Sąd ustanowił rozdzielność majątkową małżonków od dnia pozwu, nie od 1 stycznia 2026

Pozwem z dnia 26 marca 2026 roku (data prezentaty) S. N.wniósł o ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy S. i A. małżonkami N., którzy zawarli związek małżeński dnia 11 czerwca 2005 roku z datą wsteczną, tj. z dniem 1 stycznia 2026 roku. Nadto wnosił o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska powód wskazał, że strony zawarły związek małżeński 11 czerwca 2005 roku. Od początku 2026 roku strony pozostają w faktycznej separacji, prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, nie podejmują jakichkolwiek decyzji dotyczących pożycia. W jego ocenie dalsze utrzymywanie łączącej strony wspólności ustawowej zagraża jego dobru.

/pozew k. 2-3/

Pozwana A. N. uznała powództwo i zgadzała się na ustanowienie rozdzielności majątkowej oraz o zniesienie kosztów zastępstwa procesowego. Wskazała, iż małżonkowie nie mieszkają razem i nie podejmują wspólnie decyzji majątkowych.

/odpowiedź na pozew k. 12-13/

W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska.

/stanowisko procesowe k. 23/

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

A.nazwisko rodoweG. i S. N. zawarli związek małżeński w dniu 11 czerwca 2005 roku w L., dla którego w USC w L. sporządzono akt małżeństwa za numerem (...). Z małżeństwa mają dwóch synów w wieku 20 i 6 lat, którzy pozostają na utrzymaniu rodziców. Małżonkowie dotychczas nie zawierali małżeńskich umów majątkowych, żadne z nich nie miało ogłoszonej upadłości, nie było ubezwłasnowolnione. Do tej pory nie było orzeczonej separacji, ani rozwodu. Powód złożył pozew o rozwód, termin rozprawy nie został wyznaczony. Małżonkowie posiadają majątek wspólny w postaci ruchomości stanowiących wyposażenie mieszkania na piętrze budynku rodzinnego A. N.. Nie posiadają wspólnych rachunków bankowych, tylko osobiste, do których nie byli wzajemnie upoważnieni, nie mają wspólnie zaciągniętych zobowiązań.

/odpis skrócony aktu małżeństwa k. 6, zeznania stron k. 23-25/

Małżonkowie w trakcie małżeństwa zamieszkiwali razem z dziećmi w domu rodzinnym A. N. położonym w miejscowości P.33 gmina L.. Małżonkowie rozstali się w dniu 26 grudnia 2025 roku, w domu rodzinnym pozostała A. N.wraz z synami, zaś S. N. zamieszkał w domu swoich rodziców w miejscowości B.. W tym też dniu miała miejsce interwencja funkcjonariuszy KPP L. na wezwanie A. N., która zgłaszała, że nietrzeźwy mąż się awanturuje i podczas kłótni uderzył ją w nos, a następnie złapał za włosy i uderzył nią o ścianę. Po zaistniałej sytuacji S. N. wziął nóż i oświadczył, że idzie na dół zabić teściową. A. N. posiadała zaczerwienienia naskórka na twarzy w okolicy nosa-oczu oraz potargane włosy, zaś jej mąż był w kotłowni, wyczuwalna była od niego silna woń alkoholu. Wynik badania stanu trzeźwości wskazywał 0,592 mg/l. W dniu 26 grudnia 2025 roku A. N. złożyła zawiadomienie o tym, że jej mąż znęcał się nad nią fizycznie i psychicznie. Wobec S. N. została wszczęta procedura (...). Przeciwko S. N. został skierowany akt oskarżenia o czyn karalny z art. 207§1 kk i art. 190§1 kk, w sprawie został wyznaczony termin na 19 sierpnia 2026 roku.

/zeznania stron k. 23, dokumenty k. 1-20, 124-125 w aktach II K 75/26/

W dniu 08 styczni 2026 roku A. N. wystąpiła do Sądu Rejonowego w Lipsku z wnioskiem o zobowiązanie sprawcy przemocy domowej do opuszczenia miejsca zamieszkania. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2026 roku w sprawie I Ns 5/26 Sąd Rejonowy w Lipsku udzielił zabezpieczenia poprzez przedłużenie obowiązywania wobec S. N.nakazu natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia i zakazu zbliżania się do wspólnie zajmowanego mieszkania znajdującego się przy P.33, gmina L. na odległość mniejszą niż 100 metrów, zakazu zastosowanych w dniu 27 grudnia 2025 roku przez Komendę Powiatową Policji w L. na czas trwania postępowania w przedmiotowej sprawie. Następnie postanowieniem z dnia 16 lutego 2026 roku Sąd Rejonowy w Lipsku umorzył postępowanie w tej sprawie z uwagi na cofnięcie wniosku.

/zeznania stron k. 23, dokumenty k. 3-8, 109, 116 w aktach I Ns 5/26/

Od tego czasu małżonkowie nie utrzymują ze sobą bliższych relacji, kontaktują się tylko w sprawach synów. S. N.przekazuje dobrowolnie na każdego z synów po 700 zł miesięcznie. Małżonkowie nie posiadają wspólnych nieruchomości, samodzielnie dysponują swoimi dochodami, nie mają żadnych wspólnych planów, inwestycji, nic od tamtej pory ze sobą nie konsultują, w szczególności żadnych wydatków. Małżonkowie nie widzą szans na pogodzenie i uratowanie małżeństwa.

S. N.ma 49 lat, obecnie zatrudniony jako pracownik magazynu – lider w (...) w L. na umowę o pracę na czas nieokreślony za miesięcznym wynagrodzeniem około 5.000 zł netto. Nie posiada żadnego zadłużenia. Nie był karany. Jest zdrowy, na nic się stale nie leczy, nigdy nie leczył się odwykowo, dotychczas nie toczyły się wobec niego sprawy o leczenie odwykowe.

/zeznania powoda k. 23-25/

A. N. ma 46 lat, zatrudniona jako pracownik cywilny w Komendzie Powiatowej Policji w L.. Jest zdrowa, na nic się stale nie leczy. Nie posiada żadnego zadłużenia w KRUS, ZUS, US, w bankach, parabankach ani u osób prywatnych.

/zeznania k. 23v-25/

Stan faktyczny ustalony został w oparciu o zeznania stron k. 23-25 oraz dokumenty w aktach II K 75/26 i I Ns 5/26tut. Sądu. Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd dał wiarę dowodom w postaci dokumentów, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnych rozważań zebranego materiału nie nasuwa żadnych wątpliwości, nie były również podważane przez strony postępowania. Zeznania stron były zasadniczo spójne, logiczne i korespondowały ze sobą oraz dokumentami w aktach spraw II K 75/26 i I Ns 5/26 tut. Sądu. Podkreślić należy, iż strony przyznały, że pozostają w separacji faktycznej, nie zamieszkują wspólnie od dnia 26 grudnia 2025 roku oraz nie współdziałają w zarządzie majątkiem wspólnym.

Sąd Rejonowy zważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, jednak nie z taką datą jaka została wskazana w pozwie, tj. 1 stycznia 2026 roku.

Zgodnie z art. 52 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

Wprowadzając wspólność dorobku, jako ustawowy ustrój majątkowy, ustawodawca miał na celu umocnienie rodziny i zapewnienie jej ustabilizowanej bazy materialnej. Dlatego też zniesienie ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd może nastąpić – z mocy art. 52§1 krio – jedynie z ważnych powodów, zaś art. 52§2 krio umożliwia ustanowienie rozdzielności z datą wcześniejszą od daty zgłoszenia żądania, jeżeli ważne powody istniały już w tej dacie. Ustawa nie definiuje pojęcia „ważne powody”, jego rozumienie kształtuje doktryna i judykatura. Przez ważne powody, dające podstawę do ustanowienia rozdzielności majątkowej, zwykło się rozumieć wytworzenie takiej sytuacji, która w konkretnych okolicznościach faktycznych powoduje, że dalsze trwanie wspólności majątkowej między małżonkami pociąga za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków. Ważne powody muszą mieć charakter majątkowy, choć źródłem konfliktu w sferze majątkowej, którego wyrazem jest żądanie zniesienia wspólności, mogą być rozdźwięki natury osobistej między małżonkami, co może wskazywać na związek tych powodów z rozkładem pożycia (np. z separacją). Tak rozumiane ważne powody, ze swojej natury, mają również to znaczenie, że wspólność majątkowa przestaje służyć dobru założonej przez małżonków rodziny. Przykłady ważnych powodów mogą także dotyczyć sytuacji, w których np. jeden małżonek trwoni majątek wspólny na skutek hulaszczego trybu życia, alkoholizmu, niegospodarności, uchylania się od pomnażania i utrzymywania majątku wspólnego. Jednym z ważnych powodów w rozumieniu art. 52§1 kro jest długotrwała separacja małżonków mająca swe źródło w nieporozumieniach między nimi, która sprawia, że małżonkowie tracą zdolność wykonywania aktów zarządem majątkiem wspólnym

/wyrok SN z dnia 7 grudnia 2000 roku, II CKN 401/00, LEX/

Przedmiotem oceny Sądu było ustalenie, czy wystąpiły ważne powody uzasadniające ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy stronami, a w przypadku pozytywnej konstatacji, z jaką datą wystąpiły.

S. N. jako ważny powód ustanowienia rozdzielności majątkowej wskazywał faktyczną separację małżonków, że małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie zarządzają wspólnie majątkiem dorobkowym, każda ze stron samodzielnie dysponuje swoimi środkami finansowymi.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze przepisy art. 31-46 krio, które regulują kwestie małżeńskich ustrojów majątkowych, z uwzględnieniem szczególnego charakteru małżeńskiej wspólności majątkowej i zarządu majątkiem wspólnym małżonków uregulowanych w art. 36-40 krio. Myślą przewodnią regulacji zarządu majątkiem wspólnym małżonków jest dobro rodziny. Regulacja ta została oparta na pozostających ze sobą w ścisłym związku zasadach: obowiązku małżonków współdziałania w zarządzie i uprawnieniach każdego z małżonków do samodzielnego jego wykonywania. Uwzględnia ona także interes osób trzecich będących stronami czynności dokonywanych przez małżonków w ramach wykonywania przez nich zarządu majątkiem wspólnym.

Przez zarząd majątkiem wspólnym małżonków zwykło się rozumieć całokształt czynności prawnych dotyczących tego majątku oraz działań faktycznych związanych z prawidłową gospodarką majątkiem wspólnym i zaspokajaniem potrzeb rodziny. Definicja zarządu majątkiem wspólnym małżonków wynika z art. 36§2 krio. Zarząd majątkiem wspólnym małżonków to ogół czynności, które bezpośrednio dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego.

Obowiązek małżonków współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym w art. 36§1 krio jest konsekwentnym rozwinięciem zasad wyrażonych w art. 23 i 27 krio, które statuują podstawowy obowiązek małżonków współdziałania dla dobra rodziny i przyczyniania się do zaspokajania jej potrzeb, co zakłada m.in. taki zarząd majątkiem wspólnym małżonków, który pozwoli racjonalnie wykorzystać jego zasoby zgodnie z ich przeznaczeniem.

Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci zgodnych zeznań stron, wskazuje jednoznacznie na istnienie separacji faktycznej pomiędzy stronami. Od 26 grudnia 2025 roku – daty faktycznego rozstania - nie ma pomiędzy nimi współdziałania w zakresie majątku wspólnego, konsultacji co do prowadzonej dotychczas wspólnie działalności gospodarczej, jak i przy podstawowych czynnościach związku małżeńskiego. Małżonkowie od wyprowadzki powoda żyją w rozłączeniu i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Rozstali się w sytuacji silnego konfliktu związanego z relacjami rodzinnym pomiędzy powodem a jego teściową, niewłaściwymi relacjami małżeńskimi i zgłoszonymi przez pozwaną postępowaniami o eksmisję małżonka i sprawą karną o znęcanie się przez powoda i kierowanie gróźb karalnych II K 75/26. Obecnie każde z małżonków działa samodzielnie. Małżonkowie nie prowadzą wspólnych rachunków bankowych, nie mają wspólnych zobowiązań, nic ze sobą nie konsultują. Każde z małżonków ma własne dochody, które przeznacza na własne utrzymanie. Małżonkowie nie konsultują ze sobą spraw finansowych, nie uzgadniają podejmowanych decyzji, nie darzą się wzajemnym zaufaniem, nie informują się wzajemnie o źródłach dochodu, wydatkach. Strony utrzymują jedynie formalny kontakt w sprawach dzieci. Powód partycypuje w kosztach utrzymania synów przekazując na ich utrzymanie po 700 zł miesięcznie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strony nie są w stanie podejmować obecnie wspólnych, zgodnych decyzji gospodarczych. W każdej sferze strony prowadzą już osobne życie. W istniejącym pomiędzy małżonkami stanie faktycznym jest oczywiste, że wykonywanie przez nich zgodnie zarządu wspólnym majątkiem jest niemożliwe. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że w związku małżeńskim powoda i pozwanej wspólność ustawowa nie spełnia już swych funkcji, a jej dalsze trwanie stwarza zagrożenie interesów majątkowych stron.

Reasumując, zdaniem Sądu, nie ma w rozpoznawanej sprawie żadnych argumentów, które nakazywałyby utrzymanie pomiędzy stronami wspólności majątkowej. A. N. i S. N. pozostają w trwałej separacji faktycznej. Żadne z nich nawet nie deklaruje możliwości powrotu do wspólnego pożycia. Pomiędzy małżonkami brak przepływu informacji, zwłaszcza na temat spraw majątkowych, podejmowanych inwestycji, wydatków i sytuacja ta ma cechy trwałości, ciągłości, co jest przesłanką do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Ponadto orzeczenie rozdzielności majątkowej nie zagraża dobru rodziny, zaś przeszkodą dla ustanowienia rozdzielności majątkowej nie jest dobro dzieci stron, których potrzeby są zabezpieczane przez obydwoje rodziców.

W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności uzasadniają ustanowienie przez Sąd rozdzielności majątkowej pomiędzy stronami z dniem wytoczenia powództwa. Ustanowienie rozdzielności z datą wcześniejszą jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych okolicznościach, które w niniejszej sprawie zdaniem Sądu nie miały miejsca.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wsteczną może być orzeczone tylko w sytuacjach rzadkich i wyjątkowych, za czym przemawia wzgląd na ochronę interesu wierzycieli każdego z małżonków, przy rozważaniu zaś takiego zniesienia sąd musi rozważyć nie tylko interes rodziny, ale także ewentualność pokrzywdzenia tych wierzycieli każdego z małżonków, których należności powstały w okresie objętym wstecznym działaniem orzeczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1994 r., I CRN 50/94, OSNCP 1994, nr 12, poz. 246; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., II CRN 148/94, OSNC 1995, nr 4, poz. 70; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1995 r., II CRN 162/94, OSNC 1995, nr 6, poz. 100).

Każde twierdzenie strony, z którego wywodzi skutki prawne, zgodnie z art. 6 kc, art. 207 i 232 kpc powinno być poparte dowodami. Sąd przyznał rację powodowi, że faktyczna separacja małżonków stanowi ważny powód do ustanowienia rozdzielności majątkowej, że nie podejmują oni żądnych decyzji gospodarczych, nie informują się wzajemnie o sprawach finansowych.

Powód żąda ustanowienia rozdzielności z dniem 01 stycznia 2026 roku, kiedy to wyprowadził się z domu i zerwał wszelkie kontakty z żoną, jednak zdaniem Sądu nie można przyjąć, że już w tej dacie doszło do trwałego zerwania wszelkich stosunków majątkowych oraz braku możliwości podejmowania wspólnych decyzji gospodarczych.

Bez wątpienia dalsze trwanie wspólności majątkowej między małżonkami pociąga za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego każdego z małżonków, skoro każde z nich żyje na własny rachunek, nie mając żadnego wglądu w sytuację współmałżonka, jednak nie z datą wsteczną. Potwierdza to także fakt, że w tym samym czasie powód wystąpił z pozwem o rozwód, co oznacza iż w momencie jego składania był przekonany o zasadności swojego roszczenia, tj. że nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia między małżonkami. Skoro małżonków nie łączy już więź gospodarcza, pozostają ze sobą w separacji faktycznej, to istnieją podstawy do ustanowienia rozdzielności majątkowej, która potwierdza właśnie ten brak więzi, ponadto małżonkowie nie są w stanie zgodnie decydować o majątku wspólnym, o jego przeznaczeniu, zaciąganych zobowiązaniach.

Bez wątpienia jednym z ważnych powodów w rozumieniu art. 52§1 krio może być uznana separacja faktyczna małżonków, która uniemożliwia im lub znacznie utrudnia współdziałanie w zarządzie ich majątkiem wspólnym. Przesłanką ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami, którzy pozostawali we wspólności ustawowej lub umownej, z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia w rozłączeniu) niemożliwe było już w tym dniu ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym, przy czym separacja ta musi występować w postaci trwałego zerwania wszelkich stosunków majątkowych oraz braku możliwości podejmowania wspólnych decyzji gospodarczych będących konsekwencją uprzedniego ustania więzi rodzinnoprawnych między małżonkami. (wyr. SN: z 14.1.2005 r., III CK 112/04, Legalis i z 11.12.2008 r., II CSK 371/08, OSNC 2009, Nr 12, poz. 171).

W tej kwestii kluczowe jest pojęcie „trwały” oznaczające, że rozpad ten trwa nie od kilku dni, ale od dłuższego już czasu. Nie można uznać, że trwały rozkład pożycia nastąpił zaraz po wyprowadzce powoda. Rozpad więzi małżeńskich (w tym gospodarczych) stanowi pewien proces, który z ustaleń poczynionych w toku niniejszego postępowania trwa od kilku miesięcy a rozpoczął się w dniu 26 grudnia 2025 roku co był okolicznością bezsporną.

W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy trudno jednak przyjąć, że takie ważne powody zaistniały już w dniu rozstania 26 grudnia 2025 roku, czy kilka dni później 01 stycznia 2026 roku. Zdaniem Sądu strona powodowa nie wykazała, aby już w tej dacie istniały powody orzeczenia rozdzielności majątkowej, aby trwałość została osiągnięta ze wskazanym dniem. Nie można bowiem przyjąć, iż po kilku dniach od rozstania nastąpił trwały rozkład pożycia oraz doszło do całkowitego zerwania więzi gospodarczej.

Aktualnie małżonkowie nie utrzymują ze sobą kontaktów poza sprawami dzieci, nie mają wspólnych planów, inwestycji, pozostają w faktycznej separacji i są to ważne powody w rozumieniu art. 52 krio, które zaistniały już w grudniu 2025 roku i stopniowo relacje te ulegały pogorszeniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki określone w art. 52§1 i 2 krio i orzekł jak w pkt. I-szym wyroku, ustalając datę ustanowienia rozdzielności na dzień wniesienia pozwu 26 marca 2026 roku, nie zaś z datą wcześniejszą, jak wnosił powód, dlatego też w pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Rozstrzygniecie to zostało zawarte w punkcie II–gim

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd zawarł w punkcie III – cim wyroku na podstawie art. 102 kpc znosząc je wzajemnie. Wyrażona w art. 102 kpc zasada słuszności wskazuje, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami, odnosi się również do spraw dotyczących stosunku prawnego, który może być ukształtowany tylko wyrokiem, choćby zamiary stron były całkowicie zasadne (post. SN: z 31.8.1965 r., II CZ 60/65, OSNCP 1966, Nr 7–8, poz. 118; z 9.10.1967 r., I CR 81/67, OSNCP 1968, Nr 4, poz. 72; z 25.3.1970 r., II CZ 14/70, OSNCP 1970, Nr 11, poz. 211; z 27.4.1971 r., I PZ 17/71, OSNCP 1971, Nr 12, poz. 222; z 11.9.1973 r., I CZ 122/73, OSNCP 1974, Nr 5, poz. 98). Do takich spraw zalicza się m.in. zaprzeczenie ojcostwa, czy ustanowienie rozdzielności majątkowej.

Sąd miał na uwadze to, że celem niniejszego postępowania jest uregulowanie małżeńskiego ustroju majątkowego z określoną datą i w ocenie Sądu nie ma tu strony wygranej, czy przegranej. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 lipca 2000 r., I CKN 293/00, LEX nr 51332 wskazał, że do powstania rozdzielności „dochodzi w drodze kształtującego orzeczenia sądowego. Fakt, że drugi małżonek godzi się z żądaniem, nie zwalnia sądu od obowiązku ustalenia, czy istnieją „ważne powody” zniesienia wspólności i kiedy zaistniały.

W ocenie Sądu powód był zainteresowany tym, by zgłoszone przez niego żądanie zostało uwzględnione. Pozwana uznała powództwo, jednak bez względu na jej stanowisko Sąd zobligowany był przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. W ocenie Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy zasadnym jest, aby każda ze stron poniosła koszty procesu związane ze swym udziałem w sprawie. Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienia od reguły zawartej w art. 102 kpc.

Dnia 09 czerwca 2026 roku SSR A. Maziarek-Bielecka

Zarządzenie/

1. (...)

2. (...)

3. (...)

Dnia 09 czerwca 2026 roku SSR A. Maziarek-Bielecka