Sąd oddalił żądanie funduszu o rozdzielność majątkową małżonków z powodu nadużycia prawa

Powód - (...) z siedzibą w W. wniósł o ustanowienie rozdzielności majątkowej między pozwanym A. W. i pozwaną G. W., którzy zawarli związek małżeński w dniu 25.11.1995 r. przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w W.. W uzasadnieniu podniósł, iż dysponuje tytułem wykonawczym w postaci nakazu zapłaty wydanym przez Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie w sprawie VI Nc-e 1061131/17 z dnia 01.09.2017 r. oraz postanowienia o nadaniu klauzuli z dnia 15.01.2018 r. W wyniku umowy cesji z dnia 28.06.2019 r. wierzytelność wynikająca z tytułu wykonawczego została zbyta na rzecz aktualnego wierzyciela, tj. (...) z siedzibą w W.. Postępowania egzekucyjne na podstawie powyższego tytułu wykonawczego zostało wszczęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kole Jarosława Figurę pod sygn. akt KM 252/18. Postępowanie egzekucyjne przebiega częściowo bezskutecznie. Komornikowi Sądowemu nie udało się ustalić majątku dłużnika A. W., który pozwoliłby na skuteczne zaspokojenie wierzytelności. Według komornika dłużnik utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę oraz otrzymuje świadczenie z Wojskowego Biura Emerytalnego. Z wynagrodzenia dokonywane są potrącenia i dzielone zgodnie z planem podziału, przy czym z końcem 2022 r. było 31 postępowań egzekucyjnych. Zajęcia rachunków bankowych wypadły bezskutecznie. Komornik w toku egzekucji uzyskał informację o posiadanej przez dłużnika nieruchomości (...), która na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej należy do A. W. i G. W.. Wierzyciel nie może prowadzić egzekucji do tego składnika majątku, bowiem nie dysponuje klauzulą wykonalności przeciwko małżonce dłużnika. Nadto, wierzyciel nie ma możliwości uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika, ponieważ nie dysponuje jej pisemną zgodą na zawarcie umowy pożyczki będącej podstawą wydania przedmiotowego tytułu wykonawczego. Powód po wyłączeniu między pozwanymi wspólności ustawowej zamierza ustanowić na udziale dłużnika hipotekę przymusową, a następnie dokonać zajęcia prawa dłużnika do żądania podziału majątku i taki podział przeprowadzić. Powód poinformował pozwanych o wysokości zobowiązania oraz o możliwości zawarcia porozumienia, ale do dnia dzisiejszego pozwani nie skontaktowali się i nie dokonali żadnych wpłat.

Pozwany A. W. – wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc, iż z G. W. są małżeństwem od 29 lat, a od 12 lat spłacają kredyt hipoteczny na dom. Wraz z małżonką wychowali dwoje dzieci, a trzecie dziecko nadal wychowują i utrzymują. Ustanowienie rozdzielności majątkowej mogłoby doprowadzić do nieporozumień w małżeństwie, a w konsekwencji do jego rozpadu.

Pozwana- G. W. wniosła o oddalenie powództwa, podnioszac, iż z A. W. są małżeństwem od 29 lat, a od 12 lat spłacają kredyt hipoteczny. Pozwany posiada zadłużenie w różnych instytucjach bankowych i ma zajęcie komornicze dotyczące pensji i emerytury. Potrącenia wynoszą od 1.000 zł do 5.000 zł w zależności od przyznanych nagród. Pozwana wskazała, że wraz z A. W. wychowali dwoje dzieci, zaś trzecie dziecko w dalszym ciągu wychowują i utrzymują. Ustanowienie rozdzielności majątkowej między nią a pozwanym mogłoby doprowadzić do nieporozumień w małżeństwie, a w konsekwencji do jego rozpadu.

Sąd ustalił co następuje:

W dniu 25.08.2016 r. pozwany A. W. zawarł umowę pożyczkę ze (...) Kasą (...) z siedzibą w S. na kwotę 22.110 zł. Pozwana G. W. nie była poręczycielem tej pożyczki, jak również nie składała oświadczenia o wyrażeniu zgody na zaciągnięcie powyższego zobowiązania przez męża. Środki pieniężne z w/w pożyczki zostały spożytkowane na różne cele, w szczególności na przeprowadzenie prac wykończeniowych w domu pozwanych położonym w U.-W.. Dom znajduje się na działce o powierzchni przeszło 12 arów, która jest jedyną nieruchomością stanowiącą własność pozwanych na prawie wspólności majątkowej małżeńskiej.

Raty pożyczki nie były regulowane przez pozwanego zgodnie z warunkami określonymi w umowie. Niemniej jednak, A. W. na poczet pożyczki łącznie dokonał wpłat na łączna kwotę około 10 tys. zł.

(dowód: umowy pożyczki z dnia 25.08.2016 r. k.87-89; zeznania pozwanego k.140-140v; zeznania pozwanej k.140v)

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 01.09.2017 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie nakazał A. W., aby zapłacił (...) Kasie (...) z siedzibą w S. kwotę łączną 28.002,71 zł, w tym kwotę 26.800 zł z odsetkami: umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 30.05.2017 r. do dnia zapłaty; kwotę 1.007,40 zł z odsetkami: umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 30.05.2017 r. do dnia zapłaty; kwotę 195,31 zł z odsetkami : umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 30.05.2017 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 2.754,51 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 15.01.2018 r. została nadana klauzula wykonalności.

(...) Kasa (...) z siedzibą w S. w dniu 26.02.2018 r. wystąpiła z o wszczęcie egzekucji przeciwko A. W..

(dowód: wydruk weryfikacyjny nakazu zapłaty Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie z dnia 01.09.2017 r. w sprawie VI Nc-e 1061131/17 k.51v; postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 15.01.2018 r. w sprawie VI Nc-e 1061131/17 k.51, 52; wniosek o wszczęcie egzekucji z dnia 26.02.2018 r. k.53-54)

W dniu 28.06.2019 r. pomiędzy Spółdzielczą Kasą (...) a (...) z siedzibą w W. (uprzednio (...) z siedzibą w W.) została zawarta umowa przelewu wierzytelności, na mocy której w/w fundusz nabył wierzytelność przysługującą wobec A. W..

(dowód: odpis wyciągu z rejestru funduszy inwestycyjnych z dnia 27.10.2023 r. k.20-22 i z dnia 19.07.2024 r. k.9-13; wyciąg z umowy przelewu wierzytelności z dnia 28.06.2019 r. k.23-25)

Pismem z dnia 25.10.2019 r. powód poinformował komornika o wstąpieniu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w miejsce dotychczasowego wierzyciela.

Komornik pismem z dnia 25.02.2020 r. poinformował powoda, że A. W. wraz z małżonką jest właścicielem na prawie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Kole prowadzi księgę wieczystą o nr (...). Ponadto, Komornik poinformował, że z wynagrodzenia za pracę pozwanego i z otrzymywanego przez niego świadczenia emerytalnego dokonywane są potrącenia i dzielone zgodnie z planami podziału. W bazie CEPiK nie ujawniono pojazdu pozwanego, natomiast zajęcie rachunku bankowego okazało się bezskuteczne ze względu na brak środków na koncie.

Pismem z dnia 2.09.2022 r. Komornik poinformował powoda, że z wynagrodzenia za pracę pozwanego dokonywane są potrącenia i dzielone do 31 postępowań egzekucyjnych. Potrącenia ze świadczenia od września 2022 r. zostają wstrzymane z uwagi na realizację decyzji o rocznym rozliczeniu emerytury w związku z osiągniętym przychodem. Komornik przekazał także, że pozwanemu nie przysługują żadne wierzytelności, w bazie CEPiK zaś został odnotowany pojazd.

(dowód: oświadczenie z dnia 25.10.2019 r. k.55-56; pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kole z dnia 25.02.2020 r. k.57 oraz z dnia 02.09.2022 r. k.60;; oświadczenie z dnia 20.03.2020 r. k.58-59; wydruki internetowe księgi wieczystej k.61-84 oraz k.135-139; raport spłaty k.93-105; akta Km 252/18 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kole Jarosława Figury)

PROTEGAT 1 Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności z siedzibą w W. w piśmie z dnia 01.03.2024 r. poinformował A. W., iż z uwagi na nieuregulowanie zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki, jako obecny wierzyciel rozważa skierowanie pozwu o ustanowienie przymusowej rozdzielności majątkowej w celu skierowania wniosku o wszczęcie egzekucji do udziału w wysokości ½ nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr (...) oraz wpisania hipoteki przymusowej na udziale, który będzie należał do A. W.. Natomiast w razie niepowodzenia egzekucji, wierzyciel będzie rozważał skierowanie wniosku o podział majątku wspólnego poprzez m.in.: przyznanie nieruchomości jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego małżonka lub sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji. Wierzyciel wskazał zarazem, iż należność główna wynosi 28.002,71 zł oraz odsetki za opóźnienie od należności głównej wynoszą 20.952,17 zł, co łącznie daje kwotę 48.954,88 zł.

(dowód: pismo z dnia 01.03.2024 r. wraz z potwierdzeniami odbioru k.90-92)

A. W. od 29 lat pozostaje w związku małżeńskim z G. W.. W ich małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Pozwani mają troje dzieci, przy czym najmłodsze dziecko, w bieżącym roku skończy 18 lat.

Pozwani mają zobowiązanie z tytułu zaciągniętego wspólnie kredytu hipotecznego. Należność jest spłacana regularnie. Pozwany zaciągał zobowiązania, obejmujące także tzw. chwilówki w bankach oraz parabankach. A. W. zwrócił się do kancelarii prawnej o weryfikację umów finansowych, albowiem powziął informacje o możliwość domagania się zwrotu prowizji, co przełożyłoby się na przeliczenie całkowitego zadłużenia. Według Biura Informacji Kredytowej wynosi ono 297.000 zł.

A. W. od 2008 r. jest na emeryturze. Od 2010 r. dodatkowo podejmuje pracę uzyskując dochody wynoszące około 8 tys. zł. Ze świadczenia emerytalnego ma potrącaną kwotę 900 zł, natomiast z wynagrodzenia potrącenia wyniosły: w lipcu 2024 r. - 2.300 zł, w grudniu 2024r. - 3.100 zł, a w lutym 2025 r. - 5.000 zł.

G. W. pracuje jako inspektor. Prowadzona jest wobec niej egzekucja w związku z zadłużeniem w (...) Banku, które wynosi ponad 100.000 zł. Z wynagrodzenia ma potrącane średnio 500 - 600 zł, natomiast w miesiącach, gdy przysługują jej np. nagrody, potrącenia są wyższe. Przez okres roku od pozwanej wyegzekwowano około 17 tys. zł.

(dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa k.15; zeznania pozwanego k.140-140v; zeznania pozwanej k.140v)

Za polegające na prawdzie Sąd uznał zeznania pozwanych A. W. i G. W., gdyż były szczere, logiczne i rzeczowe. Wartość dowodowa dokumentów zebranych w sprawie nie budzi żadnych wątpliwości.

Sąd zważył co następuje :

Zgodnie z art. 52 § 1a kro ustanowienia przez Sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Do uwzględnienia wytoczonego przez wierzyciela powództwa o ustanowienie rozdzielności majątkowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze - wykazanie istnienia stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności w stosunku do jednego z małżonków i po drugie uprawdopodobnienia, że zaspokojenie tej wierzytelności wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

W realiach niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż powód dysponuje tytułem wykonawczym przeciwko pozwanemu w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 01.09.2017 r. Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie VI Nc-e 1061131/17 opatrzonego klauzulą wykonalności. Wierzytelność stwierdzona tytułem wykonawczym jest wierzytelnością względem jednego z małżonków i jej zaspokojenie nie może nastąpić z majątku wspólnego małżonków. Wierzytelność ta wynika bowiem ze zobowiązania jednego z małżonków zaciągniętego bez zgody drugiego z nich, co przyznał sam powód.

Jak wynika z art. 52 § 1a kro, dla wykazania, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego, nie jest potrzebne udowodnienie tej okoliczności, a wystarczy jej uprawdopodobnienie. Tym samym nie jest konieczne zachowanie szczególnych przepisów o postępowaniu dowodowym. Zwłaszcza, dla uprawdopodobnienia, że zaspokojenie wierzytelności wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków, nie jest konieczne uprzednie skierowanie egzekucji do majątku osobistego dłużnika i stwierdzenie bezskuteczności tej egzekucji.

W przedmiotowej sprawie wierzyciel uprawdopodobnił, że nie jest możliwe zaspokojenie z majątku osobistego A. W. w czasie pozostającym w jego zamyśle. Z przedłożonych dokumentów, jak również z akt Km 252/18 Komornika Sądowego wynika bowiem, że prowadził egzekucję przeciwko pozwanemu i okazała się ona częściowo bezskuteczna. Z wynagrodzenia za pracę pozwanego dokonywane są potrącenia, ale wpływy dzielone są do 31 postępowań egzekucyjnych. Wobec powyższego, kwoty przekazywane przez organ egzekucyjny na rzecz wierzyciela (powoda) pozostają na poziomie od kilkudziesięciu do stu kilku złotych, co przekłada się również na zwiększenie należności w miarę prowadzonego postępowania komorniczego w porównaniu do jej pierwotnej wysokości. A. W. nie przysługują żadne wierzytelności, a zajęcie rachunku bankowego okazało się bezskuteczne z uwagi na brak środków na koncie.

Zdaniem Sądu, wbrew zapatrywaniom powoda, na gruncie niniejszej sprawy należało rozważyć zastosowanie art. 5 kc. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 4.04.2014 r. w sprawie II CSK 387/13, nie jest wyłączone oddalenie - na podstawie art. 5 k.c. - powództwa wierzyciela o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami. Zdaniem Sądu Najwyższego należy dopuścić, w drodze wyjątku, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, możliwość zastosowania przewidzianej w art. 5 k.c. konstrukcji nadużycia prawa w sprawach, w których wierzyciel jednego z małżonków dochodzi na podstawie art. 52 § 1a k.r.o. ustanowienia rozdzielności majątkowej (vide: wyrok SN z 12.05.2021 r., I CSKP 89/21, LEX nr 3220137).

W kontekście powyższego, potwierdzonego stanowiska judykatury, niniejsze powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem działanie powoda należy kwalifikować jako nadużycie prawa. Niezaprzeczalnie, jak już była mowa, powodowi przysługuje wierzytelność względem pozwanego, która została stwierdzona tytułem wykonawczym. Sposób jednak w jaki powód zamierza egzekwować tą wierzytelność patrząc przez pryzmat jej wysokości sprawia, że pozwani ponieśliby niewspółmierne konsekwencje za decyzję finansową, która podjął wyłącznie A. W.. Pozwani nie posiadają bowiem innej nieruchomości poza nieruchomości do której powód zamierza skierować czynność egzekucyjne, zaś na tej nieruchomości znajduje się dom, który służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Zarazem nieruchomość ta stanowi jedyny majątek stron przedstawiający większą wartość. Uwzględnienie powództwa i doprowadzenie do rozdzielności majątkowej mogłoby skutkować zaburzeniem relacji w trwającym od niemal 30 lat małżeństwie i przełożyć się na drastyczne pogorszenie ich sytuacji bytowej.

Zdaniem Sądu, nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że powód nie jest wierzycielem pierwotnym. Egzekwowana wierzytelność wynika bowiem z pożyczki udzielonej pozwanemu przez (...) Kasę (...). Tym samym, powodowy fundusz jako instytucja profesjonalna, trudniąca się skupem wierzytelności musi liczyć się z ryzykiem, że nabytych wierzytelności nie da się wyegzekwować albo nie nastąpi to w zakładanym, relatywnie szybkim czasie. Bezspornym jest bowiem, iż egzekucja prowadzona przeciwko pozwanemu jest częściowo skuteczna, ale ze względy na wielość wierzycieli, egzekwowane na rzecz powoda kwoty nie są wysokie.

Ocena, że przedmiotowe powództwo winno zostać oddalone z uwagi na zasady współżycia społecznego, jest także uzasadnione jeśli się zważy, że ustanowienie rozdzielności majątkowej między pozwanymi mogłoby doprowadzić do postawienia w stan natychmiastowej wykonalności zaciągniętego przez nich kredytu hipotecznego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie cytowanego przepisu, orzeczono jak w wyroku.

Sędzia Agnieszka Pietruszka