Ubezpieczyciel nie wykazał tańszego najmu auta zastępczego, sąd oddalił apelację

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 października 2025 roku w sprawie z powództwa B. V. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń (...) z siedzibą w M. o zapłatę, Sąd Rejonowy w Pabianicach:

1. zasądził od Towarzystwa (...) z siedzibą w M. na rzecz B. V. kwotę 3.135,27 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałej części;

3. zasądził od Towarzystwa (...) z siedzibą w M. na rzecz B. V. kwotę 919,18 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

4. nakazuje zwrócić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Pabianicach na rzecz Towarzystwa Ubezpieczeń (...) z siedzibą w M. kwotę 8 zł tytułem niewykorzystanej części zaliczki, uiszczonej przez pozwanego w dniu 5 sierpnia 2024 roku.

Apelacje od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w części, tj.: w zakresie pkt 1 wyroku — co do kwoty 2.357,86 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz w zakresie pkt 3 wyroku, co do orzeczenia o kosztach procesu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu apelujący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a.

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że kosztorys ofertowy z dnia 7 czerwca 2023 r., powód otrzymał dopiero w dniu 13 czerwca 2023 r., podczas gdy kosztorys ten został wysłany na adres mailowy powoda w dniu jego sporządzenia, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia uzasadnionego okresu najmu pojazdu zastępczego;

b.

art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. - poprzez nieprawidłowe uznanie, że pozwany nie przedstawił dowodów, by korespondencja informująca o najmie skierowana była do poszkodowanego, podczas gdy pozwany przedstawił potwierdzenie nadania, dowodzące że korespondencja ta skierowana była do poszkodowanego (na jego adres korespondencyjny), a także do powoda jako pełnomocnika poszkodowanego (mailowo), a zatem jej doręczenie powodowi było skuteczne względem poszkodowanego; poszkodowany zapoznał się także ze szczegółową informacją o najmie podczas oględzin likwidacyjnych, kiedy to podpisał własnoręcznie dokument „Informacja dotycząca najmu pojazdu zastępczego”, zatem skutecznie został poinformowany o możliwości najmu za pośrednictwem pozwanego;

c.

art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nieprawidłowe wskazanie, że środkami dowodowymi pozwalającymi na ustalenie podstawowych warunków najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanego winny być umowa łącząca ubezpieczyciela ze współpracującą z nim wypożyczalnią czy oświadczenie tego współpracownika, że w danym okresie mógł udostępnić pojazd zastępczy za odpłatnością, na którą powołuje się ubezpieczyciel, podczas gdy pozwany jako zakład ubezpieczeń przedstawił wystarczające informacje pozwalające na zainicjowanie kontaktu z asystorami pozwanego i weryfikację jego warunków najmu w postaci dokumentu „Informacja dotycząca najmu pojazdu zastępczego”;

2. naruszenie prawa materialnego:

a.

art. 362 w zw. z art. 354 § 2 i 1 k.c. poprzez brak uznania, że poszkodowany przyczynił się do powiększenia szkody pomimo ustalenia, iż pozwany skutecznie poinformował poszkodowanego o możliwości najmu za pośrednictwem współpracujących podmiotów oraz o prawie do weryfikacji stawki, wskazując dane kontaktowe tychże podmiotów, pomimo czego poszkodowany wynajął pojazd od powoda za dużo wyższą stawkę, podczas gdy miał realną możliwość najmu pojazdu za kwotę 82,41 zł brutto dziennie, a zatem przyczynił się do powiększenia rozmiaru szkody;

b.

art. 4 ust. 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej w zw. z art. 66 k.c. poprzez nieprawidłowe uznanie, iż ubezpieczyciel w ramach zapewnienia możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego winien przedstawić szczegółową ofertę najmu, podczas gdy pozwany nie może przedstawiać oferty w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a to z uwagi na ustawowy zakaz prowadzenia innej działalności, niż ubezpieczeniowa i reasekuracyjna;

c.

art. 361 § 1 k.c. poprzez uznanie, że najem pojazdu zastępczego przez 19 dni pozostawał w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą z dnia 1 czerwca 2023 roku w sytuacji, gdy kosztorys naprawy został przekazany powodowi w dniu 7 czerwca 2023 roku, nie zaś 13 czerwca 2023 roku, co uzasadnia wcześniejszy moment rozpoczęcia naprawy pojazdu, a tym samym skrócenie okresu najmu do 14 dni.

W związku z tak postawionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części, obniżenie zasądzonego na rzecz powoda odszkodowania do kwoty 777,41 zł oraz ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów procesu, a ponadto o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania za instancję odwoławczą według norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie jej w całości i zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505

9 § 1

1 k.p.c. apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Natomiast stosownie do art. 505

13 § 2 k.p.c., jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55).

Wskazać również należy, iż Sąd II instancji podziela wszelkie ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz ocenę dowodów wyrażoną w pisemnych motywach rozstrzygnięcia i przyjmuje je za własne, co skutkuje równocześnie ograniczeniem uzasadnienia do rozpoznania przedstawionych w apelacji zarzutów dotyczących prawa procesowego i materialnego (art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c.).

Podniesione przez skarżącego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podziela zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji i przyjmuje je jako własne, jak i dokonaną ocenę prawną.

Sąd I instancji prawidłowo oraz dokładnie przeprowadził postępowanie dowodowe i orzekł na podstawie wszystkich przedstawionych przez strony dowodów, dokonując trafnej ich oceny. Sama zaś ocena wiarygodności i mocy dowodów została przeprowadzona w granicach swobody przysługującej Sądowi I instancji z mocy art. 233 § 1 k.p.c. Wbrew stawianym zarzutom Sąd Rejonowy nie dopuścił się naruszenia powołanych w apelacji przepisów prawa materialnego ani procesowego i poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, na podstawie, których wyciągnął właściwe wnioski, dające podstawę do uwzględnienia żądania pozwu. Ustalenia te i oceny Sąd Okręgowy przyjmuje za własne, zwracając uwagę, że nie ma wobec tego potrzeby procesowej przeprowadzania na nowo każdego ze zgromadzonych dowodów, a wystarczy odnieść się do tych ustaleń i ocen, które zostały zakwestionowane w apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998r., III CKN 792/98, OSNC 1999 nr 4, poz. 83, z dnia 23 lipca 2015r., I CSK 654/14, S. nr 1325762, z dnia 11 maja 2016r., z dnia 26 stycznia 2017r., I CSK 54/16, S. nr 1591680, z dnia 15 lutego 2018r., I CSK 215/17, S. nr (...) i z dnia 4 grudnia 2018r., IV CSK 213/18 , S. nr (...) oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2017r., I CSK 93/17, S. nr (...) i z dnia 31 stycznia 2018r., I CSK 222/17, S. nr (...)).

Idąc dalej, wskazać należy, że postawienie zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu ustalonego przez stronę, na podstawie własnej oceny dowodów, stanu faktycznego. Skarżący może tylko wykazywać, posługując się wyłącznie argumentami jurydycznymi, że sąd rażąco naruszył zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego i że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zaś uwzględnienie przez sąd w ocenie materiału dowodowego powszechnych i obiektywnych zasad doświadczenia życiowego nie usprawiedliwia zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów na tej tylko podstawie, że indywidualne i subiektywne doświadczenia strony są od tych zasad odmienne (por. wyrok z dnia 16 grudnia 2005r., III CK 314/05, LEX nr 172176, wyrok z dnia 21 października 2005r., III CK 73/05, LEX nr 187032 i wyrok z dnia 13 października 2004r., III CK 245/04, LEX nr 174185).

W konsekwencji Sąd II instancji nie podzielił podniesionego przez skarżącego zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c., uznając, że polega on wyłącznie na bezpodstawnej polemice z zajętym przez Sąd Rejonowy stanowiskiem w sprawie. Przede wszystkim szczegółowo zostało wyjaśnione, z jakich względów Sąd I instancji przyjął za uzasadnioną długość okresu najmu pojazdu zastępczego obejmującego 20 dni, które zostały poświęcone na czynności związane z uzyskaniem kosztorysu naprawy, decyzji o przyznaniu odszkodowania oraz naprawą uszkodzonego pojazdu. Wbrew podnoszonym przez pozwanego zarzutom Sąd Rejonowy zasadnie przyjął, że prace blacharsko – lakiernicze mogły rozpocząć się od dnia 13 czerwca 2023 roku, tj. od dnia przedstawienia kosztorysu stronie powodowej, opierając się na wydanej w sprawie opinii biegłego. Bowiem dopiero w tej dacie, zgodnie z twierdzeniami powoda, została przedstawiona mu kalkulacja kosztów naprawy. Biegły w wydanej opinii wyliczył technologiczny czas naprawy opierając się na kosztorysie sporządzonym przez pozwanego oraz odwołując się do doświadczenia życiowego w zakresie wydłużenia najmu o 4 dni z uwagi na konieczność dokonania czynności organizacyjnych. Łącznie czas postoju związany z naprawą pojazdu nie powinien być dłuższy niż 6 dni – 2 dni na wykonanie naprawy oraz 4 dni na wykonanie czynności organizacyjnych. Pojazd T. W. został mu wydany w dniu 20 czerwca 2023 roku, a zatem w tym dniu zakończył się rzeczywisty czas naprawy uwzględniających technologiczny czas naprawy oraz dni konieczne na wykonanie czynności organizacyjnych, w tym dniu również powinien zakończyć uzasadniony okres trwania najmu pojazdu zastępczego. Należy pamiętać, że uprawnienie do korzystania z pojazdu zastępczego nie ogranicza się jedynie do czasu wykonywania naprawy w pojeździe, ale obejmuje również okres oczekiwania na jej wykonanie w trakcie trwania procesu likwidacji szkody, jeżeli poszkodowany nie miał możliwości korzystania z uszkodzonego lub innego pojazdu. W niniejszej sprawie poszkodowany nie miał możliwości korzystania z innego pojazdu w trakcie trwania naprawy uszkodzonego auta, zatem był uprawniony do najmu pojazdu zastępczego przez okres 19 dni.

Idąc dalej należy wskazać, że apelujący wywodzi szereg skutków prawnych zarówno z udzielonej poszkodowanym lakonicznej informacji o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego. Nie można uznać, jak chce tego pozwany, by ogólna informacja o możliwości najmu pojazdu zastępczego stanowiła ofertę oraz była wiążąca dla poszkodowanego. Z dokumentacji przedstawionej przez pozwanego wynika, że odniósł się on do zagadnienia najmu pojazdu zastępczego w dniu 6 czerwca 2023 r., podczas gdy szkoda nastąpiła w dniu 1 czerwca 2023 roku, a zgłoszenie szkody w dniu 2 czerwca 2023 roku. Poszkodowany zeznał, że zależało mu na jak najszybszym wynajmie pojazdu zastępczego, bowiem nie dysponował innym samochodem, który umożliwiłby mu przemieszczanie się. W korespondencji e – mail potwierdzającej przyjęcie zgłoszenia szkody, ubezpieczyciel przedstawił szczątkowe informacje dotyczące zasad organizacji najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem ubezpieczyciela oraz ujawnił cennik jednej z współpracujących wypożyczalni. Pozwany w żaden sposób nie udowodnił, że był w stanie realnie wynająć pojazd zastępczy dla poszkodowanego, za dobową stawkę w kwocie po 82,41 zł brutto. Pozwany w toku postępowania sądowego nie wykazał, by w ramach prowadzonej działalności zawarł umowy z innymi podmiotami umożliwiające organizację dla poszkodowanego najmu pojazdu w stawkach podawanych w informacji dla poszkodowanego. Brak wykazania realnej możliwości najmu pojazdu zastępczego w wypożyczalniach współpracujących z pozwanym, a także przedstawienia przez pozwanego wyczerpujących informacji dotyczących warunków najmu pojazdu zastępczego uniemożliwił poszkodowanym kompleksowe porównanie ofert. W konsekwencji poszkodowany był w pełni uprawniony do skorzystania z najmu pojazdu oferowanego przez inny podmiot, znając szczegółowe jego warunki, którego stawki najmu mieściły się w stawkach rynkowych.

Podsumowując, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy nie naruszył żadnych zasad logiki czy doświadczenia życiowego przy ocenie materiału dowodowego.

W realiach przedmiotowej sprawy Sąd Rejonowy nie naruszył również przepisów prawa materialnego. Nie sposób zgodzić się z zarzutami opartymi na naruszeniu art. 362 k.c. w zw. z 354 § 2 k.c. w zw. art. 4 ust. 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej w zw. z art. 66 k.c..

Zgodnie z art. 354 § 1 k.c., dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§ 2). Powyższe przepisy nakładają na strony stosunku prawnego obowiązek współdziałania. Jak trafnie zauważa apelujący, na poszkodowanym, jako uczestniku zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, ciążył obowiązek minimalizacji szkody. Powyższe nie oznacza jednak, że poszkodowany ma obowiązek podjąć wszelkie, nawet uciążliwe dla niego działania, by zmniejszyć ewentualną odpowiedzialność ubezpieczyciela. Obowiązek minimalizacji skutków szkody musi być utrzymany i stosowany w rozsądnych granicach i nie powinien być wykorzystywany do nakłaniania poszkodowanego by zrezygnował z realizacji przysługujących mu praw podmiotowych. Należy bowiem wskazać, że w pierwszej kolejności to ubezpieczyciel winien podjąć wszelkie działania umożliwiające poszkodowanemu wywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków. Nie można uznać, iż powiadomienie poszkodowanego o możliwości najmu pojazdu zastępczego stanowiło ze strony ubezpieczyciela współdziałanie i obligowało poszkodowanego do skorzystania z przedstawionego rozwiązania. Wskazana przez pozwanego informacja o możliwości wynajmu pojazdu zastępczego za jego pośrednictwem była jedynie lakoniczna. Ubezpieczyciel przerzucił wszelkie obowiązki na poszkodowanego. Takiego rozwiązania nie sposób zaakceptować. Skoro ubezpieczyciel, jako duży podmiot zajmujący się likwidacją szkód komunikacyjnych w ramach prowadzonej działalności, nie jest w stanie w sposób sprawny i nieuciążliwy dla poszkodowanych zorganizować najmu pojazdu zastępczego, nie można obciążać poszkodowanego konsekwencjami takiego działania. Zatem nakładane przez ubezpieczyciela limity stawki za dobę wynajmu w przypadku najmu z innej niż proponowana wypożyczalni nie mogą mieć zastosowania, bowiem wobec nieefektywnego współdziałania pozwanego w zapewnieniu najmu pojazdu zastępczego, poszkodowany może skorzystać z dowolnej oferty oferującej najem pojazdu w stawce mieszczącej się w stawkach rynkowych. Ponadto, co istotne, wskazać należy, że pozwany poinformował poszkodowanego o akceptowanej przez niego stawce dobowej najmu, jednakże w żadnej mierze nie udzielił informacji, że stawka ta jest adekwatna do kosztu, jaki poniósłby ubezpieczyciel w przypadku skorzystania z jego oferty. Co więcej, z brzmienia informacji w żadnej mierze nie wynika, by stawka wskazana przez zakład ubezpieczeń była rzeczywiście przez niego ponoszonym kosztem w przypadku skorzystania z jego oferty.

W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw do przypisania poszkodowanemu nielojalnego postępowania, naruszającego obowiązujące go, jako wierzyciela, na podstawie art. 354 k.c., wymogi współpracy z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania. Nie można również wysnuć wniosku, by poszkodowany w jakikolwiek sposób przyczynił się do zwiększenia szkody. Poszkodowany był uprawniony do skorzystania z rynkowej oferty powódki i tym samym wydatki za najem pojazdu zastępczego w wyższej wysokości były jak najbardziej celowe i ekonomicznie uzasadnione, co oznaczało zasadność powództwa w tej sprawie.

Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 4 ust. 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej w zw. z art. 66 k.c.. Bynajmniej nie chodzi o to, by ubezpieczyciel zaczął prowadzić inny rodzaj działalności, ale oferując poszkodowanym możliwość zorganizowania najmu pojazdu zastępczego, powinien tym, że poszkodowanym udzielić jakkolwiek bardziej szczegółowych informacji, albowiem samo lakoniczne stwierdzenie, że jest takowa możliwość do zdecydowanie za mało. Odnosząc się z kolei do kwestii przyjęcia przez Sąd Rejonowy stawki za najem pojazdu zastępczego wskazanej w umowie najmu i fakturze było prawidłowe. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, co zdaje się umykać apelującemu, że stawka ta jest stawką rynkową. Jednocześnie pozwany nie wykazał, by skutecznie przedstawił poszkodowanemu ofertę najmu pojazdu zastępczego, a oferta ta była korzystniejsza od oferty powoda. Dodatkowo, jak wykazano w sprawie, stawka zastosowana przez powoda była stawką rynkową stosowaną na runku lokalnym, zatem nie było podstaw do jej obniżenia.

Wreszcie również nie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji dyspozycji art. 361 k.c., w myśl którego, obowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

W orzecznictwie nie ulega wątpliwości, że koszty poniesione przez poszkodowanego z tytułu wynajmu pojazdu zastępczego są normalnym następstwem w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. z uwagi na niemożność korzystania z samochodu przez poszkodowanego w sytuacji jego uszkodzenia lub zniszczenia. Jeżeli więc poniesione zostały koszty związane z wynajmem pojazdu zastępczego, to mieszczą się one w granicach skutków szkodowych podlegających wyrównaniu. Postulat pełnego odszkodowania przemawia bowiem za przyjęciem stanowiska o potrzebie zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka komunikacji w związku z niemożliwością korzystania z niego wskutek uszkodzenia lub zniszczenia. Termin wydatków koniecznych oznacza przy tym wydatek niezbędny dla korzystania z innego pojazdu w takim samym zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 r. III CZP 14/97 OSNC 1997/8/103). Jak to zostało podkreślone w dotychczasowej części uzasadnienia, Sąd Rejonowy, w ślad za opinią biegłego, prawidłowo ocenił, że uzasadniony okres najmu, tj. pozostający w adekwatnym związku przyczynowo- skutkowym z powstałą szkodą wynosił 19 dni, tj. od dnia 2 czerwca do 20 czerwca 2023 r..

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację pozwanego oddalono jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 i w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 118) i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1

1 k.p.c.