Sąd Najwyższy odrzucił skargę na wyrok bez uzasadnienia, powódka zapłaci 450 zł kosztów

Wyrokiem z 6 kwietnia 2023 r., Sąd Rejonowy w Tychach oddalił powództwo

K.J. skierowane przeciwko L. spółce akcyjnej w W. o zapłatę i zasądził od powódki

na rzecz pozwanego kwotę 1317 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

I CNP 135/25

2

Sąd Rejonowy nie sporządził uzasadnienia tego rozstrzygnięcia powódka nie

usunęła bowiem braku fiskalnego wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz

z uzasadnieniem poprzez uiszczenie kwoty 100 zł. W konsekwencji

postanowieniem z 6 grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy odrzucił wniosek powódki

o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Postanowieniem z 8 lipca

2025 r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił zażalenie powódki od tego

rozstrzygnięcia.

Od wyroku Sądu Rejonowego powódka wniosła skargę o stwierdzenie

niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła kwalifikowane naruszenie

podstawowych zasad porządku prawnego oraz konstytucyjnie chronionych praw

i wolności człowieka przez naruszenie:

1. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez dopuszczenie do udziału w

składzie orzekającym osoby bezskutecznie powołanej na urząd sędziego,

która nie stanowi sądu powołanego ustawą – państwa Unii Europejskiej w

rozumieniu TFUE,

2. art. 6 EKPCz przez dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby

powołanej na urząd sędziego, która nie stanowi sądu powołanego ustawą –

państwa Unii Europejskiej w rozumieniu TFUE,

3. art. 47 KPP przez dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby

bezskutecznie powołanej na urząd sędziego, która nie stanowi sądu

powołanego ustawą – państwa Unii Europejskiej w rozumieniu TFUE,

4. art. 45 ust. 1 Konstytucji, w ten sposób, że w składzie Sądu brała udział

osoba nie posiadająca statusu sądu.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o skierowanie pytań

prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o treści

przytoczonej w skardze oraz uznanie zaskarżonego wyroku za nieistniejący

w porządku prawnym i w konsekwencji nie powodujący zakończenia postępowania

w sposób określony prawem lub niezgodny w sposób kwalifikowany z art. 45 ust. 1

Konstytucji, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji, art. 6 EKPCz, art. 47 KPP,

a także zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania przed

Sądem Najwyższym.

I CNP 135/25

3

Skarżąca wyjaśniła, że nie wniosła apelacji od zaskarżonego orzeczenia do

Sądu drugiej instancji z powodów losowych była bowiem pozbawiona możliwości

uiszczenia opłaty za doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem ( 100 zł),

a jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został nietrafnie oddalony. W jej

ocenie możliwe jest jednak wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia Sądu pierwszej instancji, skoro niezgodność

z prawem w rozpatrywanym przypadku wynika z naruszenia podstawowych zasad

porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela.

Wskazała, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków

prawnych nie jest możliwe. Nie zachodzą bowiem przesłanki do wniesienia skargi

o wznowienie postępowania, a z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia skarga

kasacyjna jest niedopuszczalna. Na przeszkodzie wniesieniu skargi nie stoi także

instytucja skargi nadzwyczajnej środek ten nie przysługuje bowiem stronie. Ponadto

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest bezstronnym

i niezawisłym sądem ustanowionym ustawą.

Skarżąca argumentowała także, że na skutek wydania zaskarżonego wyroku

doznała szkody zmuszona była bowiem na skutek zagrożenia egzekucją

uregulować stronie przeciwnej koszty postępowania. Ponadto bezpowrotnie utraciła

prawo dochodzenia roszczenia objętego pozwem mimo, że było ono należne.

Wskazała także, że z uwagi na brak pisemnego uzasadnienia zaskarżonego

wyroku w skardze pominęła jego wadliwość wynikającą z błędnych ustaleń

faktycznych, zwłaszcza że tego rodzaju zarzut mógłby być skutecznie postawiony

jedynie w postępowaniu apelacyjnym.

Pozwany w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub odmowę przyjęcia

jej do rozpoznania ewentualnie o oddalenie skargi i zasądzenie od powódki

kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

jest środkiem prawnym mającym, przez zakwestionowanie zgodności z prawem

orzeczenia, przesądzić jedną z przesłanek deliktowej odpowiedzialności

I CNP 135/25

4

odszkodowawczej Skarbu Państwa. Jej celem nie jest zakwestionowanie

zaskarżonego orzeczenia, lecz wydanie prejudykatu umożliwiającego dochodzenie

od Skarbu Państwa roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez

niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (art. 4171 § 2 k.c.). Stanowi

ona nadzwyczajny, sformalizowany środek procesowy i wszystkie jej wymagania

konstrukcyjne określone w art. 4245 § 1 k.p.c. należy interpretować ściśle. Zasadą

bowiem jest, że prawomocność, tworzy nowy stan prawny pomiędzy stronami albo

erga omnes, jak też sanuje wszelkie ewentualne naruszenia prawa, którymi

orzeczenie jest dotknięte. Z tego względu jest środkiem wysoce sformalizowanym

(zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 17 maja 2006 r., I CNP 14/06, niepubl.;

z 28 marca 2007 r., II CNP 124/06, niepubl.; z 25 marca 2009 r., V CNP 93/08,

niepubl.; i z 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08, niepubl.).

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia

z punktu widzenia jej wymogów powinna odpowiadać ogólnym wymogom pisma

procesowego oraz szczególnym wymogom przewidzianym dla tego środka

prawnego w art. 4245 § 1 k.p.c. Zgodnie z 4245 § 1 k.p.c. skarga powinna zawierać

oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on

zaskarżony w całości lub w części (pkt 1), przytoczenie jej podstaw oraz ich

uzasadnienie (pkt 2), wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest

niezgodny (pkt 3), uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez

wydanie wyroku, którego skarga dotyczy (pkt 4), wykazanie, że wzruszenie

zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest

możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono na podstawie art. 4241 § 2 k.c. – że

występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi (pkt 5) oraz

wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem (pkt 6). Z uwagi na

nadzwyczajny charakter tego środka prawnego i jego funkcję, wszystkie

wymagania konstrukcyjne wymienione w art. 4245 § 1 k.p.c. powinny być

przytoczone samodzielnie, niezależnie od innych, wobec czego skarga

niespełniająca któregokolwiek z nich dotknięta jest tzw. brakiem istotnym,

nienaprawialnym w trybie właściwym dla usuwania braków formalnych i podlega

odrzuceniu a limine (art. 4245 § 1 k.p.c. i art. 4248 § 1 k.p.c.).

I CNP 135/25

5

Przedstawiona skarga nie spełnia wymagań określonych w art. 4245 § 1 pkt

1,4 i 5 k.p.c., a jej wady w tym zakresie mają charakter nieusuwalny.

Po pierwsze w skardze brak oznaczenia zakresu zaskarżenia, nie wskazano

w niej bowiem, czy wyrok został zaskarżony w całości czy w części.

Po drugie, skarżąca nie uprawdopodobniła wyrządzenia szkody

spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy. Spełnienie

przesłanki o której mowa w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. polega na przedstawieniu

wyodrębnionego wywodu przekonującego, że szkoda została wyrządzona oraz

określającego czas jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem

wyroku niezgodnego z prawem (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7 - 8, poz. 141; z 22 listopada

2005 r., I CNP 19/05, niepubl.; i z 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, nr

1, poz. 16). Skarżąca powinna przy tym przedstawić dowody lub inne środki

uwiarygodniające jej twierdzenie (zob. np. postanowienia SN: z 25 lipca 2006 r.,

III CNP 40/06, niepubl. i z 23 marca 2006 r., IV CNP 23/06, Biuletyn SN 2006, nr 6,

s. 8). Tak rozumianego obowiązku skarżąca nie spełniła ograniczając się do

stwierdzenia, że zapłaciła koszty procesu zasądzone zaskarżonym wyrokiem oraz

powołując się na oddalenie zaskarżonym wyrokiem jej powództwa.

Odnośnie do kosztów procesu skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu

na okoliczność, że istotnie zostały one opłacone mimo, że nie powinno to

nastręczać żadnych trudności. Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się, że koszty procesu nie stanowią szkody uzasadniającej wniesienie

skargi przewidzianej w art. 4241 k.p.c., także wtedy, gdy zostały uiszczone ( zob.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 28 listopada 2006 r., II CNP 46/06, z 27

lipca 2006 r., II BP 11/06, i z 17 listopada 2005 r., II CNP 15/05, OSNC 2006, nr 9,

poz. 153 )

W zakresie powołania się na szkodę w postaci oddalenia powództwa

skarżąca wydaje się identyfikować ten fakt ze szkodą, której rozmiary odpowiadają

wartości dochodzonego przez nią i oddalonego przez Sąd Rejonowy roszczenia.

W tym zakresie należy podkreślić, że okoliczność, iż wydano orzeczenie

niekorzystne dla strony, nieuwzględniające jej żądania lub zajętego w sprawie

I CNP 135/25

6

stanowiska, nie jest równoznaczne z poniesieniem szkody w rozumieniu art. 4241 §

1 k.p.c. Nieuzyskanie przez stronę w postępowaniu sądowym oczekiwanej ochrony

prawnej nie zawsze musi bowiem prowadzić do powstania uszczerbku

majątkowego. Poniesienie takiego uszczerbku w związku z nieuwzględnieniem

roszczenia strona powinna wykazać, czego skarżąca nie uczyniła nie

przedstawiając wyodrębnionego wywodu prawnego w tym przedmiocie (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 czerwca 2016 r., IV CNP 2/16, niepubl.;

i z 5 grudnia 2016 r., I CNP 15/16, niepubl.).

W tym kontekście skarżąca pominęła - w ramach elementu konstrukcyjnego

skargi o którym mowa w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. - wyjaśnienie charakteru

dochodzonego żądania, co było konieczne, skoro Sąd Rejonowy nie sporządzał

uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, a w podstawach skargi brak odniesienia

do materialnoprawnych podstaw powództwa. Skarżąca w uzasadnieniu

jednozdaniowo odnosi się wprawdzie do naruszenia art. 504 k.c., ale kwestii tej

bliżej nie wyjaśnia. W konsekwencji skarżąca nie uprawdopodobniła uszczerbku

pozostającego w adekwatnym związku przyczynowym z wydaniem wyroku

objętego skargą.

Po trzecie zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. co do zasady można żądać

stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji

kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli stronie przez jego wydanie została

wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków

prawnych nie było lub nie jest możliwe. Jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy

niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku

prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, można

żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej

lub drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli strona nie

skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana

lub uchylenie tego wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków

prawnych ( art. 4241 § 2 k.p.c.).

I CNP 135/25

7

Skarżąca na podstawie art. 4241 § 2 k.p.c. zaskarżyła skargą wyrok Sądu

pierwszej instancji, była zatem zobligowana wykazać, że występuje wyjątkowy

przypadek uzasadniający jej wniesienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że pojęcie wyjątkowych

przypadków uzasadniających złożenie skargi, odnosi się zarówno do przyczyn

niezgodności orzeczenia z prawem, jak i do powodów dla których strona nie

skorzystała z możliwości jego zaskarżenia.

Nieskorzystanie przez stronę bez uzasadnionych przyczyn

z przysługującego jej środka, czyni skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

niedopuszczalną. Jedynie w przypadku wykazania wyjątkowych okoliczności

obiektywnie a nie subiektywnie uzasadniających nie skorzystanie przez stronę z

przysługującego jej środka zaskarżenia występuje wyjątkowy przypadek

uzasadniający wniesienie skargi ( zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 18

kwietnia 2018 r., I CNP 50/17, z 20 października 2016 r., IV CNP 16/16, z 30

stycznia 2013 r., IV CNP 64/12, z 29 stycznia 2009 r., II CNP 130/08, z 9 maja 2008

r., I CNP 19/08, z 23 stycznia 2008 r., V CNP 187/07, z 9 czerwca 2006 r., IV CNP

47/06, i z 29 listopada 2006 r.).

Skarżąca nie wykazała by nieskorzystanie z możliwości zaskarżenia wyroku

Sądu pierwszej instancji było spowodowane wyjątkowym wypadkiem o którym

mowa w art. 4241 § 2 k.p.c. Z okoliczności sprawy wynika, że wniosek

o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku i doręczenie tego wyroku wraz

z uzasadnieniem został odrzucony, skarżąca nie opłaciła bowiem kwoty 100 zł

tytułem opłaty od uzasadnienia, a jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

został oddalony. Usunięcie braków fiskalnych wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku nie było dla skarżącej nadmiernym obciążeniem, co było

weryfikowane w toku postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych. W skardze

brak natomiast przekonującej argumentacji wskazującej na wystąpienie

obiektywnych przyczyn uniemożliwiających skorzystanie przez powódkę

z przysługujących jej środków prawnych celem zaskarżenia wyroku Sądu pierwszej

instancji.

I CNP 135/25

8

Ponadto argumentacja skarżącej nie wskazuje na wystąpienie wyjątkowego

przypadku uzasadniającego złożenie skargi z przyczyn dotyczących składu sądu

orzekającego w pierwszej instancji. Argumentacja skarżącej odnosi się bowiem do

zagadnień teoretycznych nie mających żadnego odniesienia do okoliczności

sprawy w której wniesiono skargę.

Zaskarżony wyrok wydał SSR X.Y. powołany do pełnienia urzędu sędziego

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (dalej: „KRS”) ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2018 r., poz.

3 – dalej: „ustawa z 8 grudnia 2017 r.”). Skarżąca nie bierze pod uwagę, że

zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. podjętą w składzie

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (BSA I –

4110-1/2020– dalej: „uchwała trzech połączonych izb”), mającą moc zasady

prawnej, stwierdzone w niej wadliwości powołania na urząd sędziego sądu

powszechnego, skutkują sprzecznością tak ukształtowanego składu sądu -

orzekającego po dniu wydania uchwały - z przepisami prawa w rozumieniu art.

379 pkt 4 k.p.c., tylko wtedy, gdy wadliwość procesu powołania prowadzi

w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości

i bezstronności.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że mechanizm badania czy sąd

w składzie z udziałem wadliwie powołanego sędziego sądu powszechnego spełnia

minimalne wymagania niezależności i niezawisłości powinien uwzględniać zarówno

stopień wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności

odnoszące się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw,

w których orzekają lub orzekały sądy z ich udziałem. Ze stanowiskiem tym

koresponduje wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 24 marca

2026 r., C-521/21 dotyczący problematyki powołań sędziów sądów powszechnych

na wniosek wadliwie ukształtowanej KRS. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnej

argumentacji, że w okolicznościach sprawy przypadek taki wystąpił koncentrując

się na rozważaniach teoretycznych i nie odnosząc się do realiów sprawy w której

wniesiono skargę.

I CNP 135/25

9

Ani przebieg postępowania przed KRS, ani okoliczności odnoszące się do

Sędziego biorącego w nich udział, a także charakter niniejszej sprawy, nie

wskazują natomiast by sąd w składzie z udziałem wadliwie powołanego Sędziego

nie spełniał minimalnych wymagań niezależności i niezawisłości.

Sprawa jest typowym procesem cywilnym a dostępne publicznie dokumenty

dotyczące procesu nominacyjnego ( uchwała KRS Nr […]/2021) nie wskazują, by w

okolicznościach sprawy występowały uzasadnione i poważne wątpliwości co do

niezawisłości i bezstronności sędziego X.Y. Sędzia - z którego udziałem w składzie

orzekającym skarżący wiąże wyjątkowy przypadek o którym mowa w art. 4241 § 2

k.p.c. - ukończył bowiem aplikację sądową w Krajowej Szkole Sądownictwa i

Prokuratury, a 1 grudnia 2017 r. został mianowany asesorem sądowym. W jego

przypadku udział w postępowaniu konkursowym na wolne stanowisko sędziego

Sądu Rejonowego w Tychach i powołanie na wniosek KRS na stanowisko sędziego

Sądu Rejonowego w Tychach postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej z […] 2021 r. ( M.P. 2021 r., poz. […]), był zatem naturalną drogą

zakończenia asesury.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy uznał, że skarga nie spełnia

wymagań przewidzianych w art. 4245 pkt 1, 4 i 5 k.p.c. i jako taka na podstawie art.

4248 § 1 k.p.c. podlega odrzuceniu.

O kosztach postępowania wywołanych wniesieniem skargi Sąd Najwyższy

orzekł na podstawie art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 w zw.

z art. 39821 i art. 42412 k.p.c. oraz § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności radców prawnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.).

(M.M.)

[a.ł]