Sąd stwierdził wygaśnięcie alimentów dla niewidomego syna i oddalił żądanie ich podwyższenia

Powód - J. F. wniósł o podwyższenie alimentów zasądzony wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu Oddział Zamiejscowy w Koninie z dnia 26.06.2002 r. w kwocie 160 zł do kwoty po 1.300 zł od pozwanego F. F., poczynając od dnia 1.12.2024 r. W uzasadnieniu podniósł, iż obecnie ma trudną sytuację zdrowotną oraz finansową. Jest osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności, trwale niezdolną do pracy. Utrzymuje się z renty socjalnej wysokości 1.620,67 groszy. Dochody te nie starczają mu na podstawowe potrzeby, opłacenie rachunków, lekarstw, zakup sprzętu dla osób niewidzących. Powód mieszka z matką. Gospodarstwo domowe prowadzą osobno, przy czym mama bardzo go wspiera. Nie jest jednak w stanie pomóc mu finansowo, ponieważ choruje na nowotwór szpiku kostnego i otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 2.988 zł. Od przyznania alimentów powód nigdy nie składał wniosku o podwyższenie alimentów.

Pozwany - F. F. wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, iż nie jest w stanie płacić tak wysokich alimentów. Pozwany jest po przebytej chorobie serca, miał wszczepione stenty, leczy się na chorobę wieńcową, nadciśnienie i cukrzycę. Na utrzymaniu ma troje dzieci w wieku szkolnym. Podlega ubezpieczeniu KRUS i razem z konkubiną utrzymują się z gospodarstwa. Dochody pozwanego są tak małe, że musi korzystać z opieki społecznej. W związku z powyższym pozwany jednocześnie wniósł o uchylenie obowiązku alimentacyjnego ustalonego na syna J. F..

Powód, na rozprawie w dniu 17.07.2025 r. wniósł o oddalenie powództwa o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego

Sąd ustalił co następuje

Wyrokiem dnia 26.06.2002 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Oddział Zamiejscowy w Koninie rozwiązał przez rozwód związek małżeński G. F. i F. F.. Jednocześnie Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi, w tym nad małoletnim wówczas J., matce, zastrzegając ojcu prawo do współdecydowania o istotnych sprawach małoletnich. Sąd ustalił także kontakty z dziećmi oraz zobowiązał F. F. do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb małoletnich dzieci przez łożenie na ich rzecz renty alimentacyjnej, w tym na J. w kwocie 160 zł miesięcznie.

W trakcie sprawy rozwodowej rodzice powoda nie mieszkali razem. Małoletni J. miał 9 lat i uczęszczał do drugiej klasy szkoły podstawowej. Był najmłodszy z trójki rodzeństwa. Najstarszy brat U. miał 15 lat i był uczniem III klasy gimnazjum, siostra G. miała 13 lat i uczyła się w klasie I gimnazjum. Powód wraz z rodzeństwem pozostawał pod pieczą matki. J. ze względu na stan zdrowia wymagał stałej opieki pielęgnacyjnej i rehabilitacji. Powód miał stwierdzoną alergię na kurz i sierść zwierząt. Jako kilkumiesięczne dziecko przeszedł operację serca. Często chorował.

G. F. w początkowym okresie sprawy rozwodowej przebywała na urlopie płatnym wychowawczym z powodu opieki nad dzieckiem specjalnej troski. Na dzieci pobierała zasiłki rodzinne kwocie po 94,20 zł na każdego z nich oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 101,10 zł na J.. W późniejszym okresie matka powoda pobierała gwarantowany zasiłek okresowy, który wynosił od 1.06.2000 r. 401 zł miesięcznie, a od 1.01.2001 r.- 320,80 zł, ale jednocześnie miała przyznane świadczenie w formie opłacenia składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Razem z dziećmi G. F. mieszkała w domu swojej matki. Opłaty związane z utrzymaniem domu wynosiły od 200 do 300 zł miesięcznie.

F. F. nie miał stałej pracy, a z prac dorywczych zarabiał od 100 do 200 zł miesięcznie. W ramach tych prac zajmował się malowaniem i tapetowanie mieszkań. Pozwany nie rejestrował się w urzędzie pracy. Leczył się z powodu łuszczycy. Mieszkał u swoich rodziców i korzystał z ich pomocy finansowej.

J. F. ma obecnie 32 lata. Powód ukończył liceum ogólnokształcące. Następnie uczył się w szkole pomaturalnej w kierunku bezpieczeństwo i higiena pracy oraz informatyka. W 2024 r. ukończył również studium masażu leczniczego. Nauka trwała 2 lata. Szkoły policealne do których powód uczęszczał były odpłatne Dotychczas powód nie był nigdzie zatrudniony.

Odkąd J. F. ukończył 16 lat, uzyskał prawo do renty socjalnej z tytułu znacznego stopnia niepełnosprawności. Ma również orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Renta wraz ze świadczeniem uzupełniającym wynosi 2.120,67 zł netto. Stopień niepełnosprawności ma ustalony na stałe z powodu utraty wzroku. Utrata wzroku była skutkiem wrodzonej wady. Powód w okresie nauki w gimnazjum i w szkole średniej korzystał z indywidualnego toku nauczania. J. F. może przemieszczać się sam jedynie w miejscach które zna, w innym przypadku potrzebuje przewodnika. Poza wadą wzroku ma rozpoznaną toksoplazmozę. Z uwagi na stan zdrowia powód musi na stałe przyjmować leki, które kosztują około 300 zł miesięcznie. Powód trzykrotnie miał stwierdzony stan przedzawałowy oraz ma rozpoznany przerost aorty. Wszystkie codzienne obowiązki w domu wykonuje matka powoda

(dowód : orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 11.02.2018 r k.7, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 21.11.2019 r. k. 8 oraz z dnia 17.02.2016 r. k 9- 10; informacja dla lekarza kierującego dnia 6.02.2024 r. k.11; decyzja o podwyższeniu renty socjalnej i ponownym obliczeniu wysokości świadczenia uzupełniającego z dnia 1.03.2024 r. k. 12- 13; zeznania powoda k.68-69)

J. F. trenuje karate. Ma uprawnienia instruktora, wychowawcy kolonijnego.

(dowód : wydruki z portalu społecznościowego P. k. 59- 67; zeznania powoda k.68-69)

Powód mieszka z matką, która ma 63 lata. G. F. otrzymuje świadczenie z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem w kwocie 2.988 zł. Matka powoda również jest osobą niepełnosprawną, albowiem choruje na nowotwór szpiku kostnego. Jest właścicielką domu w którym zamieszkuje wraz J. i drugim synem, który choruje na schizofrenię. Opłaty za dom obejmują : opłaty za odpady komunalne w kwocie 301,50 zł za 3 osoby kwartalnie, za energię elektryczną średnio 420 zł za 2 miesiące, opłaty za gaz w kwocie ponad 2.200 zł za 2 miesiące w okresie zimowym, opłaty za wodę średnio 180 zł za 2 miesiące, podatek od nieruchomości w kwocie 146 zł kwartalnie.

(dowód : decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w F. dnia 15.01.2024 r. k. 14- 15, zawiadomienie Burmistrza Miasta F. z dnia 30.01.2025 r. k. 42, faktura vat z dnia 23.01.2025 r. k.43, faktura za gaz z dnia 31.12.2024 r. k. 4- 3, faktura za wodę z dnia 27.01.2025r. k. 44, decyzja Burmistrza Miasta F. z dnia 28.01.2025 r. k 46; zeznania powoda k.68-69)

F. F. ma 62 lata. Pozwany jest ubezpieczony w KRUS. W ciągu ostatnich 3 lat nie pracował poza rolnictwem. W 2024 roku pozwany miał przyznany zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby. Zasiłek wynosił średnio 450 zł miesięcznie. Pozwany otrzymywał zasiłek, albowiem w 2023 roku przeszedł zabieg operacyjny, miał wykonane stenty. Ponadto leczy się z powodu choroby wieńcowej, nadciśnienia i cukrzycy. Leki dla niego kosztują około 500 zł miesięcznie. Od stycznia bieżącego roku pozwany ponownie ma przyznany zasiłek chorobowy, który wynosi 750 zł miesięcznie. Pozwany ubiega się po przyznanie renty chorobowej.

(dowód : wypis z treści orzeczenia lekarza rzeczoznawcy z dnia 13.10.2023 r. k.28, zaświadczenie Urzędu Gminy w D. z dnia 28.01.2025 r. k.30; zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 30.01.2025 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 30.01.2025 r. k.33, karta informacyjna z leczenia szpitalnego k.34-36, zalecenia pielęgniarskie przy wypisie k.38 ; zeznania pozwanego k.69)

F. F. nie zawarł kolejnego związku małżeńskiego. Pozostaje w nieformalnym związku z U. F. (2), z którą mieszka już od 20 lat. Z tego związku pozwany ma troje dzieci. Najstarsza córka C. w lipcu br. skończy 19 lat. C. w minionym roku szkolnym uczęszczała do IV klasy Liceum Ogólnokształcącego w F.. Planuje kontynuować naukę na studiach zaocznych i podjąć pracę. Młodszy syn G. ma lat 15 i ukończył I klasę liceum ekonomicznego o profilu geodezyjnym. Najmłodsza córka N. ma lat 12 i zdała do VI klasy szkoły podstawowej. G. i C. dojeżdżali do szkoły. Bilet miesięczny kosztował 218 zł dla każdego z nich. Pozwany wraz z konkubiną pobierają na dzieci świadczenia wychowawcze „800+” oraz zasiłki rodzinne.

(dowód: odpisy skrócone aktów urodzenia k.25-27, paragony fiskalne k.39, zaświadczenie potwierdzające uczęszczanie do szkoły z dnia 26.03.2025 r. k.52; zeznania pozwanego k.69)

U. F. (1) jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,0 ha, którego roczna dochodowość wynosi 21.836,71 zł (tj. 1819,73 zł miesięcznie). W gospodarstwie nie jest hodowany żaden inwentarz. W bieżącym roku w gospodarstwie była zasiana kukurydza i pszenica. Dopłaty do gospodarstwa wynoszą 700 zł do hektara. W 2024 roku rodzina korzystała również z zasiłków celowych na zakup żywności, ogrzewanie oraz korzystała z pomocy w formie posiłku dla syna w ramach rządowego program „Posiłek w szkole i w domu”.

(dowód : zaświadczenie o dochodowości z dnia 28.01.2025 r. k.29, zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 30.01.2025 r. k.31; zeznania pozwanego k. 69)

Sąd zważył co następuje

Powód J. F. wniósł o podwyższenie alimentów na swoją rzecz. Aby jednak powództwo mogło zostać uwzględnione, Sąd w pierwszej kolejności musi ustalić, czy obowiązek alimentacyjny nadal istnieje.

Zgodnie z art. 138 kro, w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego. Przepis ten stanowi również podstawę zgłoszonego przez pozwanego (powoda wzajemnego) żądania ustalenia, że jego obowiązek alimentacyjny wobec syna wygasł. Podstawową przesłanką pozwalającą stwierdzić wygaśnięcie tego obowiązku jest ustalenie, że osoba uprawniona do alimentów może utrzymać się samodzielnie (art. 133 § 1 kro). Jak wynika z art. 133 § 1 kro, rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Czas trwania tego obowiązku nie jest zatem ograniczony terminem i nie pozostaje w zależności od osiągnięcia przez uprawnionego określonego wieku. Jedyną okolicznością, od której zależy bądź trwanie, bądź ustanie obowiązku jest to czy dziecko może utrzymać się samodzielnie. Renta socjalna, którą powód (pozwany wzajemny) otrzymuje nie stanowi dochodu z jego majątku, jednak cytowany przepis należy interpretować w szerszym znaczeniu. Potwierdza to przede wszystkim stanowisko doktryny zgodnie z którym, rodzice zwolnieni są od świadczeń alimentacyjnych w takim zakresie, w jakim dziecko może zaspokoić swoje potrzeby z innych źródeł, w szczególności z pobieranej renty rodzinnej, renty pobieranej na podstawie umowy ubezpieczenia, z pobieranego stypendium, z uzyskiwanych zarobków (teza 6 do art. 133 „Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem” pod redakcją Janusza Pietrzykowskiego, Wydawnictwo Prawnicze 1993). Jak wynika z przedłożonych przez J. F. dokumentów ma on przyznaną rentę socjalną na stałe. Jako więc stały dochód powoda (pozwanego wzajemnego) musi być ona uwzględniona przy ustalaniu zakresu obowiązku alimentacyjnego, jak również czy ten obowiązek nadal istnieje.

Powód (pozwany wzajemny) wniósł o oddalenie powództwa o wygaśnięcie alimentów podnosząc, iż z powodu znacznego stopnia niepełnosprawności nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Okoliczność, że powód ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności jest w sprawie bezsporny. Zdaniem Sądu, stan zdrowia powoda (pozwanego wzajemnego) nie może stanowić jednak podstawy do przyjęcia, że obowiązek alimentacyjny nadal istnieje. Przede wszystkim należy podkreślić, iż powód (pozwany wzajemny) z tytułu niepełnosprawności otrzymuje rentę, która wraz ze świadczeniem uzupełniającym wynosi 2.120 zł netto miesięcznie.

Nie sposób też pominąć iż powód (pozwany wzajemny) mimo niepełnosprawności posiada wszechstronne wykształcenie. Po ukończeniu bowiem szkoły średniej ukończył pomaturalnych studium i to w 3 kierunkach : bezpieczeństwo i higiena pracy, informatyka czy też ostatnio masaż leczniczy. W konsekwencji należy stwierdzić, iż o ile uzyskiwane świadczenie rentowe, w ocenie powoda (pozwanego wzajemnego), nie wystarcza mu na pokrycie wszystkich kosztów utrzymania, ma on możliwość podjęcia zatrudnienia w wyuczonych zawodach. Wprawdzie powód (pozwany wzajemny) jest osobą niewidomą, to jednak zarówno z jego zeznań, jak i informacji umieszczanych na portalu społecznościowym, można wnioskować że jest on zarazem osobą w znacznym stopniu samodzielną. Założenie, iż powód może podjąć zatrudnienie jest zatem w pełni uzasadnione.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie cytowanych przepisów, orzeczona jak w pkt II wyroku.

Na marginesie należy zauważyć, iż sytuacja finansowa J. F. jest nawet lepsza niż pozwanego (powoda wzajemnego). F. F. aktualnie nie ma bowiem żadnych stałych dochodów, poza zasiłkiem chorobowym, który uzyskuje z uwagi na stan zdrowia (problemy kardiologiczne), a który w chwili obecnej wynosi niewiele ponad 700 zł miesięcznie. Pozwany (powód wzajemny) ma przy tym obowiązki alimentacyjne względem młodszego, przyrodniego rodzeństwa J. F.. Uwzględniając, iż jego partnerka jest właścicielką niewielkiego gospodarstwa rolnego, którego miesięczna dochodowość kształtuje się na poziomie 1.819 zł, to średnie dochody na członka obecnej rodziny F. F. są niższe niż średnie dochody w gospodarstwie domowym powoda (pozwanego wzajemnego).

Jak zaznaczono na wstępie, w niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia było również żądanie podwyższenia alimentów należnych od F. F. na rzecz syna. Skoro jednak Sąd ustalił iż obowiązek ten ustał, powództwo o podwyższenie alimentów należy uznać za nieuzasadnione i dlatego, orzeczono jak w pkt I wyroku.

Sędzia Agnieszka Pietruszka