Alimenty od ojca wzrosły z 300 zł do 1274 zł po 17 latach od ugody

Pozwem z 14 sierpnia 2024 r. U. H. wniosła o zasądzenie na swoją rzecz od, X. H., podwyższonych alimentów w kwocie 1 350 zł miesięcznie, płatnych do 15 dnia każdego miesiąca z odsetkami ustawowymi w razie opóźnienia w płatności, a to w miejsce alimentów w wysokości 300 zł miesięcznie, ustalonych ugodą z 9 października 2008 r., zawartą przed Sądem Rejonowym Poznań-Stare Miasto w Poznaniu w sprawie pod sygn. akt IV RC 381/08.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że od czasu ustalenia dotychczasowych alimentów upłynęło już 16 lat, ona sama zaś nie jest już małym dzieckiem, lecz dorosłą kobietą. Pozwany przez cały ten czas nie uczestniczył w życiu swojej córki, dotychczasowe alimenty wypłacane były z funduszu alimentacyjnego. Powódka jest osobą niepełnosprawną i wymaga stałej opieki. Od 2024 r. rozpoczyna studia stacjonarne. Nie osiąga żadnych dochodów.

W piśmie z 22 października 2024 r. powódka wskazała, że na jej miesięczne koszty utrzymania składają się 900 zł za mieszkanie i wodę, 150 zł za prąd, 1 300 zł za wyżywienie, 300 zł za Internet i telefon, 500 zł za kosmetyki i chemię, 200 zł za ubrania i bieliznę, 50-200 zł za leki i ok. 100 zł na kieszonkowe.

Z uwagi na niemożność ustalenia miejsca zamieszkania pozwanego (wcześniej wskazywane adresy okazywały się nieaktualne) pismem z 20 czerwca 2025 r. powódka wniosła o ustanowienie dla swojego nieznanego z miejsca pobytu pozwanego kuratora na czas trwania postępowania.

Zarządzeniem z 18 listopada 2025 r. ustanowiono dla X. H. kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego w osobie adw. Z. K..

Dnia 9 grudnia 2025 r. kurator złożył odpowiedź na pozew, w której wniósł o oddalenie powództwa, a także o zasądzenie na swoją rzecz wynagrodzenia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka U. H., ur. (...), pochodzi z nieformalnego związku X. G. i X. H.. Ugodą zawartą przed tut. Sądem na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. ojciec powódki zobowiązał się do łożenia na jej rzecz alimentów w kwocie 300 zł miesięcznie, płatnych z góry do 15 dnia każdego miesiąca, do rąk matki powódki, wraz z odsetkami ustawowymi w przypadku opóźnienia płatności. W dniu zawarcia ugody powódka miała 3 lata.

X. H. od 2007 r. nie uczestniczył w sprawowaniu opieki nad swoją córką. Na czas ustalenia dotychczasowych alimentów X. G. samodzielnie wychowywała małoletnią wówczas powódkę, a także dwójkę starszych dzieci z poprzedniego małżeństwa, na które otrzymywała alimenty. Do sierpnia 2008 r. X. G. otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na U. H., bowiem ta chorowała na torbielowatość móżdżku, wymagała rehabilitacji i konsultacji psychologicznych i neurologicznych. Z zawodu matka powódki jest technikiem ekonomistą, w 2008 r. była jednak bezrobotna. Pozwany również był wówczas bezrobotny, z zawodu jest jednak ślusarzem, a wcześniej utrzymywał się z pracy dorywczej jako pomocnik murarza. Pozwany ma jeszcze dwójkę starszych dzieci z innego związku, które w 2008 r. miały 14 i 15 lat i otrzymywały od niego alimenty w wysokości odpowiednio 250 zł i 150 zł.

Obecnie U. H. jest już pełnoletnia, jest studentką drugiego roku studiów stacjonarnych na kierunku biologia stosowana na Uniwersytecie (...)w A.. Mieszka z matką. Na miesięczne koszty utrzymania mieszkania składaj się: czynsz (1390 zł), energia elektryczna (190 zł), internet i telefon (100 zł), łącznie 1680 zł, zatem w przeliczeniu na jednego domownika 840 zł.

U powódki zdiagnozowano spektrum autyzmu, wybiórczość pokarmową, insulinooporność, zespół (...), zespół (...), wiotki płatek zastawki, objaw V., miopatię, stany lękowe, posturalną tachykardię ortostatyczną, mutyzm wybiórczy, problemy dermatologiczne. Zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z 27 listopada 2018 r. (ważnym do 26 listopada 2020 r.) u powódki stwierdzono znaczne zaburzenie funkcjonowania organizmu i niezdolność do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych w zakresie samoobsługi i komunikowania się z otoczeniem. Powódka wymagała stałej opieki i pomocy opiekuna w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Obecnie powódka ma orzeczenie o niepełnosprawności jedynie w stopniu lekkim, ważne do 2027 r., jej matka złożyła jednak odwołanie od tej decyzji. Do 30 listopada 2025 r. U. H. otrzymywała rentę socjalną w wysokości 1 700 zł, w toku jest sprawa o przyznanie jej renty na kolejny okres, jednak na moment orzekania w niniejszej sprawie nie posiada dochodu. Matka powódki do marca 2025 r. otrzymywała na córkę świadczenie pielęgnacyjne, obecnie jednak nie posiada dochodu, nie może pracować ze względu na konieczność opieki nad córką.

Na uzasadnione miesięczne koszty utrzymania powódki składają się wydatki na udział w kosztach utrzymania mieszkania (840 zł), wyżywienie (1 000 zł), higienę i środki czystości (200 zł), podręczniki, przybory, kitel laboratoryjny (74 zł), odzież i obuwie (58 zł), lekarstwa i leczenie (150 zł), wizyty u endokrynologa-diabetologa (25 zł), kieszonkowe (200 zł), co daje łącznie kwotę 2 547 zł miesięcznie.

Dowód:

odpis aktu urodzenia (k. 5, 35), orzeczenie o niepełnosprawności (k. 6), zaświadczenie o wpisaniu na listę studentów (k. 7), rachunki (k. 32-34), wniosek o przyznanie adaptacji edukacyjnych i decyzja dziekana (k. 106-108), zeznania świadka X. W. na rozprawie (k. 109-110), dokumenty w aktach Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto w Poznaniu sygn. IV RC 381/08

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dokumentów, nadto w oparciu o dowód z zeznań świadek X. W..

Wskazanym wyżej dokumentom Sąd dał wiarę, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości ani mocy dowodowej, a Sąd nie znalazł podstaw, dla których miałby to czynić z urzędu. Wskazanym dokumentom urzędowym i prywatnym Sąd przypisał znaczenie jakie wynika z art. 244 i 245 k.p.c.

Zeznania świadek X. W. Sąd uznał za wiarygodne. Świadek szczegółowo opisała sytuację życiową powódki oraz swoją, w tym głównie odniosła się do kosztów utrzymania córki, jej potrzeb, problemów zdrowotnych, jak również własnej sytuacji finansowej. Zeznania matki powódki Sąd uznał co do zasady za wiarygodne, przy czym koszty utrzymania powódki zweryfikował w oparciu o zasady doświadczenia życiowego i zawodowego w kontekście jej usprawiedliwionych i adekwatnych potrzeb, w tym w kontekście możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców. Brak było podstaw do kwestionowania wiarygodności zeznań matki powódki.

Ponieważ powódka cierpi na mutyzm wybiórczy i nie była w stanie w ogóle odpowiadać na pytania Sądu, na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 4 k.p.c. Sąd pominął dowód z jej przesłuchania.

Zgodnie z treścią art. 228 § 2 k.p.c. przewodnicząca poinformowała strony o fakcie, o którym informacja jest powszechnie dostępna w internecie, że średnie zarobki netto ślusarza wynoszą od 4000 do 4400 zł.

Sąd zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie powódka U. H. domagała się zasądzenia od pozwanego X. H. podwyższonych alimentów w kwocie po 1 350 zł miesięcznie w miejsce alimentów w kwocie 300 zł miesięcznie, ustalonych ugodą z 9 października 2008 r., zawartą przed Sądem Rejonowym Poznań-Stare Miasto w Poznaniu w sprawie pod sygn. akt IV RC 381/08.

Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie.

Podstawę prawną zgłoszonego żądania stanowił art. 138 k.r.o., w świetle którego w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego, w zw. z art. 133 § 1 k.r.o., zgodnie z którym rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z jego majątku wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Przez zmianę stosunków rozumie się istotne zwiększenie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji, istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub istotne zmniejszenie się możliwości zaspokajania potrzeb własnymi siłami, wskutek czego ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez stosowne zmniejszenie (aż do uchylenia) albo zwiększenie wysokości świadczeń alimentacyjnych.

Rozstrzygnięcie o żądaniu opartym na art. 138 k.r.o. wymaga porównania stanu rzeczy istniejącego w dacie uprawomocnienia się ostatniego orzeczenia o alimentach lub zawartej ugody ze stanem rzeczy istniejącym w dacie orzekania w niniejszej sprawie i stwierdzenia, czy w badanym okresie nastąpiła taka (istotna) zmiana stosunków, która uzasadnia zasądzenie w niniejszej sprawie podwyższonych alimentów na rzecz U. H.. Pamiętać jednak przy tym należy, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego (art. 135 § 1 k.r.o.).

W niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności należało ustalić, czy powódka jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Po rozważeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd udzielił na powyższe pytanie odpowiedzi przeczącej. Powódka jest studentką studiów dziennych, znaczną część jej czasu zajmuje więc uczęszczanie na zajęcia oraz nauka. Nie sposób oczekiwać od powódki samodzielnego zarobkowania nawet w ograniczonym zakresie (w weekendy czy w wakacje) z uwagi na jej problemy zdrowotne i stwierdzoną u niej neuronietypowość, która utrudnia nawet studiowanie. Obecnie powódka ma orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim, co już samo w sobie, w połączeniu ze studiowaniem w trybie stacjonarnym, prowadziłoby Sąd do wątpliwości co do możliwości samodzielnego utrzymania się, należy jednak wskazać, że jeszcze do niedawna U. H. posiadała orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, zaś stwierdzone u niej trudności związane z funkcjonowaniem społecznym nie minęły, prowadzić natomiast mogą w przyszłości do znacznego obniżenia lub nawet pozbawienia możliwości znalezienia pracy. Powódka otrzymywała do listopada 2025 r. rentę socjalną w wysokości 1 700 zł, jednak obecnie nie otrzymuje żadnego dochodu, choć został złożony wniosek o przyznanie jej nowego świadczenia.

Kwoty podawane przez stronę powodową w pismach procesowych jako miesięczne koszty utrzymania U. H., następnie zaktualizowane w zeznaniach X. W. na rozprawie Sąd zweryfikował w oparciu o zasady doświadczenia życiowego i zawodowego. Ostatecznie matka powódki jako koszty wyżywienia swojej córki wskazała 2 000-3 000 zł miesięcznie, z uwagi na jej insulinooporność i wybiórczość pokarmową, Sąd uznał tę kwotę jednak za znacznie zawyżoną w sytuacji braku dodatkowych dowodów na konieczność zapewnienia powódce specjalnej diety. Sąd uznał, że 1000 zł miesięcznie jest rozsądną, średniowysoką kwotą, wystarczającą na żywność nawet dla osoby posiadającej szczególne wymagania. Ustalając wysokość pozostałych usprawiedliwionych wydatków powódki Sąd zasadniczo przychylił się do kwot podanych ostatecznie na rozprawie przez jej matkę. Wysokość wydatków na studia została ustalona przez podzielenie podanych przez X. W. łącznych wydatków na podręczniki, przybory i kitel laboratoryjny przez dwanaście miesięcy w roku. W ten sam sposób Sąd ustalił wysokość wydatków na odzież i obuwie oraz koszty wizyty u endokrynologa-diabetologa.

W toku postępowania, z uwagi na absencję pozwanego i niemożność ustalenia jego miejsca zamieszkania, nie udało się szczegółowo ustalić jego rzeczywistych zarobków, jednak Sąd ustalił jego możliwości zarobkowe za podstawę biorąc stan faktyczny ustalony w sprawie pod sygn. akt IV RC 381/08. Z zeznań X. H. w tej sprawie wynika, że jest on z zawodu ślusarzem, podejmował również zatrudnienie jako pomocnik murarza. Faktem, o którym informacja jest powszechnie dostępna, jest, że w 2025 r. średnie zarobki netto ślusarza zamykały się w granicach 4 000 do 4 400 zł. Tę kwotę, w braku innych dowodów, a także jako nieprzekraczającą w znacznym stopniu wysokości płacy minimalnej, Sąd uznał za rozsądne możliwości zarobkowe pozwanego.

Od czasu ustalenia między stronami dotychczasowej miesięcznej kwoty alimentów ponad 17 lat temu sytuacja stron zmieniła się diametralnie. Powódka jest w czasie usamodzielniania się, lecz wciąż się uczy i wymaga wsparcia ze strony rodziców. Ma skończone 21 lat, a zatem obowiązek alimentacyjny rodziców ogranicza się w zasadzie do partycypowania w kosztach utrzymania córki i czynić to powinni po połowie. Miesięczne usprawiedliwione koszty utrzymania U. H. Sąd ustalił na 2547 zł, połowa tej kwoty to po zaokrągleniu do pełnej złotówki 1 274 zł. Alimenty w takiej wysokości mieszczą się w granicach możliwości zarobkowych pozwanego ustalonych we wskazany wyżej sposób przez Sąd, przy przyjęciu, że jego koszty utrzymania są na podobnym poziomie co koszty utrzymania powódki. Pozwany, zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez Sąd w 2008 r., ma co prawda jeszcze dwójkę starszych dzieci, mają jednak one obecnie już 31 i 32 lata, należy więc z dużą dozą prawdopodobieństwa stwierdzić, że utrzymują się samodzielnie, na X. H. ciąży zaś już wyłącznie obowiązek alimentacyjny wobec najmłodszej córki.

W związku z powyższym Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Z tych samych względów żądanie powództwa ponad kwotę 1 274 zł podlegało oddaleniu, w związku z czym Sąd orzekł jak w pkt 2 wyroku.

Podstawę wyroku w pkt 3 stanowił art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c.

Zgodnie z dyspozycją art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 98 §1 k.p.c. kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu, a zatem w sytuacji, gdy przeciwnik przegrywa sprawę. Pozwany przegrał postępowanie w przeważającej części. W niniejszej sprawie na koszty sądowe, których powódka, zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 2) u.k.s.c. nie miała obowiązku ponosić, składa się opłata od pozwu, zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 6) u.k.s.c. wynosząca w niniejszej sprawie 750 zł oraz wynagrodzenie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego, ustalone postanowieniem 7 stycznia 2026 r. na 240 zł.

Zgodnie z powyższymi ustaleniami łączna kwota kosztów sądowych, których powódka nie miała obowiązku uiścić, a do zwrotu których – na rzecz ponoszącego je tymczasowo Skarbu Państwa – obowiązany był pozwany, wyniosła 990 zł, Sąd orzekł zatem jak w pkt 4 wyroku.

Sędzia Kamila Charzyńska