł netto miesięcznie z tytułu wynajmowania spadkowego mieszkania po ojcu. U. H. zamieszkuje sam w mieszkaniu należącym do majątku wspólnego. Jest emerytowanym policjantem od 2017 r., otrzymuje emeryturę w kwocie 6.000,00 zł netto miesięcznie, nie ma innych źródeł utrzymania, posiada oszczędności w kwocie ok. 36.000,00-40.000,00 zł, na utrzymanie syna płaci alimenty w kwotach po 800,00 zł miesięcznie, ponadto przekazuje mu kieszonkowe i kupuje dodatkowo niezbędne rzeczy, nie ma żadnych pożyczek ani kredytów do spłaty.

Sąd

meriti dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o zgromadzone w toku postępowania dowody, przy czym uznał za pozbawione znaczenia dla stwierdzenia istotnych okoliczności dokumenty złożone przy piśmie U. H. złożonym 29 sierpnia 2022 r., (k. 181-195, 197-198 i 337-340), gdyż pochodzą one z czasu przed powstaniem wspólności majątkowej uczestników, a ich rozliczenia z okresu konkubinatu nie mogą wpływać na podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej. Podobnie oceniono dokumenty złożone przy piśmie uczestnika postępowania, które wpłynęło w dniu 2 marca 2023 r., potwierdzające zrealizowanie książeczki mieszkaniowej i uzyskanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (k. 256-264), z których wynika wprawdzie, z jakich źródeł sfinansowane zostało nabycie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...), jednak nie mają one znaczenia dla ustalenia składu majątku wspólnego, ponieważ dotyczą okresu sprzed powstania wspólności ustawowej oraz nabycia składnika majątkowego należącego do majątku osobistego uczestnika. Wynika z nich, w ocenie Sądu, podobnie jak z umowy pakietu fundusz z lokatą 3m (k. 196) i zaświadczenia (...) Banku (...) S.A. (k. 199), że U. H. dysponował w chwili zawarcia małżeństwa oszczędnościami, niemniej jednak nie zostały w związku z tym zgłoszone przez niego żadne roszczenia o rozliczenie nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny, np. w postaci wydatkowania środków finansowych z majątku osobistego na zakup wspólnego mieszkania; Sąd stwierdził, że wbrew wywodom zawartym w piśmie złożonym w dniu 29 sierpnia 2022 r., rozliczenia takie nie są dokonywane z urzędu. Przy dokonywaniu ustaleń faktycznych co do składu majątku wspólnego Sąd Rejonowy nie uwzględnił przedłożonych przez uczestnika oświadczeń majątkowych, składanych w latach 2007-17 (k. 291-336), gdyż są one dowodem na to, jaki majątek wykazywał on w poszczególnych latach i jakie zmiany w tym majątku następowały, jednak nie stanowią dowodów odnoszących się do składu majątku wspólnego, gdyż zaliczenie w ich treści danego składnika do majątku wspólnego lub osobistego dowodzi jedynie tego, jak tę kwestię oceniał ich autor, a fakt, że ujawniano tam oszczędności o określonej wysokości, nie dowodzi, iż taka właśnie była ich wysokość w dacie ustania wspólności majątkowej.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że nie opierał się na opinii biegłego P. M. szacującego wartość samochodów należących do majątku wspólnego, gdyż związku ze zgodnymi stanowiskami byłych małżonków ustalono ostatecznie ich wartość na kwoty po 15.000,00 zł. Nie dał też wiary zeznaniom świadka F. T. w części, w której zeznała, że jej syn wraz z rodziną mieszkał w należącym do U. H. mieszkaniu przy ul. (...), a ona sama rozliczała się z właścicielem i płaciła za czynsz, jak również wyjaśnieniom uczestnika dotyczącym tych okoliczności. Podniesiono, że po wyprowadzeniu się małżonków z tego mieszkania U. H. go nie wynajmował, a choć w toku postępowania próbował udowodnić, iż koszty utrzymania lokalu nie były pokrywane z majątku wspólnego, jednak stanowisko to, jak również treść wskazanych dowodów, pozostają w sprzeczności z twierdzeniami uczestnika z postępowania o rozwód, gdyż protokoły rozpraw z tej sprawy świadczą o tym, że U. H. wyjaśniał tam, iż mieszkanie przy ul. (...) nie było przedmiotem wynajmu, a jedynie okresowo użyczał go znajomym, którzy przechowywali tam meble i ewentualnie nocowali, kiedy późno kończyli pracę i nie chcieli wracać do swojego miejsca zamieszkania i którzy zwracali mu jedynie koszty zużytego gazu i energii elektrycznej. W ocenie Sądu, uczestnik wówczas przedstawiał fakty w sposób zgodny z prawdą, zważywszy, że w tamtym czasie nie pozostawał z małżonką w sporze co do rozliczeń z tytułu majątku wspólnego, natomiast w sprawie niniejszej powstał pomiędzy nimi spór co do rozliczenia wydatków na utrzymanie przedmiotowego mieszkania i to dlatego, zdaniem Sądu, U. H. zmodyfikował swoje twierdzenia, wywodząc obecnie, że koszty te nie obciążały majątku wspólnego.

Odmówiono wiarygodności także zeznaniom świadka E. T. w części, w jakiej twierdził, że ojciec wnioskodawczyni wypowiedział mu umowę najmu mieszkania przy ul. (...) w marcu 2008 r. i następnie sam tam zamieszkał, zaś mieszkanie przy ul. (...), które wcześniej zajmował wraz z żoną, przekazał uczestnikom postępowania. Sąd zwrócił uwagę, że zeznania te są wewnętrznie sprzeczne, gdyż świadek jednocześnie twierdził, iż opuścił wynajmowane mieszkanie, kiedy kupił własne mieszkanie oraz że opuścił je z powodu wypowiedzenia mu umowy najmu, a są to przyczyny, które się wzajemnie wykluczają. Gdyby zakończenie najmu rzeczywiście spowodowane było wypowiedzeniem umowy, to czas, jaki upłynął od wypowiedzenia najmu do opuszczenia mieszkania przez świadka, byłby zbyt krótki na wyszukanie mieszkania do zakupu i sfinalizowanie umowy, przy czym Sąd odnotował, że świadek jednak w pierwszej kolejności zeznał, iż wyprowadził się z wynajmowanego mieszkania, bo kupił własne, a dopiero dopytywany przez pełnomocnika uczestnika stwierdził, że umowa najmu została mu wypowiedziana. Sąd

meriti nie dał też wiary wyjaśnieniom U. H. w tej części, w której twierdził on, że wyłączną przyczyną wyprowadzenia się jego żony ze wspólnego mieszkania była chęć nieskrępowanego spotykania się z innym mężczyzną oraz że istniała możliwość bezkonfliktowego korzystania ze wspólnego mieszkania. Zwrócono uwagę, że z relacji obojga zainteresowanych wynika, iż przedłużające się postępowanie rozwodowe było dla nich trudnym i obciążającym psychicznie przeżyciem, nie podjęli wspólnie decyzji o rozstaniu, doszło pomiędzy nimi do konfliktu, a uczestnik postępowania zarzucał żonie, że znęcała się nad nim psychicznie i z tej przyczyny wdrożono procedurę niebieskiej karty, zaś wyrok rozwodowy zapadł ostatecznie z orzeczeniem o winie za rozkład pożycia małżeńskiego. Zdaniem Sądu, doświadczenie życiowe wskazuje, że w takiej sytuacji dalsze wspólne zamieszkiwanie małżonków jest trudne, a czasami wręcz niemożliwe, a biorąc to pod uwagę, przyczyny opuszczenia wspólnego mieszkania, wskazywane przez N. H., jawią się jako realne i wiarygodne.

Sąd Rejonowy wskazał dalej, że wspólność ustawowa pomiędzy uczestnikami postępowania ustała w dniu 20 października 2021 r., tj. w dacie uprawomocnienia się wyroku orzekającego ich rozwód oraz że stosownie do art. 684 k.p.c. w związku z art. 567 § 3 k.p.c., w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd z urzędu ustala skład i wartość majątku podlegającego podziałowi, zaś majątek wspólny stanowią przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego Sąd nie miał wątpliwości, że w skład tego majątku wchodzi samodzielny lokal mieszkalny oraz udział w prawie własności lokalu niemieszkalnego z prawem do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego oraz dwa samochody osobowe marki D. (...) (2) i D. (...) (1) – co nie było kwestią sporną – natomiast należącego do niego ruchomości stanowiące wyposażenie mieszkania oraz sprzęt AGD i urządzenia elektroniczne byli małżonkowie zgodnie podzielili, bez zgłaszania dalszych roszczeń w tym zakresie i aktualnie każdy z nich posiada te ruchomości, które przypadły mu wskutek dokonanego podziału. Wartość nieruchomości została ustalona w oparciu o opinię biegłego, której wniosków nikt nie kwestionował, a wartość samochodów zgodnie określili sami uczestnicy. nie było także sporu co do sposobu podziału majątku w zakresie wskazanych nieruchomości i samochodów, wobec czego Sąd uwzględnił zgodne stanowiska zainteresowanych.

Dalej Sąd I instancji stwierdził, że do majątku wspólnego uczestników wchodzą środki pieniężne, które w dacie ustania wspólności majątkowej znajdowały się na rachunkach, prowadzonych na rzecz na rzecz U. H. w (...) Banku (...) S.A.: w kwotach 15.001,51 zł, 2.539,46 zł oraz 15.000,56 zł Ostatecznie bezsporne okazało się, że do tego majątku nie należy przelana na rachunek syna uczestników i do niego należąca kwota 13.000,00 zł, jednak przelew ten były wykonany w sierpniu 2017 r., zaś wskazane powyżej kwoty znajdowały się na rachunkach U. H. w dniu 20 października 2021 r., zatem w całości podlegają podziałowi w ramach niniejszego postępowania. Do majątku wspólnego zaliczono również środki pieniężne zgromadzone na rachunku wnioskodawczyni Nr (...) w (...) Banku (...) S.A. w kwocie 4.474,19 zł oraz na jej rachunku J. (...) (1) w (...) Banku (...) S.A. w kwocie 71.317,30 zł. Sporna była przynależność do majątku wspólnego tej ostatniej kwoty, ponieważ N. H. podnosiła, że są to pieniądze, które otrzymała w spadku po ojcu. W skład tego spadku istotnie wchodziły oszczędności w kwocie ponad 70.000,00 zł, przelane w październiku 2018 r. na (...) J. (...) (1), jednak Sąd uznał za niezgodne z prawdą twierdzenie wnioskodawczyni, że na tym rachunku znajdowały się wyłącznie te środki pieniężne, a po ich przelaniu nie były tam już dokonywane żadne operacje. Na rachunku tym w dniu 31 stycznia 2017 r. znajdowała się kwota 116.280,65 zł, którą jego posiadaczka dysponowała, dokonując wypłaty gotówkowej w kwocie 70.000,00 zł i przelewu w kwocie 20.000,00 zł, a saldo na dzień 29 września 2018 r. wynosiło 26.730,83 zł i były to środki pieniężne wchodzące w skład majątku wspólnego, a skoro w dniu 23 października 2018 r. z rachunku prowadzonego wcześniej dla ojca N. H. została przelana odziedziczona kwota 70.949,96 zł, to doszło do zmieszania pieniędzy wspólnych z pieniędzmi należącymi do jej majątku osobistego. Następnie wnioskodawczyni dokonywała z tego rachunku przelewów w kwotach 10.000,00 zł, 20.000,00 zł i 10.000,00 zł, zarówno na swój inny rachunek, jak i na rachunki osób trzecich, jednak nie przedstawiła dowodów pozwalających na ustalenie, czy w ten sposób wydawała pieniądze należące do majątku wspólnego czy do jej majątku osobistego. Wprawdzie w judykaturze powszechnie przyjmuje się, że art. 32 § 1 k.r.o. stwarza domniemanie przynależności do dorobku przedmiotów majątkowych nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, zaś przynależność składnika do majątku osobistego obowiązany jest udowodnić zainteresowany były małżonek, jednak w realiach niniejszej sprawie doszło do zmieszania pieniędzy wspólnych i oddziedziczonych, a ponieważ od chwili przelewu odziedziczonych środków do ustania wspólności majątkowej upłynęły 3 lata, w ciągu których posiadaczka rachunku dokonywała na nim różnych operacji, nie dało się, zdaniem Sądu, ustalić w oparciu o historie rachunków, czy i jaka część nabytych w spadku pieniędzy pozostała niewykorzystana. Sąd Rejonowy zdecydował się w ramach dokonywanego podziału przyznać każdego z byłych małżonków te środki finansowe, które w dacie ustania wspólności znajdowały się na jego kontach.

Dalej Sąd wywiódł, że N. H. zgromadziła środki w OFE oraz na subkoncie w ZUS w ustalonych w toku postępowania kwotach, a ich przynależność do majątku wspólnego nie była sporna. Wskazał, że celem gromadzenia środków na rachunku otwartego funduszu emerytalnego jest zabezpieczenie w przyszłości odpowiedniej wysokości świadczenia emerytalnego, a z art. 126 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1113 ze zm.) wynika, iż w przypadku rozwiązania małżeństwa przez rozwód środki zgromadzone na rachunku członka funduszu, przypadające byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego, są przekazywane w ramach wypłaty transferowej na rachunek byłego współmałżonka w otwartym funduszu, przy czym zgodnie z art. 128 tej ustawy, jeżeli były współmałżonek uprawniony nie posiada rachunku w otwartym funduszu i nie wskaże rachunku w innym otwartym funduszu, otwarty fundusz, do którego należy drugi z byłych współmałżonków, niezwłocznie otworzy rachunek na nazwisko byłego współmałżonka uprawnionego i przekaże na ten rachunek, w ramach wypłaty transferowej, przypadające mu środki zgromadzone na rachunku jego byłego współmałżonka. Co do zasady wydaje się zatem, że w ramach postępowania o podział majątku wspólnego każdemu z małżonków winna zostać przyznana liczba jednostek odpowiadająca ich udziałom w majątku wspólnym, a przemawia za tym fakt, iż wartość tych jednostek ma charakter zmienny i tego względu nie jest celowe obciążanie któregokolwiek z byłych małżonków dopłatą nieuwzględniającą realnej wartości tych jednostek, która podlegać będzie spieniężeniu dopiero w momencie realizacji prawa do emerytury. Podobnie przedstawia się sytuacja dotycząca zgromadzonych przez byłych małżonków środków na subkoncie ZUS, stanowiących zewidencjonowane tam składki, gdyż zgodnie z art. 31 § 2 pkt 4 k.r.o., do majątku wspólnego należą kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 199 ze zm.), a stosownie do art. 40e ust. 1 tej ustawy, zwaloryzowane kwoty składek, środków, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej, zewidencjonowane na subkoncie, podlegają w razie rozwodu podziałowi, który winien być dokonany na zasadach określonych w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, dotyczących podziału środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym w razie rozwodu.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odstąpił jednak od dokonania podziału środków w OFE wnioskodawczyni oraz zgromadzonych na jej subkoncie ZUS i przyznał je wyłącznie N. H. bez spłaty na rzecz byłego męża, mając na uwadze to, że istnieje zasadnicza różnica w sytuacji zawodowej obojga uczestników. Wnioskodawczyni jest osobą czynną zawodowo, podlegającą ubezpieczeniu społecznemu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 199 ze zm.), która nadal pracuje i gromadzi środki na swoją przyszłą emeryturę, natomiast U. H. jest emerytem od 2017 r., już w dacie ustania wspólności majątkowej nie pracował i miał zapewnione świadczenie emerytalne, a ponadto – jako emerytowany policjant – nie podlega ubezpieczeniu społecznemu, lecz korzysta z zaopatrzenia emerytalnego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby (...)-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2026 r., poz. 505). Art. 7 przywołanej ustawy wyklucza możliwość jednoczesnego pobierania świadczeń przewidzianych ustawą i świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach, zatem Sąd przyznał rację N. H., że wobec tego podział zgromadzonych przez nią środków pogorszyłby jej sytuację jako przyszłej emerytki w związku z obniżeniem kwoty przyszłego świadczenia emerytalnego, a nie polepszyłby sytuacji uczestnika postępowania, który z tych środków i tak nie będzie mógł skorzystać równocześnie z pobieraniem już ustalonego świadczenia emerytalnego. W ocenie Sądu prowadzi to do wniosku, że podział przedmiotowych środków pomiędzy byłych małżonków w sposób unormowanymi przywołanymi przepisami byłby niesprawiedliwy, a treść art. 5 k.c. uzasadnia ich przyznanie wnioskodawczyni w całości bez spłaty na rzecz byłego małżonka.

Następnie Sąd

meriti przywołał art. 567 § 1 k.p.c., zgodnie z którym w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozstrzyga także o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie podlegają zwrotowi oraz art. 45 § 1 k.r.o., stosownie do którego każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód, jak również może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny, z wyjątkiem wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły one wartość majątku w chwili ustania wspólności. Treść tych przepisów oznacza, że o zwrocie wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty któregoś z małżonków sąd orzeka z urzędu i ustala wartość tych nakładów bez względu na inicjatywę dowodową uczestników postępowania, natomiast o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny orzeka tylko na wniosek małżonka uprawnionego do żądania zwrotu poczynionych wydatków i nakładów, przy czym żądanie takie powinno zostać zgłoszone w formie pisemnego wniosku zawierającego zarówno określenie wysokości żądanej kwoty, jak i przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a na zgłaszającym żądanie spoczywa ciężar jego udowodnienia zgodnie z ogólnymi regułami obowiązującymi w postępowaniu cywilnym. Do majątku wspólnego uczestników został, w myśl powyższych reguł, zaliczony nakład z majątku wspólnego N. H. i U. H. na majątek osobisty uczestnika postępowania polegający na pokryciu kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego J. (...) (4) przy ulicy (...) w L. w kwocie 34.614,00 zł, gdyż udowodniono zarówno fakt jego dokonania, jak i jego wysokość. Elementem tego majątku był również nakład poczyniony z niego na majątek osobisty N. H. polegający na pokryciu kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego J. (...) (5) przy ul, (...) w L. w kwocie 6.910,88 zł, gdyż ustalono, że z majątku wspólnego dokonywane były wydatki na utrzymanie tego mieszkania w okresie od listopada 2018 r. do marca 2020 r. Od kwietnia 2020 r. wnioskodawczyni już wynajęła swoje mieszkanie i od tego momentu koszty jego utrzymania finansowane były nie ze środków należących do majątku wspólnego, ale z dochodów pochodzących z jego najmu, co znalazło potwierdzenie w wyjaśnieniach N. H., jak również w historii jej rachunku i w informacji uzyskanej od SM (...).

Sąd Rejonowy uznał natomiast za nieudowodniony fakt pokrywania ze środków należących do majątku wspólnego uczestników kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego J. (...) (8) przy ul. (...) w L. należącego do majątku osobistego wnioskodawczyni. Wprawdzie z wyjaśnień U. H. oraz świadków N. H. i E. T. wynika, że ten lokal przed jego sprzedażą stał pusty i nie mieszkali w nim rodzice wnioskodawczyni, jednak Sąd miał na uwadze, iż pierwszy z tych świadków jest matką uczestnika, która miała powody, by zeznawać na jego korzyść, a drugi świadek nie wiedział, kto ponosił koszty utrzymania tego mieszkania, zaś jego zeznania były ponadto wewnętrznie sprzeczne, bo z jednej strony przyznał on, że nie wie, kto uiszczał opłaty za mieszkanie, a jednocześnie podnosił, że ojciec N. H. przekazał mieszkanie uczestnikom, „by sobie opłacali”. Sąd podniósł, że nie ma żadnego dowodu, by koszty utrzymania mieszkania wnioskodawczyni pokrywane były z majątku wspólnego, w szczególności z żadnego z należących do niej rachunków nie były wykonywane przelewy na pokrycie należnych opłat, a ponadto uczestnikowi postępowania nie udało się udowodnić swoich twierdzeń co do ich wysokości we wskazywanym przez siebie okresie czasu, gdyż zarządca nieruchomości, do którego zwrócił się Sąd, nie nadesłał żadnych dokumentów potwierdzających wysokość kosztów utrzymania tego lokalu – w efekcie brak dowodów, by opłaty za to mieszkanie były uiszczane, jak również dowodów pozwalających ustalić ich wysokość. Sąd obliczył podlegającego podziałowi wartość majątku wspólnego uczestników, pomijając wartość jednostek OFE i środków na subkoncie w ZUS zgromadzonych przez N. H., na kwotę 677.231,90 zł, a ponieważ byli małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, każde z nich powinno otrzymać aktywa o wartości 338.615,95 zł. Skoro jednak w wyniku dokonanego podziału wnioskodawczyni otrzymuje składniki majątkowe o łącznej wartości 97.702,37 zł, z wyłączeniem wartości jednostek OFE i środków na subkoncie w ZUS, należna jej dopłata powinna wynieść 240.913,58 zł. Zasądzając należną od U. H. dopłatę, Sąd Rejonowy zastosował art. 212 § 3 k.c., zgodnie z którym, jeżeli dopłata taka została ustalona, sąd oznacza termin i sposób jej uiszczenia oraz wysokość oraz termin uiszczenia odsetek i doszedł do wniosku, że skoro uczestnik postępowania dysponuje oszczędnościami w kwocie około 40.000,00 zł, to może w krótkim terminie może wypłacić byłej żonie taką część dopłaty, co uzasadnia rozłożenie należności na dwie raty, a mianowicie: w kwocie 40.913,58 zł, płatną w terminie 7 dni od uprawomocnienia się postanowienia i w kwocie 200.000,00 zł, płatną w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, obie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wypadku uchybienia terminowi płatności. Termin płatności drugiej raty jest na tyle długi, że pozwoli U. H. uzyskać niezbędne środki poprzez zaciągnięcie kredytu lub przez sprzedaż należącego do niego mieszkania, a jednocześnie w dostatecznym stopniu został w ten sposób uwzględniony interes wnioskodawczyni, która ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i stabilną sytuację finansową.

Sąd I instancji podniósł, że U. H. domagał się także rozliczenia nakładów poniesionych przez niego na utrzymanie (...) przy (...) w L. w okresie od września 2016 r. do listopada 2021 r., zapłaconego za ten okres podatku od nieruchomości oraz ubezpieczenia mieszkania i opłat za energię elektryczną, w łącznej kwocie 31.500,00 zł,. jednak przypomniał równocześnie, iż lokal ten należy do majątku wspólnego uczestników, a wspólność majątkowa pomiędzy nimi ustała dopiero w dniu 20 października 2021 r. Uczestnik postępowania nie może zatem żądać zwrotu wydatków poniesionych z majątku wspólnego na utrzymanie wspólnego mieszkania, a przy tym nie udowodnił, by na ich pokrycie wydatkował do chwili ustania wspólności środki pochodzące z jego majątku osobistego. Roszczenie w tym zakresie jest zatem bezzasadne, a żądanie mogło być uwzględnione za czas przypadający po prawomocnym orzeczeniu rozwodu, gdyż wówczas wydatki były już pokrywane z majątku osobistego U. H., do którego zaliczane były uzyskiwane przez niego bieżące dochody. W efekcie rozliczeniu podlegają opłaty za czas po dniu 20 października 2021 r. do listopada 2021 r., co w praktyce obejmuje opłaty za mieszkanie i miejsce postojowe za listopad 2021 roku, czyli łącznie kwotę 450,00 zł, gdyż w październiku 2021 r. uczestnik dokonał wpłat z tego tytułu jeszcze w czasie trwania wspólności majątkowej, a podatek od nieruchomości za rok 2021 także został opłacony przed ustaniem wspólności, bo w marcu 2021 r. U. H. wprawdzie przedstawił dowody wpłaty podatku za rok 2022 i ubezpieczenia mieszkania w okresie od stycznia 2022 r. do stycznia 2023 r. oraz dokonania opłat za mieszkanie i miejsce postojowe po listopadzie 2021 r., jednak zgłoszone roszczenie obejmowało jedynie okres do listopada 2021 r., wobec czego nie było możliwe uwzględnienie tych wydatków z uwagi na wynikające z art. 321 § 1 k.p.c. związanie Sądu zakresem żądania i zakazem orzekania ponad żądanie.

Z kolei N. H. zgłosiła do rozliczenia nakład poniesiony przez nią w postaci wydatkowania środków w kwocie 122.500,00 zł, uzyskanych ze sprzedaży jej mieszkania przy ul. (...) i należących do jej majątku osobistego, na pokrycie połowy ceny nabycia do majątku wspólnego (...) położonego przy ul. (...) w L.. W ocenie Sądu, materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że w dacie nabycia mieszkania przy ul. (...) wnioskodawczyni dysponowała pieniędzmi uzyskanymi ze sprzedaży swojego mieszkania przy ul. (...) w L. w kwocie 175.000,00 zł, co pozwalało jej na sfinansowanie połowy wynoszącej 275.000,00 zł ceny mieszkania przy ul. (...) wraz z miejscem postojowym. Wprawdzie uczestnik postępowania zarzucił, że doszło do zmieszania środków pieniężnych wspólnych i pochodzących z majątku osobistego byłej żony, jednak ostatecznie przyznał, iż cena wspólnego mieszkania w części została pokryta z pieniędzy, które uzyskała ona ze sprzedaży mieszkania stanowiącego jej majątek osobisty. W judykaturze ustalono, że dla obliczania aktualnej wysokości nakładu tego rodzaju należy ustalić stosunek ułamkowy nakładu do wartości rynkowej rzeczy należącej do majątku wspólnego z chwili jej nabycia, a następnie odnieść tę wielkość do wartości z daty podziału. Skoro zatem z majątku osobistego N. H. zostało w połowie sfinansowane nabycie mieszkania, a aktualna wartość rynkowa tego lokalu to 497.347,00 zł,

[…]