Sąd ustanowił rozdzielność majątkową małżonków z powodu separacji faktycznej

Powód H. O. w dniu 2 kwietnia 2025 r. złożył pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej między nim, a pozwaną W. O. (1) z dniem wniesienia pozwu oraz o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że strony zawarły związek małżeński w dniu(...). Strony nie zawierały umów majątkowych małżeńskich ani nie pozostają w przymusowym ustroju majątkowym. Od 11 lutego 2025 r. strony pozostają w separacji faktycznej, od kiedy to powód został zmuszony do wyprowadzenia się z domu jednorodzinnego stron. W okresie przed wyprowadzką powoda, między stronami dochodziło do wielu konfliktów, spowodowanych pochodzeniem małoletniego wnuka stron. Ze względu na swoją sytuację życiową, córka stron zamieszkała wraz z nimi i swoim synem, który pochodzi z jej związku(...). Pozwana nie akceptowała ani partnera córki, ani swojego wnuka, którego nazywała (...), co miało w jej ocenie świadczyć o jego mniejszości. Powód za każdym razem wstawiał się za córką. Kumulacją napiętej sytuacji między stronami było zdarzenie z początku lutego br. – zaczęło się od tego, że pozwana na złość wyłączyła powodowi palnik gazowy na którym ten przygotowywał obiad dla rodziny. Następnie pozwana chciała ugryźć córkę, która prosiła o zachowanie spokoju, a powód, stanąwszy w obronie córki odepchnął żonę, która upadła na stojące w przedpokoju zimowe buty. W oparciu o tę sytuację, pozwana zgłosiła przedmiotowe zdarzenie, a powód dostał nakaz natychmiastowego opuszczenia lokalu oraz zakaz zbliżania i kontaktowania się z pozwaną.

W skład wspólnego majątku stron wchodzi mieszkanie o powierzchni ok. 49 m

2, położone w C. przy ul(...) w C., o wartości szacunkowej ok. 500.000 zł (nr KW (...)) oraz samochód osobowy marki C. (...) z 2012 r., z silnikiem 1.3 l, o szacunkowej wartości 20.000 zł.

Pozwany wskazał, że każdy z małżonków odrębnie zarządza swoim wynagrodzeniem, zaspokaja swoje potrzeby i pokrywa wydatki. Małżonkowie jako współwłaściciele posiadają jedno konto bankowe, na które wpływała od początku, aż do marca br. tylko emerytura powoda, z której powód utrzymywał i opłacał wszystkie należności rodziny. Powód nie może samodzielnie zlikwidować tego konta. Oprócz tego, małżonkowie posiadają dwa osobne konta bankowe. Strony nie mają wspólnych zobowiązani finansowych.

Podkreślono, że pomiędzy stronami doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego, a rozerwaniu uległy wszystkie więzi istniejące w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie, tj. więź gospodarcza, emocjonalna i fizyczna, wobec czego powód planuje podjąć działania w celu rozwiązania małżeństwa stron. Strony pozostają obecnie w bardzo silnym konflikcie, nie rozmawiają ze sobą, nie mają możliwości współdziałania w jakimkolwiek zakresie, włączając w to współzarządzanie majątkiem wspólnym.

W odpowiedzi na pozew z dnia 3 czerwca 2025 r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa, wskazując m.in., że separacja faktyczna stron wynika z realizacji postanowienia prokuratury i Sądu o nakazie opuszczania mieszkania przez powoda oraz zakazie zbliżania się do pozwanej. Konflikt między stronami rozpoczął się w sierpniu 2024 r., kilka miesięcy po tym jak małżonkowie przyjęli pod swój dach najpierw córkę a potem jej syna, a ich wnuka. Wcześniej córka stron mieszkała (...), będąc żoną (...). Wówczas powód zaczął ignorować pozwaną i pogardliwie się do niej odnosić, adorując córkę i wnuczka. Konflikt między małżonkami eskalował do tego stopnia, że powód zaczął stosować wobec żony przemoc fizyczną i psychiczną. W dniu 10 lutego br. powód dotkliwie pobił pozwaną, wobec czego został zatrzymany przez policję i po opuszczeniu aresztu w dniu 11 lutego 2025 r. został przywieziony w asyście policji w celu zabrania swoich rzeczy. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2025 r. prokurator zastosował wobec powoda środki zapobiegawcze w postaci dozoru policji, zakaz kontaktowania się z pozwaną, zbliżania do pozwanej na odległość nie mniejszą niż 100 m oraz obowiązek opuszczenia wspólnego lokalu. Postanowienie z dnia 9 maja 2025 r. stosowanie środka zapobiegawczego w postaci nakazu opuszczenia lokalu zostało przedłużone do 11 lipca 2025 r. Postępowanie o znęcanie się jest w toku, a do sądu wpłynął akt oskarżenia przeciwko powodowi. Pozwana wskazała, że powód i córka stron, żądali od niej aby wycofała swoje zeznania, powód groził jej, że jeśli tego nie zrobi to się z nią rozwiedzie, wystąpi o ustanowienie rozdzielności majątkowej i pozwana nie będzie miał żadnych środków na życie. Powód pozbawił pozwaną dostępu do wspólnego konta stron, w lutym br. wyprowadził ze wspólnego konta kwotę 15.000 zł, w marcu br. – 8.500 zł, a w maju – 30.000 zł. Powód wraz z córką stron wyprowadził się do F., do mieszkania które zostało kupione przez córkę stron, za środki pochodzące z kredytu zaciągniętego wspólnie przez strony i ich córkę. Kredyt był wspólnie spłacany przez okres 9 lat. Pozwana otrzymuje emeryturę w wysokości 2.292,52 zł miesięcznie, zaś powód pobiera(...) w wysokości 10.119 zł miesięcznie. Pozwana mimo niskiej emerytury, reguluje wszystkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Złożyła do sądu pozew o zabezpieczenie środków na utrzymanie.

W trakcie postępowania, stanowisko procesowe stron nie uległo zmianie – na rozprawie w dniu 1 października 2025 r. powód podtrzymał swoje powództwo, pozwana wnosiła o jego oddalenie w całości.

Sąd ustalił, co następuje:

Powód H. O. i pozwana W. O. (1) zawarli związek małżeński w dniu (...) w C.. Przed zawarciem małżeństwa ani w czasie jego trwania strony nie zawierały żadnych umów majątkowych małżeńskich. Ze związku małżeńskiego strony posiadają córkę W. O. (2), która obecnie ma(...).

/okoliczność bezsporna, a ponadto dowód: odpis zupełny aktu małżeństwa – k. 9/

Głównym składnikiem majątku stron jest lokal mieszkalny położony w C. przy ul. (...), o powierzchni użytkowej wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych 48,49 m

2. W w/w mieszkaniu stron aktualnie zamieszkuje wyłącznie pozwana, która samodzielnie uiszcza opłaty związane z mieszkaniem.

W skład majątku wspólnego stron wchodzi również samochód osobowy marki C. (...) z 2012 r., który użytkuje powód.

Małżonkowie jako współwłaściciele posiadają jedno konto bankowe, na które do marca br. wpływała emerytura powoda. Oprócz tego, małżonkowie posiadają dwa osobne konta bankowe. H. O. trzykrotnie wypłacił pieniądze ze wspólnego konta stron: w dniu 6 maja 2024 r. – kwotę 30.000 zł, w dniu 24 lutego 2025 r. – kwotę 15.000 zł i w dniu 6 marca 2025 r. kwotę 8.500 zł. Pozwana wypłaciła kwotę 10.000 zł w celu opłacenia zaliczki za swoją operację, która nie jest refundowana na NFZ. Strony nie informowały się wzajemnie o dokonywaniu wskazanych wypłat.

Strony nie mają wspólnych zobowiązań finansowych.

W toku jest obecnie postępowanie karne prowadzone przez Sąd Rejonowy w Toruniu II Wydział Karny pod sygn. akt (...)w którym powód H. O. oskarżony został o to, że w okresie od 1 lipca 2024 r. do 10 lutego 2024 r. w C. przy ul. (...) w miejscu zamieszkania, znęcał się psychicznie i fizycznie nad swoją żoną W. O. (1) w ten sposób, że bez powodu wszczynał awantury w trakcie których kierował pod jej adresem słowa wulgarne powszechnie uznane za obelżywe, poniżał pokrzywdzoną, stosował wobec niej przemoc ekonomiczną w postaci ograniczenia środków pieniężnych, ponadto w dniu 1 lutego 2025 r. trzykrotnie uderzył pokrzywdzoną z zaciśniętej pięści w twarz, podłożył jej nogę w wyniku czego upadła na podłogę a następnie kopał ją po plecach to jest o czyn z art. 207 § 1 k.k.

Powód H. O. ma (...)i otrzymuje emeryturę w wysokości ok. 10.000 zł miesięcznie. Powód obecnie mieszka w F. u córki stron.

Pozwana W. O. (1) ma obecnie (...)i otrzymuje emeryturę w wysokości ok. 2.300 zł miesięcznie.

Powód w związku z orzeczonym wobec niego nakazem opuszczenia lokalu wynikającego z prowadzonego postępowania karnego nie zamieszkuje w dotychczasowym wspólnym miejscu zamieszkania stron od 11 lutego 2025 r. Od tego momentu strony pozostają w separacji faktycznej i nie współdziałają w zarządzie majątkiem wspólnym.

/dowody: wypis z KW nr (...) – k. 10-14, odpis postanowienia (...) Sądu Rejonowego w Toruniu – k. 25-26, historia rachunku bankowego – k. 36-60, zeznania świadka W. O. (2) – k. 70v-71, przesłuchanie powoda – k. 71v-72, przesłuchanie pozwanej – k. 72-73/

W małżeństwie to powód w głównej mierze ponosił ciężar bieżącego utrzymania rodziny, większość decyzji podejmował samodzielnie. W trakcie małżeństwa, pozwana pracowała, a pieniądze z tytułu świadczonej pracy dostawała do ręki, były to niskie zarobki. Przeznaczała je na swoje potrzeby.

Obecnie strony pozostają w głębokim konflikcie i nie utrzymują ze sobą kontaktu w bieżących sprawach dotyczących zarządu wspólną nieruchomością. Początkowo powód po wyprowadzce opłacał rachunki za mieszkanie wspólne stron, do marca br. Obecnie każda ze stron samodzielnie prowadzi odrębna gospodarstwa domowe i bez wiedzy drugiego z małżonków zarządza majątkiem wspólnym i środkami pieniężnymi, którymi dysponuje. Każda ze stron we własnym zakresie kupuje jedzenie i środki czystości – zarówno powód jak i pozwana nie mają wpływu na to jak każda ze stron wydaje pieniądze, którymi dysponuje. Po wyprowadzce powoda pozwana nie ma do swojej dyspozycji samochodu, z którego korzysta wyłącznie powód.

/dowody: zeznania świadka W. O. (2) – k. 70v-71, przesłuchanie powoda – k. 71v-72, przesłuchanie pozwanej – k. 72-73/

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przesłuchanie powoda i pozwanej, zeznania świadka W. O. (2), a także na podstawie dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron.

Zgodnie z art. 230 kpc uznano za bezsporne te okoliczności faktyczne zawarte w pozwie oraz pismach procesowych złożonych w sprawie, którym strona przeciwna nie zaprzeczyła, gdyż nie budziły wątpliwości co do zgodności z prawdziwym stanem rzeczy i znalazły, w odpowiednim zakresie, potwierdzenie w pozostałym materiale procesowym.

Sąd dał wiarę zeznaniom świadka W. O. (2), w zakresie w jakim były one zgodne z zeznaniami stron – w szczególności co do faktu wyprowadzenia się przez powoda z mieszkania stanowiącego własność stron, braku porozumienia stron w zarządzie majątkiem wspólnym po wyprowadzeniu się powoda z domu, braku porozumienia w jakichkolwiek kwestiach finansowych i majątkowych po wyprowadzeniu się powoda.

Relacje stron co do faktów, mających istotne znaczenie dla sprawy były zgodne. Strony w zasadzie zgodnie opisały kwestie braku wzajemnego informowania się co do kwestii finansowych oraz braku współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd doszedł do przekonania, że zasadne jest ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem 1 kwietnia 2025 r.

Stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 k.r.o., z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2003 r. (IV CKN 1710/00,

LEX nr 78281) „ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej ma na celu wzmocnienie rodziny oraz zapewnienie jej ustabilizowanej bazy materialnej i najpełniej realizuje zasadę równych praw obojga małżonków w dziedzinie stosunków majątkowych, stanowiących materialną podstawę funkcjonowania rodziny”. To przecież na obojgu małżonkach, według ich sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych spoczywa obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 k.r.o.). Temu celowi odpowiada wprowadzenie przez ustawodawcę ustroju wspólności majątkowej, która w braku odmiennej umowy, powstaje z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Wszelkie odstępstwa od zasady wspólności majątkowej mogą nastąpić w dwojaki sposób: czy to przez umowę majątkową małżeńską, czy też za pomocą orzeczenia sądu.

Ingerencja sądu podlega, jednakże pewnym ograniczeniom, bowiem z żądaniem ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd można wystąpić jedynie z „ważnych powodów”.

Ustawodawca nie sprecyzował, jak należy rozumieć pojęcie „ważne powody” i do kompetencji sądu pozostawił ustalanie czy powody takie zachodzą w konkretnej sprawie. Zadaniem sądu pozostaje zatem szczegółowa analiza całokształtu sytuacji, która zdecydowała, że jeden z małżonków domaga się orzeczenia rozdzielności majątkowej.

Jak już wskazano, sąd może zatem ustanowić przymusową rozdzielność majątkową jedynie na żądanie małżonka i tylko wtedy, gdy występują ważne powody. Co do definicji tych ostatnich należy posłużyć się wypracowanym w doktrynie i orzecznictwie znaczeniem tego zwrotu. Należy wobec tego wskazać, że nie można ważnych powodów w rozumieniu art. 52 kro utożsamiać z pojęciem trwałego rozkładu pożycia i wiązać z kwestią winy powstania tego rozkładu. Rozkład pożycia dotyczy jedynie stosunków osobistych małżonków, podczas gdy sprawy z art. 52 kro są sprawami majątkowymi i dlatego wymienione w tym przepisie ważne powody także powinny mieć charakter majątkowy. Podkreśla się, że źródło konfliktu, którego konsekwencją jest żądanie jednego z małżonków, może leżeć w rozdźwiękach natury osobistej między małżonkami i to jest jedyny punkt styczny między rozkładem pożycia i ważnymi powodami ustanowienia przez sąd rozdzielności przymusowej. Mając na uwadze powyższe, jako przykłady ważnych powodów podaje się takie sytuacje, w których dalsze utrzymywanie wspólności pociąga za sobą poważne zagrożenie lub naruszenie interesu majątkowego małżonka żądającego zniesienia wspólności. Można wskazać na trwonienie przez jednego małżonka wspólnego majątku (hulaszczy tryb życia, alkoholizm, rażąco niegospodarne postępowanie), zaciąganie długów, które mogą być egzekwowane z majątku wspólnego, nieprzyczynianie się do powiększenia majątku wspólnego przez uchylanie się od pracy itp., zatrzymanie majątku wspólnego dla siebie, niedopuszczanie drugiego współmałżonka do korzystania z niego, także separacja faktyczna, która uniemożliwia współdziałanie małżonków w zarządzie majątkiem wspólnym

(patrz. J. St. Piątkowski, (w:) System prawa rodzinnego i opiekuńczego, Ossolineum 1985, s. 475; także np. w odniesieniu do separacji faktycznej wyrok SN z dnia 12 września 2000 r., III CKN 373/99, LEX nr 51561; także wyrok SN z dnia 20 czerwca 2000 r., III CKN 287/00, LEX nr 51884).

Zgodnie z orzecznictwem Sadu Najwyższego przesłanką zastosowania art. 52 § 1 k.r.o. może być trwałe zerwanie wszelkich stosunków majątkowych oraz brak możliwości podejmowania wspólnych decyzji gospodarczych, będące konsekwencją uprzedniego ustania więzi rodzinnoprawnych między małżonkami i co za tym idzie powstania trwałego stanu separacji faktycznej. Sąd może ustanowić rozdzielność z datą wcześniejszą, jeżeli małżonkowie od dawna żyją w faktycznym rozłączeniu, mieszkają i żyją z dala od siebie, brak jest między nimi współdziałania i zgody w prowadzeniu działalności gospodarczej. W konsekwencji wydania przez Sąd orzeczenia o ustanowieniu między małżonkami rozdzielności majątkowej ustrój ten obowiązuje między małżonkami od dnia, który został oznaczony w wyroku.

Zgodnie z art. 36 § 1 kro oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny. Przy czym każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, a wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku (§ 2 art. 36 kro). Przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie, jednakże w razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności (§ 3 art. 36 kro).

W przedmiotowej sprawie należy dojść do jednoznacznego wniosku, że zaistniały wspomniane wyżej „ważne powody” uzasadniające wprowadzenie przez sąd w małżeństwie stron przymusowego ustroju rozdzielności majątkowej z dniem wniesienia pozwu. Powód i pozwana zeznali zgodnie, że od czasu wyprowadzenia się powoda, strony nie prowadzą wspólnego gospodarstwa, nie mają żadnego wpływu na to w jaki sposób druga strona wydatkuje swoje pieniądze oraz nie utrzymują ze sobą kontaktu. W związku z powyższym Sąd uznał, że strony pozostają ze sobą w faktycznej separacji od dnia 11 lutego 2025 r. Nie zmienia tego faktu okoliczność, że separacja faktyczna nastąpiła w związku z orzeczonym nakazem opuszczenia lokalu wynikającego z prowadzonego postępowania karnego, bowiem nakaz opuszczenia lokalu nie stał na przeszkodzie temu, aby strony razem zarządzały majątkiem wspólnym, czego jednak nie czynią (pomijając początkowe dokonywanie przez powoda opłat za wspólne mieszkanie stron). Z uwagi na głęboki konflikt między stronami współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym nie jest to możliwe. Powód od marca br. nie uiszcza żadnych opłat związanych ze wspólnym mieszkaniem stron. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pomiędzy stronami zaistniała faktyczna separacja, strony są skonfliktowane, co uniemożliwia im współdziałanie w zarządzie wspólnym majątkiem. Powód w dniu 11 lutego 2025 r. definitywnie wyprowadził się z wspólnego mieszkania stron, został faktycznie pozbawiony możliwości korzystania ze swojego mieszkania i od tamtego momentu małżonkowie zasadniczo prowadzili oddzielne gospodarstwa domowe. Samodzielnie decydowali o środkach pieniężnych zgromadzonym na wspólnym rachunku bankowym stron, dokonując wypłat z przedmiotowego konta bez porozumienia z drugim z małżonków. Konflikt pomiędzy stronami jest widoczny i eskalujący, strony nie potrafią się porozumiewać. W tych okolicznościach zasadnym jest, aby rozdzielność majątkowa ustanowiona została pomiędzy stronami stosownie do żądania pozwu tj. z dniem 1 kwietnia 2025 r.

Od dnia 11 lutego 2025 r. strony nie mieszkają wspólnie i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, jedynie początkowo po wyprowadzce, powód dokonywał opłat związanych z mieszkaniem wspólnym stron, jednak ostatni raz uczynił to w marcu br. Strony nie przekazują sobie pieniędzy, a środki zgromadzone na ich wspólnym rachunku bankowych zostały przez nich samodzielnie wypłacone, bez porozumienia z drugim małżonkiem. Obecnie na wspólnym koncie strony nie posiadają środków pieniężnych. Strony nie informują się obecnie o żadnych swoich własnych sprawach finansowych, nie spotykają się ze sobą, nie kontaktują. Na płaszczyźnie ekonomicznej, finansowej nie ma między nimi żadnego porozumienia czy współdziałania. Każde z nich ma własne konto bankowe.

W ocenie sądu istnienie utrwalonego stanu separacji faktycznej, podczas którego występują między stronami tarcia na tle zarządu majątkiem, jak również to, że strony nie konsultują ze sobą swoich posunięć ekonomicznych i nie mają wiedzy o sytuacji majątkowej drugiego z małżonków oraz to, że istnienie wspólności majątkowej ogranicza posunięcia finansowe stron, daje podstawy do ustanowienia między stronami rozdzielności majątkowej.

Należy dodać, że ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej w tej sprawie nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Fakt, że pozwana posiada niższe dochody, które są w jej ocenie niewystarczające na jej utrzymanie, może przemawiać za wytoczeniem przez nią powództwa o zaspokojenie potrzeb rodziny, co zresztą W. O. (1) uczyniła. Zdaniem Sądu także długotrwałość pożycia małżeńskiego stron nie uzasadnia oddalenia powództwa na podstawie art. 5 kc. W dniu wyrokowania strony pozostawały mocno skonfliktowane, wcześniej, w czasie trwania pożycia, nie zdarzały się takie sytuacje, zatem trudno przewidywać, jak trwałe jest rozłączenie stron. H. O. jednoznacznie oświadczył, że nie widzi możliwości dalszego trwania małżeństwa i rozważa złożenie pozwu o rozwód, natomiast W. O. (1) chce kontynuować pożycie. Aktualnie strony nie współdziałają w zarządzie majątkiem wspólnym, samodzielnie, bez konsultacji z drugą stroną dokonywali wypłat ze wspólnego rachunku bankowego, pozwana sama ponosi opłaty mieszkaniowe, co było jednostronną decyzją powoda. W ocenie Sądu dalsze trwanie wspólności majątkowej miedzy stronami nie odpowiadałoby rzeczywistości, a zatem orzeczenie rozdzielności majątkowej jest dostosowaniem stanu prawnego do obecnego stanu faktycznego.

Mając powyższe na uwadze, w punkcie I sentencji wyroku, Sąd ustanowił z dniem 1 kwietnia 2025 r. rozdzielność majątkową małżeńską między powodem H. O. a pozwaną W. O. (1).

W punkcie II sentencji wyroku, mając na uwadze niewysokie dochody pozwanej, na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył pozwanej kosztami procesu w sprawie.