Bank nie dostanie kasacji w sprawie kredytu frankowego, zapłaci koszty postępowania

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

I CSK 1759/25

2

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank AG w

W. powołała się na potrzebę wykładni przepisów prawnych, tj. art. 58 § 1 w związku

z art. 3531 k.c., art. 58 § 2 k.c. oraz art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c. Wskazała również na

istotne zagadnienie prawne wyrażające się w pytaniu, czy możliwe jest ustalenie

nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej na skutek

abuzywności, sprzeczności z ustawą lub zasadami współżycia społecznego

zawartych w takiej umowie postanowień przeliczeniowych, jeżeli po ich usunięciu

treść tej umowy nie jest sprzeczna z prawem.

W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest

wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi

poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia

wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze

w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy

przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r.,

III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07)

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga natomiast sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

I CSK 1759/25

3

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej

zaskarżonym wyrokiem wystąpiły twierdzone przyczyny kasacyjne.

Przytoczone i rozwinięte we wniosku wątpliwości, w zestawieniu z zarzutami

skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti, odnosiły się do

konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem

szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i

odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote

polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie,

lecz także wszechstronnie podejmowana w nowszej judykaturze Sądu

Najwyższego w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych oraz w

orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do

utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych (por. np. uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC

2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z

dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z

dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP

794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II

CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II

CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada

2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II

CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23

sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8

grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz

powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18

listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.”, ECLI:EU:C:2021:934, z dnia

16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A.,ECLI:EU:C:2023:216 i

I CSK 1759/25

4

z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A.,

ECLI:EU:C:2023:911).

W zakresie, w jakim powołane przyczyny kasacyjne odnosiły się do

przepisów składających się na ogólny reżim nieważności czynności prawnych (art.

58 § 1 w związku z art. 3531 k.c. i art. 58 § 2 k.c.), należało zauważyć, że choć

rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku częściowo odbiegały w

tej materii od dominującego stanowiska Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny

stwierdził, że podstawą uwzględnienia powództwa było przede wszystkim

stwierdzenie, iż postanowienia umowy miały niedozwolony charakter, a ich

eliminacja – z racji ich treści – musiała prowadzić do ustalenia nieważności umowy.

Zapatrywanie to wpisuje się w utrwalony pogląd, według którego, po

pierwsze, określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie

kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego

jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania,

jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten

sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza

równorzędność stron umowy kredytu, a po drugie, po wyeliminowaniu z umowy

kredytu powiązanej z walutą obcą niedozwolonych postanowień określających

wysokość należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do kursu waluty

obcej ustalanego jednostronnie przez bank, utrzymanie umowy w mocy w

pozostałym zakresie nie jest możliwe, zarówno w przypadku umów indeksowanych,

jak i denominowanych w walucie obcej (por. – obok orzecznictwa powołanego

wcześniej – m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP

874/22, z dnia 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22, z dnia 6 września 2024 r., II

CSKP 1644/22 i z dnia 11 marca 2025 r., II CSKP 2021/22 oraz powołaną tam

dalszą judykaturę).

W zestawieniu z przywołanym orzecznictwem unijnym, jak również

ugruntowaną judykaturą Sądu Najwyższego, wniosek nie ujawniał w konsekwencji

potrzeby kolejnej wypowiedzi orzeczniczej Sądu Najwyższego w objętej nim

materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych funkcji skargi

kasacyjnej.

I CSK 1759/25

5

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 98 § 1-11,

art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[a.ł]