Sąd Najwyższy nie przyjął skargi w sprawie podziału majątku, wnioskodawca zapłaci 2700 zł kosztów

Postanowieniem z 20 listopada 2025 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, w

sprawie z wniosku P.S. przy udziale J.C. o podział majątku wspólnego, na skutek

apelacji wniesionej przez wnioskodawcę od postanowienia wstępnego Sądu

Rejonowego w Wągrowcu z 20 czerwca 2024 r., oddalił apelację.

Postanowienie zostało zaskarżone przez wnioskodawcę. Jako uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawca wskazał, że w

I CSK 1665/26

2

sprawie występuje istotne zagadnienie prawne oraz zachodzi potrzeba wykładni

przepisów prawnych.

Uczestniczka złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła o

odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie

skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcja

skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności

wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki

pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi: (1)

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub (4)

oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada jednie

to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek uzasadniających

wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym

zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie

objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy

I CSK 1665/26

3

i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić

do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga

jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej

sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r., II CK

324/03, 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, 22

listopada 2007 r., I CSK 326/07, 26 września 2005 r., II PK 98/05, 10 maja 2019 r., I

CSK 627/18).

Natomiast skuteczne powołanie się na potrzebę wykładni przepisów

prawnych, jako na przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania na

mocy art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego

wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania,

że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia

stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest

twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach

wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest

wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że

rozbieżność wynika rzeczywiście z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 15 października 2002r., II CZ 102/02, postanowienie Sądu

Najwyższego z 28 marca 2007r., II CSK 84/07, postanowienie Sądu Najwyższego z

11 stycznia 2008r., I UK 283/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lipca 2008r.,

I CSK 111/08).

W skardze kasacyjnej przedstawiono jeden problem prawny, jako spełniający

łącznie wymagania wynikające z art. 3989 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.c. Skarżący wskazał

na potrzebę wyjaśnienia czy w świetle art. 43 § 2 i 3 k.r.o. rażąco nieproporcjonalny

wkład jednego z małżonków w powstanie majątku wspólnego, w zasadzie

wyczerpujący majątek byłych małżonków, przy jednoczesnym braku

porównywalnego wkładu drugiego małżonka w postaci nakładu osobistej pracy przy

wychowaniu dzieci i prowadzeniu gospodarstwa domowego, może stanowić

samodzielną podstawę do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, czy

też ustalenie nierównych udziałów wymaga zawsze kumulatywnego spełnienia

dodatkowych przesłanek natury etycznej (np. rażąco nagannego postępowania

majątkowego małżonka).

I CSK 1665/26

4

Zagadnienie przedstawione w skardze kasacyjnej nie spełnia wymagań z art.

3989 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.c. Nie łączy się ono bowiem z oceną prawną dokonaną

przez Sąd w sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że

ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, o którym stanowi art. 43 § 2

k.r.o., jest dopuszczalne w razie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek:

przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu

oraz istnienia ważnych powodów, które uzasadniają ustalenie nierównych udziałów.

Przez przyczynienie się do powstania majątku wspólnego rozumie się całokształt

starań każdego z małżonków o założoną przez nich rodzinę i zaspakajanie jej

potrzeb, czyli nie tylko wysokość zarobków czy innych dochodów osiąganych przez

każdego z nich, lecz także, jaki użytek czynią oni z tych dochodów, czy

gospodarują nimi należycie i nie trwonią ich. O stopniu przyczyniania się każdego z

małżonków świadczą nie tylko osiągnięcia czysto ekonomiczne. Przez ważne

powody rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad

współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków

korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek się nie

przyczynił (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 marca 2026 r., I CSK

535/25). Sąd II instancji dokonał prawidłowej oceny przyjmując, że nie można

pomijać osobistego zaangażowania uczestniczki w organizowanie życia

domowego, zwłaszcza że wprost mówi o tym art. 43 § 3 k.r.o. Nie sposób też

abstrahować od tego, że uczestniczka ma tylko wykształcenie podstawowe, a

jedynie przyuczyła się do zawodu sprzedawcy, a zatem nie można jej czynić

zarzutu, że świadomie i z premedytacją nie czyniła starań o zdobycie większych

środków finansowych, zwłaszcza że w zasadzie cały ciężar prac domowych

spoczywał na niej, co w sprawie jest niesporne. Sąd wyraźnie zaznaczył, że taki był

podział ról w małżeństwie - wnioskodawca zarabiał, a uczestniczka wychowywała

dzieci i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, zdobywając dochody w miarę

swoich możliwości. Niewątpliwie zatem ocena dokonana przez Sąd II instancji

odpowiada wykładni art. 43 k.r.o. przyjętej w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Jednocześnie skarżący, poza ogólnikowym stwierdzeniem, jakoby w

praktyce orzeczniczej sądów powszechnych widoczne były rozbieżności co do

tego, czy „ważne powody” w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o. mogą wynikać wyłącznie z

I CSK 1665/26

5

rażąco nierównego przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego,

podobnie jak i zapewnienia skarżącego o braku jednolitej wykładni tego przepisu,

nie zostały poparte żadnymi przykładami rozbieżności w orzecznictwie.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono

na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 k.p.c. w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art.

39821 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 4 pkt 8, w zw. z § 2 pkt 6

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 118).

(K.W.)

[SOP]