Ubezpieczyciel przegrał apelację o koszty najmu auta zastępczego po szkodzie

Wyrokiem z dnia 31 października 2025 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U. przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w I., o zapłatę :

1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.478,51 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 23 lutego 2024 roku do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałej części;

3. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

4. nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwu – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi 483,25 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Apelację od opisanego wyroku złożył pozwany, zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt. 1 wyroku co do kwoty 1.850,01 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 23 lutego 2024 roku do dnia zapłaty, w zakresie pkt. 3 i 4 wyroku w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wyroku, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na pominięciu przy dokonywaniu ustaleń faktycznych dowodu z nagrania zgłoszenia szkody oraz pisma pozwanego z dnia 23 stycznia 2024 roku wraz z załącznikiem zawierającym wykaz stawek za dobę najmu pojazdu zastępczego, co doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, że pozwany nie złożył poszkodowanej realnej oferty najmu pojazdu zastępczego, podczas gdy z materiału dowodowego (nagranie zgłoszenia szkody, dokumenty z akt szkody) wynika, iż poszkodowana została poinformowana zarówno telefonicznie, jak i pisemnie o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego w ramach współpracy z wypożyczalnią (...) oraz o wysokości akceptowanej stawki dobowej;

2. naruszenie prawa materialnego w postaci:

a) art. 362 k.c. w zw. z art. 354 § 2 k.c. oraz art. 354 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nieskorzystanie przez poszkodowaną z zaproponowanej przez ubezpieczyciela możliwości najmu pojazdu zastępczego na warunkach przez niego akceptowanych nie stanowi przyczynienia się do zwiększenia rozmiaru szkody, podczas gdy zachowanie to naruszało obowiązek współdziałania wierzyciela z dłużnikiem oraz obowiązek minimalizacji szkody i doprowadziło do zawyżenia kosztów najmu pojazdu zastępczego ponad poziom ekonomicznie uzasadniony;

b) art. 362 k.c. w zw. z art. 354 § 2 k.c. oraz art. 354 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że obciążenie ubezpieczyciela kosztami najmu pojazdu zastępczego oraz parkowania pojazdu w okresie poprzedzającym zgłoszenie szkody nie stanowi przyczynienia się poszkodowanej do zwiększenia rozmiaru szkody, podczas gdy koszty te pozostają następstwem decyzji poszkodowanej podjętych bez współdziałania z ubezpieczycielem i skutkowały nieuzasadnionym wydłużeniem okresu najmu oraz powstaniem dodatkowych kosztów parkowania oraz najmu pojazdu zastępczego;

c) art. 66 § 1 k.c. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że na Towarzystwu Ubezpieczeń spoczywa obowiązek złożenia poszkodowanemu „oferty” najmu pojazdu zastępczego w rozumieniu art. 66 § 1 k.c., podczas gdy ubezpieczyciel z uwagi na zakres dozwolonej działalności, nie jest uprawniony do składania takich ofert, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wystarczające jest przedstawienie poszkodowanemu realnej propozycji skorzystania z pojazdu zastępczego na określonych warunkach.

W konsekwencji podniesionych zarzutów apelujący wniósł o zmianę rozstrzygnięcia w zakresie zaskarżenia poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części, a także poprzez rozliczenie kosztów procesu stosownie do wyniku sprawy zweryfikowanego w toku instancji, rozstrzygnięcie o kosztach procesu w zakresie postępowania przed Sądem I oraz II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, stosownie do wyniku postępowania i zasady odpowiedzialności strony za wynik sprawy.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Do rozpoznania wywiedzionej w sprawie apelacji zastosowanie znajdują przepisy o postępowaniu uproszczonym. Stosownie do treści art. 505

13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postepowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto należy podkreślić, iż apelacja w postepowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, zaś celem postepowania apelacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, Legalis nr 92438).

Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy jako prawidłowe Sąd II instancji podziela i przyjmuje za własne. W postępowaniu apelacyjnym nie wymaga się dokonywania ustaleń na podstawie dowodów przeprowadzonych we własnym zakresie oraz ich samodzielnej oceny, jeżeli sąd odwoławczy nie dostrzega potrzeby ponowienia dowodów dopuszczonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz podziela ocenę ich wiarygodności wyrażoną przez sąd pierwszej instancji. Wówczas wystarczająca jest aprobata dla stanowiska przedstawionego w orzeczeniu sądu pierwszej instancji (art. 387 § 2

1 pkt 1 in principio k.p.c.; zob. także m.in. postanowienie SN z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 313/09; wyrok SN z dnia 16 lutego 2005 r., IV CK 526/04; wyrok SN z dnia 20 maja 2004 r., II CK 353/03).

Na wstępie rozważań należy wskazać, że Sąd Rejonowy nie naruszył art. 233 § 1 k.p.c., który nie jest zasadny w sytuacji, gdy ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji odpowiada dyrektywom wskazanym w przywołanym przepisie, a stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów złożonych przez strony, a niekwestionowanych skutecznie przez żadną z nich. Wbrew twierdzeniom apelującego pozwany nie złożył O. S. realnej oferty najmu pojazdu zastępczego, gdyż z materiału dowodowego, w szczególności z telefonicznego nagrania zgłoszenia szkody, a także z dokumentów z akt szkody wynika jednoznacznie, iż poszkodowana otrzymała jedynie ogólnikową informację o możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego w ramach współpracy pozwanego z podmiotem będącym wypożyczalnią oraz o wysokości akceptowanej stawki dobowej. Apelujący nie wykazał, aby faktycznie było możliwe wynajęcie pojazdu zastępczego u podmiotu współpracującego z pozwanym na warunkach korzystnych dla poszkodowanej, w tym biorąc pod uwagę nie tylko cenę najmu, ale również sprawność postępowania w zapewnieniu pojazdu, który był potrzebny poszkodowanej.

Podsumowując, w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy nie naruszył żadnych zasad logiki czy doświadczenia życiowego przy ocenie materiału dowodowego.

Sąd odwoławczy nie podzielił stawianych przez skarżącego zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 362 k.c. w zw. z art. 354 § 2 k.c. oraz art. 354 § 1 k.c. oraz art. 66 § 1 k.c. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Na początku należy wskazać, iż powstanie i wysokość roszczenia z tytułu kosztów przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu pierwotnego nie zależy od tego czy poszkodowany dokonał naprawy i czy w ogóle ma taki zamiar. Jeśli zatem naprawa samochodu i rzeczywiste poniesienie kosztów z tego tytułu nie jest warunkiem koniecznym dla dochodzenia odszkodowania, koszty naprawy określone przez specjalistyczny warsztat wskazane w opinii biegłego stosownej specjalności mogą być miernikiem dla ustalenia odszkodowania należnego powodowi (tak m. in. SN w wyroku z dnia 27 czerwca 1988 r., I CR 151/88, Legalis). Dokładnie rzecz biorąc, wysokość świadczeń oblicza się na podstawie ustaleń co do zakresu uszkodzeń i technicznie uzasadnionych sposobów naprawy, przy przyjęciu przewidzianych kosztów niezbędnych materiałów i robocizny według cen z daty ich ustalenia. Przy takim ujęciu szkodą nie jest więc poniesiony przez poszkodowanego wydatek na naprawę pojazdu, lecz szacunkowa wysokość tych wydatków, przy czym żadne przepisy prawa nie nakładają na poszkodowanego obowiązku naprawienia uszkodzonego pojazdu.

R. powstaje z chwilą jej wyrządzenia, jej rozmiar nie jest uzależniony od okoliczności następujących po jej wyrządzeniu. Nawet rozpatrując przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody, nie powoduje ono zmniejszenia szkody, lecz jedynie podstawę do jej miarkowania (art. 362 k.c.). Natomiast konstrukcja potrącenia zysku ze stratą zakłada, że źródłem zarówno straty, jak i zysku jest to samo wydarzenie, nie zaś wydarzenia późniejsze – chyba że są one nierozerwalnym skutkiem zdarzenia wyrządzającego szkodę.

W myśl przepisu art. 361 § 1 k.c., obowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Zgodnie z art. 354 § 1 k.c., dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§ 2). Powyższe przepisy nakładają na strony stosunku prawnego obowiązek współdziałania. Jak trafnie zauważa apelujący, na poszkodowanym, jako uczestniku zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, ciążył obowiązek minimalizacji szkody. Powyższe nie oznacza jednak, że poszkodowany ma obowiązek podjąć wszelkie, nawet uciążliwe dla niego działania, by zmniejszyć ewentualną odpowiedzialność ubezpieczyciela. Obowiązek minimalizacji skutków szkody musi być utrzymany i stosowany w rozsądnych granicach i nie powinien być wykorzystywany do nakłaniania poszkodowanego by zrezygnował z realizacji przysługujących mu praw podmiotowych. Należy bowiem wskazać, że w pierwszej kolejności to ubezpieczyciel winien podjąć wszelkie działania umożliwiające poszkodowanemu wywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków. Nie można uznać, iż ogólnikowa informacja o możliwości najmu pojazdu zastępczego bez określenia szczegółowych warunków najmu stanowiło ze strony ubezpieczyciela współdziałanie i obligowało poszkodowaną do skorzystania z przedstawionego rozwiązania. W istocie wskazana przez pozwanego informacja o możliwości wynajmu pojazdu zastępczego za jego pośrednictwem była jedynie lakoniczna. Ubezpieczyciel przerzucił wszelkie obowiązki na stronę poszkodowaną. Takiego rozwiązania nie sposób zaakceptować. Skoro ubezpieczyciel, jako duży podmiot zajmujący się likwidacją szkód komunikacyjnych w ramach prowadzonej działalności, nie jest w stanie w sposób sprawny i nieuciążliwy dla poszkodowanych zorganizować najmu pojazdu zastępczego, nie można obciążać poszkodowanych konsekwencjami takiego działania. Zatem nakładane przez ubezpieczyciela limity stawki za dobę wynajmu w przypadku najmu z innej niż proponowana wypożyczalni nie mogą mieć zastosowania, bowiem wobec nieefektywnego współdziałania pozwanego w zapewnieniu najmu pojazdu zastępczego, poszkodowana może skorzystać z dowolnej oferty oferującej najem pojazdu w stawce mieszczącej się w stawkach rynkowych. Ponadto, co istotne, wskazać należy, że pozwany poinformował poszkodowaną o akceptowanej przez niego stawce dobowej najmu, jednakże w żadnej mierze nie udzielił informacji, że stawka ta jest adekwatna do kosztu, jaki poniósłby ubezpieczyciel w przypadku skorzystania z jego oferty. Co więcej, z brzmienia informacji w żadnej mierze nie wynika, by stawka wskazana przez zakład ubezpieczeń była rzeczywiście przez niego ponoszonym kosztem w przypadku skorzystania z jego oferty.

W ocenie Sądu Okręgowego, brak jest podstaw do przypisania poszkodowanej nielojalnego postępowania, naruszającego obowiązujące go, jako wierzyciela, na podstawie art. 354 k.c., wymogi współpracy z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania. Nie można również wysnuć wniosku, by poszkodowana w jakikolwiek sposób przyczyniła się do zwiększenia szkody, m.in. tym, iż wynajęła pojazd zastępczy bezpośrednio po wypadku, w dniu 19 stycznia 2024 roku oraz, że powstały koszty parkowania i holowania pojazdu. Poszkodowana był uprawniona do skorzystania z rynkowej oferty powoda i tym samym wydatki za najem pojazdu zastępczego w wyższej wysokości były jak najbardziej celowe i ekonomicznie uzasadnione, co oznaczało zasadność powództwa w tej sprawie.

Przyjęcie przez Sąd Rejonowy stawki za najem pojazdu zastępczego wskazanej przez powoda było prawidłowe, co potwierdził biegły sądowy z zakresu kosztorysowania i wyceny wartości pojazdów. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż apelujący nie wykazał, że stawka przyjęta przez powoda wykracza poza stawki rynkowe, a zatem nie sposób przyjąć, iż wydatki poniesione na najem pojazdu zastępczego nie były ekonomicznie uzasadnione. Jednocześnie pozwany nie wykazał, by skutecznie przedstawił poszkodowanej ofertę najmu pojazdu zastępczego, a oferta ta była korzystniejsza od oferty powoda.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy oddalił niezasadną apelację pozwanego, na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c., art. 99 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215.) zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 450 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1

1 k.p.c.