Ojciec ma płacić 1000 zł alimentów zamiast 600 zł, kredyt nie obniży obowiązku

Pozwem złożonym 18 listopada 2024 r. małoletni powód V. O. (1), reprezentowany przez matkę H. O., a zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o zasądzenie od pozwanego D. O. podwyższonych alimentów w kwocie po 2000 zł miesięcznie płatnych z góry do rąk matki powoda do 10-go dnia każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat i to w miejsce alimentów orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu kwocie 600,00 zł z dnia 13 kwietnia 2016 r., w sprawie o sygn. akt XII C 2460/15 oraz o obciążenie pozwanego D. O. kosztami sądowymi, w tym kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Jednocześnie powód wniósł o udzielenie zabezpieczenia przez zasądzenie na czas trwania postępowania tymczasowych alimentów w kwocie po 2000 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu powód wskazał, że od wydania poprzedniego wyroku w sprawie alimentów minęło prawie 9 lat. Od tamtego czasu wzrosły koszty jego utrzymania. V. ma 17 lat i uczęszcza do szkoły branżowej. Ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim uczy się w szkole specjalnej od V klasy szkoły podstawowej. Jest dzieckiem potrzebującym opieki w życiu codziennym oraz szkolnym. Wymaga specjalistycznej diety z uwagi na alergie pokarmowe. Matka małoletniego pracuje jako kucharz osiągając dochód w kwocie ok. 4000 zł netto miesięcznie. Ma na utrzymaniu pięcioletnią córkę z innego związki - R.. Matka powoda zmuszona jest posiłkować się pomocą swoich rodziców. Nie ma wiedzy na temat tego, gdzie pracuje pozwany i jak dokładnie kształtują się jego potencjalne dochody.

Pozwany D. O., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w ustawowym terminie złożył odpowiedź na pozew, w której domagał się oddalenia powództwa w całości, oddalenia wniosku o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu nadto nie obciążanie pozwanego kosztami procesu oraz oddalenia wniosku o zabezpieczenie roszczenia jako bezzasadne i nieuprawdopodobnione, nadto niezasadne w realiach sprawy.

W uzasadnieniu pozwany zakwestionował koszty utrzymania powoda jako zawyżone nadto nieudowodnione, sytuację życiową i ekonomiczną matki powoda, koszty i potrzebę leczenia powoda, ponoszenie znacznych środków związanych z dietą i alergią powoda jako zawyżone, kwestionował podane przez matkę powoda dochody jako znaczone zaniżone i nieuwzględniające wszystkich otrzymywanych dodatków do wynagrodzenia, kwestionował okoliczność, że sytuacja na tyle się zmieniła od daty orzeczenia o ostatnim obowiązku iż pozwany ma partycypować w kosztach utrzymania dziecka w wysokości po 2.000,00 zł, tym bardziej, że w chwili obecnej matka powoda otrzymuje świadczenia na niego oraz świadczenie 800+, z którego również powinna ponosić koszty utrzymania dziecka. Pozwany także kwestionował sytuację zdrowotną powoda oraz konieczność sprawowania opieki nad 17 letnim powodem. Pozwany zakwestionował koszty wyżywienia ponad 600 zł, odzieży i obuwia ponad 200 zł, doładowania telefonu ponad 30 zł, leki ponad 50 zł, wydatki związane ze szkołą ponad 30 zł, środki czystości i kosmetyki ponad 100 zł, fryzjera ponad 20 zł, paliwo w całości, zaś uznał rozrywkę do 100 zł. Pozwany podniósł, że w skutek nagannych działań i wciągania powoda przez jego matkę w konflikt lojalnościowy, w chwili obecnej kontakty są ograniczone, a od daty złożenia pozwu powód nie odpisuje na żaden wiadomości pozwanego.

D. O. wskazał, że pracuje zawodowo za wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 4.500,00 zł. netto, mieszka sam, prowadzi bardzo skromne życie, nie korzysta z wypoczynku wakacyjnego ze względu na trudną sytuację ekonomiczną, niemniej prócz kwoty alimentów dodatkowo przeznaczał środki na rzecz powoda organizując mu rozrywkę i ponosił koszty jego utrzymania, gdy powód przebywał u niego, czy przekazywał dodatkowe środki na bieżące potrzeby powoda.

Pismem z 24 lutego 2025 roku, powód złożył replikę na odpowiedz na pozew, w której podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz odniósł się do twierdzeń i zarzutów strony przeciwnej.

Na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2025 roku pozwany zmodyfikował swoje stanowisko procesowe i uznał powództwo do kwoty 800 zł oraz wniósł o oddalenie powództwa powyżej tej kwoty. W pozostałym zakresie pozwany podtrzymał swoje stanowisko.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Małoletni powód V. O. (1) urodzony (...) pochodzi ze związku małżeńskiego D. O. i H. O.. Małżeństwo D. O. i H. O. zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt XII C 2460/15. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim powierzono matce H. O., zapewniając pozwanemu prawo do współdecydowania o najważniejszych sprawach życiowych dotyczących dziecka

(punkt 2 wyroku) oraz ustalono pobyt małoletniego przy każdoczesnym miejscu zamieszkania matki. Sąd Okręgowy uregulował kontakty D. O. z synem V. O. (1).

Udział stron w kosztach utrzymania i wychowania małoletniego syna stron opisanego ustalono w ten sposób, że zasądzono od pozwanego na jego rzecz tytułem renty alimentacyjnej kwotę w wysokości po 600 zł miesięcznie zaś H. O. obciążono kosztami w pozostałym zakresie, w tym w naturze i zobowiązując ją do ponoszenia pozostałych kosztów jego utrzymania oraz osobistych starań o wychowanie małoletniego. Na dzień uprawomocnienia się wyroku rozwodowego małoletni V. O. (1) mieszkał z matką, babcią i dziadkiem, miał 8 lat, był uczniem I klasy szkoły podstawowej. Ojciec spotykał się z synem co drugi weekend w domu ojca. Chłopiec chorował na alergie, astmę oskrzelową, był pod opieką neurologa, laryngologa, logopedy. Na koszty jego utrzymania składały się: udział w kosztach mieszkania 225 zł, żywność 400 zł, wydatki szkolne 90 zł, środki czystości, kosmetyki 150 zł, leki 100 zł, fryzjer 20 zł, odzież i obuwie 120 zł, książki i gry 50 zł, rozrywka 50 zł, sprzęt sportowy 30 zł, wakacje 100 zł – łącznie 1335 zł. Małoletni chodził na pływanie i uczył się języka obcego. Matka była zatrudniona jako pomoc kuchenna w Zespole Żłobków nr (...) w O. za wynagrodzeniem 1990 zł netto miesięcznie.

Pozwany pracował w (...) sp. z o.o. sp. k. w M. za wynagrodzeniem 1453,91 zł. Mieszkał w D., wydatkował na dojazdy do pracy – pracował 15 km od miejsca zamieszkania. Na miesięczne koszty jego utrzymania składały się: wyżywienie 400 zł, opłaty za mieszkanie 320 zł, telefon 50 zł, środki czystości i kosmetyki 50 zł, odzież 100 zł, paliwo 200 zł – łącznie 1120 zł.

Dowód:

dokumenty zgromadzone w aktach sprawy Sądu Okręgowego w Poznaniu sygn. akt XII C 2460/15.

Obecnie małoletni

V. O. (1)

ma ukończone 17 lat, uczęszcza do szkoły branżowej, posiada orzeczenie o niepełnosprawności intelektualnej w stopniu lekkim oraz ma alergie pokarmowe na konserwanty i niektóre leki. Choruje na atopowe zapalenie skóry, w związku z czym potrzebuje specjalistycznych kosmetyków.

Powód mieszka z matką, siostrą oraz dziadkami po kądzieli. Matka powódki w ramach partycypacji w kosztach mieszkania płaci za siebie i za dzieci kwotę 725 zł tytułem udziału w czynszu i kwotę 76 zł tytułem udziału w kosztach energii elektrycznej, co w przeliczeniu na 1 osobę daje kwotę 267 zł miesięcznie

Na uzasadnione miesięczne koszty utrzymania małoletniego powoda składają się: usprawiedliwiony udział w kosztach utrzymania mieszkania (267 zł), wyżywienie (900 zł), kosmetyki i środki czystości (110 zł), fryzjer (40 zł), wydatki szkolne – po uwzględnieniu dodatku 300+ (60 zł), wyjazd na staż zawodowy (67 zł), dojazdy (100 zł), odzież i obuwie (150 zł), rozrywka (100 zł), telefon (40 zł), leki (80 zł) – łącznie 1914 zł.

H. O. jest zatrudniona w (...) Zespole Żłobków na stanowisku starszy kucharz uzyskując miesięczny dochód w wysokości ok. 5050 zł netto. Na koszty jej utrzymania składają się: w kosztach utrzymania mieszkania (267 zł), wyżywienie (800 zł), kosmetyki i środki czystości (100 zł), koszty użytkowania samochodu (ok. 460 zł), fryzjer (120 zł), odzież i obuwie (200 zł), rozrywka (100 zł), telefon (40 zł), leki (25 zł), koszty utrzymania działki rekreacyjnej (258 zł) – łącznie 237 zł. Matka małoletniego powoda utrzymuje także małoletnią córkę pochodząca z innego związku i na jej potrzeby wydatkuje ok. 2500 zł.

D. O.

jest z zawodu rzeźnikiem, obecnie jest zatrudniony w (...) sp. z o.o. od dnia 15 marca 2021 r. na czas nieokreślony na pełen etat na stanowisku rozbieracz-wykrawacz. Średni dochód pozwanego wynosi ok. 4750 zł. Pozwany mieszka w miejscowości V., dojeżdża do pracy. Na działce, którą dostał w podziale majątku po ustaniu małżeństwa postawił dom mobilny z kontenera i płyty (...). Na ww. działce często przebywa z pozwanym jego partnerka, która nocuje u pozwanego trzy noce w tygodniu i co drugi weekend.

Na uzasadnione miesięczne koszty utrzymania domu pozwanego składają się: ogrzewanie (100 zł), prąd (275 zł), wywóz śmieci (50 zł), butla z gazem (80 zł), wywóz nieczystości (125 zł) – razem 630 zł (w tym ¼ kosztów przypada na partnerkę pozwanego).

Na uzasadnione miesięczne koszty utrzymania pozwanego składają się: usprawiedliwiony udział w kosztach utrzymania domu (473 zł), wyżywienie (800 zł), kosmetyki i środki czystości (100 zł), paliwo (700 zł), przeglądy i naprawy samochodu (100 zł), leki (50 zł), okulary (42 zł), fryzjer (20 zł), rozrywka (100 zł), telefon (40 zł), odzież i obuwie (100 zł) – łącznie 2525 zł.

Pozwany na spłaca kredyt w kwocie 1100 zł miesięcznie oraz wspomaga swoich rodziców kwotą ok. 100 zł miesięcznie.

Obecnie powód ma kontakt telefoniczny z pozwanym, jednak spotykają się rzadziej niż określono w wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt XII C 2460/15.

Dowód:

odpis skrócony aktu urodzenia (k.13), wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt XII C 2460/15 (k.14-16), orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (k.17-24), dokumentacja medyczna (k.25-28), faktury, paragony, dowody przelewów (k.29-46, 87-88, 95-191, 214-268, 275, 277-280), zaświadczenie o zarobkach pozwanego (k.64-76), deklaracja podatkowa pozwanego 2022r. (k.77-86), umowa o kredyt gotówkowy (k.89-94), zaświadczenie o zarobkach matki powoda (k.202-203), deklaracja podatkowa matki powoda 2022 r. i 2023 r.(k.204-214), pismo ZUS (k.215), zaświadczenie (...) Bank (...) (k.270), umowa pożyczki mieszkaniowej (k.273-274), informacja o stażu zawodowym (k.276), zeznania matki powoda H. O. (k. 281-283), zeznania pozwanego D. O. (k.283-284).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dokumentów, nadto w oparciu o dowód z zeznań pozwanego i matki małoletniego powoda.

Wskazanym wyżej dokumentom Sąd dał wiarę, bowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości ani mocy dowodowej, a Sąd nie znalazł podstaw, dla których miałby to czynić z urzędu. Wskazanym dokumentom urzędowym i prywatnym Sąd przypisał znaczenie jakie wynika z art. 244 i 245 k.p.c.

Zeznania matki małoletniego powoda były wiarygodne. H. O. szczegółowo opisała sytuację życiową małoletniego oraz swoją, w tym głównie odniosła się do kosztów utrzymania syna, jego potrzeb, problemów zdrowotnych, jak również własnej sytuacji finansowej. Zeznania matki powoda Sąd uznał co do zasady za wiarygodne, przy czym koszty utrzymania małoletniego zweryfikował w oparciu o zasady doświadczenia życiowego i zawodowego w kontekście jego usprawiedliwionych i adekwatnych potrzeb, w tym w kontekście możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców. Brak było podstaw do kwestionowania wiarygodności zeznań matki powoda.

Zeznania pozwanego Sąd uznał za wiarygodne. Pozwany odniósł się do swojej sytuacji osobistej i finansowej, dokładnie opisał swoje koszty utrzymania, jak również odniósł się do kontaktów z małoletnim powodem. Pozwany odniósł się także do swojej relacji z nową partnerką. Brak było podstaw do kwestionowania wiarygodności pozwanego.

Sąd zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie małoletni powód V. O. (1) domagał się zasądzenia od pozwanego D. O. podwyższonych alimentów w kwocie po 2000 zł miesięcznie w miejsce alimentów orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu kwocie 600,00 zł z dnia 13 kwietnia 2016 r., w sprawie o sygn. akt XII C 2460/15

Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie.

Podstawę prawną zgłoszonego żądania stanowił art. 138 k.r.o., w świetle którego w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego, w zw. z art. 133 § 1 k.r.o., zgodnie z którym rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z jego majątku wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Przez zmianę stosunków rozumie się istotne zwiększenie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do alimentacji, istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub istotne zmniejszenie się możliwości zaspokajania potrzeb własnymi siłami, wskutek czego ustalony zakres obowiązku alimentacyjnego wymaga skorygowania przez stosowne zmniejszenie (aż do uchylenia) albo zwiększenie wysokości świadczeń alimentacyjnych.

Rozstrzygnięcie o żądaniu opartym na art. 138 k.r.o. wymaga porównania stanu rzeczy istniejącego w dacie uprawomocnienia się ostatniego orzeczenia o alimentach lub zawartej ugody ze stanem rzeczy istniejącym w dacie orzekania w niniejszej sprawie i stwierdzenia, czy w badanym okresie nastąpiła taka (istotna) zmiana stosunków, która uzasadnia zasądzenie w niniejszej sprawie podwyższonych alimentów na rzecz małoletniego F.. Pamiętać jednak przy tym należy, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego (art. 135 § 1 k.r.o.).

W niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności należało ustalić, czy powód jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Nie ulega wątpliwości, że powód, który nie zakończył jeszcze edukacji w szkole średniej nie może samodzielnie zaspokajać potrzeb związanych ze swoim utrzymaniem.

Odnosząc się do usprawiedliwionych kosztów utrzymania powoda należy wskazać, że Sąd zweryfikował je w kontekście przedłożonych dokumentów, zeznań matki małoletniego, jak również własnego doświadczenia życiowego i zawodowego, mając także na względzie to, jakie wydatki kwestionował pozwany. Uzasadnione miesięczne koszty utrzymania małoletniego powoda wynoszą 1914 zł i składają się na nie: udział w kosztach utrzymania mieszkania (267 zł), wyżywienie (900 zł), kosmetyki i środki czystości (110 zł), fryzjer (40 zł), wydatki szkolne – po uwzględnieniu dodatku 300+ (60 zł), wyjazd na staż zawodowy (67 zł), dojazdy (100 zł), odzież i obuwie (150 zł), rozrywka (100 zł), telefon (40 zł), leki (80 zł).

Za zawyżone należało uznać w pierwszej kolejności wydatki związane z wyżywieniem małoletniego. Prawdą jest, iż posiada on alergie pokarmowe, nie są one jednak tak zaawansowane, by małoletni potrzebował specjalistycznej diety, a jedynie kontrolowania składu spożywanej żywności. Sąd ustalił kwotę wydatków szkolnych na 60 zł przy uwzględnieniu świadczenia dobry start (300+). W kwestii wyjazdu na staż zawodowy Sąd w całości uwzględnił wydatek na zakup euro, ale w zakresie zakupu walizki i odzieży uwzględnił jedynie łączny wydatek 300 zł. Powód ma odzież i nie ma potrzeby zakupu nowej garderoby, jedynie drobne jej uzupełnienie, które matka powoda może dokonać ze świadczenia 800+, zaś walizkę może użytkować cała rodzina na więcej niż jeden wyjazd. Ponieważ małoletni powód korzysta z komunikacji miejskiej za darmo, zaś okazjonalnie dojeżdża z matką i siostrą, Sąd ustalił koszty dojazdów na kwotę 100 zł. Wydatki na odzież i obuwie Sąd ustalił na kwotę 150 zł, gdyż powód nie jest w fazie intensywnego wzrostu, zatem nie potrzebuje na ten cel większych kwot. Koszty zakupu leków Sąd ustalił na kwotę 80 zł, ponieważ powód nie przyjmuje żadnych leków na stałe. Wydatki na rozrywkę Sąd ustalił do poziomu adekwatnego do możliwości zarobkowych rodziców i ich stopy życiowej. Nadto, Sąd nie uwzględnił wydatków na wyjazdy wakacyjne z uwagi na to, że rodzice małoletniego powoda winni zapewniać je w zakresie zgodnym z orzeczeniem o kontaktach i zgodnie do swoich możliwości zarobkowych. Co do kwestionowanych przez pozwanego wydatków na środki czystości i kosmetyki wskazać należy, że V. choruje na atopowe zapalenie skóry i musi korzystać ze specjalnych preparatów, droższych niż zwykłe kosmetyki. Wysokość opłat za telefon Sąd ustalił kierując się zasadą równej stopy życiowej dla powoda i pozwanego na tym samym poziomie. Natomiast wysokość wydatków na fryzjera Sąd uwzględnił w oparciu o przeciętne koszty tej usługi w O..

Przechodząc do możliwości finansowych pozwanego D. O., Sąd uznał iż od ostatniego orzeczenia o alimentach nastąpił ich wzrost. Średni dochód pozwanego wynosi ok. 4750 zł. Uzasadnione miesięczne koszty utrzymania pozwanego wynoszą 2525 zł. Sąd ustalił przy tym, iż skoro partnerka pozwanego nocuje u niego trzy noce w tygodniu i co drugi weekend, to winna partycypować w kosztach domu w ¼, wobec czego w skład kosztów utrzymania pozwanego wchodzi ¾ kosztów domów. Sąd ustalił resztę wydatków na utrzymanie pozwanego zgodnie z jego zeznaniami złożonymi na rozprawie 28 kwietnia 2025 r., nie kwestionując ich, bowiem kształtują się na poziomie adekwatnym do zarobków D. O. i nie są ponadprzeciętne.

Ubocznie należy wskazać, że pozwany podnosił, iż na koszty jego utrzymania składa się również kredyt w wysokości 1100 zł, jednak Sąd podziela jednolite stanowisko szeroko ugruntowane w orzecznictwie, zgodnie z którym zobowiązania związane z obsługą kredytów nie wyprzedzają zobowiązań alimentacyjnych względem dziecka. Co więcej, są to wydatki służące wyłącznie zwiększeniu stanu posiadania pozwanego, wobec czego nie powinny być brane pod uwagę przy ustaleniu możliwości partycypowania D. O. w kosztach utrzymania syna. Należności alimentacyjnych wobec powoda nie wyprzedza także wspieranie przez pozwanego jego rodziców kwotą 100 zł miesięcznie.

Biorąc pod uwagę stan rzeczy ustalony przy ostatnim orzekaniu o alimentach i obecny, należy uznać, że nastąpiła istotna zmiana okoliczności. Usprawiedliwione koszty utrzymania powoda wzrosły z 1335 zł do 1914 zł, zatem o 579 zł. Dochód pozwanego opiewa na kwotę 4750 zł, to po odjęciu wydatków pozwanemu pozostaje mu ok. 2225 zł. Z tej kwoty pozwany jest w stanie nie tylko partycypować w utrzymaniu syna, ale i spłacać kredyt. Z uwagi na to, iż matka małoletniego powoda dokłada większych starań w opiece i wychowaniu małoletniego powoda, to zasadnym jest, aby pozwany poniósł w większym zakresie koszty utrzymania małoletniego syna.

W ocenie Sądu zatem pozwany może i winien partycypować w kosztach utrzymania powoda w większym zakresie, tj. w kwocie 1000 zł, która to kwota bez wątpienia mieści się w granicach możliwości zarobkowych pozwanego - o czym orzekł w pkt 1 wyroku.

Powództwo w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu, jak w pkt 2 wyroku.

W pkt 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 333 § 1 kpt 1 k.p.c.

W punkcie 4 wyroku na podstawie art. 355 k.p.c. Sąd umorzył postępowanie co do wniosku o udzielenie zabezpieczenia z uwagi na nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.

O kosztach postępowania w pkt 5 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. zdanie drugie. Małoletni powód wygrał spór w 29% a przegrał w 71%. Odpowiednio pozwany wygrał spór w 71% a przegrał w 29%. W związku z tym Sąd obciążył kosztami powoda w całości i z tego tytułu zasądził od powoda na rzecz pozwanego 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, zgodnie z § 4 pkt 9 rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Sędzia Kamila Charzyńska