Sąd oddalił apelację spółki w sporze z ubezpieczycielem o stawkę za roboczogodzinę w autocasco

Zaskarżonym wyrokiem z 14 sierpnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił powództwo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. przeciwko (...) spółce akcyjnej w D. o zapłatę 1803,49 złotych tytułem dalszego świadczenia z umowy dobrowolnego ubezpieczenia autocasco oraz rozstrzygnął o kosztach procesu.

Apelację od powyższego wyroku wywiodła powodowa Spółka. Zaskarżyła wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu apelująca zarzuciła naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, tj.:

1. art. 278 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. i art. 505

7 § 2 k.p.c. poprzez ich błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że ocena zasadności roszczenia powódki wymagała zasięgnięcia wiadomości specjalnych i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego przy jednoczesnym uznaniu, że strona powodowa nie udowodniła wysokości szkody i należnego odszkodowania w sytuacji, gdy Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał na zasadność rezygnacji z opinii biegłego z uwagi na brak akt szkody i nieprecyzyjne zapisy OWU AC definiujące średnią stawkę za roboczogodzinę i metodologii jej obliczenia; nadto pozwany w żaden sposób nie odniósł się do kwestionowanej przez niego stawki, zakresu naprawy czy materiału lakierniczego ograniczając się do twierdzeń odnośnie dokumentów składanych przez powódkę, wobec czego dowód z opinii biegłego nie był konieczny, bo zastosowanie powinna znaleźć stawka rynkowa za roboczogodzinę;

2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 327

1 § 1 k.p.c. na skutek nadużycia zasady swobodnej oceny dowodów w odniesieniu do dowodów zgromadzonych w sprawie i braku wypowiedzenia się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku co do okoliczności spornych w sprawie oraz poprzestaniu na wskazaniu, że należało powołać dowód z opinii biegłego pomimo jednoczesnego wskazania, że zapisy OWU AC niedostatecznie precyzują pojęcie stawki średniej i nie zawierają metodologii jej obliczenia zgodnie z umową ubezpieczenia;

3. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 w zw. z art. 6 k.c. poprzez nadużycie zasady swobodnej oceny dowodów przy ocenie dowodu z informacji o stawkach rynkowych netto za 1 roboczogodzinę prac blacharsko – lakierniczych stosowanych przez innych uczestników rynku od 26.04.2023 r. i umowy ubezpieczenia AC oraz OWU AC, a w konsekwencji nieuwzględnienie stawki dochodzonej przez stronę powodową i stosowanej przez serwis (...) sp. z o.o. w wysokości rynkowej, tj. 260 zł netto za roboczogodzinę prac naprawczych, podczas gdy pozwany nie wskazał sposobu ustalenia stawki, o której mowa w § 17 ust. 3 OWU AC, ani metodologii jej ustalenia;

4. art. 361 k.c. w zw. z 363 k.c. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że przyznane odszkodowanie nie musi pokrywać całości poniesionych przez poszkodowanego, udokumentowanych i uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu, które winny rekompensować powstały z tego tytułu uszczerbek majątkowy zgodnie z zasadą pełnej kompensacji szkody;

5. art. 805 k.c. w zw. z § 17 ust. 3 pkt 2 a) OWU AC poprzez błędną wykładnię skutkującą odmową przyznania świadczenia ubezpieczeniowego przysługującego w świetle postanowień umowy ubezpieczenia autocasco, łączącej poszkodowanego z pozwanym ubezpieczycielem na skutek przyjęcia, że zastosowanie ma średnia stawka arytmetyczna pomimo wskazania, że przepisy niedostatecznie precyzują pojęcie stawki średniej oraz nie zawierają metodologii jej obliczenia;

6. art. 15 ust. 3 i 5 ustawy z 11.09.2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracji (Dz. U. z 2019, poz. 381 t.j.) w zw. z art. 807 § 1 k.c. w zw. z art. 805 k.c. oraz art. 353

1 k.c. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że zawarte w ogólnych warunkach ubezpieczenia autocasco postanowienie § 17 ust. 3 pkt 2 a) stanowi wystarczający miernik ustalenia maksymalnych kosztów robocizny celem określenia kwoty odszkodowania, podczas gdy to konkretne postanowienie pozwala ubezpieczycielowi kształtować arbitralnie ostateczną wysokość kwoty odszkodowania z tytułu ubezpieczenia autocasco, co winno być kwalifikowane jako działanie niezgodne z właściwością stosunku zobowiązaniowego, naruszające interes konsumenta i uznane na niedozwoloną klauzule umowną.

W konkluzji powódka wniosła o zmianę wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 1803,49 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 15 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,

ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Apelująca wniosła również o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy, zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa toczyła się w postępowaniu uproszczonym, dlatego uzasadnienie Sądu Okręgowego ma formę uproszczoną, co wynika z treści art. 505

13 § 2 k.p.c., stosownie do którego, jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Apelacja nie jest zasadna. Zaskarżone orzeczenie należało uznać za prawidłowe i stanowiące wynik właściwej oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz dokonaną przez ten Sąd ocenę prawną, przyjmując je za własne, bez konieczności ich ponownego przytaczania.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 327

1 § 1 k.p.c. Został on nieprawidłowo sformułowany. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. stanowi o obowiązywaniu zasady swobodnej oceny dowodów, zaś przepis art. 327

1 § 1 k.p.c. określa niezbędne elementy uzasadnienia wyroku. Każdy ze wskazanych przepisów znajduje zastosowanie na innym etapie postępowania, pierwszy z nich na etapie wyrokowania, a drugi ma zastosowanie już po wydaniu wyroku, jeżeli sąd sporządza jego uzasadnienie. Prawidłowe zastosowanie omawianych przepisów nie jest wzajemnie warunkowane, pomimo uchybieniu zasadzie swobodnej oceny dowodów sąd ma możliwość sporządzenia poprawnego uzasadnienia wyroku i odwrotnie, dokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego nie gwarantuje sporządzenia uzasadnienia odpowiadającego wymaganiom przepisu art. 327

1 § 1 k.p.c. Nie ma zatem racji apelujący zarzucając, że nadużycie zasady swobodnej oceny dowodów doprowadziło do sporządzenia uzasadnienia nie oddającego dostatecznie motywów, którymi kierował się Sąd Rejonowy wydając zaskarżony wyrok.

Nie ma racji skarżący również dlatego, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie tylko zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 327

1 § 1 k.p.c., ale również w dostateczny sposób prezentuje motywy tego rozstrzygnięcia. Wydaje się natomiast, że skarżący nie zapoznał się z nim dokładnie lub go nie zrozumiał, na co wskazuje zarzut naruszenia art. 278 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. i art. 505

7 § 2 k.p.c. Nie ma bowiem sprzeczności w stwierdzeniu przez Sąd Rejonowy, że ustalenie

zasadnej stawki za roboczogodzinę naprawy zgodnej z OWU AC wymagało wiadomości specjalnych oraz, że rezygnacja przez powódkę z opinii biegłego w odniesieniu do

zakresu naprawy była uzasadniona brakiem materiału dowodowego do oceny przez biegłego. Wydanie przez biegłego opinii co do zakresu naprawy koniecznej po powstaniu uszkodzeń pojazdu wskutek zdarzenia zaistniałego 1 lipca 2023 r. wymagało uprzedniego zgromadzenia dowodów dokumentujących rodzaj i rozmiar uszkodzeń pojazdu. Brak takich dowodów nie pozwalał na przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w tym zakresie. Zupełnie inną kwestią jest opiniowanie w zakresie analizy stawek za roboczogodzinę prac naprawczych obserwowanych na rynku i ustalenie ich średniej poprzez porównanie stawek stosowanych przez zakłady naprawcze porównywalnej kategorii. W tym zakresie materiał do wydania opinii biegły mógł zgromadzić we własnym zakresie.

Bezzasadny okazał się zarzut postawiony zaskarżonemu orzeczeniu, tj. naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 w zw. z art. 6 k.c. Przypomnieć należy, że w judykaturze ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. może być uznany za zasadny jedynie w wypadku wykazania, że ocena materiału dowodowego jest rażąco wadliwa, czy w sposób oczywisty błędna, dokonana z przekroczeniem granic swobodnego przekonania sędziowskiego, wyznaczonych w tym przepisie. Sąd drugiej instancji ocenia bowiem legalność oceny dokonanej przez sąd I instancji, czyli bada czy zostały zachowane kryteria określone w art. 233 § 1 k.p.c. Należy zatem mieć na uwadze, że - co do zasady – sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, dokonując wyboru określonych środków dowodowych. Jeżeli z danego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., I CKN 1072/99, Prok. i Pr. 2001 r., Nr 5, poz. 33, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., I CKN 1114/99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2000r., I CKN 1169/99, OSNC 2000 r., nr 7-8, poz. 139). Dlatego nie jest wystarczające przekonanie strony o innej, niż przyjął sąd, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu. Nie jest wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normy art. 233 § 1 k.p.c. przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez sąd pierwszej instancji. Skarżący powinien wykazać naruszenie przez sąd paradygmatu oceny wynikającego z art. 233 § 1 k.p.c., a zatem wykazać, że sąd wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów.

W niniejszej sprawie apelujący nie sprostał powyższym wymaganiom, ponieważ uzasadnienie zarzutu naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. sprowadza się do przedstawienia własnej oceny dowodów, przedstawionej przez pozwanego. Apelujący zdaje się nie zauważać, że Sąd Rejonowy – wbrew jego zarzutom – dostrzegł, że przedmiotem sporu była wysokość kosztów naprawy pojazdu w zakresie stawki rbg, zakresu naprawy i zwiększonego współczynnika odchylenia materiałów lakierniczych. Sąd Rejonowy jasno określił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że kwestia zasadnego współczynnika kosztu materiału lakierniczego w ogóle nie wymagała dowodzenia, bo wbrew stanowisku powódki warunki umowy autocasco wykluczały przyjęcie tego kosztu w wysokości wyższej, niż wskazany w systemie J.. Co do zakresu naprawy, to Sąd I instancji dostrzegł braki w materiale dowodowym uniemożliwiające przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Co do ustalenia odpowiedniej stawki za roboczogodzinę prac naprawczych, to Sąd I instancji dostrzegł potrzebę i możliwość przeprowadzenia tego dowodu, ale strona powodowa nie wykazała inicjatywy dowodowej w tym kierunku. Zatem Sąd Rejonowy nie tylko dostrzegł przedmiot sporu, ale i odniósł się do niego w wystarczający sposób.

Nie ma przy tym racji apelujący zarzucając Sądowi Rejonowemu niezasadne odwrócenie ciężaru dowodu. Jakkolwiek w apelacji nie został wprost sformułowany taki zarzut, to tak należy odczytywać argumentację w niej przedstawioną.

Zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu, wynikającą z art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na stronie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Rozkład ciężaru dowodu wynikający z wskazanego przepisu powoduje, że strona, która chce dochodzić roszczeń wymagających dowodzenia środkami dowodowymi, z których może skorzystać, powinna liczyć się z koniecznością przedstawienia takich dowodów, gdyż w przeciwnym razie jej powództwo może być oddalone. Zatem ten, kto powołując się na przysługujące mu prawo, żąda czegoś od innej osoby, obowiązany jest udowodnić fakty (okoliczności faktyczne) uzasadniające to żądanie, ten zaś kto odmawia uczynienia zadość żądaniu, a więc neguje uprawnienie żądającego, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje (tak: Stanisław Dmowski, Stanisław Rudnicki „Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, część ogólna”, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis). Samo zaprzeczenie okolicznościom dokonane przez stronę procesową wywołuje ten skutek, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty stają się sporne i muszą być udowodnione, zaś w razie ich nieudowodnienia Sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1975 roku, III CRN 26/75, LEX nr 7692).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wprost zakwestionował wysokość dochodzonego roszczenia i zarzucił, że powód nie przedstawił wystarczających dowodów celem jego wykazania. Nie doszło jednak do przerzucenia ciężaru dowodu na pozwanego w zakresie udowodnienia stawki za roboczogodzinę prac naprawczych, mającej zastosowanie do obliczenia świadczenia należnego powódce. Pozwany nie zgłosił żadnych twierdzeń w tym zakresie, zatem nie musiał ich udowadniać. Jednocześnie zakwestionował wysokość dochodzonego roszczenia, co spowodowało, że jego wysokość stała się sporna. Udowodnienie wysokości dochodzonego roszczenia spoczywało na powódce zgodnie z art. 6 k.c.

Nie jest też prawdą, że Sąd Rejonowy nie wskazał, jaka stawka za roboczogodzinę prac naprawczych jest zasadna zgodnie z zapisami OWU AC. Jej wskazanie znalazło się na stronie 7 uzasadnienia, tu cytat: „Zgodzić się należy z powódką, że OWU niedostatecznie precyzują pojęcia stawki średniej i nie zawierają metodologii jej obliczenia zgodnie z umową ubezpieczenia.

Wprawdzie nie wskazano, że chodzi o średnią arytmetyczną ani z jakiego zbioru ma być ona obliczona, ale wykładnia językowa wskazuje na konieczność posłużenia się właśnie średnią arytmetyczną. Brak jednoznacznego oznaczenia właściwego do jej wyliczenia zbioru oznacza, że jedynie biegły był w stanie określić, które z warsztatów działające na terenie województwa, w którym znajduje się warsztat (...) stanowią warsztaty porównywalnej kategorii do warsztatu wykonującego naprawę, a tym samym, które z wykazanych stawek powinny być brane pod uwagę przy wyliczeniu.”

Apelacja zmierza do podważenia zasadności stanowiska Sądu I instancji o konieczności ustalenia stawki będącej średnią arytmetyczną stawek obserwowanych na rynku oraz konieczności zasięgnięcia w tej kwestii opinii biegłego. Jednak apelujący nie przedstawił przekonujących argumentów przemawiających za innym rozumieniem zapisów OWU odnoszących się do stawki rbg poza tym, że przyjęcie stawki zastosowanej przez (...) sp. z o.o. byłoby dla niego najkorzystniejsze. Nie ulega wątpliwości, że zapisy § 17 Ogólnych Warunków Ubezpieczeń Komunikacyjnych (...) ustalonych uchwałą nr UZ/133/2022 z dnia 17 maja 2022 r. są nieprecyzyjne. Przepis art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U.2025.1526 t.j.) nakazuje interpretować na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia postanowienia umowy ubezpieczenia, ogólnych warunków ubezpieczenia oraz innych wzorców umowy sformułowanych niejednoznacznie. Ubezpieczyciel nie może wykorzystywać niejasnych i nieprecyzyjnych warunków ogólnych umowy ubezpieczenia do jednostronnego weryfikowania kosztów naprawy pojazdu uszkodzonego w sposób arbitralny i nieweryfikowalny dla ubezpieczonego. Nie może to jednak prowadzić do zachwiania równowagi stron i przyznania poszkodowanemu świadczenia, które nie wynika z umowy. W niniejszej sprawie trafnie dostrzegł Sąd Rejonowy, że powódka nie wykazała, by przed przystąpieniem do naprawy w jakikolwiek sposób uzgadniała z (...) SA koszty naprawy objęte kalkulacją z 31 sierpnia 2023 roku, będącą podstawą wystawionej ostatecznie faktury. Jakkolwiek wskazane w OWU AC uzgodnienie nie może być rozumiane jako uzyskanie zgody ubezpieczyciela na koszty wskazane przez warsztat, to jednak koszty naprawy powinny być uprzednio przedstawione ubezpieczycielowi w zakresie stanowiącym podstawę do ich rozliczenia, czego ani ubezpieczony, ani powódka nie dopełnili.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 361 k.c. w zw. z 363 k.c. Roszczenie dochodzone przez powódkę, jakkolwiek nazwane odszkodowaniem, w istocie jest świadczeniem z tytułu umowy dobrowolnego ubezpieczenia AC. Dlatego decydujące dla oceny zasadności powództwa, tj. czy świadczenie należy się i w jakiej wysokości, są zapisy umowy ubezpieczenia wraz z ogólnymi warunkami ubezpieczenia (OWU). W przypadku dobrowolnego ubezpieczenia mienia zakres obowiązku odszkodowawczego zakładu ubezpieczeń kształtuje się odmiennie niż w przypadku odpowiedzialności akcesoryjnej, której podstawą jest umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawarta ze sprawcą szkody. Świadczenie ubezpieczeniowe wypłacane na podstawie dobrowolnej umowy ubezpieczenia majątkowego, pomimo że określane jest powszechnie mianem odszkodowania, ma charakter zobowiązania pierwotnego do odpowiedniego zachowania ubezpieczyciela w razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego. Możliwe jest zatem, aby owo świadczenie było niższe od poniesionej szkody, albo tę szkodę przewyższało, a także aby pomimo wystąpienia szkody podlegającej kompensacji zakład ubezpieczeń nie ponosił odpowiedzialności w razie wystąpienia określonych w umowie okoliczności egzoneracyjnych. Strony mogą – w granicach swobody kontraktowej – odmiennie określić w umowie zarówno rodzaj, wysokość jak i przesłanki wypłaty należnego poszkodowanemu świadczenia, a także przesłanki odmowy jego wypłaty.

Nie ma racji apelujący, że zawarte w ogólnych warunkach ubezpieczenia autocasco postanowienie § 17 ust. 3 pkt 2 a) jest abuzywne i pozwala ubezpieczycielowi kształtować arbitralnie ostateczną wysokość kwoty odszkodowania z tytułu ubezpieczenia autocasco. Nie można stawiać znaku równości pomiędzy postanowieniem sformułowanym nieprecyzyjnie, niejednoznacznym i postanowieniem niedozwolonym, naruszającym interes konsumenta. Odwołanie się do średnich cen usług stosowanych przez warsztaty porównywalnej kategorii do warsztatu wykonującego naprawę, działające na terenie województwa, w którym znajduje się ten warsztat, jakkolwiek nieprecyzyjne odwołuje się jednak do kryteriów obiektywnych, które mogą być zbadane z pomocą biegłego odpowiedniej specjalności. Przyjęcie, że chodzi o średnią arytmetyczną stawek rynkowych również należy uznać za dopuszczalne, mieszczące się w ramach swobody kontraktowej stron.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację jako bezzasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. obciążając nimi powódkę jako stronę przegrywającą spór w drugiej instancji. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w kwocie 1800 zł, ustalone na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118 t.j.). Odsetki ustawowe za opóźnienie od kosztów procesu zasądzono zgodnie z art. 98 § 1

1 k.p.c.