Naprawa auta przez poszkodowanego nie zmniejsza odszkodowania z OC, apelacja oddalona

Wyrokiem z 29 lipca 2025 r. (sygn. akt II C 139/25) Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w U. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w C. o zapłatę:

1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.732,14 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 3.240,14 zł od dnia 10 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, od kwoty 492 zł od dnia 17 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

4. nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi od pozwanego kwotę 493,68 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

(wyrok k. 160-161)

W dniu 10 października 2025 r. apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1, 3 i 4 wyroku w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu pozwany zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. przez dokonanie przez Sąd I instancji oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny i sprzeczny z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym przez uznanie, że fakty związane z losami pojazdu poszkodowanego po zdarzeniu objętym sporem nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje na konieczność zbadania czy pojazd został naprawiony, czy sprzedany i w jakim stanie, jako kwestii determinujących możliwość rozliczenia szkody metodą hipotetycznych kosztów naprawy, co ostatecznie skutkowało uwzględnieniem powództwa w przeważającej części;

b) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. przez dokonanie przez Sąd I instancji oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy polegający na uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do ustalenia wysokości odszkodowania metodą wyliczenia hipotetycznych kosztów naprawy i oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego, podczas gdy z zeznań świadka O. L. złożonych na rozprawie w dniu 13 marca 2025 r. wynika, że pojazd naprawił, co wobec niemożności dokonania jego ponownej naprawy oznacza, że brak jest podstaw do wyliczenia odszkodowania metodą hipotetycznych kosztów naprawy;

c) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. przez dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej oceny dowodu z opinii biegłego, z której jednoznacznie wynika, że na skutek szkody objętej sporem nie zostały uszkodzone żadne części i żadne części nie zostały użyte do naprawy pojazdu polegającej na polerowaniu lakieru w miejscu uszkodzenia, a w konsekwencji błędne uznanie, że należy do wyliczenia odszkodowania przyjąć wariant opinii biegłego uwzględniający naprawę na częściach O;

d) art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie przez Sąd I instancji oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny i sprzeczny z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym co polegało na uznaniu, że koszty prywatnej ekspertyzy wchodzą w zakres obowiązku odszkodowawczego pozwanego w sytuacji, w której z dokumentów załączonych do pozwu wynika, że powód prowadzi działalność gospodarczą związaną z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat oraz, że to powód, a nie poszkodowany zlecił sporządzenie przedmiotowej ekspertyzy;

e) art. 232 zd. 1 w zw. z art. 6 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że powód wykazał poniesienie wyższej szkody niż zrekompensowana w postępowaniu likwidacyjnym;

2) przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 824

1 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie na rzecz powoda odszkodowania przewyższającego zakres doznanej szkody w wyniku zdarzenia objętego sporem, uznanie, że koszty sporządzenia przez powoda prywatnej ekspertyzy mieszczą się w zakresie obowiązku odszkodowawczego pomimo, że poniesienie tych kosztów nie pozostawało w adekwatnym związku przyczynowym z powstałą szkodą;

b) art. 822 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c. oraz art. 363 § 1 k.c. przez błędną wykładnię, prowadzącą do nieuzasadnionego zawyżenia przyznanego odszkodowania i wzbogacenia po stronie powodowej przez błędne ustalenie wysokości szkody metodą hipotetycznych kosztów naprawy pojazdu po szkodzie, podczas gdy postępowanie dowodowe wykazało, że pojazd został naprawiony, więc nie może już dojść jego naprawy, co w konsekwencji doprowadziło do przyznania powodowi zawyżonego odszkodowania, nieuwzględniającego stanu faktycznego sprawy i zasady minimalizacji szkody.

W konkluzji skarżący wniósł o :

1) zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I instancję według norm przepisanych;

2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(apelacja k. 180-183)

W odpowiedzi na ww. apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź na apelację k. 198-203)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na początku należy wskazać, że do rozpoznania wywiedzionej w sprawie apelacji zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu uproszczonym. Stosownie do treści art. 505

13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto należy podkreślić, iż apelacja w postepowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, zaś celem postepowania apelacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, X. nr (...)).

Sąd Okręgowy przyjął za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy, nie stwierdzając uchybień w ich ustaleniu ani podstaw do ich zmiany lub uzupełnienia. W tej sytuacji, w myśl art. 387 § 2

1 pkt 1) k.p.c., zbędne jest ponowne przytaczanie tych ustaleń.

Podniesione zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że Sąd Rejonowy nie naruszył art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. Dowód z opinii biegłego sądowego ma charakter szczególny, gdyż zasadniczo nie służy ustalaniu okoliczności faktycznych, lecz ich ocenie przez pryzmat wiadomości specjalnych. Do dokonywania wszelkich ustaleń w procesie powołany jest sąd, a nie biegły (tak m. in. SN w wyroku z dnia 20.01.2015 r., V CSK 254/14, X. nr (...)). Strony powinny wykazywać fakty, z których wywodzą skutki prawne, a zadaniem biegłego jest naświetlenie wyjaśnianych okoliczności z punktu widzenia wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu zebranego w toku procesu i udostępnionego materiału dowodowego (tak m. in. SN w wyroku z dnia 11.07.1969 r., I CR 140/69, OSNCP z 1970 r., nr 5, poz. 85 i w postanowieniu z dnia 10.01.2020 r., III CSK 194/19, X. nr 2278636).

Nie zasługują na uwzględnienie również pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 232 zd. 1 w zw. z art. 6 k.c. Apelujący kwestionując, jak mogłoby się wydawać z uwagi na przywołane przepisy, dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę materiału dowodowego, w rzeczywistości przedstawił jedynie własną ocenę stanu faktycznego pod kątem podnoszonych kwestii z zakresu prawa materialnego.

Przechodząc do podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zacząć należy od podkreślenia, że zgodnie z art. 361 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Pełne odszkodowanie w rozumieniu art. 363 § 1 k.c. obejmuje wszystkie szkodliwe skutki zdarzenia stanowiącego czyn niedozwolony, z którym ustawa łączy odpowiedzialność odszkodowawczą, pozostające z nim w adekwatnym związku przyczynowym (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 września 2019 r., III CZP 99/18, OSNC 2020, nr 2, poz. 13).

W ramach przytoczonych zasad odpowiedzialności odszkodowawczej należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie nie zasądzono odszkodowania przewyższającego wysokość szkody, co wynika jednoznacznie z całokształtu zgormadzonego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim z opinii biegłego sądowego. Wbrew twierdzeniom apelującego koszty sporządzenia przez powoda prywatnej ekspertyzy mieszczą się w zakresie obowiązku odszkodowawczego, gdyż poniesienie tych kosztów pozostawało w adekwatnym związku przyczynowym z powstałą szkodą. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż powód mógł samodzielnie ocenić rozmiar uszkodzeń i kosztów ich usunięcia bez korzystania z pomocy rzeczoznawcy. Sporządzona ekspertyza pomogła powodowi zweryfikować poprawność stanowiska pozwanego ubezpieczyciela oraz wysokość przyznanej kwoty odszkodowania, w związku z czym była konieczna dla realizacji przysługującego mu roszczenia, zwłaszcza uwzględniając, że ekspertyzę sporządzono po nabyciu wierzytelności od poszkodowanego, w związku z czym służyła istotnie oszacowaniu wysokości szkody i weryfikacji kosztorysu pozwanego, a nie ocenie opłacalności nabycia wierzytelności.

Zakład ubezpieczeń zobowiązany jest na żądanie poszkodowanego do wypłaty,

w ramach odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, odszkodowania obejmującego celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów służących do naprawy uszkodzonego pojazdu. Z art. 363 § 2 k.c. wynika, że poszkodowany może wybrać, czy naprawienie szkody ma nastąpić przez przywrócenie do stanu poprzedniego czy przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Poszkodowany może te roszczenia kierować bezpośrednio do ubezpieczyciela, który odpowiada w ramach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego. Z przepisów kodeksu cywilnego oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych wynika, że naprawienie szkody przez ubezpieczyciela może polegać tylko na zapłacie odpowiedniej sumy pieniężnej. Nawet więc, gdy poszkodowany wybiera naprawienie szkody przez przywrócenie do stanu poprzedniego, to świadczenie zakładu ubezpieczeń sprowadzi się do wypłaty sumy pieniężnej. Skoro ma ona jednak pełnić taką samą funkcję jak przywrócenie do stanu poprzedniego, to wysokość tego odszkodowania powinna pokryć wszystkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki niezbędne dla przywrócenia stanu poprzedniego uszkodzonego pojazdu (tak m. in. SN w uchwale z dnia 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/11). Odpowiedzialnością ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej objęte są - jako „niezbędne i ekonomicznie uzasadnione” - koszty naprawy pojazdu ustalone według cen, którymi posługuje się swobodnie wybrany przez poszkodowanego warsztat naprawczy dokonujący naprawy samochodu, choćby odbiegały (były wyższe) od cen przeciętnych, jeżeli tylko odpowiadają cenom stosowanym przez usługodawców na lokalnym rynku (tak m. in. SN w uchwałach: z dnia 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03, OSNC 2004, nr 4, poz. 51 i z dnia 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17 oraz w postanowieniu z dnia 24 lutego 2006 r., III CZP 91/05).

Powstanie i wysokość roszczenia z tytułu kosztów przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu pierwotnego nie zależy od tego czy poszkodowany dokonał naprawy i czy w ogóle ma taki zamiar. Jeśli zatem naprawa samochodu i rzeczywiste poniesienie kosztów z tego tytułu nie jest warunkiem koniecznym dla dochodzenia odszkodowania, koszty naprawy określone przez specjalistyczny warsztat wskazane w opinii biegłego stosownej specjalności mogą być miernikiem dla ustalenia odszkodowania należnego powodowi (tak m. in. SN w wyroku z dnia 27 czerwca 1988 r., I CR 151/88, Legalis). Dokładnie rzecz biorąc, wysokość świadczeń oblicza się na podstawie ustaleń co do zakresu uszkodzeń i technicznie uzasadnionych sposobów naprawy, przy przyjęciu przewidzianych kosztów niezbędnych materiałów i robocizny według cen z daty ich ustalenia. Przy takim ujęciu szkodą nie jest więc poniesiony przez poszkodowanego wydatek na naprawę pojazdu, lecz szacunkowa wysokość tych wydatków, przy czym żadne przepisy prawa nie nakładają na poszkodowanego obowiązku naprawienia uszkodzonego pojazdu.

Ponadto, co się tyczy zaprezentowanej w uzasadnieniu apelacji koncepcji „szkody dynamicznej”, Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym nin. sprawę całkowicie koncepcję tę odrzuca.

V. powstaje z chwilą jej wyrządzenia, jej rozmiar nie jest uzależniony od okoliczności następujących po jej wyrządzeniu. Nawet rozpatrując przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody, nie powoduje ono zmniejszenia szkody, lecz jedynie podstawę do miarkowania odszkodowania (art. 362 k.c.). Natomiast konstrukcja potrącenia zysku ze stratą zakłada, że źródłem zarówno straty, jak i zysku jest to samo wydarzenie, nie zaś wydarzenia późniejsze – chyba że są one nierozerwalnym skutkiem zdarzenia wyrządzającego szkodę.

W tej sytuacji przyjęcie, że wielkość szkody aktualizuje się po każdorazowej czynności naprawczej podjętej przez poszkodowanego, ewentualnie po zbyciu przez niego uszkodzonej rzeczy, błędnie uzależnia określenie wielkości szkody nie tylko w powiązaniu ze zdarzeniem, które pierwotnie ją spowodowało, lecz wiąże ową szkodę z innymi jeszcze okolicznościami – które z pierwotnym zdarzeniem wywołującym szkodę nie pozostają samoistnie w normalnym związku przyczynowym, albowiem wymagają jeszcze podjęcia dalszych, dodatkowych działań przez poszkodowanego lub/i osoby trzecie. Przykładowo, naprawa pokolizyjna samochodu może zostać przeprowadzona np. jako naprawa samodzielna albo w warunkach darowizny ze strony osoby wykonującej naprawę, albo też na warunkach rynkowych, ale z zastosowaniem indywidualnego rabatu itp.; zbycie uszkodzonego pojazdu może być zaś dokonane w ramach różnych możliwych umów – nie tylko sprzedaży, ale też np. zamiany czy darowizny, świadczenia w miejsce zapłaty itp. Uszkodzony samochód może także podlegać różnym zdarzeniom niezależnym od poszkodowanego – np. kradzieży, zniszczeniu, utracie w inny sposób. Gdyby zatem generalnie uzależniać wielkość szkody także od zdarzeń powstałych po wyrządzeniu szkody przez ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej, prowadziłoby to rezultatów oczywiście niesprawiedliwych. Inaczej bowiem traktowani byliby ci poszkodowani, którzy podjęli określone działania dotyczące uszkodzonego samochodu (np. podjęli się jego naprawy bądź zbyli go innej osobie) albo dotknęły ich skutki późniejszych zdarzeń od nich niezależnych, niż ci, którzy nie podjęli żadnych działań, oczekując na ostateczne oszacowanie wielkości szkody, zaś uszkodzony pojazd pozostawałby w tym czasie jako składnik ich mienia w niezmienionym stanie. Tymczasem zakres odpowiedzialności sprawcy szkody zasadniczo nie zależy od późniejszego zachowania poszkodowanego, czy też innych późniejszych zdarzeń dotyczących uszkodzonej rzeczy, z wyjątkiem rzecz jasna przypadków przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody. Sprawca szkody odpowiada za naprawienie wyrządzonej przez siebie szkody, nie za skutki późniejszych zachowań poszkodowanego, powodujących zmiany w wartości mienia poszkodowanego – chyba że zachowania te szkodę zwiększają, mieszcząc się w dyspozycji art. 362 k.c. Innymi jeszcze słowy, to nie poniesione

in concreto koszty naprawy uszkodzonego pojazdu, ani też jego zmniejszona wartość zbywcza w ramach konkretnej transakcji, stanowią szkodę doznaną przez poszkodowanego. To są jedynie skutki wyrządzonej szkody, która zmaterializowała się już w chwili jej wyrządzenia. Tymczasem koncepcja „szkody dynamicznej” zdaje się nie odróżniać szkody od jej skutków, błędnie utożsamiając moment powstania owych skutków (zapłata za naprawę pojazdu, zbycie pojazdu po obniżonej cenie itp.) z momentem powstania szkody podlegającej naprawieniu.

Zasadnie zatem Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych dotyczących naprawienia pojazdu po wyrządzeniu przedmiotowej szkody przez poszkodowanego O. L., albowiem nie były to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy jest dopuszczalne także wtedy, gdy poszkodowany naprawił pojazd (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2025 r., III CZP 32/34, Legalis).

W konsekwencji należało przyjąć, że skarżący bezzasadnie podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 824

1 § 1 k.c. oraz art. 822 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c. oraz art. 363 § 1 k.c.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.

O kosztach procesu w zakresie postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., mając na uwadze, że apelacja została oddalona. Na koszty poniesione przez powoda złożyła się opłata za czynności radców prawnych w wysokości ustalonej zgodnie z § 2 pkt 3) w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na podstawie art. 98 § 1

1 k.c.