Sąd uchylił wyrok o odszkodowanie za wypadek, bo pominięto opinię biegłego

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 października 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi w sprawie o sygn. akt II C 565/24 z powództwa E. G. przeciwko (...) Spółce (...) z siedzibą w I. o zapłatę:

1. zasądził od (...) Spółki (...) z siedzibą w I. na rzecz E. G. kwotę 24 800,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12 marca 2024 roku do dnia zapłaty,

2. zasądził od (...) Spółki (...) z siedzibą w I. na rzecz E. G. kwotę 4 867,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1. art. 130

4 k.p.c. w zw. z art. 131

1a k.p.c. w zw. z art. 209 k.p.c w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku pozwanego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z uwagi na nieuiszczenie zaliczki na poczet tego dowodu, w sytuacji gdy pozwany nie był wzywany, zgodnie z przepisami k.p.c., do uiszczenia tej zaliczki;

2. art. 233 § 1 k.p.c w zw. z art. 227 k.p.c w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku strony pozwanej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji zdarzeń drogowych w pełni (złożonego w pierwszym piśmie procesowym strony pozwanej tj. odpowiedzi na pozew), a w konsekwencji uniemożliwienie pozwanemu przeprowadzenia dowodu na wykazanie faktu, czy szkoda mogła powstać w deklarowanych okolicznościach, pomimo, że dowód ten miał istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy, a sporne okoliczności nie zostały dostatecznie wyjaśnione;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 361 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 822 § 1 k.c. oraz art. 824

1 § 1 k.c. poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda odszkodowania, które nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z zaistniałym zdarzeniem szkodowym, co wprost doprowadziło do nieuprawnionego wzbogacenia się strony powodowej i zasądzenia odszkodowania.

Przy tak sformułowanych zarzutach apelant wniósł o:

1. dopuszczenie, na podstawie art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 380 k.p.c., art. 381 k.p.c. oraz art. 382 k.p.c., dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji zdarzeń drogowych na ustalenie faktów wskazanych w pkt. V petitum odpowiedzi na pozew, tj. ustalenia:

1) czy mając na uwadze zakres uszkodzeń w pojeździe marki X., w chwili zdarzenia winien zadziałać system (...);

2) czy owy system w chwili zdarzenia zadziałał;

3) czy w chwili zdarzenia w pojeździe marki X. zadziałały inne systemy bezpieczeństwa; jeśli tak to jakie;

4) wykona symulację zdarzenia;

5) czy zachowanie kierowcy pojazdu marki X. w chwili zdarzenia z dnia 7 lutego 2024 roku wskazuje na to, że doprowadził do szkody celowo;

6) czy w chwili zdarzenia kierujący pojazdem marki X. rozpoczął i kontynuował hamowanie;

7) czy szkoda powstała w kontrolowanych okolicznościach;

8) czy była efektem celowego działania kierującego pojazdem marki X.;

9) czy kierujący pojazdem marki X. miał możliwość uniknięcia zdarzenia;

10) czy manewry podjęte przez kierującego pojazdem marki X. były prawidłowe;

11) czy zdarzenie miało charakter losowy;

12) czy mogło dojść do zdarzenia szkodowego w deklarowanych okolicznościach;

13) jakie przepisy ruchu drogowego naruszyli kierujący pojazdem marki X. oraz kierujący pojazdem G.;

14) czy technika jazdy kierujących pojazdami była prawidłowa;

2. zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez oddalenie powództwa w całości;

3. zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie rozliczenia kosztów procesu przed Sądem Rejonowym, stosownie do wyniku sporu;

4. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed sądem II instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego jest o tyle zasadna, że skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi i rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego.

Na wstępnie należy podkreślić, że z obowiązku uregulowanego w art. 378 § 1 k.p.c. nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia.

Apelacji nie można odmówić słuszności. W ocenie Sądu Okręgowego, zapadłe rozstrzygnięcie nie może się ostać w obrocie prawnym, dlatego że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy.

Pojęcie "istoty sprawy", o którym mowa w art. 386 § 4 k.p.c., dotyczy jej aspektu materialno-prawnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy. W szczególności chodzi zaś tutaj o różnego rodzaju zaniedbania, które w ogólnym rozrachunku polegają na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania albo pominięciu merytorycznych zarzutów stron przy jednoczesnym bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje przesłanka materialno-prawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (por. wyrok SN z dnia 9 stycznia 1936 r., C 1839/36, Zb. Orz. 1936, poz. 315; postanowienia SN z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, opubl. OSNC Nr 1/1999 poz. 22; z dnia 15 lipca 1998 r., II CKN 838/97, opubl. baza prawna LEX Nr 50750; z dnia 3 lutego 1999 r., III CKN 151/98, opubl. baza prawna LEX Nr 519260 oraz wyroki SN z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, opubl. OSP Nr 3/2003 poz. 36; z dnia 21 października 2005 r., III CK 161/05, opubl. baza prawna LEX Nr 178635.; z dnia 12 listopada 2007 r., I PK 140/07, opubl. OSNP Nr 1-2/2009 poz. 2 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2007 r., I ACa 209/06, opubl. baza prawna LEX nr (...) i wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. I ACa 486/12). Inaczej mówiąc "nierozpoznanie istoty sprawy" oznacza uchybienie procesowe sądu I instancji polegające na całkowitym zaniechaniu wyjaśnienia istoty lub treści spornego stosunku prawnego, przez co rozumie się nie wniknięcie w podstawę merytoryczną dochodzonego roszczenia, a w konsekwencji pominięcie tej podstawy przy rozstrzyganiu sprawy. Oceny, czy Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, dokonuje się zaś na podstawie analizy żądań pozwu, stanowisk stron i przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

Podniesiony w apelacji przez stronę skarżącą zarzut naruszenia art. art. 130

4

w zw. z art. 131

1a w zw. z art. 209 w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku pozwanego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest zasadny.

W ocenie Sądu Odwoławczego, Sąd Rejonowy błędnie pominął wniosek dowodowy zgłoszony przez pozwanego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw rekonstrukcji zdarzeń drogowych i techniki pojazdów. W ocenie Sąd Okręgowego w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przetoczonych wyżej przepisów postępowania cywilnego.

Wbrew poglądowi zaprezentowanemu przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanego zarządzenie o zobowiązaniu pełnomocnika pozwanego do uiszczenia zaliczki w wysokości i terminie wskazanym w postanowieniu pod rygorem pominięcia czynności w postaci wnioskowanego dowodu. Sąd Rejonowy wydał przytoczone postanowienia na rozprawie przeprowadzonej w dniu 12 maja 2025 r. Niniejsza rozprawa odbyła się pod nieobecność pełnomocnika pozwanego. Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o przeprowadzenie rozprawy również pod jego nieobecność, co jest oczywistym uprawnieniem strony, która musi liczyć się z potencjałem poniesienia negatywnych konsekwencji wynikających z jej absencji na rozprawie. Niemniej strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji, które są wynikiem naruszenia przez sąd przepisów proceduralnych. W realiach przedmiotowej sprawy Sąd Rejonowy wydał na rozprawie postanowienie oraz zarządzenie, które to zostały zaprotokołowane. Sąd umieścił protokół z rozprawy, która odbyła się 12 maja 2025 r., w Portalu Informacyjnym (dalej jako P.I.). Nie sposób uznać, że poprzez samo umieszczenie protokołu zawierającego w swej treści postanowienie oraz zarządzenie, Sąd Rejonowy skutecznie doręczył stronie pozwanej przytoczone pisma sądowe. Jak bowiem wskazuje treść art. 131

1a § 1 k.p.c. w razie niemożności doręczenia za pośrednictwem systemu teleinformatycznego sąd doręcza adwokatowi, radcy prawnemu, rzecznikowi patentowemu, prokuratorowi, organowi emerytalnemu określonemu przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, komornikowi sądowemu lub stałemu mediatorowi, a także stronie, która dokonała wyboru takiego sposobu doręczania, pisma sądowe oraz odpisy pism procesowych lub innych dokumentów niepochodzących od sądu, którymi sąd dysponuje w postaci elektronicznej, wyłącznie przez umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym w sposób umożliwiający uzyskanie przez odbiorcę dokumentu potwierdzającego doręczenie. W realiach przedmiotowej sprawy Sąd nie umieścił wyżej wskazanych postanowienia oraz zarządzenia w Portalu Informacyjnym. Przedmiotem dyspozycji art. 131

1a § 1 k.p.c. są pisma sądowe, odpisy pism procesowych lub innych dokumentów niepochodzących od sądu, którymi sąd dysponuje w postaci elektronicznej. Protokołu z rozprawy nie sposób sklasyfikować jako jedno z powyższych. Już z samej wykładni językowej wynika, że skutek z art. 131

1a § 1 k.p.c. nie ma zastosowania do protokołu z rozprawy, bowiem nie jest on pismem sądowym. W konkluzji należało stwierdzić, że Sąd Rejonowy nie doręczył w sposób prawidłowy i skuteczny stronie pozwanej postanowienia oraz zarządzenia w przedmiocie wezwania jej do uiszczenia zaliczki na poczet opinii biegłego, zatem strona nie może ponieść negatywnego skutku w postaci niedopuszczenia tego dowodu. W konsekwencji nie można przyjąć, że Sąd I instancji prawidłowo i skutecznie zobowiązał pozwanego do uiszczenia zaliczki na poczet przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego zgodnie z przepisem art. 130

4 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy nie wypełnił także dyspozycji art. 130

4 § 2 k.p.c. zgodnie z treścią którego przewodniczący wzywa stronę zobowiązaną do wniesienia zaliczki, aby w wyznaczonym terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie zapłaciła oznaczoną kwotę. Na tej kanwie Sąd Rejonowy nieprawidłowo zastosował normę sankcjonującą z § 5 art. 130

4 k.p.c. i pominął przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wydając postanowienie z dnia 2 października 2025 r.

Jako zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c w zw. z art. 227 k.p.c w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku strony pozwanej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji zdarzeń drogowych, a w konsekwencji uniemożliwienie pozwanemu przeprowadzenia dowodu na wykazanie faktu, czy szkoda mogła powstać w deklarowanych okolicznościach, pomimo, że dowód ten miał istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy, a sporne okoliczności nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Sąd Rejonowy wydał zaskarżony wyrok w oparciu o dowód z przesłuchania świadka, przy czym powód wnioskował o dopuszczenie o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, ograniczając wniosek do przesłuchania samego powoda, zaś pozwany wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego do spraw rekonstrukcji zdarzeń drogowych i techniki samochodowej. Sąd Okręgowy stwierdził, że obydwa pominięte wnioski dowodowe są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Sąd Rejonowy nie rozważył wszechstronnie przyczyn zdarzenia drogowego powodującego szkodę. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób ograniczający się do zbadania materiału dowodowego załączonego do pozwu oraz przeprowadzenia dowodu wyłącznie z przesłuchania jednego świadka nie prowadzi do konstatacji, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego. W konkluzji nie można przyjąć, że Sąd Rejonowy trafnie określił konsekwencje prawne ze zdarzenia, które spowodowało szkodę, a które to było podstawą powództwa o naprawienie szkody.

Wobec przeprowadzenia przez Sąd Rejonowy postępowania dowodowego w sposób niewyczerpujący i niewszechstronny, które w ocenie Sądu Okręgowego nie pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego, bezprzedmiotowe było badanie zasadności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 361 § 1 i 2 w zw. z art. 822 § 1 k.c. oraz art. 824

1 § 1 k.c.

W ocenie Sądu Okręgowego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przede wszystkim przeprowadzić dowód z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji zdarzeń drogowych oraz techniki pojazdów oraz dowód z przesłuchania strony, ograniczając go do przesłuchania powoda, jako uczestnika zdarzenia, które wywołało szkodę. Sąd Okręgowy doszedł od przekonania, że w realiach niniejszej sprawy dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niezbędne są wiadomości specjalne.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, zaś stwierdzone uchybienie skutkowało koniecznością wydania orzeczenia kasatoryjnego w oparciu o art. 386 § 4 k.p.c. i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, celem ponownej oceny zasadności roszczenia powoda.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy rozstrzygnie również ponownie o całości kosztów zarówno postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i – z mocy art. 108 § 2 k.p.c. – postępowania przed Sądem odwoławczym.