Naprawa auta przez poszkodowanego nie obniża odszkodowania z OC, apelacja oddalona

Wyrokiem z 12 grudnia 2025 r. (sygn. akt I C (...)/24) Sąd Rejonowy w Pabianicach w sprawie z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w C. o zapłatę:

1. zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 7.745,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 października 2024 r. do dnia zapłaty i kwotę 286,49 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 października 2024 r. do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3. zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.027,53 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

4. nakazał zwrócić powódce niewykorzystaną część zaliczki zaksięgowanej pod poz. (...) w kwocie 280 zł.

(wyrok k. 136)

W dniu 9 marca 2026 r. apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1 i 3 wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu pozwana zarzuciła naruszenie :

1) przepisów prawa procesowego, tj.:

a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną i fragmentaryczną, nie zaś swobodną ocenę dowodu z zeznań świadka G. O. złożonych na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2025 r. polegającą na nienadaniu odpowiedniego znaczenia okoliczności, iż przedmiotowy pojazd został przez poszkodowanego naprawiony, podczas gdy okoliczność ta ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zmienia charakter szkody i wpływa na sposób ustalenia jej wysokości, co skutkowało stwierdzeniem, że powódka częściowo udowodniła wysokość dochodzonego roszczenia w oparciu o wyliczenie kosztów hipotetycznej naprawy;

b) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodu z opinii biegłego i oparcie rozstrzygnięcia na dokonanych przez jego wyliczeniach hipotetycznych naprawy w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że poszkodowany naprawił pojazd uszkodzony, a zatem hipotetyczne koszty naprawy nie mogą stanowić podstawy roszczenia powoda, bowiem wysokości faktycznie poniesionych wydatków na naprawie odzwierciedla szkodę rzeczywistą poszkodowanego, co skutkowało ustaleniem wysokości uzasadnionego odszkodowania w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy;

c) art. 316 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. w zw. art. 232 k.p.c. poprzez wydanie wyroku nieopartego na stanie rzeczy istniejącym w chwili zamknięcia rozprawy i pominięcie przy wydaniu wyroku okoliczności, iż pojazd został przez poszkodowanego naprawiony, co doprowadziło do wydania wyroku uwzględniającego powództwo w części, w sytuacji gdy powódka nie udowodniła wysokości swojego roszczenia, bowiem nie wykazała wysokości kosztów faktycznie poniesionych przez poszkodowanego na naprawę pojazdu po szkodzie;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 361 § 1 k.c., art. 363 § 1 k.c. i art. 6 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że dla określenia wysokości szkody bez znaczenia pozostaje okoliczność naprawienia pojazdu po szkodzie podczas, gdy szkoda nie ma charakteru abstrakcyjnego, a skoro poszkodowany dokonał wyboru formy naprawienia szkody (poprzez naprawę pojazdu), to na powódce spoczywa ciężar wykazania faktycznie poniesionych wydatków na naprawę, które stanowią wysokość poniesionej przez poszkodowanego szkody rzeczywistej.

W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu przed Sądem I instancji oraz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(apelacja k. 159-161)

W odpowiedzi na ww. apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.

(odpowiedź na apelację k. 175-177)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest nieuzasadniona.

Sąd Okręgowy przyjął za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy, nie stwierdzając uchybień w ich ustaleniu ani podstaw do ich zmiany lub uzupełnienia. W tej sytuacji, w myśl art. 387 § 2

1 pkt 1) k.p.c., zbędne jest ponowne przytaczanie tych ustaleń.

W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy można dokonać oceny prawidłowości zastosowanych przepisów prawa materialnego.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że Sąd Rejonowy nie naruszył art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. Dowód z opinii biegłego sądowego ma charakter szczególny, gdyż zasadniczo nie służy ustalaniu okoliczności faktycznych, lecz ich ocenie przez pryzmat wiadomości specjalnych. Do dokonywania wszelkich ustaleń w procesie powołany jest sąd, a nie biegły (tak m. in. SN w wyroku z dnia 20.01.2015 r., V CSK 254/14, B. nr 1200484). Strony powinny wykazywać fakty, z których wywodzą skutki prawne, a zadaniem biegłego jest naświetlenie wyjaśnianych okoliczności z punktu widzenia wiadomości specjalnych przy uwzględnieniu zebranego w toku procesu i udostępnionego materiału dowodowego (tak m. in. SN w wyroku z dnia 11.07.1969 r., I CR 140/69, OSNCP z 1970 r., nr 5, poz. 85 i w postanowieniu z dnia 10.01.2020 r., III CSK 194/19, B. nr 2278636).

W kwestii naruszenia pozostałych zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 316 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. w zw. art. 232 k.p.c. należy wskazać na wadliwe ich sformułowanie. Apelująca kwestionując, jak mogłoby się wydawać z uwagi na przywołane przepisy, dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę materiału dowodowego, w rzeczywistości przedstawiła jedynie własną ocenę stanu faktycznego pod kątem podnoszonych kwestii z zakresu prawa materialnego.

Zakład ubezpieczeń zobowiązany jest na żądanie poszkodowanego do wypłaty,

w ramach odpowiedzialności z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, odszkodowania obejmującego celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów służących do naprawy uszkodzonego pojazdu. Z art. 363 § 2 k.c. wynika, że poszkodowany może wybrać, czy naprawienie szkody ma nastąpić przez przywrócenie do stanu poprzedniego czy przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Poszkodowany może te roszczenia kierować bezpośrednio do ubezpieczyciela, który odpowiada w ramach obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego. Z przepisów kodeksu cywilnego oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych wynika, że naprawienie szkody przez ubezpieczyciela może polegać tylko na zapłacie odpowiedniej sumy pieniężnej. Nawet więc, gdy poszkodowany wybiera naprawienie szkody przez przywrócenie do stanu poprzedniego, to świadczenie zakładu ubezpieczeń sprowadzi się do wypłaty sumy pieniężnej. Skoro ma ona jednak pełnić taką samą funkcję jak przywrócenie do stanu poprzedniego, to wysokość tego odszkodowania powinna pokryć wszystkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki niezbędne dla przywrócenia stanu poprzedniego uszkodzonego pojazdu (tak m. in. SN w uchwale z dnia 12 kwietnia 2012 r., III CZP 80/11). Odpowiedzialnością ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej objęte są - jako „niezbędne i ekonomicznie uzasadnione” - koszty naprawy pojazdu ustalone według cen, którymi posługuje się swobodnie wybrany przez poszkodowanego warsztat naprawczy dokonujący naprawy samochodu, choćby odbiegały (były wyższe) od cen przeciętnych, jeżeli tylko odpowiadają cenom stosowanym przez usługodawców na lokalnym rynku (tak m. in. SN w uchwałach: z dnia 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03, OSNC 2004, nr 4, poz. 51 i z dnia 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17 oraz w postanowieniu z dnia 24 lutego 2006 r., III CZP 91/05).

Powstanie i wysokość roszczenia z tytułu kosztów przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu pierwotnego nie zależy od tego czy poszkodowany dokonał naprawy i czy w ogóle ma taki zamiar. Jeśli zatem naprawa samochodu i rzeczywiste poniesienie kosztów z tego tytułu nie jest warunkiem koniecznym dla dochodzenia odszkodowania, koszty naprawy określone przez specjalistyczny warsztat wskazane w opinii biegłego stosownej specjalności mogą być miernikiem dla ustalenia odszkodowania należnego powodowi (tak m. in. SN w wyroku z dnia 27 czerwca 1988 r., I CR 151/88, Legalis). Dokładnie rzecz biorąc, wysokość świadczeń oblicza się na podstawie ustaleń co do zakresu uszkodzeń i technicznie uzasadnionych sposobów naprawy, przy przyjęciu przewidzianych kosztów niezbędnych materiałów i robocizny według cen z daty ich ustalenia. Przy takim ujęciu szkodą nie jest więc poniesiony przez poszkodowanego wydatek na naprawę pojazdu, lecz szacunkowa wysokość tych wydatków, przy czym żadne przepisy prawa nie nakładają na poszkodowanego obowiązku naprawienia uszkodzonego pojazdu.

Ponadto, co się tyczy zaprezentowanej w uzasadnieniu apelacji koncepcji „szkody dynamicznej”, Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym nin. sprawę całkowicie koncepcję tę odrzuca.

X. powstaje z chwilą jej wyrządzenia, jej rozmiar nie jest uzależniony od okoliczności następujących po jej wyrządzeniu. Nawet rozpatrując przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody, nie powoduje ono zmniejszenia szkody, lecz jedynie podstawę do jej miarkowania (art. 362 k.c.). Natomiast konstrukcja potrącenia zysku ze stratą zakłada, że źródłem zarówno straty, jak i zysku jest to samo wydarzenie, nie zaś wydarzenia późniejsze – chyba że są one nierozerwalnym skutkiem zdarzenia wyrządzającego szkodę.

W tej sytuacji przyjęcie, że wielkość szkody aktualizuje się po każdorazowej czynności naprawczej podjętej przez poszkodowanego, ewentualnie po zbyciu przez niego uszkodzonej rzeczy, błędnie uzależnia określenie wielkości szkody nie tylko w powiązaniu ze zdarzeniem, które pierwotnie ją spowodowało, lecz wiąże ową szkodę z innymi jeszcze okolicznościami – które z pierwotnym zdarzeniem wywołującym szkodę nie pozostają samoistnie w normalnym związku przyczynowym, albowiem wymagają jeszcze podjęcia dalszych, dodatkowych działań przez poszkodowanego lub/i osoby trzecie. Przykładowo, naprawa pokolizyjna samochodu może zostać przeprowadzona np. jako naprawa samodzielna albo pod tytułem darmym ze strony osoby wykonującej naprawę, albo też na warunkach rynkowych, ale z zastosowaniem indywidualnego rabatu itp.; zbycie uszkodzonego pojazdu może być zaś dokonane w ramach różnych możliwych umów – nie tylko sprzedaży, ale też np. zamiany czy darowizny, świadczenia w miejsce zapłaty itp. Uszkodzony samochód może także podlegać różnym zdarzeniom niezależnym od poszkodowanego – np. kradzieży, zniszczeniu, utracie w inny sposób. Gdyby zatem generalnie uzależniać wielkość szkody także od zdarzeń powstałych po wyrządzeniu szkody przez ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej, prowadziłoby to rezultatów oczywiście niesprawiedliwych. Inaczej bowiem traktowani byliby ci poszkodowani, którzy podjęli określone działania dotyczące uszkodzonego samochodu (np. podjęli się jego naprawy bądź zbyli go innej osobie) albo dotknęły ich skutki późniejszych zdarzeń od nich niezależnych, niż ci, którzy nie podjęli żadnych działań, oczekując na ostateczne oszacowanie wielkości szkody, zaś uszkodzony pojazd pozostawałby w tym czasie jako składnik ich mienia w niezmienionym stanie. Tymczasem zakres odpowiedzialności sprawcy szkody zasadniczo nie zależy od późniejszego zachowania poszkodowanego, czy też innych późniejszych zdarzeń dotyczących uszkodzonej rzeczy, z wyjątkiem rzecz jasna przypadków przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody. Sprawca szkody odpowiada za naprawienie wyrządzonej przez siebie szkody, nie za skutki późniejszych zachowań poszkodowanego, powodujących zmiany w wartości mienia poszkodowanego – chyba że zachowania te szkodę zwiększają, mieszcząc się w dyspozycji art. 362 k.c. Innymi jeszcze słowy, to nie poniesione

in concreto koszty naprawy uszkodzonego pojazdu, ani też jego zmniejszona wartość zbywcza w ramach konkretnej transakcji, stanowią szkodę doznaną przez poszkodowanego. To są jedynie skutki wyrządzonej szkody, która zmaterializowała się już w chwili jej wyrządzenia. Tymczasem koncepcja „szkody dynamicznej” zdaje się nie odróżniać szkody od jej skutków, błędnie utożsamiając moment powstania owych skutków (zapłata za naprawę pojazdu, zbycie pojazdu po obniżonej cenie itp.) z momentem powstania szkody podlegającej naprawieniu.

Zasadnie zatem Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych dotyczących naprawienia pojazdu po wyrządzeniu przedmiotowej szkody, albowiem nie były to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

W konsekwencji należało przyjąć, że skarżąca bezzasadnie podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 361 § 1 k.c., art. 363 § 1 k.c. i art. 6 k.c.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2026 r. poz. 118), zasądzając od pozwanej na rzecz powódki kwotę 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od kosztów procesu zostały zasądzone od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty stosownie do dyspozycji art. 98 § 1

1 k.p.c.