Sąd Najwyższy nie przyjął skargi żony w sprawie o zachowek i zasądził od niej 2700 zł kosztów

I CSK 1769/25

2

pkt 2 i 3

Wyrokiem z 27 grudnia 2023 r., I C 80/20, Sąd Rejonowy w Łukowie oddalił

w całości powództwo żony i córek spadkodawcy o zachowek.

Wyrokiem zaskarżonym skargami kasacyjnymi Sąd Okręgowy w Siedlcach

zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że zasądził od pozwanej siostry

spadkodawcy na rzecz córek spadkodawcy po 77 833,33 zł z odsetkami tytułem

zachowku i oddalił apelację żony spadkodawcy.

Sąd drugiej instancji ustalił, że spadek na podstawie testamentu nabyła

w całości matka spadkodawcy. Po jej śmierci spadek nabyła w całości córka, czyli

pozwana siostra spadkodawcy. Spadkodawca, jako spadkobierców ustawowych,

pozostawił żonę i dwie córki. W testamencie, w którym do całości spadku powołał

swoja matkę, wydziedziczył żonę i starszą córkę. Młodsza córka nie została

wydziedziczona, była wówczas małoletnia.

Sąd odwoławczy uznał, że nie zachodzą, powołane przez Sąd Rejonowy,

przyczyny pozbawienia córek prawa do zachowku, Spadkodawca nie miał podstaw

do wydziedziczenia starszej córki, a młodszej córki Sąd Rejonowy nie mógł uznać za

niegodną dziedziczenia, ponieważ nie został wydany konstytutywny wyrok uznający

ją za niegodną dziedziczenia. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczeń

żony i młodszej córki spadkodawcy. Sąd odwoławczy oddalił ten zarzut tylko wobec

młodszej córki, ponieważ bieg przedawnienia został przerwany uznaniem

powództwa przez pozwaną.

Skargi kasacyjne wniosły pozwana i powodowa żona spadkodawcy. Powódka

wniosła o przyjęcie swojej skargi do rozpoznania ze względu na jej oczywistą

zasadność w zakresie zarzutu naruszenia art. 5 k.c. przez nieuznanie podniesienia

zarzutu przedawnienia za sprzeczne z zasadami-współżycia społecznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jako przyczyny opóźnienia we wniesieniu pozwu o zachowek skarżąca

wskazuje okoliczności niespowodowane przez pozwaną. Zatem skorzystanie

z prawa do powołania się na przedawnienie nie może być działaniem pozwanej

I CSK 1769/25

3

stanowiącym nadużycie prawa, a tym samym art. 5 k.c. nie uzasadnia pozbawienia

pozwanej ochrony dzięki przedawnieniu. Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie

art. 3989 k.p.c. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej żony

spadkodawcy.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. pozwanej przysługuje od skarżącej zwrot

kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Pełnomocnik powódek jako skarżących oznaczył wszystkie trzy powódki, lecz

jednocześnie wskazał, że zaskarża wyrok Sądu Okręgowego tylko w zakresie

orzeczenia dotyczącego żony spadkodawcy, a zakresem zaskarżenia objął tylko

oddalenie apelacji żony spadkodawcy i przyznanie od niej kosztów pozwanej

(apelacja powódek została w całości uwzględniona w stosunku do dwóch

pozostałych powódek). Zatem w istocie skarga kasacyjna została wniesiona tylko

przez żonę spadkodawcy i tylko od niej zostały przyznane pozwanej koszty – zgodnie

z żądaniem pozwanej w odpowiedzi na skargę.

(G.G.)

[SOP]