Sąd oddalił pozwy małżonków o rozdzielność majątkową, bo wspólność ustała po rozwodzie

D. I. (1) w dniu 2 września 2024r. wystąpił do tut. Sądu z pozwem o ustanowienie

- z dniem 27 sierpnia 2024r. - rozdzielności majątkowej pomiędzy nim i jego żoną N. I., którzy zawarli związek małżeński w dniu 21 sierpnia 1999r. w D..

Pozwana N. I. w odpowiedzi na pozew wnosiła o oddalenie powództwa D. I. (2). W odpowiedzi tej zawarła również powództwo wzajemne przeciwko D. I. (1) o ustanowienie pomiędzy nimi rozdzielności majątkowej

z dniem 27 stycznia 2024r. Ponadto wnosiła ona o zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów procesu w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sprawa z powództwa wzajemnego zarejestrowana została pod sygnaturą akt III RC 207/24 a następnie połączona do wspólnego rozpoznania ze sprawą z powództwa D. I. (2) i sprawy te prowadzone są łącznie pod sygn. akt III RC 146/24.

D. I. (1) w odpowiedzi na pozew N. I. wnosił o oddalenie powództwa wzajemnego.

Sąd ustalił, co następuje:

D. I. (1) i N. I. związek małżeński zawarli dnia 21 sierpnia 1999r. w D.. Został on zarejestrowany za numerem (...) Urzędu Stanu Cywilnego w D.. Małżonkowie nie zawierali umów majątkowych małżeńskich, łączył ich system wspólności majątkowej małżeńskiej. Z małżeństwa nie posiadają dzieci. Strony były rodziną zastępczą dla małoletniego dziecka siostry N. H.. Małżonkowie I. funkcjonowali w ten sposób, że D. I. (1) prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą PHU (...) (...), w ramach której świadczył usługi budowalne zatrudniając przy tym pracowników. Z uwagi na pełnienie przez nich funkcji rodziny zastępczej dla małoletniego dziecka - przez (...) w D. wypłacane im było świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania tego dziecka, ponadto otrzymywali na to dziecko świadczenie wychowawcze w kwocie 800 zł miesięcznie.

D. I. (1) w kwietniu 2024r. wystąpił do Sądu Okręgowego w Toruniu z powództwem przeciwko N. I. o rozwód. Sprawa ta zarejestrowana została pod sygn. akt I C (...)24.

Następnie już w trakcie toczącego się przed Sądem Okręgowym w Toruniu postępowania o rozwód D. I. (1) wystąpił również do tut. Sądu z powództwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy nim a żoną z dniem

z dniem 27 sierpnia 2024r.

N. I. po otrzymaniu odpisu pozwu wystąpiła z powództwem wzajemnym przeciwko D. I. (1) o ustanowienie rozdzielności majątkowej

z dniem 27 stycznia 2024r.

Sprawa z powództwa wzajemnego zarejestrowana została pod sygnaturą akt III RC 207/24 a następnie połączona do wspólnego rozpoznania ze sprawą z powództwa D. I. (2) i sprawy te prowadzone są łącznie pod sygn. akt III RC 146/24. Każda ze stron podtrzymywała swoje stanowisko w sprawie i wnosiła o oddalenie powództwa drugiej strony.

Małżonkowie I. mieszkali razem w domu stanowiącym ich współwłasność, jednakże od pewnego czasu pozostawali w konflikcie, którego głównym powodem było nadmierne spożywanie alkoholu przez D. I. (2), utrzymywali się wtedy osobno, robili zakupy osobno i nie czynili wspólnych wydatków. D. I. (1) w dalszym ciągu samodzielnie spłacał zobowiązania finansowe tj. podatki, opłaty z tytułu posiadania domu jednorodzinnego oraz media. Zajmował się on również samodzielnie spłatą kredytu za dom, w którym mieszkali. Działalność gospodarcza, którą prowadził opierała się na kredycie obrotowym.

W czerwcu 2024r. D. I. (1) poinformował żonę o konieczności zaciągnięcia kredytu obrotowego w ramach prowadzonej przez niego działalności oraz o potrzebie wyrażenia przez nią zgody na taki kredyt. Kiedy żona odmówiła podpisania zgody na zaciągnięcie przez niego tego kredytu - zaciągnął on samodzielnie kredyt obrotowy na kwotę 50 000 zł. Do takiej kwoty mógł on uzyskać kredyt obrotowy bez zgody żony, natomiast w ramach prowadzonej działalności gospodarczej potrzebował on dysponować dużo większą kwotą. W przeszłości korzystał on z takich wysokich kredytów obrotowych, żona wtedy podpisywała zgody na ich zaciągnięcie i było to dla niej zrozumiałe, że taka potrzeba zachodzi w ramach prowadzonej przez męża działalności. Nie obawiała się ona, że będą problemy związane ze spłatą tych kredytów, ponieważ mąż zawsze regulował te zobowiązania a ponadto zaciąganie ich uzasadnione było charakterem i zakresem prowadzonej przez niego działalności.

Z biegiem czasu jednak D. I. (1) coraz częściej sięgał po alkohol aż doszło do sytuacji jego nadużywania i dlatego N. I. odmówiła mężowi zgody na podpisanie kolejnego kredytu obrotowego na dużą kwotę. W tej sytuacji na potrzeby prowadzonej działalności początkowo korzystał z kredytu obrotowego, który mógł zaciągnąć na kwotę 50 000 zł bez zgody żony oraz ze środków, które pozyskał ze sprzedaży samochodów, które były zarejestrowane na niego. Rozwiązanie to okazywało się niewystarczające, ponieważ w ramach prowadzonej działalności gospodarczej potrzebował on dysponować dużo większą kwotą. Wobec tych okoliczności D. I. (1) w dniu 2 września 2024r. wystąpił do tut. Sądu z powództwem przeciwko żonie o ustanowienie rozdzielności majątkowej

z dniem 27 sierpnia 2024r.

D. I. (1) podał, że przed dniem 27 sierpnia 2024r. sprzedał koparkę, która uległa awarii, a także jednego uszkodzonego busa, który uległ wypadkowi i nie nadawał się do naprawy, ponadto wiosną 2024r. około marca lub kwietnia, sprzedał samochód marki C. z powodu braku środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej. W szczególności potrzebował pieniędzy na wypłatę wynagrodzeń pracownikom, rozliczenia się z podwykonawcami, których on zatrudniał oraz na zakup materiałów.

Z rejestru pojazdów prowadzonego przez Starostwo w D. - według przesłanej do tut. Sądu informacji z dnia 10 czerwca 2026r. - wynika, że zarejestrowane na D. I. (2) pojazdy:

1/ Pojazd marki C. (...) (2) 220 D4 C. (osobowy) o nr rej. (...) – dnia 8 kwietnia 2024r. został zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w W.. Nie zawiadomiono o zbyciu tego pojazdu w Starostwie w D. i nie jest ono w posiadaniu umowy sprzedaży tego pojazdu.

2/ Pojazd marki V. (...) (ciężarowy) o nr rej. (...) został sprzedany dnia 16 marca 2024r. Zawiadomiono o zbyciu tego pojazdu w Starostwie Powiatowym w D.. Pojazd nie został przerejestrowany na nowego właściciela.

3/ Pojazd marki C. (...) (1) (osobowy) o nr rej. (...) w dniu 27 czerwca 2024r. ubył do Starostwa Powiatowego w Z.. Nie zawiadomiono o zbyciu tego pojazdu w Starostwie w D. i nie jest ono w posiadaniu umowy sprzedaży tego pojazdu.

4/ Pojazd marki B. (...) (motocykl) o nr rej. (...) sprzedaż dnia 9 marca 2024r. Nie zawiadomiono o zbyciu tego pojazdu w Starostwie w D., natomiast jest ono w posiadaniu umowy kupna-sprzedaży tego pojazdu.

D. I. (1) posiadał rachunek firmowy oraz rachunek prywatny, którego współwłaścicielem była też jego żona. Na rozprawie wskazał, że nie toczy się wobec niego żadne postępowanie egzekucyjne, że ma do spłaty mandat w wysokości 200 zł, którego termin spłaty przypadał na dzień tej rozprawy oraz kredyt obrotowy, do którego zaciągnięcia nie była potrzebna zgoda żony. D. I. (1) podał również, że wyszedł ze szpitala po długotrwałym pobycie w nim i pół roku był na zwolnieniu lekarskim. Do lutego 2026r. otrzymywał zasiłek chorobowy a po tym okresie nie miał nic. Jak były wpływy na konto, to umowa o kredyt obrotowy z automatu się przedłużała, ale jak był w szpitalu i nie było wpływów, to spowodowało, że musiał on spłacić ten kredyt obrotowy. Otrzymał telefon z banku i wyjaśniono jemu, żeby spłacił jakąś kwotę, gdzieś pożyczył i wtedy dopiero z bankiem ustali możliwość przedłużenia termin spłaty tego kredytu. Pozostała jemu do spłaty kwota 24 900 zł z groszami z tytułu tego kredytu. Poza tym ma do spłaty kredyt za dom, który wspólnie z żoną podpisywali i co miesiąc musi spłacać 2000 zł „z groszami”. Na rozprawie w dniu 26 maja 2026r. D. I. (1) podał też:

„Półtora tygodnia temu wyszedłem ze szpitala. Miałem gruźlice, choruję na płuca, nie chcę więcej o tym mówić. W mojej ocenie nie nadużywałem alkoholu”. Odnośnie tej ostatniej kwestii na pytanie czy kiedykolwiek leczył się odwykowo podał, że leczył się w Ł., gdzie przebywał ponad 7 tygodni i w styczniu 2025r. zakończył to leczenie odwykowe.

N. I. uzasadniając żądanie ustanowenia rozdzielności majątkowej pomiędzy nią i mężem -

z dniem 27 stycznia 2024r., wskazała, że tego dnia w ich domu doszło do interwencji policji w związku z zachowaniem męża będącego pod wpływem alkoholu. Mąż miał wtedy spaść ze schodów prowadzących z domu do garażu oraz porozrzucać wszystkie kwiaty i zerwać firany. Po tym zdarzeniu przebywał w szpitalu, po czym po pewnym czasie wrócił do domu i nadal mieszkali oni wspólnie. W tym okresie N. I. nadal liczyła na to, że mąż podejmie leczenie od alkoholu i ich wspólne życie ulegnie poprawie. Problem alkoholowy męża istniał już wcześniej, jednak z czasem nasilał się, szczególnie od 2023r. Według N. I. zdarzały się okresy, w których mąż pozostawał w ciągu alkoholowym nawet przez około 2 tygodnie, nie wychodził z domu, nie odbierał telefonów i nie interesował się bieżącymi sprawami. Ona próbowała skłonić go do leczenia, udała się z mężem do lekarza pierwszego kontaktu, po czym miał rozpocząć leczenie farmakologiczne, jednak nie kontynuował go nawet przez miesiąc. Zapisała męża na spotkania dotyczące leczenia uzależnień, z których nie skorzystał. W dalszym etapie wszczęto wobec niego postępowanie dotyczące przymusowego leczenia odwykowego. W listopadzie 2024r. powód D. I. (1) dostał nakaz opuszczenia domu i zakaz zbliżania się do żony i od tamtej pory strony nie mieszkają już razem.

N. I. uzasadniając żądanie rozdzielności majątkowej z datą wskazaną w pozwie wzajemnym wskazała że obawia się przede wszystkim zobowiązań finansowych zaciągniętych przez męża w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą oraz możliwych konsekwencji tych zobowiązań dla niej w przyszłości. Jej obawy mają charakter hipotetyczny, albowiem nikt do tej pory nie zwracał się do niej o zapłatę jakichkolwiek należności za męża ani nie domagał się od niej uregulowania jego zobowiązań. D. I. (1) przez wiele lat samodzielnie prowadził działalność gospodarczą i podejmował związane z nią decyzje finansowe. W tamtym czasie żona podpisała zgodę na zaciągnięcie przez niego kredytu obrotowego przeznaczonego na potrzeby działalności gospodarczej, co w tamtym czasie uważała za zrozumiałe i uzasadnione. Obecnie natomiast, z uwagi na jego problem alkoholowy i związane z nim trudności w prawidłowym funkcjonowaniu - w jej ocenie - powinien on zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej.

Dowód:

wyjaśnienia informacyjne D. I. (2) k.104v-106, zeznania pozwanej N. I. (w tym wyjaśnienia informacyjne) k. 105, 106-106v, 122-124v, zeznania świadka F. Z. k.119v - 121v, pismo Starostwa Powiatowego w D. z dnia 10 czerwca 2026r. z zał. k. 111-114, ponadto dowody z dokumentów na kartach: 3-10, 15-32, 42-48, 52-69, 79-83, 115-117 akt przedmiotowej sprawy.

Sąd uznał wyjaśnienia informacyjne D. I. (2) i zeznania N. I. oraz zeznania świadka F. Z. za wiarygodne w takim zakresie, w jakim znalazły one odzwierciedlenie w dokonanych powyżej ustaleniach faktycznych, bowiem ten ich zakres jest przekonujący i układa się w pewną logiczną całość z pozostałym uznanym za wiarygodny materiałem dowodowym. Zeznania świadka w tym zakresie korespondowały z zeznaniami N. I., ale stanowiły również potwierdzenie okoliczności przedstawianych przez D. I. (2). Pozostały zakres zeznań N. I. i wyjaśnień D. I. (2), który nie znalazł odzwierciedlenia w ustalonym stanie faktycznych, zmierzał w zasadzie do wykazania zasadności stanowiska każdej ze stron - ocena ta natomiast jest obowiązkiem Sądu dokonywanym w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Dowody z dokumentów wskazanych wyżej nie były przez strony kwestionowane, Sąd nie dopatrzył się również wątpliwości co do ich prawdziwości.

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z art. 52 § 1 k.r.o z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. Przesłanką zastosowania art. 52 § 1 k.r.o. jest trwałe zerwanie wszelkich stosunków majątkowych oraz brak możliwości podejmowania wspólnych decyzji gospodarczych, traktując je wyraźnie jako konsekwencję uprzedniego ustania więzi rodzinno-prawnych między małżonkami. Ważnymi powodami uzasadniającymi ustanowienie przez sąd pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej mogą być również np.: trwonienie wspólnego majątku, rażąca niegospodarność, uchylanie się od pomnażania i utrzymywania majątku wspólnego. Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez Sąd może zatem nastąpić tylko z ważnych powodów, których ustawodawca nie sprecyzował i pozostawił Sądowi ustalenie czy ważne powody zachodzą w konkretnej sprawie. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że przesłankami do ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej są: poważne zagrożenie lub naruszenie interesu majątkowego małżonka żądającego zniesienia wspólności, trwonienie majątku, alkoholizm, narkomania, hazard, rażąca niegospodarność, uporczywy brak przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, uporczywe dokonywanie szczególnie ryzykownych operacji finansowych zagrażających materialnym podstawom bytu rodziny, separacja faktyczna, która uniemożliwia małżonkom współdziałanie w zarządzenie majątkiem wspólnym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wziąć pod uwagę również tę okoliczność, że aktualnie pomiędzy D. I. (1) i N. I. został orzeczony rozwód i w chwili orzekania w tej sprawie był on już prawomocny. Małżeństwo D. i N. I. zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 11 lutego 2026r. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 8 kwietnia 2026r. w części dot. alimentów od D. I. (2) na rzecz jego byłej żony, natomiast w części rozwiązującej małżeństwo przez rozwód uprawomocnił się z dniem 19 lutego 2026r. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwiązującego to małżeństwo przez rozwód ustała z mocy prawa łączącą ich wcześniej wspólność majątkowa małżeńska. Z uwagi na tę okoliczność - Sąd uznał, że zarówno powództwo wniesione przez D. I. (2) jak również powództwo wniesione przez N. I. w tej sprawie nie jest zasadne, ponieważ istniejący wcześniej pomiędzy małżonkami I. ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej ustał z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód pomiędzy nimi.

Jednakże w sytuacji odmiennej interpretacji co do powyższego - w zaistniałych okolicznościach faktycznych do oceny Sądu w tej sprawie pozostawałaby kwestia czy zachodzą podstawy do ustanowienia przez Sąd rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą obejmującą okres przed prawomocnym orzeczeniem rozwodu tj. bądź z datą 27 sierpnia 2024r. jak wnosił D. I. (1), bądź z datą 27 stycznia 2024r., jak domagała się tego N. I..

Analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pod tym kątem Sąd uznał, że wobec tych wszystkich okoliczności, które wskazano wyżej w ustaleniach faktycznych nie mogą odnieść zamierzonego skutku twierdzenia i okoliczności podnoszone przez strony, które mają uzasadniać żądanie pozwu o ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy nimi ze wskazywaną odpowiednio przez każdą ze stron datą wsteczną.

Wobec wszystkich okoliczności ustalonych w toku postępowania dowodowego w tej sprawie - w przekonaniu Sądu - nie istnieją żadne podstawy, które pozwalałyby ustanowić pomiędzy stronami rozdzielność majątkową czy to z datą wsteczną podawaną przez D. I. (2) czy też podawaną przez N. I.. Z kolei ustanawianie obecnie rozdzielności majątkowej pomiędzy stronami tj. z datą orzekania w tej sprawie bądź z datą uprawomocnienia się tego orzeczenia stało się bezprzedmiotowe, bowiem z chwilą prawomocnego orzeczenia rozwodu z mocy prawa ustała pomiędzy małżonkami I. wspólność majątkowa małżeńska.

W ustaleniach faktycznych szczegółowo wskazano, jakie okoliczności -

mające uzasadniać żądanie ustanowienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej i to z datą wsteczną - podnosił zarówno D. I. (1) jak i N. I.. W ocenie Sądu żadna z tych okoliczności nie uzasadnia ustanowienia przez Sąd rozdzielności majątkowej tym bardziej ze wskazywanymi przez strony datami wstecznymi.

D. I. (1) opierał żądanie ustanowienia rozdzielności majątkowej przede wszystkim potrzebą samodzielnego zaciągnięcia większego kredytu obrotowego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, wobec odmowy wyrażenia zgody na taki kredyt przez jego żonę. Wobec takiego stanowiska żony, samodzielnie zaciągnął on kredyt obrotowy w wysokości 50 000 zł, ponieważ tylko taki mógł uzyskać bez zgody żony. Następnie na rozprawie stwierdził, że obecnie

- wobec ustania pomiędzy nim i żona wspólności majątkowej małżeńskiej na skutek prawomocnego orzeczenia rozwodu - ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną nie przyniosłoby mu już żadnej korzyści. Ponadto od chwili ustania między nimi wspólności majątkowej małżeńskiej może on samodzielnie podejmować decyzje dotyczące zaciągania zobowiązań finansowych w tym opiewających na wyższe kwoty kredytów obrotowych na potrzeby prowadzonej działalności. Powództwo swoje podtrzymywał jedynie dlatego, że N. I. wystąpiła z pozwem przeciwko niemu o ustanowienie rozdzielności majątkowej i pozew ten podtrzymywała.

Odnosząc się do żądania N. I., która domagała się ustanowienia rozdzielności majątkowej

z dniem 27 stycznia 2024r. Sąd uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, aby już w tej dacie doszło do trwałego zerwania wszelkich relacji małżeńskich i stosunków majątkowych pomiędzy stronami. Wprawdzie tego dnia w ich domu doszło do interwencji policji w związku z zachowaniem męża będącego pod wpływem alkoholu. Mąż miał wtedy spaść ze schodów prowadzących z domu do garażu oraz porozrzucać wszystkie kwiaty i zerwać firany. Po tym zdarzeniu przebywał w szpitalu, po czym po pewnym czasie wrócił do domu i nadal mieszkali oni wspólnie. W tym okresie N. I. nadal liczyła na to, że mąż podejmie leczenie od alkoholu i ich wspólne życie ulegnie poprawie. Dopiero od listopada 2024r, po zastosowaniu wobec D. I. (2) nakazu opuszczenia domu i zakazu zbliżania się, strony przestały wspólnie zamieszkiwać.

N. I. uzasadniając żądanie rozdzielności majątkowej ze wskazaną przez nią datą wsteczną podawała, że obawia się przede wszystkim zobowiązań finansowych zaciągniętych przez męża w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą oraz możliwych konsekwencji tych zobowiązań dla niej w przyszłości. Nikt do tej pory nie zwracał się do niej o zapłatę jakichkolwiek należności za męża ani nie domagał się od niej uregulowania jego zobowiązań. D. I. (1) przez wiele lat samodzielnie prowadził działalność gospodarczą i podejmował związane z nią decyzje finansowe. W tamtym czasie wyrażała ona zgodę na zaciąganie przez niego kredytu obrotowego przeznaczanego na potrzeby działalności gospodarczej, co w tamtym czasie uważała za zrozumiałe i uzasadnione. Obecnie natomiast, z uwagi na jego problem alkoholowy i związane z nim trudności w prawidłowym funkcjonowaniu - w jej ocenie - powinien on zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej. Wobec tych okoliczności - zdaniem Sądu - obawy powódki wskazane wyżej nie mogą uzasadniać jej żądania wyrażonego w pozwie.

Reasumując - ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z przeprowadzonego postępowania dowodowego, na które wskazano wyżej skłoniła Sąd do rozstrzygnięć znajdujących odzwierciedlenie w wyroku. I tak Sąd w punkcie 1) wyroku oddalił powództwo, z jakim wystąpił D. I. (1), natomiast w punkcie 2) wyroku Sąd oddalił powództwo wniesione przez N. I.. O powyższym orzeczono na postawie art. 52 § 1 k.r.o. a contrario ze względów, na które wskazano szczegółowo wyżej.

W punkcie 3) wyroku - z uwagi na oddalenie obu powództw - Sąd ustalił, że każda ze stron ponosi koszty sądowe związane ze swoim udziałem w sprawie.

W punkcie 4) wyroku Sąd zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu w tym koszty zastępstwa procesowego. O powyższym orzeczono po myśli art. 98 § 1 kpc z uwagi na wynik sprawy.

Na oryginale właściwe podpisy

Za zgodność

Kierownik sekretariatu

III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich

mgr N. F.