Sąd oddalił apelację powódki w sporze o zmienione loty w wycieczce do Uzbekistanu

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 listopada 2024 roku wydanym w sprawie z powództwa J. N. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w S. o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi:

1. zasądził od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz J. N. kwotę 2 916 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a/od kwoty 1 416 zł, od dnia 16 września 2022 r. do dnia zapłaty;

b/od kwoty 1 500 zł, od dnia 15 listopada 2019 r. do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałej części;

3. nie obciążył powódki kosztami procesu.

Apelację od wskazanego wyroku złożyła powódka, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:

a) art. 48 ust. 1, ust. 3 i art. 50 ust. 1 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych dnia 24.11.2017 r. (zwanej dalej „ustawą”) - przez zastosowanie tych przepisów, chociaż powódka nie opierała swojego powództwa na tych przepisach i żądała odszkodowania a nie obniżenia ceny imprezy (...) organizowanej przez pozwaną w dniach od 20.10.2019 r. do dnia 2.10.2019 r.,

b) art. 48 ust. 1, ust 3 i art. 50 ust. 2 ustawy - przez zastosowanie tych przepisów, chociaż powódka nie opierała swojego powództwa na tych przepisach, lecz na przepisach dotyczących naruszenia obowiązków informacyjnych z rozdziału 6 ustawy ciążących na pozwanej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej, a powoływane przez sąd pierwszej instancji przepisy dotyczą „niezgodności” imprezy turystycznej z przyrzeczonym programem imprezy ujawniającej się po jej rozpoczęciu,

c) art. 471 k.c. w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 1), ust. 3 pkt 1) - 3), ust. 4 pkt 2) oraz ust. 6 zdanie pierwsze ustawy - przez niezastosowanie tych przepisów, mimo że sąd pierwszej instancji ustalił, że strona pozwana już przed rozpoczęciem imprezy (...) realizowanej przez nią w dniach od 20.10.2019 r. do dnia 2.10.2019 r. wiedziała, że nie odbędą się przyrzeczone loty na trasach A. - P. (6. dzień imprezy) i E. - P. (11 dzień imprezy) i będą one zastąpione innymi lotami; przy tak ustalonym stanie faktycznym sąd pierwszej instancji winien był zwrócić uwagę na obowiązki wynikające z art. 46 ust. 2 pkt 1), ust. 3 pkt 1) - 3), ust. 4 pkt 2), ust. 6 zdanie pierwsze ustawy, stwierdzić ich naruszenie i zasądzić odszkodowanie w kwocie 9203,26 zł z uwagi na naruszenie tych przepisów, gdyż powódka odstąpiłaby od imprezy turystycznej „Uzbekistan i (...)” ze zmienionym programem, gdyby została przez pozwaną poinformowana we właściwym czasie i we właściwy sposób o zmianach w programie imprezy,

d) art. 471 k.c. w zw. z art. 354 § 1 k.c. w zw. z stosowanymi wprost lub w drodze analogii przepisami art. 46 ust. 2 pkt 1), ust. 3 pkt 1) - 3), ust. 4 pkt 2), ust. 6 zdanie pierwsze ustawy przez niezastosowanie tych przepisów, mimo że sąd pierwszej instancji ustalił, że z uwagi na to, iż już podczas poprzedzających imprez „Uzbekistan i (...) organizowanych przez pozwaną w 2019 r. nie udało się zrealizować przyrzeczonych lotów na trasach A. - P. i E. - P. pozwana winna była poinformować powódkę przed imprezą o tym, że istnieje realne ryzyko, iż podczas imprezy „Uzbekistan i (...)” w dniach od 20.10.2019 r. do dnia 2.10.2019 r. loty na trasach A. - P. i E. - nie odbędą się i będą zastąpione przez inne loty i wskazać możliwe zmiany w programie wycieczki, co przy prawidłowym stosowaniu wskazanych przepisów prawa materialnego wiązałoby się z przyznaniem powódce prawa do odstąpienia od imprezy, zaś zaniechanie udzielenia takiej informacji przez pozwaną przed rozpoczęciem imprezy turystycznej stanowi nienależyte wykonanie zobowiązania, za co sąd pierwszej instancji powinien zasądzić od pozwanej odszkodowanie w kwocie 9203,26 zł, gdyż powódka odstąpiłaby od imprezy turystycznej „Uzbekistan i (...) nie mając gwarancji, iż impreza ta zostanie zrealizowana zgodnie z programem uzgodnionym przy zawieraniu umowy o udział w tej imprezie w dniu 25 lutego 2019 r.

e) przez niewłaściwe zastosowanie art. 50 ust. 2 ustawy w wyniku nieuwzględnienia przez sąd, że na wysokość zadośćuczynienia wpływ ma także sposób działania sprawcy, tu pozwanej, i rozmiar jego winy w doprowadzeniu do udziału w uciążliwej imprezie oraz w wyniku nieuwzględnienia, że zadośćuczynienie ma też funkcję represyjną i prewencyjną, z czego wynika konieczność uwzględnienia przy wymiarze zadośćuczynienia: sytuacji majątkowej sprawcy, motywów jego zachowania, faktu wyrządzenia krzywdy w ramach wykonywania działalności gospodarczej, jego zachowania po wyrządzeniu krzywdy oraz oddziaływania zadośćuczynienia na sprawcę i innych organizatorów turystyki, w celu spowodowania zaniechania podobnych działań w przeszłością;

2. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 327

1 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku

nieodpowiadającego dyspozycji tego przepisu w szczególności przez:

aa) nieprawidłowe przedstawienie przedmiotu żądania powódki w części opisowej uzasadnienia, przez co sąd pierwszej instancji przez pominięcie zagadnienia odstąpienia od umowy z dnia 25.02.2019 r. zastosował niewłaściwe przepisy prawa materialnego w odniesieniu do dochodzonego przez powódkę roszczenia o odszkodowanie oraz przyjął zbyt wąską podstawę faktyczną w odniesieniu do roszczenia o zadośćuczynienie i w konsekwencji błędnie częściowo oddalił powództwo,

bb) brak jednoznacznych i spójnych ustaleń faktycznych, co jest sprzeczne z wymogami jednoznaczności, kategoryczności i wewnętrznej spójności ustaleń w wyroku, w szczególności w odniesieniu do zagadnienia, czy w ogóle istniały w jakimkolwiek momencie rezerwacje na loty A. - P. i E. - P. (dalej też „przyrzeczone loty wewnętrzne”) dla wszystkich uczestników imprezy „Uzbekistan i (...)” realizowanej przez pozwaną w dniach 20.10.2019 r. -2.10.2019 r. (dalej też „impreza powódki”) oraz kwestii zniesienia lub zawieszenia obowiązku wizowego do Uzbekistanu w 2019 r.; jednocześnie sąd, czyniąc ustalenia na podstawie zeznań świadka L., zaniechał jakichkolwiek rozważań w kwestii, dlaczego uznał ten dowód za wiarygodny - co w konsekwencji stwarza stan niepewności co do tego na jakim stanie faktycznym sąd oparł swój wyrok i dlaczego czyni ustalenia na podstawie zeznania świadka L.,

cc) zaburzenie jasnego układu uzasadnienia wyroku - które powinno składać się z trzech oddzielnych części: opisowej, faktycznej i trzeciej wyjaśniającej podstawę prawną wyroku (część zważeniowa), zgodnie z którą wszelkie rozważania co do podstawy faktycznej powinny znaleźć się w części drugiej, a w części wyjaśniającej podstawę prawną jedynie subsumpcja pod ustalony stan faktyczny - przez częściowe wprowadzenie ustaleń faktycznych do części wyjaśniającej podstawę prawną orzeczenia (zważeniowej), co z uwagi na rozbicie ciągłości argumentacyjnej sprzyjało i w konsekwencji spowodowało też dokonywaniu sprzecznych ustaleń faktycznych w części faktycznej i wyjaśniającej podstawę prawną orzeczenia;

dd) niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku w wyniku zabiegu polegającego na cytowaniu na wstępie części zważeniowej kilku przepisów ustawy bez jakichkolwiek rozważeń prawnych dotyczących ich treści, pozycji i roli w ustawie oraz ich znaczenia w niniejszej sprawie i przejściu następnie do rozważań, co do wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia, bez jakiegokolwiek ich powiązania z cytowanymi na wstępie przepisami, tak że nie wiadomo na podstawie stosowania jakich przepisów sąd dochodzi do ustalenia - niewłaściwej - wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia;

b) art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 i § 2 k.p.c. - przez nieuwzględnienie przy wydaniu wyroku okoliczności, że strona pozwana w toku całego postępowania w żaden sposób nie określiła się co do kwestii, ile imprez (...) zrealizowała w 2019 r. w taki sposób, że wykonano oba przyrzeczone loty wewnętrzne i jednocześnie nie przedłożyła żadnego dokumentu z swojej księgowości lub też pochodzącego od Uzbekistan O. .dotyczących dokonania rezerwacji przyrzeczonych lotów wewnętrznych na imprezę powódki, odwołania tych lotów i dokonania rezerwacji faktycznie zrealizowanych lotów na trasach O. - P. (w dniu 25.09.2019 r.) i T. - P. (w dniu 30.09.2019 r. (zwanych dalej „lotami zastępczymi”), co powinno sąd doprowadzić do wniosku, że strona pozwana w ogóle nie dysponowała wystarczającą ilością rezerwacji na przyrzeczone loty wewnętrzne,

c) art. 233 § 1 k.p.c. - poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało;



dokonywaniem ustaleń przez sąd na podstawie niewiarygodnych i sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym zeznań świadka L.,



błędnym przyjęciu, że przed imprezą powódki strona pozwana zrealizowała w 2019 r. jedynie dwie wycieczki „(...) podczas których nie zrealizowano przyrzeczonych lotów wewnętrznych, podczas gdy przy prawidłowej ocenie materiału dowodowego należało przyjąć, że takich imprez przed imprezą powódki było cztery, a pozwana nie zrealizowała przed imprezą powódki żadnej wycieczki (...)Uzbekistan (...) zgodnie z pierwotnie ustalonym programem;

d) art. 233 § 2 k.p.c. przez jego niezastosowanie - przy ocenie faktu, że pozwana swoim zachowaniem - przez przedkładanie niewiarygodnych oświadczeń o zniszczeniu dokumentacji dotyczących rezerwacji i odwołania przyrzeczonych lotów wewnętrznych faktycznie powoływała się na stworzone przez siebie przeszkody dowodowe i przez niezastosowanie wobec pozwanej rygoru wynikającego z tego przepisu mimo jego nałożenia na pozwaną w zarządzeniu z dnia 21.02.2023 r. (k. 123 akt sprawy);

e) art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. - przez nieustalenie precyzyjnego zakresu odstępstw w przebiegu imprezy powódki w wyniku zastąpienia przyrzeczonych lotów wewnętrznych lotami zastępczymi; oraz brak ustosunkowania się do twierdzeń pozwanej, że program imprezy został zrealizowany w całości;

f) art. 235

2 § 1 pkt 3) w zw. z art. 380 k.p.c. oraz art. 235 § 1 k.p.c. - przez niezasadne oddalenie wniosków o przeprowadzenie dowodu z opinii uczestników wycieczek „Uzbekistan (...)” organizowanych przez pozwaną w 2019 r. umieszczonych na portalu internetowym pozwanej prowadzonego pod adresem https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan przedłożonych sądowi w formie zrzutów i wydruków tych opinii z owego portalu przedstawionych sądowi wielokrotnie w toku postępowania (postanowienie wydane na rozprawie z dnia 15.10.2024 r.);

g) art. 235

2 § 1 pkt 2) i pkt 5) k.p.c. w zw. z art. 380 k.p.c. - przez niezasadne oddalenie na rozprawach w dniu 11.04.2024 r. i w dniu 15.10.2024 r. wniosków o przeprowadzane następujących dowodów:

aa) zobowiązanie spółki (...), P. (P.), (...)^(...), O. O. 41, Republika Uzbekistanu do:



przedłożenia dokumentu zawierającego odwołanie przez (...) (...) z siedzibą w P., dokonanej w marcu lub na początku kwietnia 2019 r. rezerwacji lotu na trasie A. - P. , dla grupy od 30 - 40 osób - uczestników imprezy turystycznej organizowanej przez spółkę (...) S.A. z siedzibą w S./Polska. Odwołana rezerwacja dotyczy lotu na linii A. - P. z dnia 25.09.2019 r., godziny przedpołudniowe, a odwołanie tej rezerwacji zostało dokonane w okresie od dnia 19.09.2019 r. do dnia 21.09.2019 r. i skierowane do spółki (...) S.A. z siedzibą w S./Polska lub do podmiotu N. (...) z siedzibą (...) P., 20, L. M.,



przedłożenia dokumentu zawierającego odwołanie przez (...) (...) z siedzibą w P., rezerwacji lotu na trasie E. - P., dla grupy od 30 - 40 osób - uczestników imprezy turystycznej organizowanej przez spółkę (...) S.A. z siedzibą w S./Polska. Odwołana rezerwacja dotyczy lotu na trasie E. - P. na dzień 30.09.2019 r., godziny wieczorne , a odwołanie tej rezerwacji zostało skierowana do spółki (...) S.A. z siedzibą w S./U. lub do podmiotu (...) z siedzibą (...) P., 20, L. M.;

bb)

zobowiązanie pozwanej do przedstawienia i przedłożenia następujących dokumentów:



wystawionego przez Uzbekistan O. dokumentu potwierdzającego dokonanie przez Pozwaną ((...) spółka akcyjna z siedzibą w S.) lub w imieniu Pozwanej do dnia 20.09.2019 r. rezerwacji lotu na trasie A. -P. na dzień 25.09.2019 r. dla grupy uczestników wycieczki Uzbekistan i Kirgistan mającej się odbyć w terminie 20.09.2019 r. - 02.10.2019 r.;



wystawionego przez Uzbekistan O. dokumentu potwierdzającego dokonanie przez Pozwaną lub w imieniu Pozwanej dokonanej do dnia 20.09.2019 r. rezerwacji lotu na trasie E. - P. na dzień 30.09.2019 r. dla grupy uczestników wycieczki Uzbekistan i Z. mającej się odbyć w terminie 20.09.2019 r. - 02.10.2019 r.,



wystawionego przez Uzbekistan O. dokumentu potwierdzającego dokonanie przez pozwaną lub w jej imieniu rezerwacji lotu na trasie O.- P. na dzień 25.09.2019 r., dla grupy uczestników wycieczki Uzbekistan i Z. mającej się odbyć w terminie 20.09.2019 r. - 02.10.2019 r.,



wystawionego przez Uzbekistan O. dokumentu potwierdzającego dokonanie przez pozwaną lub w jej imieniu rezerwacji lotu na trasie T. - P. na dzień 30.09.2019 r., dla grupy uczestników wycieczki Uzbekistan i Z. mającej się odbyć w terminie 20.09.2019 r. - 02.10.2019 r.,

cc)

przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków:



P. K.,



M. P.

dd)

przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania jako strony D. U.

ee)

zobowiązanie pozwanej do przedłożenia wydruku z konta księgowego pozwanej Rozrachunki z dostawcami za 2019 r. z następującymi kontrahentami



(...) z siedzibą w P., Uzbekistan bb)N. U. (...) z siedzibą w P., Uzbekistan.

na okoliczności przedstawione w obu pismach procesowych powódki z dnia 8.05.2023 r.

W konsekwencji podniesionych zarzutów powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w jego pkt 2 i zasądzenie na rzecz pozwanej dalszej kwoty w wysokości 13 287,26 zł z odsetkami ustawowymi:

a) od dnia 16 września 2022 r. do dnia zapłaty od kwoty 7787,26 zł,

b) od dnia 03.11.2019 r. do dnia zapłaty od kwoty 3500,00 zł,

c) od daty wniesienia pozwu do dnia zapłaty od dalszej kwoty 2000,00 zł.

Ponadto powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w jego punkcie 3 i obciążenie strony pozwanej kosztami procesu powódki w pierwszej instancji w kwocie 2492 zł oraz o zasądzenie na rzecz powódki od pozwanej kosztów procesu w instancji odwoławczej. Ewentualnie apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego i postępowania w pierwszej instancji.

Powódka złożyła również wnioski o przeprowadzenie następujących dowodów:

a) dowodu z opinii uczestników dotyczących wycieczek (...) organizowanych przez pozwaną w 2019 r. zamieszczonych na portalu internetowym pozwanej i znajdujących się pod adresem https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan przedstawionych w formie wydruków i zrzutów z ekranu oraz zrzutów z portalu internetowego pozwanej prowadzonego pod adresem https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan dotyczącego warunków dokonywania wpisów dotyczących danych imprez, a to:



opinii uczestniczki Ł., N., dotyczącej wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej we wrześniu 2019 r. w terminie 6.09. - 18.09.2019 r., wydruk opinii z zapisu ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie- uzk/opinie z dnia 30.04.2023 r. oraz 2. zrzut pierwszej strony (informacje ogólne) z portalu pozwanej prowadzonego pod adresem https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan z dr^ 5.05.2023 r., na której zamieszczona jest data dodania tej opinii: 21.09.2019 r. (wydruk i zrzut z ekranu w aktach sprawy);



opinii uczestnika J.J.S., dotyczącej wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej we wrześniu 2019 r. w terminie 6.09. - 18.09.2019 r., wydruk opinii z zapisu ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 30.04.2023 r. (wydruk w aktach sprawy);



opinii uczestniczki N., dotyczącej wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej w terminie 6.09. - 18.09.2019 r., wydruk opinii z zapisu ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 30.04.2023 r. (wydruk w aktach sprawy);



opinii uczestniczki M., dotyczącej wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej w październiku 2019 r. wydruk opinii z zapisu ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 30.04.2023 r. (wydruk w aktach sprawy);



opinii uczestniczki N. dotyczącej wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej w październiku 2019 r. wydruk opinii ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan- i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 05.05.2023 r. (wydruk w aktach sprawy);



opinii uczestnika I. Z. dotyczącej wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej w październiku 2019 r. wydruk zrzutu opinii ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 05.05.2023 r. (wydruk w aktach sprawy);



zrzutu z ekranu pierwszej strony (informacje ogólne) z portalu pozwanej prowadzonego pod adresem https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan z dnia 5.05.2023 r., na której zamieszczona jest data dodania opinii Z. z I.: 21.04.2019 r., oraz data uczestnictwa F. w imprezie Uzbekistan i Z. (zrzut z ekranu w aktach sprawy);



opinii uczestnika Z. dotyczącej wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej w kwietniu 2019 r., wydruk opinii z zapisu ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 21.01.2023 r. oraz zrzut z ekranu z dnia 29.08.2022 r. jako załącznik do pozwu (zrzut z ekranu i wydruk w aktach sprawy);



opinii uczestniczki F. dotyczącej wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej w kwietniu 2019 r., wydruk zrzutu z ekranu ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 07.05.2023 r. (wydruk w aktach sprawy);



opinii uczestnika N. dotyczący wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej na przełomie maja i czerwca 2019 r. wydruk zrzutu opinii ze strony internetowej pozwanej https://r,pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 29.08..2022 r. - załącznik do pozwu (wydruk w aktach sprawy);



opinii uczestnika Z. dotyczący wycieczki Uzbekistan i Z. odbytej na przełomie maja i czerwca 2019 r. wydruk opinii ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 07.05.2023 r. (wydruk w aktach sprawy);



zrzut z ekranu ze strony internetowej pozwanej https://r.pl/uzbekistan-i-kirgistan/zakwaterowanie-uzk/opinie z dnia 06.05.2023 r. i wydruk tej strony z dnia 6.05.2023 r. (zrzut z ekranu w aktach sprawy).

na okoliczność przebiegu imprez Uzbekistan i Z. organizowanych przez pozwaną w 2019 r., ilość tych imprez, liczebności grup, realizacji ich programów, w szczególności w zakresie realizacji lotów wewnętrznych na trasie A. - P. szóstego dnia imprezy i E. - P. jedenastego dnia imprezy, dokonywania rezerwacji tych lotów, ich odwoływania (także już w 2018 r.) i realizacji lotów zastępczych na trasach O. - P., T. - P. lub K. - P. (dwunastego dnia imprezy) oraz sposobu zamieszczania tych opinii na portalu internatowym pozwanej;

b) zobowiązanie pozwanej do przedłożenia następujących dokumentów:



wystawionego przez Uzbekistan O. dokumentu potwierdzającego dokonanie przez pozwaną ((...) spółka akcyjna z siedzibą w S.) lub w imieniu pozwanej do dnia 20.09.2019 r. rezerwacji lotu na trasie A. - P. na dzień 25.09.2019 r. dla grupy uczestników wycieczki Uzbekistan i Kirgistan mającej się odbyć w terminie 20.09.2019 r. - 02.10.2019 r. - dokument będzie służył przeprowadzeniu dowodu na okoliczność czasu i faktu dokonania przez pozwaną lub na jej rzecz rezerwacji lotu na trasie A. - P., godziny przedpołudniowe, na dzień 25.09.2019 r. dla liczącej 36 osób grupy podróżnych uczestniczących w imprezie Uzbekistan i Kirgistan w dniach od 20.09.2019 r. do dnia 02.10.2019 r.



wystawionego przez Uzbekistan O. dokumentu potwierdzającego dokonanie przez pozwaną lub w imieniu pozwanej do dnia 20.09.2019 r. rezerwacji lotu na trasie E. - P. na dzień 30.09.2019 r. dla grupy uczestników wycieczki Uzbekistan i Kirgistan mającej się odbyć w terminie 20.09.2019 r. - 02.10.2019 r. - dokument będzie służył przeprowadzeniu dowodu na okoliczność czasu i faktu dokonania przez pozwaną lub na jej rzecz rezerwacji lotu na trasie E. - P., godziny wieczorne, na dzień 30.09.2019 r. dla liczącej 36 osób grupy podróżnych uczestniczących w imprezie Uzbekistan i Kirgistan w dniach od 20.09.2019 r. do dnia 02.10.2019 r.



wystawionego przez Uzbekistan O. dokumentu potwierdzającego dokonanie przez pozwaną lub w jej imieniu rezerwacji lotu na trasie O. - P. na dzień 25.09.2019 r., dla grupy uczestników wycieczki Uzbekistan i Z. mającej się odbyć w terminie 20.09.2019 r. - 02.10.2019 r. - dokument będzie służył przeprowadzeniu dowodu na okoliczność czasu dokonania przez pozwaną lub na jej rzecz rezerwacji lotu na trasie O. - P., na dzień 25.09.2019 r. dla liczącej 36 osób grupy podróżnych uczestniczących w imprezie Uzbekistan i Kirgistan w dniach od 20.09.2019 r. do dnia 02.10.2019 r.



wystawionego przez Uzbekistan O. dokumentu potwierdzającego dokonanie przez pozwaną lub w jej imieniu rezerwacji lotu na trasie T. - P. na dzień 30.09.2019 r., dla grupy uczestników wycieczki Uzbekistan i Kirgistan mającej się odbyć w terminie 20.09.2019 r. - 02.10.2019 r. - dokument będzie służył przeprowadzeniu dowodu na okoliczność czasu dokonania przez pozwaną lub na jej rzecz rezerwacji lotu na trasie T. - P. na dzień 30.09.2019 r. dla liczącej 36 osób grupy podróżnych uczestniczących w imprezie Uzbekistan i Kirgistan w dniach od 20.09.2019 r. do dnia 02.10.2019 r.

W pierwszym piśmie procesowym złożonym przez pozwaną w postępowaniu apelacyjnym wniosła o oddalenie apelacji powódki jako bezzasadnej i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o pominięcie wszelkich wniosków dowodowych zgłoszonych w pkt 5 a)-b) petitum apelacji jako zmierzających do przedłużenia postępowania i nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym, to zaś determinuje konieczność zastosowania określonych dla tego rodzaju spraw regulacji szczególnych, zwłaszcza dyspozycji przepisu art. 505

13 § 2 k.p.c., zgodnie, z którym jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. W dalszej kolejności trzeba mieć także na uwadze, że w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji – co w polskim porządku prawnym wynika z art. 505

9 § 1

1 i 2 k.p.c. (tak w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC Nr 6 z 2008 r., poz. 55).

Wobec sformułowania przez skarżącą zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów procedury w pierwszej kolejności, gdyż wnioski w tym zakresie z istoty swej determinują rozważania, co do kolejnych zarzutów apelacyjnych. Jedynie nieobarczone błędem ustalenia faktyczne, będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania, mogą być bowiem podstawą oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego.

Zarzut naruszenia art. 327

1 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.c. nie jest trafny.

Powołanie się na podstawę naruszenia w postaci art. 327

1 § 1 k.p.c. jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną. Inaczej rzecz ujmując, zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 327

1 § 1 k.p.c. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie odtworzenie i ocenę wywodu (ciągu wnioskowania o faktach i prawie), który doprowadził do przyjęcia zawartego w sentencji rozstrzygnięcia. To, czy w istocie sprawa została wadliwie, czy prawidłowo rozstrzygnięta nie zależy od tego, jak zostało napisane uzasadnienie. Jedynie w takim wypadku uchybienie art. 327

1 § 1 k.p.c. może być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że nie każde uchybienie w zakresie konstrukcji uzasadnienia orzeczenia sądu może stanowić podstawę do kreowania skutecznego zarzutu. Skarżący musi przy tym wykazać zaistnienie tego rodzaju wadliwości, które czynią uzasadnienie bezwartościowym dla oceny wydanego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 5 lipca 2018 r., I ACa 24/18, publ. W. nr (...)).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu odwoławczego Sąd Rejonowy pochylił się nad całością zebranego materiału dowodowego, a przedstawione w uzasadnieniu rozważania dotyczące podstawy prawnej orzekania w pełni oddają motywy, jakimi kierował się Sąd przy rozstrzygnięciu sprawy. Tym samym uzasadnienie wyroku Sądu I instancji czyni zadość wymogom stawianym w art. 327

1 § 1 k.p.c.

Zarzut naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 i § 2 k.p.c. jest całkowicie bezzasadny.

Apelująca doszukuje się naruszenia wskazanych przepisów w nieuwzględnieniu przy wydaniu wyroku okoliczności, że strona pozwana w toku całego postępowania w żaden sposób nie określiła się co do kwestii, ile imprez „Uzbekistan i Kirgistan” zrealizowała w 2019 r. w taki sposób, że wykonano oba przyrzeczone loty wewnętrzne i jednocześnie nie przedłożyła żadnego dokumentu z swojej księgowości lub też pochodzącego od Uzbekistan O. dotyczących dokonania rezerwacji przyrzeczonych lotów wewnętrznych na imprezę powódki, odwołania tych lotów i dokonania rezerwacji faktyczne zrealizowanych lotów na trasach O. - P. (w dniu 25.09.2019 r.) i T. - P. (w dniu 30.09.2019 r.). Wskazać jednakże należy, że okoliczność ta miała drugorzędne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd I instancji ustalił bowiem prawidłowo, że pilot wycieczki wiedziała o zmianach lotów przed rozpoczęciem imprezy. Sytuacje takie miały miejsce znacznie wcześniej, przed rozpoczęciem wycieczki z udziałem powódki, a wynikały z okoliczności związanych z aktualnym stanem prawnym na terenie Uzbekistanu, na czas wycieczki powódki, już utrwalonym. Sytuacja taka miała miejsce w czasie wycieczki w maju, a także powtarzała się od początku września 2019 r.. Z tych względów nie można mówić, by pozwana dowiedziała się o odwołaniu lotów po rozpoczęciu imprezy ani też, by wchodziły w grę w związku z tym okoliczności niezależne od pozwanej. Pozwana znając sytuację związaną ze zniesieniem obowiązku wizowego i występujące z tego względu zaburzenia w realizacji przelotów przez przewoźnika lokalnego, winna podjąć działania w celu poinformowania uczestników, w tym powódki o tego rodzaju utrudnieniach i możliwych zmianach w programie wycieczki. Pozwana działań takich nie podjęła, co stanowi okoliczność zależną wyłącznie od pozwanej, a w konsekwencji skutkowało uwzględnieniem roszczenia w części.

Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługuje na uwzględnienie. Należy stanowczo podkreślić, że swobodna ocena dowodów, o której mowa w art. 233 § 1 k.p.c., oznacza, że sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż ocena sądu. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Natomiast jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Nie jest więc wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normy art. 233 § 1 k.p.c. przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez sąd pierwszej instancji. Skarżący powinien wykazać naruszenie przez sąd paradygmatu oceny wynikającego z art. 233 § 1 k.p.c., a zatem wykazać, że sąd wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów.

Zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., skarżący powinien w szczególności wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając. Apelujący w niniejszej sprawie nie przedstawił okoliczności, które wskazywałyby na nieprawidłową, dowolną, czy też dokonaną wbrew zasadom logiki, ocenę dowodów przez Sąd I instancji. Sąd ten, zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c., dokonał wszechstronnej analizy wszystkich przedstawionych dowodów i na ich podstawie ocenił, że zasadność roszczeń powódki.

Nie sposób podzielić stawianego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 233 § 2 k.p.c.

Mieprzedłożenie - na żądanie sądu wystosowane w trybie art. 248 k.p.c. - dokumentów, które zgodnie z właściwymi przepisami znajdują się lub powinny znajdować się w posiadaniu pozwanego, uzasadnia zastosowanie sankcji z art. 233 § 2 k.p.c.. Jeżeli jednak brak podstaw do uznania, że zobowiązany odmawia przedstawienia dokumentu, który jest w jego posiadaniu, nie sposób uznać, iż zachodzi stawianie przez stronę przeszkody w przeprowadzeniu dopuszczalnego dowodu, stanowiące podstawę wyciągnięcia wobec tejże strony negatywnych konsekwencji procesowych. Nieuzasadniona odmowa strony, stwarzająca przeszkodę stawianą przez nią w przeprowadzeniu dopuszczalnego dowodu - może być przez sąd oceniona bardzo negatywnie dla strony odmawiającej przy analizowaniu w sprawie ostatecznego wyniku postępowania dowodowego (por. art. 233 § 2 k.p.c.). Warunkiem zastosowania art. 233 § 2 jest działanie strony co najmniej utrudniające przeprowadzenie dopuszczonego uprzednio przez sąd dowodu. Taki charakter ma nieudzielenie na żądanie sądu informacji o konkretnym dowodzie, miejscu jego położenia, gdy nie budzi wątpliwości, że strona takie informacje ma, a żaden przepis prawa nie zobowiązuje jej do ich nieudostępniania.

W niniejszej sprawie pozwana nie odmówiła bezpodstawnie przedłożenia dokumentu, który miał znajdować się w jej posiadaniu. Pozwana przedłożyła oświadczenia o zniszczeniu dokumentacji dotyczących rezerwacji i odwołania przyrzeczonych lotów wewnętrznych. Skarżący utrzymuje, że oświadczenia te były niewiarygodne, jednakże z tą oceną nie można się zgodzić. Brak jest jakichkolwiek dowodów pozwalających na uznanie, by pozwana była w dalszym ciągu w posiadaniu żądanej dokumentacji pomimo oświadczenia o jej zniszczeniu, jak również, by pozwana celowo zniszczyła wskazane dokumenty, by utrudnić postępowanie w niniejszej sprawie. Z tego względu Sąd Rejonowy słusznie nie znalazł powodów dla nadania nieprzedłożeniu dokumentów negatywnych skutków procesowych.

W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów dotyczących oddalenia wniosków dowodowych powódki, wskazać należy, że nie miał miejsca naruszenia art. 235

2 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 380 k.p.c. oraz art. 235 § 1 k.p.c..

Sąd Rejonowy słusznie uznał, że wniosek powódki o dopuszczenie dowodu z opinii publikowanych na stronie internetowej pozwanej podlegały oddaleniu na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 3 k.p.c. jako nieprzydatne do wykazania faktów, na jakie powoływała się strona powodowa. Przebieg imprezy, w której uczestniczyła powódka ustalony został w oparciu o jej zeznania oraz o zeznania świadka H. U. i nie było co do niego wątpliwości, w szczególności nie było rozbieżności dotyczących wprowadzonych w programie wyjazdu zmian. Także pilot potwierdziła, że analogiczne zmiany miały miejsce w czasie innych prowadzonych przez nią wycieczek, poprzedzających i następujących po wycieczce z udziałem powódki. Nadto załączone wydruki opinii publikowanych na stronie internetowej pochodzą od nieustalonych osób i nie poddają się żadnej weryfikacji, a ich uwzględnienie również prowadziłoby do naruszenia zasad przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, wynikających z at. 235 § 1 k.p.c.. Brak jest możliwości ustalenia, kto jest autorem wskazywanych opinii, czy przedstawione w nich zarzuty miały odzwierciedlenie w rzeczywistości.

Sąd I instancji prawidłowo oddalił również wnioski dowodowe powódki o zobowiązanie spółki (...) do przedłożenia wskazywanych dokumentów jako zmierzające jedynie do przedłużenia postępowania. Co więcej, inicjatywa dowodowa w tym zakresie winna spoczywać na pozwanej, bowiem to ją obciążał ciężar wykazania, że dysponowała rezerwacjami na loty przed rozpoczęcie imprezy, które następnie zostały odwołane przez linie lotnicze, niezależnie od niej. W tych samych kategoriach należało ocenić wniosek powódki o zobowiązanie pozwanej do przedłożenia dokumentów. Wobec powyższego, stawiane przez powódkę zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, a złożone w apelacji wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z dokumentów i zobowiązanie pozwanej do przedłożenia dokumentów należało pominąć.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, wskazać należało stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 548, z późn. zm., dalej: "u.i.t."), organizator turystyki lub agent turystyczny, w przypadku gdy impreza turystyczna jest sprzedawana za jego pośrednictwem, udziela podróżnemu, zanim podróżny ten zwiąże się jakąkolwiek umową o udział w imprezie turystycznej lub odpowiadającą jej ofertą, następujących informacji dotyczących głównych właściwości usług turystycznych: miejsce pobytu, trasę i czas trwania imprezy, w tym co najmniej przybliżoną datę początkową i końcową oraz liczbę noclegów zapewnianych w trakcie imprezy turystycznej (lit. a) oraz rodzaj, klasę, kategorię lub charakter środka transportu, a także informacje dotyczące przejazdów, w szczególności czas i miejsce wyjazdów oraz postojów, a jeżeli dokładny czas nie został jeszcze określony - o przybliżonym czasie wyjazdu i powrotu (lit. b). W myśl art. 46 ust. 1 u.i.t., organizator turystyki przed rozpoczęciem imprezy turystycznej może dokonać jednostronnie zmiany warunków umowy o udział w imprezie turystycznej także w przypadku, gdy łącznie spełnia następujące warunki:

1) zastrzegł sobie prawo do tego w umowie;

2) zmiana jest nieznaczna;

3) poinformuje podróżnego o zmianie w sposób jasny, zrozumiały i widoczny, na trwałym nośniku.

Z kolei, ust. 2 pkt 1 tego artykułu przewiduje, że organizator turystyki, który przed rozpoczęciem imprezy turystycznej jest zmuszony zmienić główne właściwości usług turystycznych, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 1, niezwłocznie powiadamia o tym podróżnego na trwałym nośniku; organizator turystyki może jednocześnie zaoferować podróżnemu zastępczą imprezę turystyczną, w miarę możliwości o tej samej lub wyższej jakości. Następnie, ust. 4 pkt 2 i 3 tego artykułu stanowi, iż podróżny w terminie wyznaczonym przez organizatora turystyki informuje go, że odstępuje od umowy o udział w imprezie turystycznej za zwrotem wszystkich wniesionych wpłat i bez obowiązku wniesienia opłaty za odstąpienie (pkt 2), albo odstępuje od umowy o udział w imprezie turystycznej oraz przyjmuje zastępczą imprezę turystyczną (pkt 3). W końcu, zgodnie z ust. 6 zd. 1 tego artykułu, w przypadku gdy umowa o udział w imprezie turystycznej zostanie rozwiązana zgodnie z ust. 4 pkt 2, organizator turystyki nie później niż w terminie 14 dni od dnia rozwiązania umowy o udział w imprezie turystycznej zwraca wpłaty dokonane przez podróżnego lub w jego imieniu.

Należy również zwrócić uwagę na okoliczność, iż zgodnie z pkt 33 preambuły do Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr (...)/(...) z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych, zmieniająca rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE oraz uchylającej dyrektywę Rady 90/314/EWG z dnia 25 listopada 2015 r. (Dz. Urz.UE. L Nr 326, str. 1), którą implementuje u.i.t., zmiany czasów wyjazdu lub przyjazdu wskazanych w umowie o udział w imprezie turystycznej należy uznać za znaczące, jeżeli, na przykład, spowodowałyby po stronie podróżnego znaczne niedogodności lub dodatkowe koszty, na przykład dodatkowe zorganizowanie transportu lub zakwaterowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że zmiana przelotu z A. do P. na przelot z A. do O. w szóstym dniu wycieczki oraz zmiany przelotu z E. do P. na lot z T. do P. w jedenastym dniu wycieczki nie stanowiły zmiany głównych właściwości usług turystycznych określonej w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.i.t. Zmiany te, choć niewątpliwie były uciążliwe, nie spowodowały po stronie powódki znacznych niedogodności i dodatkowych kosztów. Pozwana zapewniła transport i przeloty, zmieniając jedynie w niewielkim zakresie plan imprezy, nie powodując przy tym żadnych dodatkowych kosztów dla uczestników imprezy. Dlatego też powódce nie służyło prawo do odstąpienia od umowy o udział w imprezie turystycznej oraz przyjęcia zastępczej imprezy turystycznej. Z tych przyczyn zarzuty naruszeni art. 48 ust. 1, ust. 3 i art. 50 ust. 1 i ust. 2 u.i.t. oraz art. 471 k.c. w zw. z art. 354 § 1 k.c. nie mogły się ostać.

Niemniej, jak trafnie ocenił Sąd Rejonowy, wskazane zmiany stanowiły nienależyte wykonanie umowy i otwierały drogę do żądania przez powódkę odszkodowania.

W przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usług turystycznych (definiowanego przez ustawę jako niezgodność) podróżnemu przysługują roszczenia wskazane w art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych tj. żądanie obniżenia ceny za każdy okres, w trakcie którego stwierdzono niezgodność oraz odszkodowanie lub uczynienie za poniesione szkody lub krzywdy, których doznał podróżny. Oznacza to, że uczestnicy imprezy turystycznej mogą domagać się od organizatora wyrównania szkód majątkowych poniesionych wskutek nienależytego wykonania umowy o świadczenie usług turystycznych oraz żądać zadośćuczynienia i

[…]