Sąd Najwyższy nie przyjął skargi banku w sprawie kredytu frankowego

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 1677/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na istotne zagadnienie prawne dotyczące okoliczności, które

powinny podlegać ocenie przy badaniu abuzywności klauzul przeliczeniowych

przewidujących odesłanie do kursu wynikającego z tabeli banku – kredytodawcy w

umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą, przewidujących stosowanie kursu

kupna do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo -

odsetkowych, w tym następczej spłaty kredytu. Wskazała ponadto na potrzebę

wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 6 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia

5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

(Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej – „dyrektywa 93/13”), art. 3851 § 1 k.c. w związku z

art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 3851 § 1 k.c. w związku z art. 1 pkt 1 lit. a) i art. 4

ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2011, nr 165, poz. 984, dalej - „ustawa antyspreadowa”)

oraz art. 69 ust. 1 pr. bank.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

I CSK 1677/25

3

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest

natomiast wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo

że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita

wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w

judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13

czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.

Przytoczone i rozwinięte we wniosku wątpliwości, w zestawieniu z zarzutami

skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti, odnosiły się do

konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem

szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i

odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Problematyka ta była nie tylko wielokrotnie, lecz także

wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego w

odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w orzecznictwie

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się

jednolitych kierunków orzeczniczych, w które wpisywało się rozstrzygnięcie zawarte

w zaskarżonym wyroku, przy czym w judykaturze tej uwzględniano m.in. powołane

we wniosku art. 69 i art. 111 pr. bank., jak również przepisy ustawy antyspreadowej

(por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021

r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11

grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022

r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r.,

II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022

r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego

2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca

2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29

listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024

r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23, z dnia 28 sierpnia 2025 r., II CSKP 57/23;

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia

I CSK 1677/25

4

30 marca 2023 r., I CSK 289/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8

grudnia 2023 r., I CSK 5651/22, z dnia 7 marca 2024 r., I CSK 6678/22 i z dnia 29

maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu

Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob.

zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank

BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P.

przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B.,

M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-

321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911).

Koniecznego novum w tej materii nie stanowiła akcentowana w skardze

okoliczność, że umowa kredytu została wykonana (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 21 marca 2024 r., I CSK 681/23 i z dnia 20 września 2024 r.,

I CSK 2542/23). Sąd Najwyższy wskazywał również wielokrotnie, że stanowisko

zakładające niemożność utrzymania w mocy umowy kredytu powiązanej z walutą

obcą w konsekwencji stwierdzenia abuzywności zawartych w takiej umowie klauzul

przeliczeniowych odsyłających do kursu tabelarycznego odnosi się także do umów,

w których zobowiązanie opiewało na walutę obcą, a wypłata kredytu, zgodnie z

ustaleniami stron, mogła nastąpić i nastąpiła w złotych polskich. Utrzymanie tego

rodzaju umowy w mocy przy założeniu jej dalszego wykonywania wyłącznie w

walucie obcej zniekształcałoby bowiem wolę stron ukierunkowaną od początku na

wypłatę kredytu w walucie krajowej i jego opcjonalną obsługę w tej walucie.

Działanie takie w istocie odpowiadałoby zatem uzupełnieniu umowy treścią

nieuzgodnioną przez strony (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2022

r., II CSKP 405/22, z dnia 15 września 2023 r., II CSKP 1356/22 i z dnia 29

listopada 2023 r., II CSKP 1461/22, a także postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 16 listopada 2022 r., I CSK 2237/22 i z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK

3468/22 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo).

W zakresie, w jakim we wniosku eksponowano fakultatywny charakter

mechanizmu przeliczeniowego odsyłającego do tabeli banku, co miałoby zapewnić

kredytobiorcy wybór między spłatą kredytu w walucie obcej i w złotych polskich,

należało zauważyć, że rozważania wniosku konsekwentnie pomijały stanowisko

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia 21 września

I CSK 1677/25

5

2023 r., C-139/22, AM i PM przeciwko mBank S.A., ECLI:EU:C:2023:692, wyjaśnił,

że włączenie do umowy zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków

dotyczących wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z

których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala przedsiębiorcy na

spekulowanie, że przez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument

wykona zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą

nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W

konsekwencji postanowienie umowne regulujące sposób wykonania umowy, które

należy zakwalifikować jako nieuczciwe, nie traci tego charakteru z tego powodu, że

umowa przewiduje możliwość jej wykonania w inny (uczciwy) sposób. Stanowisko

to, w nawiązaniu do powołanego wyroku, wyrażono także w orzecznictwie Sądu

Najwyższego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II

CSKP 810/23 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 570/23). W okolicznościach

sprawy Sąd Apelacyjny uznał ponadto, wbrew stanowisku pozwanej, że strony nie

przewidziały w umowie wypłaty kredytu we frankach szwajcarskich, a przyczyny

kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. nie mogą mieć warunkowego

charakteru, uzależnionego od trafności zarzutów kasacyjnych.

W zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak również

ugruntowaną judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał w konsekwencji

potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim

materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi

kasacyjnej.

Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Ubocznie należało podnieść, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania liczył blisko sześćdziesiąt stron wywodów, sporządzonych

zagęszczonym komputeropisem, częściowo powielających tożsame i wielokrotnie

analizowane już argumenty. We wniosku powołano dziesiątki orzeczeń sądów

powszechnych, mających dowodzić rozbieżności w orzecznictwie, przy

jednoczesnym wybiórczym i jednostronnym sięgnięciu do bogatego orzecznictwa

Sądu Najwyższego ukształtowanego w latach 2023-2024 na kanwie zbliżonych

spraw.

I CSK 1677/25

6

Wywód o takim charakterze, co trzeba podkreślić, nie przydaje mocy

wnioskowi o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania; przeciwnie wręcz – z racji

swojej obszerności niweczy precyzję argumentów i osłabia ich przekonujący walor.

Jest tak tym bardziej, jeżeli podnoszone kwestie prawne, tożsame z pojawiającymi

się w zbliżonych sporach dotyczących umów kredytu powiązanych z walutą obcą,

mających w istocie masowy charakter, są przedmiotem obszernego – i znanego

Sądowi Najwyższemu – orzecznictwa tego Sądu i Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,

art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]