Sąd oddalił apelację klienta, który chciał od banku nadpłaty z egzekucji

Wyrokiem z 23 września 2025 r. (sygn. akt XVIII C 1387/24) Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie z powództwa F. X. przeciwko Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w F. o zapłatę :

1. oddalił powództwo;

2. zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

3. przyznał i nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi na rzecz radcy prawnego L. L. kwotę 6.642 zł (w tym podatek VAT) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

(wyrok k. 168)

W dniu 14 listopada 2025 r. apelację od powyższego wyroku złożył powód zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1 i 2 wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 233 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wyprowadzenie niezgodnych z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki wniosków, w szczególności:

a) ustalenie, iż powód nie udowodnił, że bank pobrał od niego w toku postępowań egzekucyjnych wyższą kwotę, niż kwota przysługującej bankowi względem powoda wierzytelności;

b) ustalenie przez Sąd, iż roszczenie powoda było już prima facie niezasadne, gdyż wyliczenia, które przedstawił powód w pozwie były nieprawidłowe;

c) ustalenie przez Sąd, iż samych podstaw faktycznych tego powództwa kryły się nieścisłości, które uniemożliwiały przyznanie racji powodowi, zaś tej sytuacji wyliczenia biegłego nie mogłyby niczego zmienić;

d) ustalenie, iż powód, sporządzając wyliczenie obrazujące wielkość nadpłaty na rzecz pozwanej niezasadnie dublował kwoty swoich spłat;

e) ustalenie, iż pozwana postępowała z należytą starannością, tj. działała w postępowaniach egzekucyjnych w sposób zgodny z prawem i wyegzekwowała od powoda kwotę, która odpowiadała wysokości jej roszczeń, lecz ich nie przekraczała;

f) ustalenie, iż okoliczności, które miały być według powoda dowiedzione opinią biegłego, nie wymagały wiadomości specjalnych, podczas gdy określenie w sposób pewny i rzetelny rachunkowo wysokości wpłat dokonanych przez powoda na rzecz pozwanej i wyegzekwowanych od powoda sum w ramach postępowań egzekucyjnych, tj. zweryfikować kwotę ewentualnie powstałej nadpłaty, mógł potwierdzić jedynie bezzasadnie pominięty przez Sąd, a wnioskowany przez stronę powodową dowód z opinii biegłego;

2) art. 233 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez pominięcie na rozprawie w dniu 23 września 2025 r. wniosku powoda o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność wyliczenia dokonanych w toku prowadzonej sprawy egzekucyjnej pod sygn. akt KM 716/07 oraz KM (...)/12 - wysokości wszelkich wpłat dokonanych przez dłużnika, uzyskanych kwotach, kwotach przekazanych wierzycielowi, jak i zarachowanych na koszty postępowania oraz wskazania całości kosztów egzekucyjnych, wyliczenie jaka łącznie kwota została przekazana w tychże sprawach wierzycielowi, wyliczenie nadpłaty (kwoty przekazanej, a przekraczającej wierzytelność łącznie kwotę objętą tytułem wykonawczym), podczas gdy określenie w sposób pewny i rzetelny rachunkowo wysokości wpłat dokonanych przez powoda na rzecz pozwanej i wyegzekwowanych od powoda sum w ramach postępowań egzekucyjnych mógł potwierdzić jedynie bezzasadnie pominięty, a wnioskowany przez powoda już w pozwie dowód z opinii biegłego, zatem nie był to dodatkowo dowód spóźniony;

3) art. 102 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie przeciwnej, podczas gdy okoliczności związane z przebiegiem procesu oraz sytuacja materialna powoda, uzasadniały na zasadzie słuszności nieobciążanie powoda tymi kosztami.

W konkluzji skarżący wniósł o :

1) ponowne rozpoznanie przez Sąd odwoławczy postanowienia Sądu Rejonowego wydanego na rozprawie w dniu 23 września 2025 r. pomijającego wniosek powoda o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości na okoliczność wyliczenia dokonanych w toku prowadzonej sprawy egzekucyjnej pod sygn. akt KM 716/07 oraz KM (...)/12 - wysokości wszelkich wpłat dokonanych przez dłużnika, uzyskanych kwotach, kwotach przekazanych wierzycielowi, jak i zarachowanych na koszty postępowania oraz wskazania całości kosztów egzekucyjnych, wyliczenie jaka łącznie kwota została przekazana w tychże sprawach wierzycielowi, wyliczenie nadpłaty;

2) zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości;

3) przyznanie pełnomocnikowi powoda kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części.

(apelacja k. 187-191)

W odpowiedzi na ww. apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

(odpowiedź na apelację k. 202-204)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna.

Należy wskazać, iż zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione przez skarżącego, tj. art. 233 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c., art. 233 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. oraz art. 102 k.p.c., nie zasługują na uwzględnienie. W istocie podniesione zarzuty ograniczają się do twierdzeń skarżącego, iż Sąd Rejonowy błędnie ustalił, że powód nie udowodnił zasadności swojego roszczenia, w tym, że bank pobrał od niego w toku postępowań egzekucyjnych wyższą kwotę, niż kwota przysługującej bankowi względem powoda wierzytelności.

Stosownie do art. 233 § 1 k.p.c., sąd ma swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego udałoby się wysnuć wnioski odmienne (zob. postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99; wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00).

W procesie cywilnym mamy do czynienia z zasadą kontradyktoryjności, co wyrażone jest w regule rozkładu ciężaru dowodu wynikającej z art. 6 k.c. Przepis prawa materialnego określa, na czyje ryzyko idzie nieudowodnienie określonego faktu. Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76). Należy jednak mieć na względzie, iż ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto zaprzecza określonym faktom (

ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat). Jest to o tyle zrozumiałe, iż nie sposób obciążać określonej strony ciężarem dowodzenia wystąpienia okoliczności negatywnych (por. wyrok SN z dnia 18 lutego 2010 r. w sprawie II CSK 449/09, Lex nr 656464). Podkreślić trzeba, że dowodzenie własnych twierdzeń nie jest procesowym obowiązkiem strony i nie ma możliwości egzekwowania od strony aktywności w sferze dowodowej (sąd nie może nakazać czy zobowiązać do przeprowadzenia dowodu), ale to strony ponoszą negatywne konsekwencje swojej pasywnej postawy.

Sąd II instancji nie podzielił podniesionych przez powoda zarzutów obrazy art. 233 § 1 k.p.c., uznając, że polegają one wyłącznie na bezpodstawnej polemice z zajętym przez Sąd Rejonowy stanowiskiem w sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że powód nie udowodnił zasadności swojego roszczenia, w tym, że bank pobrał od niego w toku postępowań egzekucyjnych wyższą kwotę, niż kwota przysługująca pozwanemu bankowi. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wyliczenia, które przedstawił powód były nieprawidłowe, gdyż bezzasadnie dublował kwoty swoich spłat, zaś wyliczenia biegłego sądowego nie mogłyby niczego zmienić, natomiast przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego prowadziłoby jedynie do bezpodstawnego przedłużenia postępowania. Ponadto okoliczności, które miały być według apelującego dowiedzione opinią biegłego, nie wymagały wiadomości specjalnych, bowiem wysokość spłat dokonanych przez powoda na rzecz pozwanej i wyegzekwowanych od powoda sum wynika wprost z dokumentów zgormadzonych w aktach postępowania egzekucyjnego, zaś obliczenie nadpłaty bądź wskazanie jej braku to jedynie proste działanie matematyczne polegające na odjęciu od sumy uiszczonych kwot sumy zobowiązań.

Dowód z opinii biegłego nie może zastępować inicjatywy dowodowej strony w zakresie obowiązku wskazywania konkretnych podstaw faktycznych dochodzonego roszczenia. Innymi słowy, na stronie spoczywa obowiązek dostarczenia wszelkich dowodów stanowiących podstawę oceny przez biegłego wynikającego z owych dowodów stanu faktycznego na gruncie posiadanej przez biegłego wiedzy specjalnej. To nie biegły w ramach wydawania opinii powinien poszukiwać dowodów na okoliczność wysokości, liczby i dat dokonywanych wpłat przez powoda, lecz to powód powinien przedstawić dowody świadczące o tym, w jakiej dacie, w jakiej wysokości oraz ile razy dokonywał wpłat na poczet swojego zobowiązania oraz jakie kwoty i kiedy zostały od powoda wyegzekwowane – gdyż te okoliczności rzeczywiście są istotne z punktu widzenia oceny zakresu wykonania przez powoda przedmiotowej umowy pożyczki. Podnieść należy, że skarżący w istocie zarzucił jeden skonkretyzowany błąd w wyliczeniach Sądu Rejonowego zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – dotyczący podwójnego zaliczenia przez powoda tej samej wpłaty na poczet należności pozwanego. Jednakże przeprowadzenie dowodu z wnioskowanej opinii biegłego nie zmieniłoby ustaleń sądu w tym zakresie, albowiem biegły dokonywałby ocen na podstawie tego samego materiału dokumentowego, jaki brał pod uwagę Sąd I instancji. Nie został bowiem przedstawiony żaden dowód przeciwny, negujący dokumenty opisane w uzasadnieniu Sądu Rejonowego, który mógłby posłużyć za alternatywny bądź uzupełniający materiał badawczy dla biegłego.

W ocenie Sądu Okręgowego również nie miało miejsca naruszenie art. 102 k.p.c. W niniejszej sprawie skarżący zakwestionował brak odstąpienia od zasądzania kosztów na podstawie powyższego przepisu, zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego statuują tym samym zasadę, że wprawdzie wynik procesu z reguły decyduje o obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, niemniej nie jest to obowiązek nieograniczony i podlega ocenie z punktu widzenia zasad słuszności. Jednocześnie przepisy nie konkretyzują pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi. W orzecznictwie wskazuje się, że do kręgu „wypadków szczególnie uzasadnionych” należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz, tj. dotyczące przede wszystkim stanu majątkowego i sytuacji życiowej. Należy wziąć pod uwagę m.in. podstawę oddalenia żądania, zgodność zamiarów stron w sprawach dotyczących stosunku prawnego, który może być ukształtowany tylko wyrokiem, szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy, a ponadto sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą albo niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie strony wygrywającej, która w ten sposób wywołała proces i koszty połączone z jego prowadzeniem – są to fakty związane z samym przebiegiem procesu. Podkreślenia wymaga, że zakwalifikowanie przypadku jako szczególnie uzasadnionego wymaga rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Okoliczności z art. 102 k.p.c. powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73, K. nr (...)). Hipoteza przepisu 102 k.p.c. pozostawia sądowi orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią uzasadnioną podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, K. nr (...)).

Wskazać należy, że w niniejszej sprawie na należne pozwanej koszty procesu złożyła się wyłącznie opłata za czynności pełnomocnika procesowego w wysokości 5400 zł. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że co do zasady zastosowanie 102 k.p.c. może być objęte kontrolą instancyjną w ramach rozpoznawania środka odwoławczego, niemniej jednak ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna następować wyjątkowo, tylko wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwe (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2012 r., V CZ 26/12, K. nr (...)).

W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu ocena wystąpienia przypadku szczególnie uzasadnionego nie została należycie umotywowana. Sam zły stan majątkowy powoda nie może uzasadniać nieobciążania go kosztami zastępstwa procesowego. Charakter sprawy, okoliczności związane z przebiegiem procesu i fakt, że sprawa toczyła się z powództwa skarżącego nie dają podstaw do przyjęcia, iż doszło do oczywistego naruszenia reguł stosowania art. 102 k.p.c.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c. jako bezzasadną.

O kosztach procesu w zakresie postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., jednakże na zasadzie art. 102 k.p.c. odstępując od zasądzenia od powoda na rzecz strony pozwanej – która wygrała proces w postępowaniu apelacyjnym – kosztów powyżej 20% kosztów należnych wynikających z § 2 pkt 6) w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

z dnia 22 października 2015 r. (t. jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 118), mając na uwadze uprzednie obciążenie powoda znacznymi, w porównaniu z możliwościami finansowymi powoda, kosztami procesu w postępowaniu przed Sądem Rejonowym.

O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika powoda za postępowanie przed Sądem II instancji orzeczono na podstawie § 4 ust. 1 i 3 w zw. z § 8 pkt. 6 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z dnia 14 maja 2024 r. (t. jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 136).