- Sygnatura akt
- III Ca 731/25
- Sąd
- Sąd Okręgowy w Gliwicach
- Wydział
- III Wydział Cywilny Odwoławczy
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 9 lipca 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Apelacja oddalona
- Żądanie pozwu
- 20 000 zł
- Opublikowano w portalu
- 9 października 2026 r.
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia
© autorzy OpenStreetMap
Sprawa
Sąd oddalił apelację syna, który ma dopłacić córce 13 654,76 zł zachowku
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Syn, który dziedziczył cały spadek po matce na podstawie testamentu, spierał się z siostrą o zapłatę zachowku. Pozwany twierdził, że powódka otrzymała od matki dodatkowe kwoty, które powinny zostać uwzględnione.
Ustalenia sądu
Sąd ustalił, że lokal stanowiący połowę majątku miał wartość 237 000 zł według opinii biegłego, a 8 400 zł było darowizną na zakup samochodu dla córki. Pozwany nie wykazał, że pozostałe wypłaty z konta były darowiznami.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił apelację pozwanego i zasądził od niego na rzecz powódki 1 800 zł kosztów postępowania odwoławczego.
Dlaczego
Zarzuty apelacji sprowadzały się do odmiennej oceny dowodów, bez wykazania błędów logicznych sądu pierwszej instancji. Sprzedaż lokalu za 170 000 zł nie podważyła opinii biegłego, bo cena z jednej transakcji nie przesądza o wartości rynkowej.
Dla firm
Samo pełnomocnictwo do rachunku bankowego ani wyciąg z konta nie dowodzą darowizny. Kto chce zaliczyć wypłaty na poczet zachowku, musi wykazać, że przysporzenie było nieodpłatne i miało wzbogacić obdarowanego.
Więcej o sprawie
Spadkodawczyni zmarła w marcu 2020 roku, a testament notarialny przekazał cały spadek synowi. Pozwany twierdził, że córka otrzymała od matki znacznie więcej pieniędzy, niż przyjął sąd pierwszej instancji.
Matka pożyczyła 10 500 zł i sama ją spłacała, a z tej kwoty 8 400 zł trafiło do córki na zakup samochodu.
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że wykazana została darowizna na rzecz powódki w wysokości 8.400 zł.
- Rozstrzygnięcie
- Apelacja oddalona
- Żądanie pozwu
- 20 000 zł
- Sąd
- Sąd Okręgowy w Gliwicach, III Wydział Cywilny Odwoławczy
- Sygnatura
- III Ca 731/25
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
Sygn. akt III Ca 731/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 lipca 2026 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Dyrda
po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2026 r. w V.
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa K. C.
przeciwko Z. L. (L.)
o zachowek
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt I C 122/23
1. oddala apelację;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego tę należność.
SSO Andrzej Dyrda
Sygn. akt III Ca 731/25
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w Zabrzu wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2026r. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 13 654,76 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 grudnia 2022r. do dnia zapłaty oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd nadto zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2 286,30 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty jak również nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zabrzu kwotę 429,46 złotych tytułem czasowo pokrytych przez Skarb Państwa wydatków oraz nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zabrzu kwotę 797,58 złotych tytułem czasowo pokrytych przez Skarb Państwa wydatków.
Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że O. L. (1) zmarła 11 marca 2020r. w U. i ostatnio stale zamieszkiwała w U.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Zabrzu z 16 grudnia 2021r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 312/20 Sąd stwierdził, że spadek po O. L. (1) na podstawie testamentu notarialnego z 3 grudnia 2014r. nabył w całości syn Z. L..
Do kręgu spadkobierców po O. L. (1) należą: jej córka K. C. oraz synowie Z. L. i W. L.. H. L. – mąż spadkodawczyni – zmarł przed nią.
W skład majątku spadkowego wchodzą:
a) udział wynoszący 1/2 w prawie własności lokalu mieszkalnego położonego w U. przy (...) o wartości 118 500 złotych, dla którego Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadzi (...) o (...) o wartości całości na dzień otwarcia spadku (tj. 20 czerwca 2009 roku) wynoszącej 237 000 złotych,
b) środki zgromadzone przez spadkodawczynię na rachunku bankowym w (...) Banku (...) w kwocie 6 606,50 złotych, które zostały pobrane przez jej syna Z. L., z czego 1 006,50 złotych w dniu 11 marca 2020r. i 5 600 złotych w dniu 19 marca 2020r.,
c) nadwyżka za prąd w C. w kwocie 571,97 złotych, która została zwrócona 17 kwietnia 2020r. na konto Z. L.,
d) darowizna w kwocie 8 400 złotych dokonana przez spadkodawczynię na rzecz K. C. w dniu 29 września 2009r. na zakup samochodu marki Ł., który to jej córka zakupiła 2 grudnia 2009r. za kwotę 16 400 złotych. Kwota 8 400 złotych, stanowiąca darowiznę na rzecz powódki, pochodziła z pożyczki zawartej przez spadkodawczynię z (...) S.A. na kwotę 10 500 złotych, która to pożyczkę spłacała spadkodawczyni.
G. 3 listopada 2009 r. K. C. zaciągnęła kredyt na kwotę 96 000 złotych.
O. L. (1) miała założony rachunek bankowy w (...) Banku (...) S.A. o (...). Pełnomocnictwo do tego konta w okresie od 24 czerwca 2009r. do 10 czerwca 2010r. posiadała jej córka K. C., a od 10 czerwca 2010r. do 24 kwietnia 2020r. jej syn Z. L..
Pogrzeb O. L. (2) zorganizował jej syn Z. L., który zapłacił za ceremonię pogrzebową kwotę 650 złotych, za miejsce grobowe i kaplicę kwotę 600 złotych, za przewóz do chłodni, przechowanie w chłodni, przewóz do kościoła, kondukt, złożenie do grobu wraz z trumną kwotę 4.500 złotych, z czego koszt usługi wyniósł 1.400 złotych, a trumna 3.100 złotych. Do pogrzebu dołożył drugi z synów spadkodawczyni W. L., który zapłacił za stypę. Z. L. pobrał zasiłek pogrzebowy w kwocie 4.000 złotych.
O. L. (1) ubezpieczona była w (...) S.A. Polisa ubezpieczeniowa obowiązywała od 1 października 1992r. do 11 marca 2020r., tj. do śmierci spadkodawczyni. Ubezpieczenie spadkodawczyni przewidywało m.in., że w razie śmierci ubezpieczonej suma ubezpieczenia
przysługiwać będzie wyznaczonej osobie. Suma ubezpieczenia wynosiła 2.000 złotych i została wypłacona 13 marca 2020r. Z. L..
K. C. wezwała Z. L. do zapłaty na jej rzecz zachowku w kwocie 18 000 złotych w terminie do dnia 5 grudnia 2022r.. Z. L. odmówił zapłaty zachowku, wskazując, że przysługuje mu względem K. C. roszczenie o zapłatę zachowku w kwocie 20.000 złotych z tytułu spadku odziedziczonego po H. L.. K. C. w piśmie z 16 grudnia 2022r. odpowiedziała pozwanemu, że jego roszczenie z uwagi na upływ pięciu lat jest już przedawnione.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że powódce, jako córce spadkodawczyni, przysługuje na podstawie art. 991 § 1 i 2 k.c. roszczenie o zachowek wobec pozwanego, który nabył całość spadku na podstawie testamentu notarialnego.
Następnie Sąd wskazał, że zgodnie z regulacją art. 992 k.c. przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.
Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową i pozostawiła troje dzieci. Sąd uznał, że do kręgu uprawnionych do zachowku po spadkodawczyni należą jej dzieci, tj. powódka K. C., pozwany Z. L. oraz ich brat W. L.. Wobec powyższego udział spadkowy, który przypadłby spadkodawczyni w przypadku dziedziczenia ustawowego wynosiłby 1/3 spadku, a uprawniona jest dochodzić od spadkobiercy zachowku w wysokości 1/2 tego udziału tj. równowartości 1/6 udziału w spadku.
Substrat zachowku Sąd ustalił zgodnie z regułami wskazanymi w art. 993 – 995 k.c. na kwotę 132 328,47 zł. Uwzględnił udział w wysokości 1/2 w prawie własności nieruchomości o wartości 118 500 zł, środki na rachunku bankowym w kwocie 6 606,50 zł, nadpłatę za energię elektryczną w wysokości 571,97 zł oraz darowiznę na rzecz powódki w kwocie 8 400 zł, odliczając koszty pogrzebu niepokryte zasiłkiem pogrzebowym w wysokości 1 750 zł. Nie znalazł podstaw do uznania pozostałych wypłat z rachunku spadkodawczyni za darowizny.
Na podstawie art. 831 § 3 k.c. nie uwzględnił również świadczenia ubezpieczeniowego w kwocie 2 000 zł wypłaconego pozwanemu.
W oparciu o powyższe ustalenia, Sąd uznał, że należny powódce zachowek wyniósł 22 054,76 zł. Po zaliczeniu na jego poczet otrzymanej darowizny w wysokości 8 400 zł Sąd zasądził od pozwanego 13 654,76 zł tytułem uzupełnienia zachowku, oddalając powództwo w pozostałej części.
O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 100 k.p.c., stosunkowo je rozdzielając przy przyjęciu, że powódka wygrała sprawę w 65%, a pozwany w 35%. Koszty poniesione przez strony wyniosły łącznie 9 082 zł, z czego powódka poniosła 5 465 zł, a pozwany 3 617 zł. W konsekwencji zasądził od pozwanego na rzecz powódki 2 286,30 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W toku niniejszego postępowania Sąd pokrył tymczasowo wydatki w wysokości 1 227,04 złotych z tytułu wynagrodzenia biegłego wykraczającego ponad uiszczoną na ten cel zaliczkę. Uwzględniając zasady obowiązujące przy zwrocie kosztów procesu, powódka powinna pokryć 35 % tej kwoty, tj. 429,46 złotych, a pozwany 65 %, tj. 797,58 złotych.
Apelację od tego orzeczenia wniósł pozwany zaskarżając wyrok w całości.
Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ dla rozstrzygnięcia sprawy przez:
1) przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nie rozważenie w sposób bezstronny i wszechstronny (art. 233 § 1 k.p.c.) zebranego materiału dowodowego,
2) bezpodstawne pominięcie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 212 k.p.c.) a to: a) nieuwzględnienie w końcowym rozliczeniu faktu otrzymania przez Powódkę od spadkodawczyni O. L. (2) kwoty 1.600 zł, która to kwota wchodziła w skład pożyczki zaciągniętej przez spadkodawczynię w dniu 29 września 2009r. pożyczka nr (...), a która zgodnie z zeznaniami świadków oraz wyciągami z rachunku bankowego została pobrana przez powódkę, b) nieuwzględnienie w końcowym rozliczeniu kwot pobranych przez powódkę z rachunku bankowego spadkodawczyni O. L. (2) o (...) (wskazanych szczegółowo w piśmie Pozwanego z dnia 14.05.2024r.) w okresie gdy to powódka wyłącznie korzystała z ww. rachunku na łączną kwotę 17.481,48 zł mimo, że fakt ich pobrania przez powódkę wynikał wprost z zestawienia znajdujących się w aktach sprawy wyciągów bankowych rachunku należącego do spadkodawczyni O. L. (2).
Nadto, jako niezależną przesłankę uchylenia w/w wyroku wskazał, że w dniu 3 czerwca 2025r. pozwany wraz z współwłaścicielem S. C., przy czynnym udziale i akceptacji powódki dokonali zbycia lokalu mieszkalnego położonego w U. przy (...) za kwotę 170.000 zł co w sposób oczywisty potwierdza, iż dokonana w toku postępowania opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowego, była błędna i w sposób znaczący odbiegała od rynkowej wartości przedmiotowej tej konkretnej nieruchomości, co tym samym powoduje, iż ustalenia w tym zakresie Sądu I instancji również były nieprawidłowe i jako takie winny zostać ponownie poczynione w oparciu o zaistniały fakt już po wydaniu zaskarżanego orzeczenia, stan faktyczny.
Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od Powódki na rzecz Pozwanego kosztów postępowania za obie instancje wg. norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenie powódki przyjmując jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne.
Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjmuje za własne.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie wystarcza natomiast przedstawienie przez skarżącego własnej, odmiennej oceny materiału dowodowego. Jeżeli bowiem z określonego materiału sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, dokonana ocena pozostaje pod ochroną art. 233 § 1 k.p.c., nawet gdy na podstawie tych samych dowodów możliwe byłoby sformułowanie również innych wniosków. (porównaj: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002r., II CKN 817/00).
Skuteczne naruszenie zasady z art. 233 § 1 k.p.c. następuje w sytuacji uchybienia przez Sąd zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, które wyłącznie mogą zostać przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. W szczególności apelant powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie
konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2001r., sygn. akt IV CKN 970/00; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2001r., sygn. akt II CKN 588/99; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt II CKN 572/99). Oznacza to, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Z tego wynika, że tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (porównaj: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002r., II CKN 817/00).
Nie można również pominąć, iż same, nawet poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone w art. 233 § 1 k.p.c., nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska (porównaj: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012r., I UK 347/11).
Zarzuty apelacji tymczasem nie wskazują takiego uchybienia, gdyż w istocie sprowadzają się do przeciwstawienia ustaleniom Sądu Rejonowego własnej oceny określonych operacji dokonywanych na rachunku bankowym spadkodawczyni oraz własnej oceny wartości nieruchomości. Skarżący nie wykazał natomiast konkretnych błędów logicznych, wewnętrznej sprzeczności rozumowania Sądu I instancji ani naruszenia zasad doświadczenia życiowego, w związku z czym brak było podstaw do stwierdzenia obrazy przez Sąd I instancji reguł ustanowionych w art. 233 k.p.c.
W szczególności brak było podstaw do podzielenia stanowiska pozwanego, że przy ustalaniu należnego powódce zachowku Sąd Rejonowy powinien był dodatkowo uwzględnić kwotę 1.600 zł, która – według twierdzeń apelującego – miała zostać przekazana powódce z pożyczki zaciągniętej przez spadkodawczynię 29 września 2009 r.
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że wykazana została darowizna na rzecz powódki w wysokości 8.400 zł. Kwota ta pozostawała w bezpośrednim związku z zakupem przez powódkę samochodu marki Ł. i pochodziła ze środków uzyskanych przez spadkodawczynię z kredytu. Takiego natomiast wniosku nie można natomiast wyprowadzić w odniesieniu do wskazanej w apelacji kwoty 1.600 zł, gdyż sam fakt wypłaty określonej sumy pieniężnej bądź dysponowania przez powódkę rachunkiem spadkodawczyni nie jest bowiem równoznaczny z dokonaniem na jej rzecz darowizny. Zwrócić należy uwagę, że istotą darowizny w rozumieniu art. 888 § 1 k.c. jest bowiem dokonanie bezpłatnego przysporzenia kosztem majątku darczyńcy. Konieczne jest zatem wykazanie nie tylko samego przesunięcia środków, ale także tego, że zostały one przekazane powódce nieodpłatnie i z zamiarem jej wzbogacenia. Ciężar wykazania tej okoliczności spoczywał na pozwanym, czemu ten nie sprostał.
Analogicznie należało ocenić zarzut dotyczący kwoty 17.481,48 zł, która według apelującego miała zostać pobrana przez powódkę z rachunku spadkodawczyni w okresie, w którym posiadała do niego pełnomocnictwo.
Samo zestawienie operacji bankowych i wykazanie, że określone wypłaty zostały dokonane w okresie, gdy powódka była pełnomocnikiem do rachunku, nie pozwala jeszcze przyjąć, że środki te zostały przez nią otrzymane tytułem darowizny. Pełnomocnictwo do rachunku bankowego umożliwia bowiem dokonywanie czynności w imieniu jego posiadacza, ale nie przesądza o tytule prawnym każdej dokonanej wypłaty ani o tym, że wypłacone środki zostały przeznaczone na potrzeby pełnomocnika. Również sam wyciąg z rachunku bankowego nie jest wystarczający do ustalenia, iż środki odpowiadające określonym wpływom lub wypłatom
stanowiły darowiznę podlegającą uwzględnieniu przy obliczaniu zachowku (porównaj: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2021r., III CSKP 107/21).
Zatem, aby kwoty te mogły zostać uwzględnione przy obliczaniu zachowku jako darowizny dokonane na rzecz powódki i następnie zaliczone na należny jej zachowek zgodnie z art. 996 k.c., konieczne jest wykazanie, że spadkodawczyni dokonała na rzecz powódki nieodpłatnego przysporzenia. Tej okoliczności pozwany nie wykazał.
Podniesiony w apelacji zarzut dotyczący wartości lokalu mieszkalnego przy ul(...) również nie mógł prowadzić do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
Zgodnie z art. 995 § 1 k.c., wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 26 marca 1985r., III CZP 75/84, mającej moc zasady prawnej, obliczenie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniu. Oznacza to, że stan składników majątkowych należących do spadku ustala się według chwili otwarcia spadku, natomiast ich wartość według cen z chwili orzekania. (porównaj także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 maja 2005r., I CK 765/04, z dnia 6 marca 2014r., V CSK 209/13 , z dnia 23 listopada 2016 r., I CSK 260/16).
Jak wyjaśnił Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 15 marca 2018r. (I ACa 916/17) ustalenie wartości poszczególnych składników wchodzących w skład spadku, w tym także ustalenie wartości nieruchomości dla określenia wymiaru zachowku powinno być oparte na kryteriach rynkowych. Określenie wartości rynkowej nieruchomości powinno więc nastąpić zgodnie z regułami i metodami wynikającymi z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2026r. poz. 399)
Sąd Rejonowy ustalił wartość tego lokalu na kwotę 237.000 zł, a w konsekwencji wartość należącego do spadkodawczyni udziału (1/2) na kwotę 118.500 zł.
Ustalenie to zostało dokonane w oparciu o opinię biegłego sądowego S. H. (k. 46 – 66), a apelacja nie zawiera argumentów pozwalających na stwierdzenie, że opinia ta została sporządzona przy zastosowaniu wadliwej metodologii, niewłaściwych danych porównawczych bądź z naruszeniem zasad wyceny nieruchomości. Tym samym, skoro sporządzona dla celów niniejszego postępowania opinia odpowiadała przepisom tej ustawy, nie było podstaw do skutecznego kwestionowania wartości rynkowej nieruchomości, tym bardziej, że pozwany nie wskazał podstaw do przyjęcia wskazanej przez niego wartości rynkowej nieruchomości a jedynie fakt sprzedaży lokalu w dniu 3 czerwca 2025r. za kwotę 170.000 zł i na tej podstawie wywodzi, że opinia biegłego była błędna. Tymczasem sama cena uzyskana w konkretnej umowie sprzedaży nie przesądza automatycznie o wartości rynkowej nieruchomości przyjmowanej dla potrzeb obliczenia zachowku. Cena transakcyjna może być kształtowana przez szereg czynników związanych z konkretną transakcją, natomiast ustalenie wartości rynkowej nieruchomości wymaga wiadomości specjalnych i uwzględnienia cech nieruchomości oraz rynku właściwego dla danego rodzaju praw.
Zwrócić należy także uwagę, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 marca 2014r. (V CSK 209/13) stwierdził, że samo dokonanie sprzedaży i uzyskanie określonej ceny nie uzasadnia odejścia od zasady, iż przy obliczaniu zachowku podstawowe znaczenie ma stan składnika spadku z chwili otwarcia spadku oraz jego wartość według cen właściwych dla chwili orzekania.
W konsekwencji cena 170.000 zł uzyskana w pojedynczej transakcji nie podważa sama przez się opinii biegłego ustalającej wartość rynkową lokalu na kwotę 237.000 zł. Dla skutecznego zakwestionowania opinii konieczne byłoby wskazanie konkretnych wad zastosowanej metody, błędnie dobranych nieruchomości porównawczych, nieprawidłowo przyjętych cech nieruchomości lub innych uchybień wymagających wiadomości specjalnych. Takich argumentów apelujący nie przedstawił.
Mając na względzie przedstawione powyżej wywody uznać należało za prawidłowe przyjęcie przez Sąd Rejonowy substratu zachowku w wysokości 132.328,47 zł, obejmującego udział 1/2 w prawie własności lokalu o wartości 118.500 zł, środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 6.606,50 zł, zwrot nadpłaty za energię elektryczną w kwocie 571,97 zł oraz podlegającą doliczeniu darowiznę na rzecz powódki w wysokości 8.400 zł, po odjęciu kosztów pogrzebu niepokrytych zasiłkiem pogrzebowym w kwocie 1.750 zł.
Skoro spadkodawczyni pozostawiła troje dzieci, udział powódki w razie dziedziczenia ustawowego wynosiłby 1/3. Wobec braku przesłanek do zastosowania podwyższonej wysokości zachowku określonej w art. 991 § 1 k.c., powódce przysługiwała połowa wartości tego udziału, a więc 1/6 substratu zachowku. Dawało to kwotę 22.054,76 zł. Po zaliczeniu, zgodnie z art. 996 k.c., otrzymanej od spadkodawczyni darowizny w wysokości 8.400 zł do zapłaty pozostawała kwota 13.654,76 zł.
Sąd Rejonowy prawidłowo zatem ustalił zarówno zasadę odpowiedzialności pozwanego, jak i wysokość należnego powódce roszczenia.
Uwzględniając wskazane powyżej okoliczności, należało apelację pozwanego jako bezzasadną oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 385 k.p.c. w punkcie pierwszym sentencji.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1
1
i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c. stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, a to wobec oddalenia apelacji pozwanego i braku podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c.
Koszty te ustalono przy uwzględnieniu § 2 pkt 5 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 118 ).
SSO Andrzej Dyrda
Hasła tematyczne: Zachowek
92 dni od wyroku do publikacji
- Wyrok 9 lipca 2026 r.
- Portal: 9 października 2026 r. W serwisie od 13 października 2026 r.
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.