SN odmówił przyjęcia skargi banku w sprawie kredytu frankowego, bank zapłaci 2700 zł

Wyrokiem z 24 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, w sprawie z

powództwa G.C. i J.C. przeciwko Bank1 (obecnie: Bank) spółce akcyjnej w W. o

zapłatę, na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z

I CSK 1319/26

2

14 listopada 2022r., oddalił apelację (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach

postępowania (pkt II).

Wyrok został zaskarżony przez stronę pozwaną. Jako uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona pozwana wskazała, że w

sprawie występują istotne zagadnienia prawne oraz zachodzi potrzeba wykładni

przepisów prawnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcja

skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności

wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki

pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi: (1)

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub (4)

oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada jednie

to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek uzasadniających

wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym

zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie

I CSK 1319/26

3

objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy

i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić

do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga

jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej

sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r., II CK

324/03, 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, 22

listopada 2007 r., I CSK 326/07, 26 września 2005 r., II PK 98/05, 10 maja 2019 r., I

CSK 627/18). Zagadnienia przedstawione w skardze kasacyjnej nie spełniają

powyższego kryterium.

Jako istotne zagadnienia prawne uzasadniające przyjęcie skargi do

rozpoznania wskazano pytanie, czy na etapie oceny możliwości obowiązywania

umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego dopuszczalne jest ustalenie treści

umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez abuzywną

normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy -

Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art 56 k.c. w zw. ze

wskazanymi w przypisie kilkudziesięcioma przepisami, z których per iuris sive legis

analogiam wynikać ma, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie

z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP. W aktualnym

orzecznictwie Sądu Najwyższego próby uzupełniania luki powstałej w wyniku

stwierdzenia niedozwolonych postanowień umownych, w oparciu o przepisy art.

358 § 2 k.c., art. 41 Prawa wekslowego czy art. 65 k.c. zostały jednoznacznie

odrzucone. W szczególności wskazano, że art. 358 § 2 k.c. dotyczy zobowiązań

wyrażonych w walucie obcej, podczas gdy w przypadku kredytu indeksowanego

waluta ta pełni jedynie funkcję miernika wartości. W związku ze zniesieniem

obowiązującej wcześniej zasady walutowości, art. 358 § 2 k.c. w brzmieniu

obowiązującym od dnia 24 stycznia 2009 r., wprowadzonym ustawą z dnia 23

października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo

dewizowe (Dz.U. z 2008 r. Nr 228, poz. 1506), przepis ten umożliwił wyrażanie

zobowiązań pieniężnych w walutach obcych. Jednak w orzecznictwie Sądu

Najwyższego konsekwentnie przyjmuje się, że art. 358 § 2 k.c. nie znajduje

zastosowania do kredytów indeksowanych, w których waluta obca pełni wyłącznie

funkcję przeliczeniową. W konsekwencji, przepis ten nie może stanowić podstawy

I CSK 1319/26

4

do uzupełniania luki powstałej po eliminacji abuzywnego mechanizmu

przeliczeniowego w tego rodzaju umowach. Z kolei art. 41 Prawa wekslowego, na

który powołuje się skarżący, odnosi się wyłącznie do przeliczeń sumy wekslowej

w dniu płatności i nie reguluje mechanizmu ustalania kursu waluty w umowach

kredytowych. Tym samym, przepis ten nie może stanowić podstawy do

uzupełniania luki po klauzuli abuzywnej w konsumenckim stosunku prawnym (zob.

powołane wyżej wyroki Sądu Najwyższego, również niepubl. jeszcze uzasadnienie

postanowienia Sądu Najwyższego z 15 maja 2025 r., I CSK 3415/23). Również

w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności

w wyrokach z 3 października 2019 r., C-260/18, oraz z 16 marca 2023 r., C-6/22,

podkreślono, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 sprzeciwia się uzupełnianiu luk

w umowie wyłącznie na podstawie przepisów ogólnych, zasad słuszności lub

zwyczajów, które nie mają charakteru dyspozytywnego. Niedopuszczalne jest

również „naprawianie” klauzul abuzywnych poprzez ich wykładnię lub modyfikację,

nawet jeżeli miałoby to służyć zachowaniu równowagi kontraktowej.

Inne wskazane we wniosku istotne zagadnienie prawne dotyczy tego czy

oceniając możliwości dalszego obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do

franka szwajcarskiego po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem

krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, dnia

powstania sporu czy dnia orzekania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

ugruntowany jest już pogląd, zgodnie z którym zarówno ocena niedozwolonego

charakteru postanowienia, jak i konsekwencje wynikające z jego eliminacji,

wymagają odniesienia do chwili zawarcia umowy. Zgodnie z uchwałą składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17 (OSNC

2019, nr 1, poz. 2), kwalifikacja postanowienia jako abuzywnego dokonywana jest

na podstawie jego treści w kontekście stosunku prawnego ustalonego w momencie

zawarcia umowy. Sankcja określona w art. 3851 § 1 k.c. wywołuje skutek ex tunc,

co oznacza, że postanowienie niedozwolone nie wywołuje skutków od chwili jego

inkorporacji do treści kontraktu. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56), przyjęto, iż

eliminacja postanowienia abuzywnego może prowadzić do bezskuteczności całej

umowy, jeżeli nie są spełnione przesłanki jej dalszego obowiązywania, w tym brak

I CSK 1319/26

5

możliwości zastosowania regulacji zastępczej oraz brak wyrażonej w sposób

świadomy i swobodny zgody konsumenta na związanie postanowieniem

niedozwolonym. W konsekwencji, skoro bezskuteczność danego warunku działa od

chwili zawarcia umowy, to także wykonalność umowy po jego usunięciu należy

oceniać według stanu prawnego obowiązującego w tej samej chwili (zob. też m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2025 r., I CSK 602/24).

Kolejnym istotnym zagadnieniem prawnym uzasadniającym wniosek o

przyjęcie do rozpoznania, było pytanie, czy w przypadku umowy kredytu

indeksowanego do franka szwajcarskiego, która nie może obowiązywać po

wyeliminowaniu z niej niedozwolonego postanowienia umownego, dochodzi do

automatycznej substytucji tego postanowienia umownego normą dyspozytywną, o

ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka

miałby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia. Jak

już wskazano, w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi

wątpliwości, że co do zasady nie można zastępować niedozwolonego

postanowienia umownego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty

obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy denominowanego) innym sposobem

określenia kursu waluty obcej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2025r., II

CSKP 1545/22, wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025, II CSKP 1277/24).

Kolejne istotne zagadnienie prawne mające uzasadniać wniosek o przyjęcie

do rozpoznania, dotyczyło tego czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis

dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w

miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka

szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i

przy spłacie kredytu. Ponownie należy podkreślić, że w najnowszym orzecznictwie

Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że co do zasady wyłączona jest też

możliwość zastąpienie niedozwolonego postanowienia umownego odnoszącego się

do sposobu określania kursu waluty obcej (w umowie kredytu indeksowanego czy

denominowanego) innym sposobem określenia kursu waluty obcej.

Kolejne istotne zagadnienie prawne mające uzasadniać wniosek o przyjęcie

do rozpoznania, dotyczyło tego czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt

I CSK 1319/26

6

indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że charakter niedozwolony mają

postanowienia odsyłające do tabeli kursów (klauzula kursowa), należy mieć na

względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również należy to, czy

określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu Dyrektywy 93/13. W

orzecznictwie TSUE nie budzi wątpliwości, że niedozwolony charakter postanowień

umownych może prowadzić do stwierdzenia nieważności umowy. Tak będzie

zwłaszcza w razie abuzywności klauzul waloryzacyjnych zawartych w umowie

kredytu, gdyż doprowadziłoby to nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji

oraz różnic kursów walutowych, ale również - pośrednio - do zaniknięcia ryzyka

kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowego

kredytu do waluty (zob. wyrok TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18, Kamil

Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG, wyrok

TSUE z 14 marca 2019 r., C-118/17, Zsuzsanna Dunai przeciwko ERSTE Bank

Hungary Zrt.). W orzecznictwie TSUE przyjmuje się również, że skoro warunkiem

nieuczciwym jest warunek dotyczący ustalenia ostatecznej kwoty kredytu w walucie

obcej, który sąd uznaje za określający główny przedmiot umowy w rozumieniu art. 4

ust. 2 dyrektywy 93/13, to utrzymanie rozpatrywanej umowy kredytu w mocy po

usunięciu tego warunku nie wydaje się prawnie możliwe i to niezależnie od

nieuczciwego charakteru innych warunków, takich jak te określające sposób

przeliczania waluty na potrzeby spłaty (zob. postanowienie TSUE z 30 maja 2024

r., C-325/23, JF i OP przeciwko Deutsche Bank Polska S.A.). Z tej perspektywy nie

budzi wątpliwości, że stwierdzenie nieważności umowy nie koliduje z celem

Dyrektywy 93/13. Jednocześnie nie można przyjąć, by podstawą dla stwierdzenia

nieważności przez sąd II instancji było samo oświadczenie kredytobiorcy.

Jeśli chodzi o przyjecia skargi kasacyjnej do rozpoznania przewidzianą w art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c. to skuteczne powołanie się na nią wymaga wskazania przepisu

prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, ponadto określenia zakresu koniecznej

wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i

wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Jeżeli natomiast podstawą

wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym

rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu,

konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie,

I CSK 1319/26

7

że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 15 października 2002r., II CZ 102/02, postanowienie Sądu

Najwyższego z 28 marca 2007r., II CSK 84/07, postanowienie Sądu Najwyższego z

11 stycznia 2008r., I UK 283/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008r.,

I CSK 111/08). Wniosek skarżącego nie spełnia powyższych wymogów.

Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na

potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów powszechnych lub Sądu Najwyższego, wskazano konieczność określenia

tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do

franka szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że

uprawnienie banku do ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco

interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami. Konkretnie chodziło o

to, czy abuzywna jest wówczas wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób

ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia

dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego

stanowiąca, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu zależna jest od zmiennej

na przestrzeni obowiązywania umowy wartości waluty obcej. W najnowszym

orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi też wątpliwości, że brak jest też

jakichkolwiek podstaw do rozdzielenia postanowień dotyczących przeliczania

waluty obcej na złote polskie i dokonywania ich odrębnej oceny prawnej (zob.

wyrok Sądu Najwyższego z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, wyrok Sądu

Najwyższego z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono

na podstawie art. 98 § 1 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. w

zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22

października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z

2026 r., poz. 215).

Aleksander Stępkowski

I CSK 1319/26

8

(Ł.W.)

[r.g.]