Bank nie uzyskał przyjęcia skargi kasacyjnej w sporze o nieistnienie umowy kredytu

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

I CSK 1838/25

2

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A.

w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wynikającą z tego, że

stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku oznacza, iż umowa kredytu może być

jednocześnie przedmiotem oceny na gruncie przepisów regulujących bezwzględną

nieważność umowy (art. 58 w związku z art. 3531 k.c.) i przepisów o

niedozwolonych postanowieniach umownych (art. 3851 k.c.), co koliduje z

orzecznictwem Sądu Najwyższego.

Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stawia skarżącemu

szczególnie wysokie wymagania. Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu

Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego

prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy,

czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą

zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych

przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00,

OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr

10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Bliższa analiza wniosku – w zestawieniu z motywami zaskarżonego wyroku

– nie pozwalała uznać, aby skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona.

Racją jest, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku może stwarzać wrażenie

braku konsekwencji co do tego, czy za podłoże wadliwości spornej umowy,

prowadzącej ostatecznie do ustalenia nieistnienia wynikającego z niej stosunku

prawnego, Sąd uznał ogólny reżim nieważności czynności prawnych (art. 58 i art.

3531 k.c.), czy też regulacje dotyczące postanowień abuzywnych (art. 3851 k.c.). W

tym sensie stanowisko to odbiegało od dominującego poglądu Sądu Najwyższego,

który przyznaje – w razie zbiegu rozważanych regulacji – pierwszeństwo reżimowi

I CSK 1838/25

3

uregulowanemu w art. 3851 i n. k.c. (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13

maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD

2022, nr D, poz. 50 i z dnia 6 czerwca 2025 r., II CSKP 570/23). Nie świadczyło to

jednak o zasadności skargi kasacyjnej, a tym bardziej by była ona zasadna w

stopniu oczywistym. W świetle utrwalonego orzecznictwa nie budzi bowiem

wątpliwości, że określenie wysokości należności obciążającej konsumenta w

umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do tabel kursowych

ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest

nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób

obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność

stron. Jednocześnie, w judykaturze tej wskazuje się, że po wyeliminowaniu z

umowy kredytu powiązanej z walutą obcą niedozwolonych postanowień

określających wysokość należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do

kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, utrzymanie umowy w

mocy w pozostałym zakresie nie jest możliwe, zarówno w przypadku umów

indeksowanych, jak i denominowanych w walucie obcej (por. np. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22, z dnia 24 maja 2024 r., II

CSKP 1560/22, z dnia 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22 i z dnia 11 marca 2025

r., II CSKP 2021/22 oraz powołaną tam dalszą, obszerną judykaturę).

Należało zatem odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 98 § 1-11,

art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]