Pełnoletni uczeń żądał 2000 zł alimentów od ojca żołnierza. Sąd oddalił powództwo

Dnia 28 marca 2025 roku do Sądu wpłynął pozew K. T. (1) przeciwko J. T. (1) o podwyższenie alimentów z kwoty 1200 zł do kwoty 2000 zł miesięcznie, płatnych do 10 dnia każdego miesiąca, w miejsce alimentów ustalonych ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym Poznań-Stare Miasto w Poznaniu 22 października 2024 r. w sprawie sygn. IV RC 9/24.

W uzasadnieniu wskazał, że jest uczniem (...) Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Terapeutycznymi w A., wciąż się kształci i ponosi znaczące wydatki na materiały edukacyjne. Nie posiada żadnych innych źródeł dochodów poza pomocą finansową ze strony matki i ojca ani innych źródeł utrzymania. Nadto powód wskazał, że od osiągnięcia pełnoletności przestał otrzymywać świadczenie wychowawcze 800+.

Pismem z 12 maja 2025 roku powód uzupełnił pozew wskazując, że domaga się zasądzenia alimentów od 17 stycznia 2025 r., ponieważ od tej daty przestał otrzymywać świadczenie wychowawcze 800+. Nadto wskazał, że nie podjął próby ugodowego załatwienia sprawy, a od 1,5 roku nie utrzymuje kontaktów z ojcem i nie zamierza tego robić. Powód wniósł także o zwolnienie go z kosztów sądowych oraz o ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu.

Postanowieniem z 9 lipca 2025 r. referendarz sądowy oddalił wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi na pozew pozwany K. (1)wniósł o oddalenie powództwa w całości.

W uzasadnieniu wskazał, że uprzednia sprawa o alimenty zakończyła się nieco ponad pół roku temu. Podczas ustalenia wysokości świadczenia alimentacyjnego Sąd wziął pod uwagę zakończenie wypłacania świadczenia wychowawczego 800+. Zdaniem pozwanego powód nie wykazał istotnej zmiany okoliczności, tj. jakie koszty utrzymania wzrosły i o ile, a załączone do pozwu rachunki dotyczą wszystkich domowników. Powód nie udowodnił swojego roszczenia. Nadto pozwanego nie stać na łożenie wyższych alimentów, a do utrzymania powoda winna się przyczyniać również jego matka jako drugi z rodziców.

W toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska.

Sąd ustalił, co następuje:

Powód K. T. (1), ur. (...), jest synem J. T. (1) i J. T. (2). Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 30 czerwca 2022 r., sygn. XII C 96/22, rozwiązał małżeństwo J. T. (1) i J. T. (2) przez rozwód bez orzekania o winie. W pkt. II wyroku wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron K. i K. T. (1) pozostawił obojgu rodzicom z ustaleniem miejsca zamieszkania dzieci przy matce i ustalił prawo ojca do nieograniczonych kontaktów z dziećmi na bieżąco ustalanych między stronami. W pkt III wyroku Sąd Okręgowy kosztami utrzymania i wychowania małoletnich dzieci stron obciążył obie strony i w związku z tym zasądził od ojca J. T. (1) na rzecz małoletniego K. alimenty w kwocie 900 zł miesięczne i rzecz małoletniego K. w kwocie 900 zł miesięcznie płatne do rąk matki do dziesiątego dnia każdego miesiąca począwszy od uprawomocnienia się wyroku wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z kwot.

Pozwem z 12 stycznia 2024 r. małoletni K. i K. T. (2), reprezentowani przez matkę J. T. (2), wnieśli do Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu o podwyższenie alimentów zasądzonych ww. wyrokiem Sądu Okręgowego z kwot po 900 zł na rzecz każdego z nich do kwot po 1350 zł na rzecz każdego z nich. Na rozprawie 22 października 2024 r. strony zawarły ugodę o następującej treści:

1. Pozwany J. T. (1) zobowiązuje się płacić na rzecz małoletniego K. T. (1) urodzonego (...) podwyższone alimenty w kwocie po 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) miesięcznie, począwszy od 1 listopada 2024 r., płatne z góry do 10-go każdego miesiąca do rąk matki małoletniego powoda - J. T. (2) z odsetkami w razie opóźnienia w płatności i to w miejsce alimentów ustalonych w wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 30 czerwca 2022 r. w sprawie XII C 96/22.

2. Pozwany J. T. (1) zobowiązuje się płacić na rzecz małoletniego K. T. (2) urodzonego (...) podwyższone alimenty w kwocie po 1000 zł (jeden tysiąc złotych) miesięcznie, począwszy od 1 listopada 2024 r., płatne z góry do 10-go każdego miesiąca do rąk matki małoletniego powoda - J. T. (2) z odsetkami w razie opóźnienia w płatności i to w miejsce alimentów ustalonych w wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 30 czerwca 2022 r. w sprawie XII C 96/22.

3. Matka małoletnich powodów cofa powództwo w pozostałym zakresie, na co pozwany wyraża zgodę.

Małoletni wówczas powód K. T. (1) uczęszczał do 3 klasy Liceum Ogólnokształcącego, mieszkał z matką, bratem i siostrą. Był leczony przez pulmunologa, ortodontę i okulistę (z NFZ).

Na miesięczne koszty utrzymania K. T. (1) wówczas składały się: udział w kosztach utrzymania mieszkania (356 zł), korepetycje z języka polskiego (300 zł), stomatolog (46 zł), wyżywienie i środki czystości (700 zł), odzież i obuwie (150 zł), maska ortodontyczna (25 zł), sieciówka (55 zł), ubezpieczenie (8 zł), wydatki szkolne (83 zł), kieszonkowe (125 zł), wakacje (15 zł) i leki (30 zł) - razem 1893 zł.

Matka powoda była zatrudniona w (...) w P. jako starszy specjalista na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony z wynagrodzeniem ok. 4123 zł.

Pozwany pracował jako żołnierz zawodowy z dochodem netto w przeliczeni na miesiąc w kwocie 6069 zł (z uwagi na zawarta ugodę Sąd nie ustalił szczegółowo kosztów utrzymania pozwanego).

Dowód:

dokumenty zgromadzone w aktach Sądu Rejonowego Poznań-D. Miasto w Poznaniu o sygn. IV RC 9/24.

Obecnie K. T. (1) osiągnął pełnoletność. Jest uczniem (...) Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Terapeutycznymi w A.. Poza pomocą finansową ze strony matki i ojca (alimentami 1200 zł) oraz kieszonkowym w wysokości 100 zł otrzymywanym od cioci nie posiada innych źródeł dochodów ani innych źródeł utrzymania. Powód posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane 3 czerwca 2025 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w A.. Posiada lekki stopień niepełnosprawności związany z upośledzeniem narządu ruchu (symbol 05-R). Nie wymaga stałej rehabilitacji. W orzeczeniu wskazano także, że niepełnosprawność powoda istniej od jego urodzenia. Powód choruje także na astmę.

Powód nadal mieszka z matką i dwójką rodzeństwa. Na miesięczne koszty utrzymania mieszkania składają się: czynsz (950 zł), telefony, telewizja i Internet (304 zł), prąd (135 zł), gaz (25 zł), ubezpieczenie mieszkania (19 zł) - łącznie 1433 zł (na jednego domownika: 358 zł).

Na miesięczne koszty utrzymania K. T. (1) składają się: udział w kosztach utrzymania mieszkania (358 zł), wyżywienie (700 zł), kosmetyki i środki czystości (70 zł), przybory szkolne (17 zł), podręczniki (117 zł); korepetycje z języka angielskiego (250 zł), korepetycje z języka polskiego (200 zł), PEKA (80 zł z przeliczenia biletu bez ulgi metropolitalnej na 180 dni), odzież i obuwie (150 zł), leki (150 zł), kieszonkowe (100 zł) – łącznie 2190 zł.

Matka powoda jest nadal zatrudniona w (...) w A. jako starszy specjalista na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony z wynagrodzeniem netto w wysokości ok. 4100 zł (łączne wynagrodzenie netto od 1 sierpnia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. wynosiło 25 288,71 zł). Matka powoda spłaca pożyczkę na remont mieszkania w wysokości 211 zł miesięcznie.

Pozwany J. T. (1) nadal pracuje jako żołnierz zawodowy z wynagrodzeniem podstawowym 7100 zł netto. Dostaje także dodatki za wyjazdy służbowe, premie, nagrody (ok. 1352 zł na miesiąc) oraz tzw. 13-stą pensję (ok. 592 zł na miesiąc), ma możliwość pobierania świadczenia wakacyjnego (ok. 400 zł miesięcznie). Z deklaracji podatkowej PIT za 2024 r. wynika, że dochód netto pozwanego na miesiąc to ok. 8036 zł. Możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego wynoszą około 9444 zł miesięcznie.

Na miesięczne koszty utrzymania pozwanego składają się: czynsz (671 zł), telefon i Internet (90 zł), prąd (50 zł), woda (35 zł) wyżywienie + kosmetyki i środki czystości (900 zł), paliwo (400 zł), odzież i obuwie (150 zł), OC samochód (67 zł), przeglądy, naprawy i eksploatacja samochodu (81 z) – razem 2444 zł.

Pozwany posiada także zobowiązania alimentacyjne względem trójki dzieci w kwotach: 700 zł na córkę I., 1000 zł na syna K. i 1200 zł na syna K. (powód). K. przekazuje również 100 zł kieszonkowego.

Pozwany w ramach podziału majątku małżeńskiego otrzymał działkę w miejscowości J., gmina A.. Jest to działka rolna z przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego prawem zabudowy, o pow.1200 metrów kwadratowych (wartość podczas podziału majątku 210 000 zł). Pozwany spłaca kredyt zaciągnięty na spłatę byłej żony w ramach podziału majątku w wysokości 1100 zł miesięcznie.

Strony 15 lipca 2025r. zawarły ugodę przed Sądem Rejonowym Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, sygn. IV RC 475/21, która dotyczyła zaległych alimentów za okres 17.09.2021 do 30.06.2022r. W ramach tej ugody powód otrzymał kwotę 5475 zł.

Dowód:

odpis aktu urodzenia (k.5; k.119-120), zaświadczenie z o kontynuowaniu nauki (k.6), zaświadczenie o wynagrodzeniu (k.7), potwierdzenia przelewów i paragony (k.8-12; k.17; k.41-46; k.91-92), umowa o kurs językowy (k.13-15), polisa ubezpieczeniowa (k.16), oświadczenie majątkowe powód (k.37-39; k.49-51), zestawienie wydatków powód (k.40), zaświadczenie o zarobkach pozwany (k.57), zeznania świadka J. T. (2) (k.68-71), wydruki operacji z konta bakowego (k.75-87), zestawienie wydatków (k.88-89), zeznania świadka C. P. (k.93-94), zeznania świadka T. P. (k.96-97), deklaracja podatkowa pozwany (k.104-105), zaświadczenie o zarobkach kserokopia (k.110), kserokopia deklaracji podatkowej (k.111-113), orzeczenie o niepełnosprawności (k.122), przesłuchanie powoda (k.123-124), przesłuchanie pozwanego (k.124-125).

Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dokumentów, nadto w oparciu o dowód z zeznań świadków J. T. (2), T. P. i C. P. oraz przesłuchania powoda i pozwanego.

Wskazanym wyżej dokumentom Sąd dał wiarę, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości ani mocy dowodowej, a Sąd nie znalazł podstaw do tego, by czynić to z urzędu. Zebranym dokumentom urzędowym i prywatnym Sąd przypisał znaczenie, jakie wynika z art. 244 i 245 k.p.c.

Zeznania J. T. (2) Sąd uznał za wiarygodne w całości. Świadek szczegółowo opisała przykładowe wydatki związane z utrzymaniem syna, jak również odniosła się do relacji syna z pozwanym, wskazując na brak zaufania powoda do pozwanego, a także obarczanie go winą za rozwód rodziców.

Zeznania C. P. Sąd uznał za wiarygodne w całości. Świadek odniosła się do relacji powoda z pozwanym, wskazując na brak chęci odnowienia przez powoda kontaktów, a także wskazała na swoją wiedzę co do zarobków pozwanego.

Zeznania T. P. Sąd uznał za wiarygodne w całości. Świadek także wskazał na słabą więź pozwanego i powoda, wskazując na brak chęci odnowienia przez powoda kontaktów. Świadek zeznał również także, iż matka powodów bez pomocy ze strony swoich rodziców oraz świadka miałaby problemy z utrzymaniem rodziny.

Powyższe zeznania nie budziły wątpliwości Sądu w kontekście zasad logicznego rozumowania, jak również zasadniczo korelowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Należy jednak wskazać, że deklarowane przez J. T. (2) koszty utrzymania powoda Sąd zweryfikował w oparciu o zasady doświadczenia życiowego i zawodowego.

Zeznania powoda Sąd uznał za wiarygodne w całości. Powód opisał koszty utrzymania mieszkania oraz swoje miesięczne wydatki, jak również odniósł się do relacji z pozwanym. Również w odniesieniu do jego twierdze Sąd zweryfikował deklarowane koszty utrzymania powoda w oparciu o zasady doświadczenia życiowego i zawodowego.

Zeznania pozwanego Sąd uznał za wiarygodne w całości. Pozwany J. T. (1) opisał swoją sytuację finansową tj. wskazał na otrzymywane wynagrodzenia w ramach zatrudnienia, opisał swoje koszty utrzymania, a także odniósł się wysokości alimentów płaconych na dzieci oraz potwierdził trudną relację z synem K..

Sąd zważył, co następuje:

Powód K. T. (1) wniósł o zasądzenie podwyższonych alimentów od J. T. (1) z kwoty 1200 zł do kwoty 2000 zł miesięcznie, płatnych do 10 dnia każdego miesiąca od 17 stycznia 2025 r. w miejsce alimentów ustalonych ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym Poznań-Stare Miasto w Poznaniu 22 października 2024 r., sygn. akt IV RC 9/24.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Podstawę prawną zgłoszonego żądania stanowił art. 138 k.r.o., w świetle którego w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego, w zw. z art. 133 § 1 k.r.o., zgodnie z którym rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z jego majątku wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Przez zmianę stosunków rozumie się istotne zwiększenie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji, istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub istotne zmniejszenie się możliwości zaspokajania potrzeb własnymi siłami, wskutek czego ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez stosowne zmniejszenie (aż do uchylenia) albo zwiększenie wysokości świadczeń alimentacyjnych. Rozstrzygnięcie o żądaniu opartym na art. 138 k.r.o. wymaga porównania stanu istniejącego w dacie uprawomocnienia się ostatniego orzeczenia o alimentach lub zawartej ugody ze stanem rzeczy istniejącym w dacie orzekania w niniejszej sprawie i stwierdzenia, czy w badanym okresie nastąpiła taka (istotna) zmiana stosunków, która uzasadnia zasądzenie w niniejszej sprawie podwyższonych alimentów. Pamiętać jednak przy tym należy, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego (art. 135 § 1 k.r.o.).

Swoistą cechą obowiązku alimentacyjnego jest to, iż obowiązek ten ma na celu zaspokojenie bieżących potrzeb osoby uprawnionej (uzasadnienie uchwały SN z 10 maja 1977 r., III CZP 26/77, OSN CP 1977, nr 12, poz. 231). Przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego należy rozumieć więc jego bieżące potrzeby w zakresie utrzymania, a w miarę potrzeby także w zakresie wychowania. Przez potrzebę w zakresie utrzymania rozumie się zwłaszcza potrzeby materialne, a zatem potrzeby w zakresie wyżywienia, ubrania, mieszkania, ogrzewania, oświetlenia. Dopiero łączne zaspokojenie tych potrzeb pozwala na godziwą egzystencję osoby uprawnionej. Najszerszy zakres usprawiedliwionych potrzeb przysługuje dziecku, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Zakres ten powinien być ustalony w ten sposób, aby stopa życiowa dziecka była podobna do stopy życiowej rodziców, i to zarówno wtedy gdy żyją z nimi wspólnie, jak i wtedy gdy żyją oddzielnie.

Rodzice nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego na tej podstawie, że wykonywanie obowiązku alimentacyjnego stanowiłoby dla nich nadmiemy ciężar. Są obowiązani podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami. W szczególnych przypadkach, gdy sytuacja dziecka tego wymaga, rodzice mają obowiązek wyzbywania się posiadanego majątku bądź jego niektórych składników, aby w ten sposób podołać ciążącemu na nich obowiązkowi alimentacyjnemu. (Z. Krzemiński „Alimenty i ojcostwo. Praktyczny komentarz. Orzecznictwo. Piśmiennictwo. Wzory pism”, Zakamycze 2006r., Wyd. II, LEX).

Bezspornym było, że powód kontynuuje naukę i nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać, poza kieszonkowym w wysokości 100 zł od cioci nie ma żadnych źródeł dochodów, jednorazowa spłata przez pozwanego ponad 5000 zł zaległych alimentów nie wystarczy pokrycie kosztów jego utrzymania w dłuższym okresie, a zatem jego rodzice są zobowiązani do jego alimentacji.

Sąd ustalając wysokość świadczenia w pierwszej kolejności badał, jakie są uzasadnione koszty utrzymania powoda. Na koszty te składają się: udział w kosztach utrzymania mieszkania (358 zł), wyżywienie (700 zł), kosmetyki i środki czystości (70 zł), przybory szkolne (17 zł), podręczniki (117 zł), korepetycje z języka angielskiego (250 zł), korepetycje z języka polskiego (200 zł), PEKA (80 zł z przeliczenia biletu bez ulgi metropolitalnej na 180 dni), odzież i obuwie (150 zł), leki (150 zł), kieszonkowe (100 zł) – łącznie 2190 zł. W tym miejscu wskazać trzeba, że Sąd nie przyjmuje bezrefleksyjnie każdej z wymienionych kwot, lecz analizuje je w oparciu o przedłożony materiał dowodowy, uwzględniając przy tym zasady wiedzy, logiki i doświadczenia zawodowego. Udział w kosztach utrzymania mieszkania Sąd wyliczył poprzez zsumowanie wydatków na mieszkanie i wyliczenie udziału jednego domownika (

(

1)/4). Wysokość wydatków na żywność wskazana przez powoda (300 zł), ale także przez jego matkę (ok. 1600 zł) była nieadekwatna do zarobków jego matki, ale także niezgodna z zasadami doświadczenia życiowego, dlatego wysokość tych wydatków Sąd ustalił na kwotę 700 zł. Powód jest osobą zdrową, bez chorób skórnych, stąd wydatki na kosmetyki i środki czystości Sąd ustalił na kwotę 70 zł. Wysokość wydatków na podręczniki szkolne Sąd ustalił na 117 zł mając na względzie dodatek 300+. Koszt biletu PEKA Sąd ustalił w przeliczeniu z ceny biletu okresowego na 180 dni i to w sposób korzystniejszy dla powoda, bo bez uwzględnienia ulgi metropolitalnej. Powód nie jest już w fazie intensywnego wzrostu jak również nie potrzebuje co miesiąc nowej odzieży, stąd kwotę na odzież i obuwie ustalono na 150 zł. Ponieważ powód choruje na astmę, wydatek na leki ustalono na poziomie 150 zł, a powód nie wykazał, by na ten cel ponosił wyższą kwotę. Sąd nie uwzględnił kwoty na korepetycje z matematyki, gdyż powód nie wskazał ile będą one kosztować ani jaka będzie ich częstotliwość w ciągu miesiąca. Pozostałych wydatków Sąd nie kwestionował ani co do zasady ani co do wysokości.

Odnosząc się do argumentacji powoda, że wraz z osiągnięciem pełnoletności stracił świadczenie wychowawcze 800+, co ma uzasadniać podwyższenie alimentów, Sąd wskazuje, iż jest to argument nietrafiony, gdyż świadczenie wychowawcze 800+ nie ma wpływu na ustalanie wysokości alimentów zgodnie z 135 § 3 pkt 3 k.r.o.

Na miesięczne koszty utrzymania pozwanego J. T. (1) składają się: udział w kosztach utrzymania mieszkania (846 zł), wyżywienie + kosmetyki i środki czystości (900 zł), paliwo (400 zł), odzież i obuwie (150 zł), OC samochód (67 zł), przeglądy, naprawy i eksploatacja samochodu (81 z) – razem 2444 zł. Co do zasady, Sąd nie kwestionował kosztów utrzymania przedstawionych przez pozwanego, jedynie Sąd zmniejszył o 100 zł wydatki na wyżywienie oraz kosmetyki i środki czystości wskazując, że pozwany jest osobą zdrową, bez do przewlekłych chorób układu pokarmowego, zatem 900 zł jest kwotą adekwatną. Sąd wziął również pod uwagę fakt, iż pozwany płaci alimenty na dwoje pozostałych dzieci - 700 zł na córkę I., 1000 zł na syna K., któremu przekazuje również 100 zł kieszonkowego. Pozwany spłaca wprawdzie kredyt z ratą 1100 zł miesięcznie, jednak zobowiązanie to nie wyprzedza jego obowiązku alimentacyjnego w stosunku do powoda. Sąd orzekający w sprawie podziela jednolite stanowisko szeroko ugruntowane w orzecznictwie Sądów Powszechnych, zgodnie z którym zobowiązania związane z obsługą kredytów nie wyprzedzają zobowiązań alimentacyjnych względem dziecka. Co więcej, są to wydatki służące wyłącznie zwiększeniu stanu posiadania pozwanego wobec czego nie powinny być brane pod uwagę przy ustaleniu możliwości partycypowania pozwanego w kosztach utrzymania dziecka.

Możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego wynoszą około 9444 zł miesięcznie, przy uwzględnieniu jego wynagrodzenia podstawowego (7100 zł netto), dodatków za wyjazdy służbowe, premii, nagród (ok. 1352 zł na miesiąc) oraz tzw. 13-stej pensji (ok. 592 zł na miesiąc) i świadczenia wakacyjnego (ok. 400 zł miesięcznie).

W czasie poprzedniego procedowania w przedmiocie alimentów miesięczne koszty utrzymania K. T. (1) wynosiły 1893 zł. Pozwany uzyskiwał zaś dochód 6069 zł miesięcznie.

Porównując sytuację powoda oraz pozwanego Sąd dostrzegł co prawda wzrost kosztów utrzymania po stronie uprawnionego do alimentacji (z kwoty po 1893 zł miesięcznie do 2190 zł), jednakże nie jest to zmiana istotna, zaś zgodnie z poglądami wyrażonymi w doktrynie przepis art. 138 k.r.o. uzasadnia ingerencję sądu w treść orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego, jedynie w sytuacji, gdy nastąpiła „zmiana stosunków”. Zmiana stosunków, o których mowa w tym przepisie, najczęściej polega na zmianie zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego, tj. okoliczności istotnych z punktu widzenia ustawowych przesłanek obowiązku alimentacyjnego i jego zakresu. Wprawdzie art. 138 k.r.o. nie określa tej zmiany jako istotnej, jednak – jak wskazani wyżej - nie budzi wątpliwości, że tylko taki charakter zmiany stosunków uzasadnia zmianę orzeczenia lub umowy alimentacyjnej. Natomiast sama zmiana wysokości dochodów i możliwości zarobkowych pozwanego (a taka zmiana zaszła) nie uzasadnia jeszcze podwyższenia alimentów, skoro stopa życiowa powoda i pozwanego są na bardzo zbliżonym poziomie.

Wskazać także należy, że osiągnięciu przez uprawnionego pełnoletności Sąd nie bierze już pod uwagę pieczy sprawowanej osobiście przez jego rodziców, zaś koszty utrzymania powoda dzieli się po połowie na każdego z rodziców (połowa kosztów utrzymania powoda wynosi 1095 zł). Powód obecnie uzyskuje od pozwanego alimenty w wysokości 1200 zł, które przewyższają udział pozwanego w partycypacji w kosztach utrzymania K. T. (1). Powód nie jest osobą niedołężną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, dlatego brak jest podstaw, aby obciążać pozwanego kosztami jego utrzymania powyżej wcześniej opisanego udziału.

Należy także wskazać, że powód dochodził alimentów również za okres sprzed wytoczenia powództwa – od 17 stycznia 2025 r.

Zgodnie z art. 137 § 2 k.r.o. niezaspokojone potrzeby uprawnionego z czasu przed wniesieniem powództwa o alimenty sąd uwzględnia zasądzając odpowiednią sumę pieniężną.

Naturą alimentów jest zaspokajanie bieżących potrzeb uprawnionych do alimentacji. Zasądzenie świadczeń alimentacyjnych za czas przeszły dopuszczalne jest jedynie w sytuacji istnienia niezaspokojonych potrzeb uprawnionego. Nie można przyjąć, że prawo do dochodzenia takich świadczeń przysługuje uprawnionemu za okres wsteczny niezależnie od istnienia potrzeb. Przez niezaspokojone potrzeby należy rozumieć potrzeby, które nie zostały zaspokojone przez zobowiązanego, ale zostały zaspokojone przez inną osobę, oraz potrzeby, które nie zostały przez nikogo zaspokojone. Zaspokojenie potrzeb uprawnionego przez inną osobę może przybrać postać bezpośredniego świadczenia rzeczowego lub finansowego na rzecz uprawnionego, ale również może mieć postać zaciągnięcia zobowiązania pieniężnego w celu uzyskania środków na pokrycie tychże potrzeb uprawnionego. Niezaspokojenie potrzeb uprawnionego może przybierać taką postać, że wskutek niedostarczania alimentów potrzeby uprawnionego w postaci wyżywienia, ubrania, zaopatrzenia w pomoce szkolne, leczenia czy inne uzasadnione potrzeby nie były należycie albo w ogóle zaspokojone. Należyte zaspokojenie oznacza zaspokojenie takie, jakie powinno być w okolicznościach danego przypadku (odpowiednie, właściwe), czyli adekwatne do usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego. Ta niezaspokojona potrzeba uprawnionego przybiera postać konieczności lepszego odżywiania, uzupełnienia odzieży, zakupu brakujących pomocy szkolnych lub sprzętu albo pokrycia kosztów leczenia czy innych usprawiedliwionych potrzeb. Dochodzenie alimentów za okres sprzed wniesienia pozwu dopuszczalne jest jedynie w przypadkach wyjątkowych. Uzależnione jest także od wykazania przez uprawnionego, że jego usprawiedliwione potrzeby związane z utrzymaniem lub utrzymaniem i wychowaniem nie zostały za ten okres zaspokojone albo że potrzeby te nie zostały zaspokojone przez zobowiązanego, ale zostały zaspokojone przez inną osobę, na przykład dzięki zaciągniętym pożyczkom (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 28 lipca 1949 r., C 389/49, OSN 1951, nr 3, poz. 60; wyrok SN z 8 czerwca 1976 r., III CRN 88/76, OSNCP 1977, nr 2, poz. 33).

Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że żadna z wymienionych, wyjątkowych sytuacji nie miała w niniejszej sprawie miejsca. Zgodnie z ogólnymi regułami dowodowymi (art. 6 k. c., art. 232 k.p.c.) obowiązek wykazania okoliczności w tym zakresie obciążał stronę powodową. Wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi wynikającemu z art. 6 k.c. powód nie udowodnił na żadnym etapie postępowania, aby jakiekolwiek potrzeby powodów za okres poprzedzający wytoczenie powództwa zostały niezaspokojone.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt. 1 wyroku.

O kosztach postępowania w pkt 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Powód co prawda przegrał spór w całości, a zatem co do zasady winien ponieść koszty postępowania. Jednak jest on osobą niepracującą, wciąż się kształci, nadto nie posiada jakichkolwiek dochodów, a nadto nie sposób oczekiwać, by w najbliższej przyszłości podejmował jakiekolwiek odpłatne prace choćby dorywcze. W tym stanie rzecz w ocenie Sądu są to okoliczności wyjątkowe przemawiające za tym, aby odstąpić od obciążenia powoda kosztami postępowania. Co więcej, zgodnie z treścią art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c. strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych.

Sędzia Kamila Charzyńska