Ubezpieczyciel przegrał apelację w sporze o odszkodowanie za zalanie lokalu

Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 18 lutego 2026 roku w sprawie (...) z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko Towarzystwu (...) spółce akcyjnej w B. o zapłatę:

–

w punkcie 1 zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 2.133,10 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 września 2024 roku do dnia zapłaty oraz 722,12 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu;

–

w punkcie 2 oddalono powództwo w pozostałej części;

–

w punkcie 3 nakazano pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi 727,03 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

–

w punkcie 4 nakazano pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi 1.544,93 tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Apelację od omówionego wyżej wyroku w części, tj. w zakresie pkt 1 i 4, wywiódł pozwany, działając przez swojego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji. W apelacji zarzucono naruszenie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego.

W zakresie prawa procesowego zdaniem apelującego doszło do naruszenia:

–

art. 233 § 1 k.p.c.1 przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w tym:

–

dowodu z dokumentów, w których brak jakichkolwiek dowodów zakupu materiałów ani kosztów naprawy i przyznanie świadczenia z pominięciem zapisów ogólnych warunków ubezpieczenia (dalej: „(...)”) oraz jednoczesne ustalenie wysokości świadczenia w oparciu o wydaną opinię i wskazane tam jedynie koszty hipotetyczne oraz ustalenie (zarzut I),

–

dowodu z opinii biegłego przez uznanie w całości wniosków wydanej w sprawie opinii biegłego, podczas gdy wnioski te są niezgodne z zawartą dobrowolną umową ubezpieczenia (zarzut II),

–

przez uznanie kosztów zysku wskazanych w wydanej w sprawie opinii pomimo, iż koszty te nigdy nie zostały pokryte i nie zostaną przez ubezpieczonego, a obecnie stanowią o wzbogaceniu powoda (zarzut III).

W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie:

–

art. 805 k.c. w związku z § 10-11 OWU oraz art. 6 k.c. w zakresie nieprawidłowego wyliczenia wysokości szkody:

–

przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wysokość świadczenia przysługująca powodowi z dobrowolnej umowy ubezpieczenia sprawcy zdarzenia potwierdzoną polisą wraz z OWU wyznaczają abstrakcyjne koszty naprawy ustalone kosztorysowo lub hipotetycznie wskazanie przez powoda, podczas gdy umowa nie przewiduje tego rodzaju sposobu ustalania świadczenia po stronie pozwanej, ale przyznaje wyłączne uprawnienie do takiego ustalenia stronie pozwanej na podstawie sporządzonej wyceny, a następnie zakłada możliwość uzupełnienia tego świadczenia na podstawie faktur lub rachunków, których jednak strona powodowa nie przedstawiła (zarzut IV),

–

przez błędne przyjęcie, że abstrakcyjne koszty naprawy ustalone hipotetycznie (kosztorysowo) stanowią udowodnienie swojego roszczenie przez stronę powodową co do wysokości, podczas gdy umowa ubezpieczenia nie przewiduje tego rodzaju sposobu ustalania świadczenia po stronie pozwanej (zarzut V),

–

niezależnie od powyższego, przez ustalenie odszkodowania z uwzględnieniem wartości kosztów zysku, kiedy usługi firm profesjonalnych nigdy nie zostały wykonane i nie zostaną w przyszłości stanowiąc o bezpodstawnym wzbogaceniu powoda, a co więcej stanowiące koszty sprzeczne z treścią dobrowolnej umowy ubezpieczenia, ustalono koszty tak, jak gdyby dokonywał rozliczenia w oparciu o przepisy prawa odnoszące się do obowiązkowych umów ubezpieczenia (zarzut VI).

Z tych względów wniesiono o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje przy uwzględnieniu zmiany wyroku, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności postanowienia w tym przedmiocie.

W odpowiedzi na apelację powód, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, występującego również w I instancji, wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Do zamknięcia rozprawy apelacyjnej 25 sierpnia 2026 roku, na której nikt się nie stawił ani w imieniu wnioskującego o rozprawę pozwanego, ani w imieniu powoda, nie zmieniono stanowisk w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja okazała się bezzasadną.

W pierwszej kolejności rozważyć należy zarzuty w zakresie prawa procesowego, jako determinujące – przez swój wiążący charakter – ocenę prawidłowości postępowania w sprawie.

Nie można naruszyć art. 233 § 1 k.p.c. przez „przyznanie świadczenia z pominięciem zapisów ogólnych warunków ubezpieczenia oraz jednoczesne ustalenie wysokości świadczenia w oparciu o wydaną opinię i wskazane tam jedynie koszty hipotetyczne oraz ustalenie”. Zarzucane naruszenie dotyczy procesu subsumpcji, a nie oceny dowodów. Natomiast co do tego, że brak jest dowodów zakupów materiałów, nie jest w ogóle jasne, czego ów zarzut miałby dotyczyć, skoro Sąd I instancji nigdzie nie ustalił by takie dowody istniały, bądź by takie koszty zostały poniesione. Zarzut I jako zarzut naruszenia procedury jest bezprzedmiotowy.

Nie jest jasny również zarzut II. Nie sposób odeprzeć wrażenia, że wynika on w istocie z nie dość rzetelnego zapoznania się z uzasadnieniem zaskarżonego orzeczenia. Sąd Rejonowy przyjął abuzywność części postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia. Pozwany nie zakwestionował w żaden sposób tej oceny, w szczególności nie stawia zarzutu naruszenia art. 385

1 § 1 k.c.2, tymczasem ustalenia faktyczne pozostają w pełnej korelacji do przyjętej przez tamtejszy Sąd normatywnej podstawy rozstrzygnięcia; poczynione ustalenia są przedmiotowo istotne (art. 227 k.p.c.). Próżno natomiast szukać w osnowie, a nawet w uzasadnieniu apelacji, jakie to reguły logicznego rozumowania, wskazania wiedzy czy życiowego doświadczenia miałby naruszyć Sąd I instancji przy ocenie dowodu z opinii biegłego, a tego wszak wymaga naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. Zarzut II nie jest zasadny.

Nie jest również zarzutem prawa proceduralnego zarzut III. Nie wiadomo, jak treść zarzutu miałaby świadczyć o naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. Skarżący pozwany nie zgadza się z zakresem kosztów uwzględnionych przez Sąd Rejonowy w zasądzonym roszczeniu, ale jest to rezultatem zastosowania prawa materialnego, zresztą niekwestionowanego – mianowicie przywołanego już wyżej art. 385

1 § 1 k.c., nie zaś wadliwiej oceny dowodów. Zarzut III jako zarzut proceduralny jest bezprzedmiotowy.

W świetle powyższych uwag ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, są prawidłowe jako mieszczące się w granicach swobodnej – w przeciwieństwie do dowolnej – oceny przeprowadzonych dowodów. Są wewnętrznie spójne, pozostają logicznie powiązane z materiałem dowodowym, nie budzą również wątpliwości w świetle wskazań wiedzy, czy życiowego doświadczenia, nadto spełniają kryterium zupełności z punktu widzenia zakresu ustaleń niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia. Jako takie nie mogą być skutecznie zwalczane polemicznymi twierdzeniami apelacji. W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął owe ustalenia Sądu I instancji w całości za własne.

Wobec ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Na wstępie tej części rozważań należy zauważyć odnośnie wszystkich trzech zarzutów naruszenia prawa materialnego, to jest zarzutów IV – VI, iż niewyjaśnionym pozostaje wskazanie jako naruszonego art. 6 k.c. Przepis ten, jak powszechnie wiadomo, dotyczy rozkładu ciężaru dowodu. Przedmiotem jego regulacji jest to, na której stronie spoczywa ciężar okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Naruszenie owego przepisu przez Sąd Rejonowy mogłoby polegać wyłącznie na tym, że ciężar dowodu – a dokładniej: skutki nie udźwignięcia owego ciężaru, zostaną przypisane nie tej stronie, której stanowisko winno zostać owymi skutkami dotknięte. Żaden z zarzutów prawnomaterialnych nie wskazuje iżby skarżący przyjmował, że tamtejszy Sąd tego rodzaju błąd popełnił. Kwestionowane jest zaliczenie określonych kosztów w poczet sum objętych obowiązkiem spełnienia świadczenia z umowy ubezpieczenia, niemniej nie z powodu przyjęcia wadliwego rozkładu ciężaru dowodu. Nie ma podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 6 k.c.

Analizując poszczególne zarzuty prawnomaterialne należy zauważyć, że zarzut IV nie uwzględnia iż sposób ukształtowania zasad ustalania wysokości świadczenia ubezpieczeniowego, jaki pozwany narzucił w umowie, w postaci ogólnych warunków ubezpieczenia, w istocie powoduje, że to wyłącznie pozwany jest uprawniony do określenia wysokości świadczenia. Jest to zatem postanowienie w swej istocie odpowiadające temu, które ustawodawca domyślnie uznaje za abuzywne. Otóż trzeba pamiętać, że stosownie do art. 385

3 pkt 11 k.c., w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z umową. Tymczasem § 10 – 11 ogólnych warunków ubezpieczenia powodują iż literalnie rzecz ujmując, wyłącznie pozwany jest uprawniony do określenia wysokości świadczenia. W przepisach tych nie pojawia się żaden element obiektywizujący wolę ubezpieczyciela. W tej sytuacji postanowienia te nie wiążą ubezpieczającego konsumenta, a w konsekwencji powoda jako następcy prawnego ubezpieczającego, w zakresie dotyczącym owego jednostronnego kształtowania zakresu przedmiotowego odpowiedzialności. Pozostaje zatem przewidziane w § 11 ust. 1 ogólnych warunków ubezpieczenia sięganie po rzeczoznawców, co prawidłowo przeprowadzono w I instancji przez odwołanie się do opinii biegłego. Zarzut IV nie jest zasadny.

Jak już wskazano przy okazji omawiania zarzutu IV, koniecznym jest przyjęcie braku związania poprzednika prawnego powoda abuzywnymi postanowieniami umownymi. Skoro tak, to uwzględnić należy, że zasadniczym postanowieniem było przerzucenie na zakład ubezpieczeń ekonomicznego ciężaru wystąpienia zdarzeń losowych, w tym zalania, w zakresie odnoszącym się do stałych elementów lokalu mieszkalnego, do wysokości 450.000 zł (polisa, k. 10). Ponieważ przy ubezpieczeniu majątkowym świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku (art. 805 § 2 k.c.), to uwzględnić należy iż naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej (art. 363 § 1 k.c.). Zważywszy nadto, że w przypadku zakładów ubezpieczeń świadczenie ubezpieczeniowe co do zasady jest wyłącznie świadczeniem pieniężnym (art. 4 ust. 8 pkt 2 u.d.u.r.), należało wycenić koszt napraw, co prawidłowo uczynił Sąd I instancji. Takie rozwiązanie odpowiada również odwołaniu się do rzeczoznawców, o czym stanowił przywołany wyżej § 11 ust. 1 ogólnych warunków ubezpieczenia, na co zwrócono uwagę już wyżej, przy okazji omawiania zarzutu IV. Zarzut V nie jest zasadny.

Zarzut VI Jest chybiony. Apelujący pozwany w żadnym zarzucie nie kwestionuje prawidłowości przyjęcia przez Sąd Rejonowy abuzywności wyłączenia wartości wskazanych w zarzucie. Należy przy tym w pełni ocenę tamtejszego Sądu podzielić, zwłaszcza w kontekście rozważań przedstawionych powyżej w odniesieniu do zarzutu IV. Oczywiście, że zysk przedsiębiorstwa remontowego jest z punktu widzenia konsumenta po prostu czynnikiem cenotwórczym, jest wartością określonej usługi. Słusznie zatem Sąd I instancji pominął koszty osuszania, skoro nastąpiło ono samoistnie, ale w zakresie usług uwzględnionych, przyjął ich wartości w sposób przedstawiony w opinii biegłego. Nie jest to wbrew tezie omawianego zarzutu rozliczenie według odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody, lecz sposób rozliczenia z pominięciem narzuconych przez pozwanego jako przedsiębiorcę, niedozwolonych postanowień umownych, którymi starał się ukształtować swoje obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy ubezpieczającego konsumenta. Postanowienia te nie są skuteczne wobec konsumenta, zatem również wobec jego następcy prawnego pod tytułem szczególnym (art. 385

1 § 1 w związku z art. 509 § 1 i 2 k.c.). To właśnie prawidłowe zastosowanie art. 805 § 2 pkt 1 k.c., jak również art. 385

1 § 1 w związku z art. 509 § 1 i 2 k.c., doprowadziło Sąd Rejonowy do zasadnej konstatacji o konieczność uwzględnienia powództwa w przeważającej mierze.

W pozostałym zakresie podzielić należało oceny prawne, leżące u podstaw zaskarżonego orzeczenia, zaś Sąd Okręgowy przyjął owe oceny jako własne. Ich powtarzanie jest zbędne.

W konsekwencji prawidłowe jest również rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu. Nie zgłoszono w zakresie kosztów zarzutów niezależnych od oczekiwanej zmiany rozstrzygnięcia co do roszczenia głównego.

Z tych wszystkich względów, a nadto wobec braku okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które winny być brane pod uwagę z urzędu, uznając zaskarżone orzeczenie za prawidłowe, apelację pozwanego oddalono jako bezzasadną (art. 385 k.p.c.).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c. Na koszty postępowania apelacyjnego powoda złożyło się 450 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego według stawki minimalnej w postępowaniu apelacyjnym przed Sądem Okręgowym (§ 2 pkt 3, § 10 ust. 1 pkt 1 r.o.r.3). Pozwany obowiązany jest zwrócić te koszty w całości powodowi, z ewentualnymi odsetkami w razie opóźnienia (art. 98 § 1

1

w związku z art. 391 § 1 zd. I k.p.c.).

1 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.).

2 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

3 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. – Dz. U. z 2026 r. poz. 118).