Wezwanie wygenerowane przez system bez podpisu. Sąd oddalił pozew banku o pożyczkę

Powód (...) Kasa (...) Bank (...) S. A w N. domagał się od pozwanej E. F. 8.320,77 zł z bliżej określonymi odsetkami i kosztami sporu. Dochodzona pozwem należność powstała w następstwie niewykonania przez pozwaną obowiązku terminowego zwrotu rat pożyczki, co doprowadziło do wypowiedzenia umowy i wymagalnością całej udostępnionej kwoty z odsetkami.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów sporu. Zarzuciła, że wobec naruszenia określonych w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim skorzystała z uprawnienia do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego. Zakwestionowała także: fakt zawarcia umowy, udostępnienie jej kapitału pożyczki, wysokość roszczenia oraz podniosła szereg zarzutów natury dowodowej. Zakwestionowała także skuteczność wypowiedzenia i zarzuciła abuzywność zapisów umownych.

Wyrokiem z 4 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy uwzględnił w całości powództwo zasądzając dochodzone pozwem należności wraz z bliżej określonymi kosztami procesu.

Wyrok ten zapadł po ustaleniu, że 11 stycznia 2022 r. powód zawarł na odległość z pozwaną E. F. umowę pożyczki nr (...). Kwota pożyczki wynosiła 8.234,33 zł i podlegała spłacie w okresie 96 miesięcy. Z udzielonej pożyczki 7.000 zł miało być wypłacone pozwanej, a 1.234,33 zł przeznaczone na sfinansowanie prowizji. Zadłużenie przeterminowane oprocentowane było równe wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. Powód mógł obniżyć kwotę pożyczki lub wypowiedzieć umowę pożyczki w przypadku niedotrzymania przez pożyczkobiorcę warunków umowy. Termin wypowiedzenia umowy wynosił 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością pożyczkobiorcy 7 dni i miał być liczony od dnia następnego po dniu odebrania przez pożyczkobiorcę przesyłki poleconej zawierającej wypowiedzenie, nadanej ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Pismo zawierające wypowiedzenie umowy miało być wysłane na ostatni adres wskazany przez pożyczkodawcę. Kwota pożyczki została wypłacona 11 stycznia 2022 r.

Dalej Sąd Rejonowy ustalił, że pozwana zaprzestała regularnej spłaty rat. Pismem z dnia 31 lipca 2023 r powód wezwał pozwaną do uregulowania zaległości wnoszącej 443,95 zł w terminie 14 dni roboczych od otrzymania pisma. Jednocześnie powód poinformował pozwaną o możliwości i terminie złożenia wniosku o restrukturyzacje zadłużenia. Wezwanie zostało wysłane na adres wskazany przez pozwaną i doręczone w dniu 7 sierpnia 2023 r. Pismem z dnia 25 września 2023r. powódka wypowiedziała pozwanej umowę pożyczki z 30 – dniowym okresem wypowiedzenia liczonym od momentu doręczenia pisma. Wypowiedzenie umowy zostało podpisane przez uprawnionego pracownika powódki i osobiście odebrane przez pozwaną w dniu 29 września 2023r.

Niespłacone zobowiązanie pozwanej z tytułu spornej umowy na dzień 5 stycznia 2024 r. wyniosło łącznie 8.320,77 zł

Mając na względzie te ustalenia Sąd Rejonowy odwołał się do art. 720§1 k.c. regulującego umowę pożyczki, a także do przepisów ustawy z 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2025 r., poz. 1362). Ocenił, że wygasło uprawnienie pozwanej do złożenia w trybie art. 45 ust 5 tej ustawy, o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego. Według Sądu Rejonowego roczny termin do złożenia oświadczenia powinien być liczony od daty udostępnienia kapitału konsumentowi. W rozpoznawanej sprawie środki z tytułu pożyczki pozwana otrzymała 11 stycznia 2022 roku, a więc oświadczenie z 8 grudnia 2023 roku było bezskuteczne.

Dalej Sąd Rejonowy wskazał na art. 7 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1896) i wskazał, że oświadczenia woli związane z dokonywaniem czynności bankowych mogą być składane w postaci elektronicznej. W takiej właśnie formie została prawidłowo zawarta sporna umowa.

Odnośnie do zarzutu nieskuteczności wypowiedzenia umowy wobec zaniedbania przez powoda procedury z art. 75c Prawa bankowego Sąd Rejonowy wywiódł, że powód skierował do pozwanej wezwanie do uregulowania zaległości pod rygorem wypowiedzenia umowy z informacją o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Pismo to zostało doręczone pozwanej. Następnie po upływie 14 dniowego terminu wskazanego w piśmie, powód wypowiedział umowę pismem z 25 września 2023 r. Również to pismo zostało prawidłowo doręczone, co pozwana potwierdziła własnoręcznym podpisem za zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

Wobec tego Sąd Rejonowy uznał wypowiedzenie umowy za skuteczne.

W zakresie wysokości należności Sąd Rejonowy ocenił, że należność główna wykazana została historią operacji na koncie kredytowym oraz wyciągiem z ksiąg bankowych, a wysokość odsetek wynikała z §8 ust 3 umowy i była zgodna z obowiązującymi przepisami.

Odwołując się do art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim Sąd Rejonowy wskazał, że wysokość prowizji mieści się w granicach określonych tym przepisem i w konsekwencji uznał za niezasadny zarzut jej naliczenia sprzecznie z zasadami współżycia społecznego.

Konkludując, Sąd Rejonowy uznał roszczenie pozwu z w pełni zasadne. O kosztach procesu orzekł na podstawie art. 98 k.p.c.

Apelację od tego wyroku wniosła pozwana zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając naruszenie:

- art. 379 pkt 2 k.p.c. poprzez dopuszczenie do udziału w sprawie nienależycie umocowanego pełnomocnika wobec zbyt ogólnej treści pełnomocnictwa którym się legitymował;

- art. 321 k.p.c. w zw. z art. 69 ust 1 Prawa bankowego poprzez zasądzenie roszczenia na rzecz powoda, gdy kapitał kredytu jest udostępniany pożyczkodawcy, a nie przenoszony na jego własność jak w przypadku umowy pożyczki;

- art. 233 k.p.c. w zw. z art. 75c Prawa bankowego poprzez błędną ocenę, że roszczenie banku było wymagalne, gdy wypowiedzenie nie zostało podpisane przez umocowaną do tego osobę, a nadto było warunkowe;

- art. 233 k.p.c. w zw. z art. 95 ust 1 Prawa bankowego i 21 ust 1 ustawy z 29 września 1994 roku o rachunkowości poprzez poczynienie ustaleń na podstawie dokumentu, który nie jest wyciągiem z ksiąg bankowych;

- art. 233 k.p.c. w zw. z art. 7 ust 1 i 3 Prawa bankowego poprzez poczynienie ustaleń dotyczących istnienia roszczenia na podstawie niepodpisanych wydruków;

- art. 233 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że powód wykazał wysokość dochodzonego roszczenia gdy w wyroku brak jest wyliczeń umożliwiających weryfikację należności a nadto poprzez błędne przyjęcie, że strony zawarły umowę pożyczki, gdy strony łączyła umowa kredytu konsolidacyjnego.

Formułując te zarzuty domagała się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje.

Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Przede wszystkim niezasadny był podnoszony w apelacji zarzut nieważności postępowania wywodzony z nienależytego umocowania pełnomocnika (art. 379 pkt 2 k.p.c.). Wskazać bowiem trzeba, że załączony do pozwu odpis pełnomocnictwa dla radcy prawnego reprezentującego powoda (k. 9) w sposób nie budzący wątpliwości opisuje zakres umocowania wskazując m. in. na prawo do zastępowania banku i podejmowania działań związanych z inicjowaniem postępowań sądowych oraz reprezentowania banku przed sądami powszechnymi wszystkich instancji. Prawo podpisanych na pełnomocnictwie członków zarządu powoda do jego reprezentowania ujawnione jest w KRS banku.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności żądania wskazać trzeba, że podstawowe znaczenie miała w rozpoznawanej sprawie kwestionowana przez pozwaną skuteczność wypowiedzenia umowy. W razie uznania, że do wypowiedzenia umowy nie doszło zbędnym byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji, a zważywszy na podstawę faktyczną żądania wywodzoną z faktu wypowiedzenia umowy, nie zachodziły podstawy do zasądzenia części roszczenia obejmującego sumę wymagalnych rat gdy powód nie zgłaszał takiego alternatywnego żądania, a sprawa toczyła się w trybie uproszczonym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 lipca 2021 roku, III CZP 39/20, Lex nr 3248225 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 9 kwietnia 2021 roku, I ACa 1076/19, Lex nr 3210085).

Przedmiotem sporu była zasadność zwrotu należności z umowy pożyczki zawartej przez konsumenta z bankiem i następnie wypowiedzianej przez bank. Skuteczne wypowiedzenie umowy pożyczki bankowej wymagało zachowania trybu opisanego w art. 75c ust 1 – 3 Prawa bankowego umowy, co wprost wynikało z art. 75c ust 6 tej ustawy.

Regulacja art. 75c Prawa bankowego przewiduje możliwość wypowiedzenia umowy pożyczki pieniężnej, w przypadku opóźniania się ze spłatą zobowiązania, dopiero po wezwaniu pożyczkobiorcy do dokonania spłaty zaległości z wyznaczeniem terminu spłaty nie krótszego niż 14 dni roboczych i z pouczeniem pożyczkobiorcy o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Mechanizm ten daje dłużnikowi, który popadł w opóźnienie, podstawę prawną do uzyskania dodatkowego terminu na spłatę lub uzyskania restrukturyzacji kredytu. Jest on swego rodzaju ochroną przed niezapowiedzianym wypowiedzeniem umowy kredytu, a także gwarantuje dochowanie minimalnego standardu w zakresie spełnienia opóźnionego świadczenia oraz informuje o istnieniu procedury umożliwiającej restrukturyzację zadłużenia.

Co się zatem tyczy wezwania do zapłaty zawierającego pouczenie o restrukturyzacji (k. 28), które poprzedzało wypowiedzenie spornej umowy, to nie zostało ono podpisane, a nawet brak jest informacji o podpisaniu tego pisma w oryginale przez konkretną osobę działającą w imieniu banku. Na piśmie znajduje się wyłącznie adnotacja: „Dokument wygenerowany z systemu informatycznego (...) S.A.”. Inaczej jest natomiast w przypadku wypowiedzenia umowy pożyczki (k. 30), gdzie widnieje podpis konkretnej osoby składającej to oświadczenie w imieniu banku. Do akt przedłożono także pełnomocnictwo dla niej do dokonywania takich wypowiedzeń w imieniu powoda (k. 32).

Wezwanie do zapłaty określić uznać należy jako działanie banku podjęte w celu wywołania określonych skutków prawnych. Nawet jeżeli nie jest to typowe oświadczenie woli a innego rodzaju oświadczenie, to będą do niego miały odpowiednie zastosowanie przepisy o oświadczeniach woli (art. 65

1 k.c. w zw. z art. 61 k.c.). Złożenie takiego oświadczenia możliwe jest w dowolnej formie, w tym formie dokumentowej (art. 77

2 i art. 77

3) lub na informatycznych nośnikach danych , w trybie art. 7 Prawa bankowego. W każdym jednak wypadku zachowanie właściwej formy wymaga umożliwienie ustalenia osoby, która złożyła oświadczenie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 6 czerwca 2023 r., I ACa 856/23, Lex 3692681, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2020 r. V ACa 434/20, Lex 3184156, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r. VI ACa 320/20 Lex 3259732).

Istotne w sprawie wezwanie nie spełnia tego wymogu, skoro w ogóle nie pochodzi od osoby, w która w ramach swoich kompetencji umocowana jest do kierowania wezwań do zapłaty do klientów banku i składania im propozycji restrukturyzacjnych. Wezwanie do zapłaty w rozpoznawanej sprawie i istocie nie było prawidłowo sformułowanym oświadczeniem pochodzącym od banku (art. 65

1 k.c. w zw. art. 61 k.c.), skoro nie zostało wykazane aby sporządziła je jakąkolwiek osoba działająca w imieniu banku, a nie jedynie było ono wytworem algorytmu informatycznego – jak wynika z adnotacji na treści tego wezwania.

W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że pismo wypowiadające umowę nie zostało poprzedzone prawidłowym wezwaniem do zapłaty, warunkującym skuteczność tego wypowiedzenia na gruncie art. 75 c Prawa bankowego. Brak prawidłowego wezwania do zapłaty w tym trybie oznaczał, że nie doszło do wypowiedzenia umowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2024 r. , I CSK 312/23, Lex 3716738). Czyniło to powództwo bezzasadnym w całości, zwłaszcza – że jak już wskazano – zważywszy na podstawę faktyczną żądania, nie zachodziły podstawy do zasądzenia części należności z tytułu sumy wymagalnych rat kredytu.

Powołana podstawa oddalenia powództwa dezaktualizowała konieczność odnoszenia się do pozostałych zarzutów apelacji.

Z opisanych względów Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386§1 k.p.c. i powództwo oddalił. Konsekwencją tej zmiany musiała być zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu, które stosownie do art. 98 k.p.c. obciążały powoda jako stronę przegrywającą. Zasądzona na rzecz pozwanej należność obejmowała opłatę za czynności pełnomocnika (1.800 zł) odpowiednią do wartości przedmiotu sporu, ustaloną na podstawie §2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2016 r. poz. 215), powiększoną o opłatę od pełnomocnictwa (17 zł). O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98§1

1 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na tożsamej podstawie z art. 98 k.p.c. Zasądzona na rzecz pozwanej należność obejmowała opłatę za czynności pełnomocnika (900 zł) odpowiednią do wartości przedmiotu sporu, ustaloną na podstawie §2 pkt 4 w zw. z §10 ust 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, powiększoną o opłatę od apelacji (500 zł). O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98§1

1 k.p.c.

SSO Marcin Rak