Sąd Najwyższy nie przyjął skargi funduszu o odsetki od długu zabezpieczonego hipoteką

Wyrokiem z 22 grudnia 2023 r., XX GC 176/23, Sąd Okręgowy w Warszawie

zasądził solidarnie od pozwanych dłużników rzeczowych na rzecz nabywcy

wierzytelności 765 459,22 zł z odsetkami umownymi od 699 778,11 zł w wysokości

czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP, nie wyższymi niż odsetki

maksymalne za opóźnienie, od 22 stycznia 2018 r. z tytułu wierzytelności

zabezpieczonej hipoteką, zastrzegając pozwanym prawo do powołania się w toku

I CSK 1555/25

2

postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do nieruchomości

oraz do wysokości sumy hipoteki 1 170 000 zł. W pozostałym zakresie Sąd

Okręgowy oddalił powództwo.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Warszawie

zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że oddalił powództwo ponad

699 778,11 zł bez odsetek i oddalił apelację dłużników w pozostałej części.

Sąd drugiej instancji ustalił, że bank zawarł ze spółką, której prezesem był

jeden z pozwanych, umowę kredytu na 700 000 zł. Zabezpieczenie wierzytelności

banku stanowiły między innymi hipoteka umowna kaucyjna do sumy 1 050 000 zł

oraz weksel własny in blanco wystawiony przez kredytobiorcę i poręczony przez

jego żonę (drugi pozwany). Strony aneksem zwiększyli sumę kredytu do 780 000 zł,

a kolejnymi aneksami wydłużali okres spłaty.

Umowę kredytu i wszystkie aneksy w imieniu spółki podpisał prezes zarządu,

dłużnik rzeczowy. Sąd Rejonowy w Olsztynie ogłosił upadłość likwidacyjną spółki.

Bank zgłosił przysługującą mu wierzytelność w wysokości 699 778,11 zł należności

głównej (kapitału) oraz 65 681,12 zł odsetek umownych podwyższonych (karnych)

za opóźnienie w zapłacie za okres od 2 listopada 2012 r. do 4 kwietnia 2013 r.

Wierzytelność ta została w całości uznana w toku postępowaniu upadłościowego

i uwzględniona na prawomocnie zatwierdzonej liście wierzytelności. Sąd Rejonowy

w Olsztynie nadał klauzulę wykonalności wyciągowi z listy wierzytelności na rzecz

banku. Z wyciągu wynika, że wierzytelność nie została zaspokojona w jakiejkolwiek

części. Na podstawie umowy przelewu wierzytelności z 30 grudnia 2019 r. bank

przelał na powodowy fundusz między innymi wierzytelności wynikające z umowy

kredytu zabezpieczonego hipoteką na nieruchomości pozwanych na zasadach

wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej

Wierzyciel wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu

na oczywistą zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego:

1) art. 77 u.k.w.h. w zw. z art. 117 § 2 k.c. przez przyjęcie, że zakazem

dochodzenia świadczeń ubocznych od przedawnionej wierzytelności hipotecznej

objęte są wszystkie rodzaje odsetek, podczas gdy zakaz ten dotyczy wyłącznie

I CSK 1555/25

3

odsetek wynikających z umowy stanowiącej podstawę ustanowienia hipoteki jako

wierzytelności osobistej kredytobiorcy;

2) art. 455 w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. przez przyjęcie, że opóźnienie

dłużnika rzeczowego w spłacie wierzytelności hipotecznej nie powoduje obowiązku

zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie, podczas gdy odpowiedzialność

dłużnika rzeczowego za świadczenia uboczne aktualizuje się w momencie braku

spłaty wierzytelności hipotecznej w wyznaczonym terminie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 77 u.k.w.h. wyłącza zaspokojenie z nieruchomości obciążonej

hipoteką wszystkich przedawnionych roszczeń o świadczenia uboczne. Przepis nie

daje podstaw do różnicowania świadczeń ubocznych. Wszystkie odsetki za

opóźnienie, zarówno ustawowe jak i umowne, są świadczeniami ubocznymi (tak

samo Sąd Najwyższy w wyroku z 22 października 2025 r., II CSKP 1145/24).

Zarzut naruszenia art. 455 k.c. oparty jest na założeniu, że z chwilą

opóźnienia wierzyciela osobistego zobowiązanym do zapłaty staje się dłużnik

hipoteczny i od tego zobowiązania biegną odsetki, niezależnie od odsetek

należnych od dłużnika osobistego. Tymczasem odpowiedzialność z tytułu hipoteki

reguluje art. 65 ust. 1 u.k.w.h., zgodnie z którym dłużnik hipoteczny odpowiada

nieruchomością wyłącznie za cudzy dług, w granicach określonych w art. 68, 69, 73

i 77 u.k.w.h. Dłużnik hipoteczny nie ma własnego długu i w świetle przytoczonych

wyżej przepisów nie staje się zobowiązanym do zapłaty z chwilą opóźnienia

dłużnika osobistego, gdyż od początku odpowiada tylko za dług dłużnika

osobistego. Istotna jest tylko wymagalność długu, która co do zasady rozpoczyna

opóźnienie dłużnika osobistego, a tym samym bieg odsetek należnych od dłużnika

osobistego, za które to odsetki odpowiada nieruchomością dłużnik hipoteczny.

Jednak sam dłużnik hipoteczny nigdy nie pozostaje w opóźnieniu, gdyż nigdy nie

jest zobowiązany do spełnienia świadczenia w określonym terminie.

Ponieważ skarżący nie wykazał przesłanki oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 1555/25

4

Na podstawie art. 98 k.p.c. dłużnikom rzeczowym przysługuje od skarżącego

zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej wynikającej ze stosowanego odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2

rozporządzenia Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie, zgodnie

z żądaniem pozwanych podzielonych po równo.

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[a.ł]