Sąd oddalił apelację pozwanego, który chciał spłacać dług w ratach i bez odsetek

w zakresie pkt 1

Wyrokiem z 22 stycznia 2025 r. (sygn. akt I C 3100/19) Sąd Rejonowy w Zgierzu w sprawie z powództwa (...) w D. przeciwko Ł. F. o zapłatę :

1. zasądził od pozwanego Ł. F. na rzecz powódki (...) (...) w D. kwotę 2.838,15 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 kwietnia 2019 r. do dnia zapłaty;

2. przyznał adw. S. Z. kwotę 1.107,00 zł tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną Ł. F. z urzędu, w tym należną stawkę podatku od towarów i usług, którą to kwotę nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu;

3. nie obciążył pozwanego obowiązkiem zwrotu na rzecz powódki kosztów procesu.

(wyrok k. 365)

W dniu 13 lutego 2025 r. apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1 wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu pozwany zarzucił naruszenie :

1) przepisów prawa procesowego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 214 § 1 k.p.c. oraz art. 214

1 § 1 k.p.c. wobec oddalenia wniosku pozwanego o odroczenie terminu rozprawy i przeprowadzenia rozprawy pod nieobecność pozwanego w sytuacji, gdy stan zdrowia pozwanego uniemożliwił mu wzięcie udziału w rozprawie, jak również mimo usprawiedliwienia niestawiennictwa z powodu choroby pozwanego przedstawionym zaświadczeniem potwierdzającym niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie sądu, wystawionym przez lekarza sądowego, co powoduje nieważność postępowania o której mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c. wobec pozbawienia pozwanego możności obrony swych praw w postępowaniu sądowym;

b) art. 235

2 § 1 pkt 2 i 5 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. wobec oddalenia postanowieniem z dnia 21 stycznia 2025 r. wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę pozwaną, w sytuacji gdy przedmiotem dowodów były fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie;

c) art. 233 § 1 k.p.c. polegające na niedopełnieniu przez Sąd I instancji obowiązku pełnego, rzetelnego i wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności pominięciu przy ocenie tego materiału istotnych okoliczności faktycznych wskazanych w toku postępowania przez stronę pozwaną, gdzie pozwany podniósł szereg merytorycznych argumentów wskazujących na zasadność wniosku o rozłożenie należności na raty oraz poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz dokonanie sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, pozbawionej wszechstronnego i obiektywnego rozważenia całości materiału dowodowego i wyciągnięcie na tej wadliwej podstawie bezpodstawnych i niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym wniosków polegających na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa wart. 320 k.p.c., co w konsekwencji prowadziło do nie uwzględnienia wniosku pozwanego o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty w oparciu o art. 320 k.p.c.;

d) art. 320 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nie rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty przy uznaniu, że w sprawie nie nastąpił szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający zastosowanie tego przepisu, podczas gdy z okoliczności sprawy oraz wskazanych w pismach przygotowawczych dowodów oraz twierdzeń pozwanego wynikało, że ze względu na stan finansowy oraz zdrowotny strony pozwanej zaszedł uzasadniony przypadek do zastosowania tego przepisu, a tym samym rozłożenia zasądzonych świadczeń na raty oraz z uwagi na fakt, iż opóźnienia w płatnościach nie są wynikiem złej woli pozwanego czy celowego działania, ale wynikają z rzeczywistych braków środków pieniężnych, za które w ocenie pozwanego odpowiedzialność ponosi powódka oraz członkowie zarządu powodowej spółdzielni mieszkaniowej;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie skutkujące zasądzeniem od pozwanego na rzecz powódki odsetek ustawowych za opóźnienie, w sytuacji gdy opóźnienia w płatnościach nie były wynikiem złej woli pozwanego czy celowego działania, ale wynikały z rzeczywistych braków środków pieniężnych, za które w ocenie pozwanego odpowiedzialność ponoszą wyłącznie członkowie zarządu powodowej spółdzielni mieszkaniowej oraz powódka, która dochodząc od pozwanego odsetek ustawowych

za opóźnienie nadużyła przysługującego jej prawa podmiotowego.

W konkluzji skarżący wniósł o :

1) zmianę pkt 2 postanowienia z dnia 21 stycznia 2025 r. poprzez uwzględnienie wniosków dowodowych strony pozwanej;

2) uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Zgierzu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że należność główna zostanie zasądzona bez odsetek ustawowych za opóźnienie oraz poprzez rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty w oparciu o art. 320 k.p.c. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wymagalności każdej z rat do dnia zapłaty;

3) zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, zaś w przypadku oddalenia apelacji nie obciążanie pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na trudną sytuację majątkową, zdrowotną i rodzinną;

4) przyznanie adw. S. Z. od Skarbu Państwa zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części.

(apelacja k. 376-383)

W odpowiedzi na ww. apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

(odpowiedź na apelację k. 441-443)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest nieuzasadniona.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym zgodnie z art. 505

9 § 11 k.p.c. apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 505

13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy, iż w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący (tak też Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z dnia 31 stycznia 2008 roku, OSNC Nr 6 z 2008 r. poz. 55).

Sąd Okręgowy przyjął za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy, nie stwierdzając uchybień w ich ustaleniu ani podstaw do ich zmiany lub uzupełnienia. W tej sytuacji, w myśl art. 387 § 2

1 pkt 1) k.p.c., zbędne jest ponowne przytaczanie tych ustaleń.

W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy można dokonać oceny prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego.

Przechodząc do oceny zarzutów apelacji na początku należy wskazać, że nietrafny był zarzut naruszenia art. 214 § 1 k.p.c. oraz art. 214

1 § 1 k.p.c. W rezultacie podniesionego zarzutu zdaniem skarżącego pozbawiono go prawa do obrony, co powinno skutkować nieważnością postępowania, o jakiej stanowi art. 379 pkt 5 k.p.c.

W judykaturze wyjaśniono, iż pozbawienie strony możności obrony jej praw w rozumieniu tego przepisu ma miejsce w sytuacji, gdy na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, strona nie mogła i faktycznie nie brała udziału w całym postępowaniu lub jego istotnej części, gdy w postępowaniu sądowym całkowicie pozbawiono stronę, wbrew jej woli, możności podejmowania lub świadomego zaniechania czynności procesowych zmierzających do ochrony jej sfery prawnej (por. wyrok SN z dnia 17 stycznia 2003 r., I CK 166/02, wyrok SN z dnia 17 października 2003 r., IV CK 76/02, wyrok SN z dnia 9 stycznia 2001 r., II CKN 1211/00, postanowienie SN z dnia 4 listopada 2010 r., IV CSK 181/10, postanowienie SN z dnia 6 maja 2003 r., I CZ 43/03).

W rozpoznawanej sprawie prawo skarżącego do obrony w tym znaczeniu nie zostało naruszone. W toku postępowania pozwany był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, który brał udział w postępowaniu dowodowym. Należy przy tym zwrócić uwagę, że oddalenie wniosków dowodowych nie może stanowić przesłanki nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony swych praw (por. wyrok SN z dnia 23.02.2001 r., II CKN 395/00).

Bezpodstawne były również pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 235

2 § 1 pkt 2 i 5 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 320 k.p.c.

Sąd Rejonowy prawidłowo pominął wnioski dowodowe zgłoszone przez stronę pozwaną, gdyż przedmiotem dowodów nie były fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Dokumentacja medyczna dotycząca sytuacji zdrowotnej pozwanego, bankowe dowody zapłaty oraz faktury potwierdzające wysokość opłat i zobowiązań pozwanego oraz wnioski dowodowe pozwanego złożone w sprzeciwie od nakazu zapłaty nie mają znaczenia dla oceny zasadności roszczenia strony powodowej.

Zgodnie z art. 233 § 1 k.c. sąd ma swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego udałoby się wysnuć wnioski odmienne (zob. postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99; wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00). Sąd II instancji nie podzielił podniesionego przez pozwanego zarzutu obrazy art. 233 § 1 k.p.c., uznając, że polega on wyłącznie na bezpodstawnej polemice z zajętym przez Sąd Rejonowy stanowiskiem w sprawie. W ocenie Sądu Okręgowego ocena zgormadzonego materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia, iż wniosek pozwanego o rozłożenie zasądzonej należności na raty zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim w toku procesu pozwany nie zapłacił jakiejkolwiek części należności dochodzonej pozwem, co podważa wiarygodność deklaracji pozwanego, że zasądzone roszczenie po rozłożeniu na raty rzeczywiście będzie spłacane.

Stosownie do dyspozycji art. 320 k.p.c. w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie. Powołany przepis ma charakter wyjątkowy i nie może być interpretowany rozszerzająco. Zła kondycja finansowa dłużnika bądź brak możliwości jednorazowej spłaty zobowiązania nie może stanowić jedynej podstawy rozłożenia na raty. Sąd winien rozważyć interesy obu stron oraz uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy. Przepis art. 320 k.p.c. upoważnia sąd orzekający do wzięcia pod rozwagę przy wydawaniu wyroku, czy jego orzeczenie będzie mogło być wykonane bez potrzeby przeprowadzania egzekucji, zwłaszcza czy strona będzie w stanie spełnić zasądzone świadczenie jednorazowo (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2015 roku, II CSK 409/14, Legalis). Ponadto Sąd jest zobligowany uwzględnić interes obu stron, w tym słuszny interes wierzyciela i realne możliwości dłużnika do spłaty zmodyfikowanego zadłużenia poprzez odsunięcie płatności w czasie. Wierzyciel powinien mieć pewność, iż mimo odsunięcia płatności w czasie otrzyma należne świadczenie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2020 r., I ACa 845/19, G. nr (...)).

W związku z powyższymi zapatrywaniami, wyważając interes obu stron, Sąd wziął pod uwagę to, że mimo upływu ponad 7 lat, pozwany nie uiścił jakichkolwiek części należności na rzecz powódki i nie podejmuje jakichkolwiek działań zmierzających do spłaty istniejącego zadłużenia. Ponadto sytuacja majątkowa i zdrowotna pozwanego nie daje żadnej gwarancji, iż jakiekolwiek kwoty rzeczywiście będą spłacane. Takie zachowanie apelującego poddaje w wątpliwość sumienne wywiązywanie się z orzeczenia rozkładającego zasądzone świadczenie na raty i czyni je w istocie iluzorycznym. W związku z powyższym Sąd uznał składane deklaracje o płatności w ratach za niewiarygodne.

Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. Sąd Rejonowy prawidłowo zasądził od pozwanego na rzecz powódki odsetek ustawowych za opóźnienie. Bez znaczenia jest czy opóźnienia w płatnościach były wynikiem złej woli pozwanego bądź celowego działania, czy też wynikały z rzeczywistych braków środków pieniężnych. Jak wynika z treści art. 481 § 1 k.c. wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie w płatnościach, nawet jeśli nie poniósł żadnej szkody, zaś opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.