Zasiedzenie pasa przy rozgraniczeniu nieruchomości. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Postanowieniem z 19 września 2022 r., I Ns 195/21, Sąd Rejonowy

w Grajewie ustalił granicę między nieruchomościami.

Na skutek apelacji współwłaścicieli jednej z tych nieruchomości Sąd

Okręgowy w Łomży, postanowieniem zaskarżonym skarga kasacyjną, zmienił

postanowienie Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że w opisie granicy dodał

opis odcinka pominiętego przez Sąd Rejonowy, lecz samą apelację oddalił. W

obydwu postanowieniach (w pierwszej i w drugiej instancji) apelujący zostali

oznaczeni jako wnioskodawcy.

Apelujący zarzucili w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów

postępowania:

I CSK 1189/24

2

1) art. 321 § 1 w zw. z art. 609 § 1 i art.13 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że

współwłaściciele pozostałych dwóch nieruchomości objętych rozgraniczeniem

zasiedzieli przygraniczny pas gruntu, chociaż nie złożyli wniosku o zasiedzenie i nie

podnieśli zarzutu zasiedzenia;

2) art. 506 k.p.c. w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego

i kartograficznego (p.g.k.) przez przyjęcie, że jedna ze współwłaścicielek

pozostałych nieruchomości nie jest wnioskodawcą, chociaż to ona żądała

przekazania sprawy sądowi;

i wnieśli o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na jej oczywistą

zasadność w zakresie obu zarzutów kasacyjnych.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

1. Skarżący nie podważają tezy, że ustalenie granicy według stanu prawnego

(art. 153 k.c.) może uwzględniać zmianę tego stanu w stosunku do pierwotnego na

skutek zasiedzenia. Skarżący zarzucają, że w postępowaniu o rozgraniczenie

zasiedzenie może być przesłanką uwzględnianą przy ustalaniu stanu prawnego

tylko w przypadku podniesienia takiego zarzutu przez posiadacza sąsiedniego pasa

gruntu.

Teza skarżących nie jest oczywista. Orzeczenia, w których Sąd Najwyższy

wypowiadał się w przedmiocie wpływu zasiedzenia na ustalenie granicy prawnej,

dotyczą niemal wyłącznie spraw, w których zarzut zasiedzenia był podnoszony.

Niemiej jednak zdarzały się orzeczenia dotyczące spraw, w których sąd drugiej

instancji z urzędu uwzględniał zasiedzenie jako przesłankę ustalenia przebiegu

granicy, a Sąd Najwyższy akceptował tę tezę (np. postanowienia z 2 lutego 2024 r.,

I CSK 6953/22, i z 9 stycznia 2020 r., III CSK 214/19). Sam fakt wydania tych

orzeczeń, przy braku podstaw do uznania ich za odosobnione odstępstwa od

powszechnie akceptowanej linii przeciwnej, nie pozwala na uznanie skargi

kasacyjnej za oczywiście uzasadnioną z tej przyczyny.

2. Administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe może zostać wszczęte

z urzędu lub na wniosek (art. 30 ust. 1 p.g.k.). Właściciel niezadowolony z decyzji

I CSK 1189/24

3

administracyjnej może żądać przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3 p.g.k.).

W praktyce sądowej jako wnioskodawcę w postępowaniu nieprocesowym wymienia

się wówczas albo osobę, o której mowa w art. 33 ust. 3 p.g.k., albo osobę, która

wniosła o rozgraniczenie do organu administracyjnego. Właściwa jest ta druga

praktyka, ponieważ w obu postępowaniach (administracyjnym i sądowym)

wnioskodawcą jest wówczas ta sama osoba, a postępowaniem nieprocesowym

wszczętym z urzędu jest tylko postępowanie wszczęte z urzędu przez organ

i przekazane sądowi na podstawie art. 33 ust. 3 lub art. 34 ust. 2 p.g.k. Natomiast

postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek strony i przekazane sądowi

z urzędu na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.k., jest postępowaniem nieprocesowym

prowadzonym na wniosek.

Przede wszystkim zagadnienie oznaczenia przez sąd jako wnioskodawcy

jednego lub kilku uczestników postępowania o ustalenie granicy nie ma znaczenia

prawnego. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu

nieprocesowym, stanowiące o uczestnikach, dotyczą wszystkich uczestników

postępowania, w tym wnioskodawcy. Wyróżnienie wnioskodawcy z kręgu

uczestników służy jedynie redakcji sentencji postanowienia (art. 325 k.p.c.) oraz

ułatwia pisanie uzasadnień orzeczeń. W sprawach wszczynanych tylko na wniosek

sąd bada legitymację tylko wnioskodawcy (mogą istnieć uczestnicy, którzy są

zainteresowani w sprawie, lecz którym nie przysługuje legitymacja do złożenia

wniosku), jednak zagadnienie legitymacji nie dotyczy postępowania

rozgraniczeniowego, które może zostać wszczęte także z urzędu. Zatem

nieoznaczenie w postanowieniach sądów meriti jako wnioskodawcy uczestniczki,

której żądanie spowodowało przekazanie sprawy sądowi, nie miało znaczenia.

Skarżący nie wskazali, w jaki sposób to rzekome uchybienie mogło mieć wpływ na

wynik sprawy.

3. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy oddalił wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dariusz Pawłyszcze

I CSK 1189/24

4

(G.G.)

[SOP]