Ubezpieczyciel przegrał apelację o koszty najmu auta zastępczego dla poszkodowanego

W pozwie z dnia 11 września 2024 r. powód Centrum (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B. wystąpiła przeciwko Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w U. o zapłatę kwoty 7.079,84 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, holowania i parkowania. Powód wniósł także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska powód powołał się na nabycie wierzytelności służącej poszkodowanemu wobec pozwanego z tytułu zaciągnięcia zobowiązania do pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego. Konieczność wynajęcia pojazdu była skutkiem uszkodzenia samochodu poszkodowanego marki S. (...) nr rej. (...) w wyniku kolizji, do jakiej doszło w dniu 24 stycznia 2024 r. Sprawca kolizji korzystał z ochrony ubezpieczeniowej w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych świadczonej przez pozwany zakład ubezpieczeń. Na dochodzoną kwotę składają się następujące elementy:

- różnica między zafakturowanym czynszem najmu pojazdu zastępczego przez okres 22 dni (8.796,96 zł, w tym 137,76 zł z tytułu odbioru pojazdu zastępczego), a odszkodowaniem zapłaconym przez pozwanego (2.860 zł),

- różnica pomiędzy kosztami holowania (731,08 zł), a odszkodowaniem zapłaconym przez pozwanego (400 zł).

- zafakturowany koszt parkowania przez 22 dni (811,80 zł).

W odpowiedzi na pozew z dnia 22 października 2024 r. pozwany – Towarzystwo (...) S.A. w U. wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował treść dokumentów związanych z zawartą umową najmu pojazdu zastępczego oraz wysokość dobowej stawki najmu. Wskazał, że poszkodowany nie skontaktował się z ubezpieczycielem celem organizacji pojazdu zastępczego, przez co działał wbrew zasadzie dążenia do minimalizacji szkody.

Na rozprawie w dniu 28 listopada 2025 r. powód poparł powództwo, natomiast pozwany wniósł o jego oddalenie, oświadczając, że nie kwestionuje rynkowości stawki za najem, parkowanie i holowanie zastosowanej przez powoda, ale kwestionuje ich zasadność i to, że były indywidualnie uzgadniane z poszkodowanym.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 grudnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Pabianicach:

1. zasądził od Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w U. na rzecz Centrum (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 7.079,84 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty;

2. zasądził od Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w U. na rzecz Centrum (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 2.217 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Apelację od przytoczonego wyroku wywiodła strona pozwana zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt 1 wyroku co do kwoty 3.690,40 zł wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 czerwca 2024 r do dnia zapłaty oraz w zakresie pkt 2. Powyższemu wyrokowi strona skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, niewszechstronną, wybiórczą i fragmentaryczną ocenę materiału dowodowego, co skutkowało ogólną błędną oceną dowodów i pominięciem okoliczności mających istotne znaczenie lub nie nadaniem im odpowiedniej wagi, w szczególności poprzez:

a) nieprawidłową ocenę dowodu z dokumentu w postaci skierowanego do powoda pisma pozwanego z dnia 01 lutego 2024 r. z którego wynika, że powód został poinformowany o wysokości akceptowalnej przez pozwanego stawki dobowej za wynajem pojazdu zastępczego, jak również możliwości organizacji wynajmu pojazdu zastępczego wraz z gwarantowanymi przez pozwanego warunkami najmu (takimi jak pełny pakiet ubezpieczeń auta zastępczego, braku limitu kilometrów, zniesienia udziału własnego w szkodzie, etc.), co doprowadziło do uznania za zasadną stawki zastosowanej przez powoda przez cały okres wynajmu pojazdu zastępczego, podczas gdy wskazany materiał dowodowy nie przedstawia należytych argumentów o braku możliwości podmiany aut zastępczych, wobec czego zasadnym jest przyjęcie stawki pozwanego

b) nieprawidłową ocenę dowodu z dokumentów w postaci wiadomości mailowej skierowanej na adres mailowy powoda, nagrania próby rozmowy telefonicznej pracownika pozwanego z powodem, wiadomości sms oraz potwierdzenia wysłania sms na numer telefonu powoda, wskutek czego doszło do błędnego stwierdzenia, że pozwany nie przekazał w sposób należyty propozycji najmu pojazdu zastępczego w sieci współpracujących wypożyczalni, podczas gdy z przedstawionego materiału dowodowego wynika, że pozwany podejmował liczne próby skontaktowania się z powodem pod dostępne dane teleadresowe, zaś powód unikał kontaktu, co było przyczyną braku poinformowania poszkodowanego o możliwości podmiany pojazdu zastępczego.

co łącznie doprowadziło do zasądzenia odszkodowania przekraczającego rzeczywiste granice szkody.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 362 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że w granicach normalnego następstwa szkody mieszczą się koszty najmu wynikające z faktury VAT, w sytuacji gdy oferta pozwanego polegająca na bezpłatnym udostępnieniu pojazdu zastępczego nie powodowała dodatkowych kosztów po stronie zobowiązanego do likwidacji szkody, a jednocześnie odpowiadała potrzebom poszkodowanego w związku z czasowym brakiem możliwości korzystania z własnego pojazdu, a tym samym nie sposób przyjąć, aby wydatek w zakresie czynszu najmu w kwocie 320 zł netto za dobę pozostawał niezbędny i konieczny dla zniwelowania skutków kolizji drogowej oraz aby dochodzone pozwem roszczenie pozostawało uzasadnione szkodą, która powstała wbrew woli poszkodowanego, co jest podstawowym wymogiem odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych;

2. art. 95 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że poszkodowany nie został skutecznie poinformowany przez pozwanego o ofercie najmu pojazdu zastępczego złożonej przez pozwanego, co doprowadziło do braku uznania akceptowanej przez pozwanego stawki jako ekonomicznie uzasadnionej i zasądzenia odszkodowania wykraczającego poza granice szkody w sytuacji, gdy materiał dowodowy wskazuje, iż pozwany kilkakrotnie przekazał powodowi informację o możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego za swoim pośrednictwem, a powód działający w charakterze pełnomocnika poszkodowanego nie przekazał mu tej informacji, czym doprowadził do kontynuacji najmu pojazdu w swojej firmie ponad dwukrotnie wyższą stawkę;

3. art. 354 § 2 k.c. i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że poszkodowany dopełnił ciążących na nich obowiązków, w szczególności polegających na zapobieżeniu zwiększeniu się szkody, ale nie musiał skorzystać z propozycji najmu pojazdu zastępczego zorganizowanego przez pozwanego, co skutkowało nieuzasadnionym zwiększeniem rozmiaru szkody i zasądzeniem odszkodowania w kwocie przekraczającej normalne granice szkody.

Przy tak sformułowanych zarzutach strona skarżąca wniosła o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa we zaskarżonej części oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu przed sądem I instancji;

2. zasądzenie kosztów [postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wydania orzeczenia, w którym je zasądzono do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi do dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie jest zasadna.

Wobec faktu, że ani w apelacji ani w odpowiedzi na apelację strony nie złożyły wniosku o przeprowadzenie rozprawy, Sąd Okręgowy uznając, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, rozpoznał apelację na posiedzeniu niejawnym (art. 374 k.p.c.).

Przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uroszczonym.

Na wstępie wskazać trzeba, że w myśl art. 505

13 § 2 k.p.c., jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji – co w polskim porządku prawnym wynika z art. 505

9 § 1

1 i 2 k.p.c.

(tak w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC Nr 6 z 2008 r., poz. 55). Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie.

W ocenie Sądu Okręgowego zarzuty apelacji stanowią jedynie niczym nie uprawnioną polemikę z rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego, na podstawie której powód upatruje możliwości zmiany niekorzystnego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu Okręgowego, wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy i jako taki musi się ostać. Podniesione przez apelującego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę faktyczną i prawną, a w konsekwencji przyjmuje ją jako własną. W postępowaniu apelacyjnym nie wymaga się dokonywania ustaleń na podstawie dowodów przeprowadzonych we własnym zakresie oraz ich samodzielnej oceny, jeżeli sąd odwoławczy nie dostrzega potrzeby ponowienia dowodów dopuszczonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz podziela ocenę ich wiarygodności wyrażoną przez sąd pierwszej instancji. Wówczas wystarczająca jest aprobata dla stanowiska przedstawionego w orzeczeniu sądu pierwszej instancji (art. 387 § 2

1 pkt 1 in principio k.p.c.; zob. także m.in. postanowienie SN z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 313/09; wyrok SN z dnia 16 lutego 2005 r., IV CK 526/04; wyrok SN z dnia 20 maja 2004 r., II CK 353/03).

Nadmienić należy, że w ocenie Sądu Okręgowego zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione przez skarżącego w swej istocie zakwalifikować należało jako nieuprawnioną subsumpcję prawa materialnego. Będąc związanym ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd Rejonowy, Sąd II instancji oddalił zarzuty naruszenia przepisów postępowania jako nieuzasadnione. O bezzasadności zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów art. 233 § 1 k.p.c. podniesionego w apelacji pozwanego przesądza już samo jego sformułowanie przez skarżącego.

Kwestia bowiem, jakie znaczenie dla określenia zasadności należnego powodowi odszkodowania mają fakty wskazywane przez powoda w ramach zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., nie odnosi się w ogóle do sfery ustaleń faktycznych, albowiem określenie zasadności należnego powodowi odszkodowania stanowi proces subsumpcji, czyli zastosowania prawa materialnego do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, nie stanowi zaś elementu ustaleń faktycznych i związanych z tymi ustaleniami domniemań bądź oceny mocy i wiarygodności dowodów. W związku z tym powyższe kwestie mogłyby być ewentualnie podnoszone w zarzutach naruszenia prawa materialnego.

Przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy nie dopuścił się także naruszenia przepisów prawa materialnego, a poczynione w apelacji zarzuty w tym zakresie zostały uznane za bezzasadne.

Za oczywiście bezzasadny Sąd Okręgowy uznał zarzut naruszenia art. 362 k.c. w zw. z art. 361 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że w granicach normalnego następstwa szkody mieszczą się koszty najmu wynikające z faktury VAT, w sytuacji gdy oferta pozwanego polegająca na bezpłatnym udostępnieniu pojazdu zastępczego nie powodowała dodatkowych kosztów po stronie zobowiązanego do likwidacji szkody, a jednocześnie odpowiadała potrzebom poszkodowanego w związku z czasowym brakiem możliwości korzystania z własnego pojazdu. Apelujący postuluje, iż nie sposób przyjąć, aby wydatek w zakresie czynszu najmu w kwocie 320 zł netto za dobę pozostawał niezbędny i konieczny dla zniwelowania skutków kolizji drogowej oraz aby dochodzone pozwem roszczenie pozostawało uzasadnione szkodą, która powstała wbrew woli poszkodowanego, co jest podstawowym wymogiem odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych. Pozwany w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie kwestionował wysokości stawki najmu pojazdu zastępczego. Nadto Sąd Odwoławczy zauważa, że podczas rozprawy w dniu 28 listopada 2025 roku pełnomocnik pozwanego oświadczył, że nie kwestionuje rynkowości stawki za najem, parkowanie i holowanie.

Nie zasługiwał na przyznanie mu waloru zasadności zarzut naruszenia art. 95 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że poszkodowany nie został skutecznie poinformowany przez pozwanego o ofercie najmu pojazdu zastępczego złożonej przez pozwanego. Pozwany argumentuje, iż kilkukrotnie przekazał powodowi informację o możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego za swoim pośrednictwem, a powód działający w charakterze pełnomocnika poszkodowanego nie przekazał mu tej informacji, czym doprowadził do kontynuacji najmu pojazdu w swojej firmie ponad dwukrotnie wyższą stawkę. Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Odwoławczy doszedł do przekonania, że pozwany nie wykazał, by powód swoim zachowaniem uniemożliwiał pozwanemu zawarcie umowy najmu z poszkodowanym. W niniejszej sprawie to pozwany działał opieszale, nawiązując kontakt z powodem dopiero po upływie 7 dni od zgłoszenia mu przez powoda szkody. Pozwany nie przedstawił szczegółowych warunków najmu. Na kanwie niniejszej sprawy pozwany nie zaoferował poszkodowanemu realnej oferty najmu pojazdu zastępczego, ograniczając się jedynie do poinformowania o możliwości zorganizowania najmu pojazdu zastępczego. Powód zgłosił szkodę, wskazał model pojazdu, zakres uszkodzeń oraz poinformował pozwany zakład ubezpieczeń o pilnej potrzebie pojazdu zastępczego. Wobec bierności pozwanego ubezpieczyciela, poszkodowany był uprawniony do najmu pojazdu zastępczego we własnym zakresie. Należy zwrócić uwagę, że brak powszechnie obowiązujących przepisów obligujących poszkodowanego do wyłącznego korzystania z ofert i usług ubezpieczyciela w zakresie likwidacji szkody. Poszkodowany w szczególności nie zawarł z pozwanym stosunku zobowiązaniowego, który by obligował poszkodowanego do korzystania z usług przedsiębiorstw współpracujących z pozwanym ubezpieczycielem. Pozwany ubezpieczyciel z tytułu odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych odpowiada za ryzyko ubezpieczonego. W zakresie naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ubezpieczonego zobowiązanym do jej naprawienia jest ubezpieczyciel. Wystosowanie przez ubezpieczyciela abstrakcyjnej informacji o możliwości najmu pojazdu zastępczego nie można poczytać za ofertę w rozumieniu art. 66 k.c.

Za niezasadny Sąd Okręgowy uznał zarzut naruszenia art. 354 § 2 k.c. i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że poszkodowany dopełnił ciążących na nich obowiązków, w szczególności polegających na zapobieżeniu zwiększeniu się szkody.

Zgodnie z art. 354 § 1 k.c., dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel (§ 2). Powyższe przepisy nakładają na strony stosunku prawnego obowiązek współdziałania. Jak trafnie zauważa apelujący, na poszkodowanym, jako uczestniku zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, ciążył obowiązek minimalizacji szkody. Powyższe nie oznacza jednak, że poszkodowany ma obowiązek podjąć wszelkie, nawet uciążliwe dla niego działania, by zmniejszyć ewentualną odpowiedzialność ubezpieczyciela. Obowiązek minimalizacji skutków szkody musi być utrzymany i stosowany w rozsądnych granicach i nie powinien być wykorzystywany do nakłaniania poszkodowanego by zrezygnował z realizacji przysługujących mu praw podmiotowych. Należy bowiem wskazać, że w pierwszej kolejności to ubezpieczyciel winien podjąć wszelkie działania umożliwiające poszkodowanemu wywiązanie się z nałożonych na niego obowiązków. Nie można uznać, iż ogólne pismo o możliwości najmu pojazdu zastępczego bez określenia szczegółowych warunków najmu stanowiło ze strony ubezpieczyciela współdziałanie i obligowało poszkodowanego do skorzystania z przedstawionego rozwiązania. W istocie wskazana przez pozwanego informacja o możliwości wynajmu pojazdu zastępczego za jego pośrednictwem była jedynie lakoniczna. Ubezpieczyciel przerzucił wszelkie obowiązki na poszkodowanego. Takiego rozwiązania nie sposób zaakceptować. Skoro ubezpieczyciel, jako duży podmiot zajmujący się likwidacją szkód komunikacyjnych w ramach prowadzonej działalności, nie jest w stanie w sposób sprawny i nieuciążliwy dla poszkodowanych zorganizować najmu pojazdu zastępczego, nie można obciążać poszkodowanych konsekwencjami takiego działania. Zatem nakładane przez ubezpieczyciela limity stawki za dobę wynajmu w przypadku najmu z innej niż proponowana wypożyczalni nie mogą mieć zastosowania, bowiem wobec nieefektywnego współdziałania pozwanego w zapewnieniu najmu pojazdu zastępczego, poszkodowany może skorzystać z dowolnej oferty oferującej najem pojazdu w stawce mieszczącej się w stawkach rynkowych. Ponadto, co istotne, wskazać należy, że pozwany poinformował poszkodowanego o akceptowanej przez niego stawce dobowej najmu, jednakże w żadnej mierze nie udzielił informacji, że stawka ta jest adekwatna do kosztu, jaki poniósłby ubezpieczyciel w przypadku skorzystania z jego oferty. Co więcej, z brzmienia informacji w żadnej mierze nie wynika, by stawka wskazana przez zakład ubezpieczeń była rzeczywiście przez niego ponoszonym kosztem w przypadku skorzystania z jego oferty.

W ocenie Sądu Okręgowego, brak jest podstaw do przypisania poszkodowanemu nielojalnego postępowania, naruszającego obowiązujące go, jako wierzyciela, na podstawie art. 354 k.c., wymogi współpracy z dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania. Nie można również wysnuć wniosku, by poszkodowany w jakikolwiek sposób przyczynił się do zwiększenia szkody, tym bardziej, iż wynajął pojazd zastępczy w dniu wystąpienia szkody komunikacyjnej, a najem zakończył w dniu 15 lutego 2024 roku, tj. na dzień przed zakończeniem postępowania likwidacyjnego prowadzonego przez ubezpieczyciela, a które to postępowanie zostało zamknięte w dniu 16 lutego 2024 roku. Poszkodowany był uprawniony do skorzystania z rynkowej oferty powoda i tym samym wydatki za najem pojazdu zastępczego w wyższej wysokości były jak najbardziej celowe i ekonomicznie uzasadnione, co oznaczało zasadność powództwa w tej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.

Zasądzona z tego tytułu kwota 900 złotych stanowi zwrot kosztów zastępstwa procesowego pozwanego w postępowaniu apelacyjnym których wysokość ustalono w oparciu o § 10 ust. 1 pkt 1 i w zw. z § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1

1 k.p.c.