Spór o rzecz wspólną w spółce cywilnej. SN nie przyjął skargi M. J.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd

I CSK 1036/24

2

Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania

skargi kasacyjnej uczestniczki od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie z

dnia 6 października 2023 r. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania skarżąca wskazała na występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego, oraz na oczywistą zasadność wniesionej skargi.

Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego

przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze

względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na

sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas

nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania

wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ

35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,

OSNC 2002, nr 12, poz. 151).

Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się

w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla

rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych

spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających

rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia

prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,

na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji

jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, nie publ.).

Skarżąca w skardze podniosła jako istotne zagadnienie prawne pytania:

1. „w sytuacji, gdy pozbawiony posiadania współwłaściciel rzeczy wspólnej nie

występuje przeciwko drugiemu współwłaścicielowi posiadającemu rzecz

wspólną

z powództwem o wydanie rzeczy, lecz zamiast tego składa wniosek o

I CSK 1036/24

3

zniesienie współwłasności tej rzeczy wspólnej na podstawie art. 617 i nast.

Kodeksu Postępowania Cywilnego (KPC), to czy powzięcie przez

współwłaściciela posiadającego rzecz wspólną wiedzy o złożeniu wniosku o

zniesienie współwłasności jest równoznaczne z określonym w art. 224 § 2

Kodeksu Cywilnego (KC) powzięciem wiedzy o wytoczeniu powództwa o

wydanie rzeczy?”

2. „czy dla ustalenia wysokości rynkowego wynagrodzenia za korzystanie

z rzeczy o którym mowa w art. 224 § 2 Kodeksu Cywilnego (KC) możliwe

jest ustalenie tego wynagrodzenia na podstawie hipotetycznej wysokości rat

leasingowych obliczonych odpowiednio dla umowy leasingu, gdy ustalona w

ten sposób wysokość wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy obejmuje

również spłatę ceny nabycia zgodnie z zasadami określonymi w art. 7091 KG

lub spłatę wartości rzeczy zgodnie z zasadami określonymi w art. 70918 KC?”

Tak sformułowane zagadnienie prawne sprowadza się wyłącznie do pytań

o czysto incydentalnym i kazuistycznym charakterze, nie zawierając w sobie

elementów, które mogłyby pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy

– w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej – ogólnego stanowiska o uniwersalnym

wymiarze. W konsekwencji, podniesiona kwestia z oczywistych powodów nie może

stanowić istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Skarżąca w skardze kasacyjnej nie wykazała także występowania innej

przesłanki przedsądu w postaci oczywistej zasadności skargi. W judykaturze Sądu

Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej

oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie

zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez

wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne,

że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty

oczywiście uzasadniają wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba,

że oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Skarżący musi zatem

wykazać, że orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów

prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie,

widocznym na pierwszy rzut oka, bez konieczności przeprowadzenia bardziej

I CSK 1036/24

4

szczegółowej analizy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca

2008 r., III CSK 110/08, nie publ.).

Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie do rozpoznania skargi

kasacyjnej pozwanej nie pozwala przyjąć, by była ona – w powyższym rozumieniu

– oczywiście uzasadniona. Uczestniczka nie wykazała, że zastosowanie

powołanych w podstawach skargi przepisów, których naruszenie miałoby

wskazywać na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, było – w okolicznościach

sprawy – oczywiście błędne lub doprowadziło do tego, że zaskarżone orzeczenie

jest oczywiście nieprawidłowe.

Należy także zauważyć, że między twierdzeniem skarżącej, iż w sprawie

występuje istotne zagadnienia prawne oraz że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Sąd Najwyższy w postanowieniu

z dnia 25 kwietnia 2008 r., III CSK 64/08 (nie publ.) wyjaśnił, że powoływanie się na

oczywistość skargi i konieczność dokonania wykładni prawa wzajemnie się

wyklucza. Taki sposób konstruowania skargi kasacyjnej jest pozorowaniem

występowania w sprawie okoliczności publicznoprawnych, w oparciu o które Sąd

Najwyższy dokonuje oceny na podstawie art. 3989 k.p.c.

Z tych wszystkich względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 520

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 oraz art. 39821 k.p.c.

[a.ł]

Karol Weitz