Skarga banku w sprawie kredytu frankowego nie została przyjęta do rozpoznania

Wyrokiem z 24 września 2020 r., XVIII C 93/20, Sąd Okręgowy w Poznaniu

zasądził od pozwanego banku na rzecz każdego z powodowych kredytobiorców po

27 285,71 zł i po 81 049,27 franków szwajcarskich (CHF) z odsetkami oraz oddalił

powództwo w pozostałym zakresie.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Poznaniu

oddalił apelację banku.

I CSK 1918/24

2

Sąd drugiej instancji ustalił, że powodowie 15 lipca 2005 roku, jako

konsumenci, zawarli z poprzednikiem prawym banku umowę kredytu hipotecznego

na 328 000 CHF. Kredyt miał zostać wypłacony jednorazowo, okres spłaty został

ustalony na 216 miesięcy. Zgodnie z zapisami regulaminu raty spłat przeliczane

były na złote według ostatniej tabeli kursów ogłoszonej przez bank w dniu jej

wymagalności, przy zastosowaniu kursu sprzedaży walut.

Od stycznia 2010 r. roku do czerwca 2017 r. roku kredytobiorcy uiścili łącznie

na rzecz banku, tytułem spłaty rat, 81 857,15 zł oraz 243 147,83 CHF.

Jak wskazał Sąd drugiej instancji bank nie wykazał aby na jakiekolwiek inne

elementy umowy poza kwotą kredytu w złotych polskich i okresem kredytowania,

kredytobiorcy mieli jakikolwiek wpływ, w szczególności na treść klauzul

przeliczeniowych.

Sąd drugiej instancji uznał, że zarówno część kapitałowa jak i odsetkowa

raty stanowi świadczenie nienależne, skoro podstawą ich świadczenia była umowa

kredytu, uznana ostatecznie za nieważną.

Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na:

1) wystąpienie w sprawie zagadnienia prawnego: czy przy dokonywaniu

oceny klauzul przeliczeniowych, tj. klauzul przewidujących stosowanie kursu kupna

do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych,

wynikającego z Tabeli kursowej Banku, z perspektywy abuzywności, należy

uwzględnić, że art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego daje (i dawał w czasie

zawierania umowy) bankowi podstawę do ustalania kursów w Tabeli kursowej

banku i żaden przepis prawa nie przewidywał w dacie zawarcia umowy kredytu

obowiązku wskazywania w jej treści sposobu ustalania kursów walut;

2) potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy

Rady 93/13, art. 3851 § 1 k.c. oraz art. 3 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13, art. 1 pkt 1

lit. a oraz art. 4 pr.bank.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 1918/24

3

Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP

25/22, do rangi zasady prawnej podniesiono tezy, iż:

1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w

pozostałym zakresie.

Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają

przyjęcie skargi kasacyjnej, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po

usunięciu z treści umowy źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku

o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu

drugiej instancji o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych

ustanowionych w umowie lub zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu

indeksowanego do waluty obcej. W orzecznictwie jest utrwalona teza o

niedopuszczalności stosowania kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie

przez bank.

Kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111 ust. 1 pkt 4

pr.bank. wiąże klientów banku przy dokonywaniu z bankiem czynności prawnych w

okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia nowego kursu. Istotne jest tu jednak to,

iż nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero zostaną

ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym kursem za

niedozwolone. Postanowienie o odesłaniu do tabeli kursowej banku, jako

współokreślające wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, czyli główne

świadczenie kredytobiorcy, co do zasady nie podlega ocenie w świetle art. 3851 § 1

k.c., lecz tylko pod warunkiem, że postanowienie to zostało sformułowane w

sposób jednoznaczny. Utrwalona jest rozszerzająca wykładnia tego warunku jako

obejmującego nie tylko tekst warunku (jest jasne, co znaczy stosowanie kursu

ogłoszonego przez bank), lecz także mechanizm działania tego warunku. Aby

I CSK 1918/24

4

odesłanie było dozwolone, w umowie musiałyby zostać zawarte szczegółowe

zasady ustalania kursu tak, aby kredytobiorca sam mógł obliczyć ten kurs w danej

chwili. Ustalenie kursu tylko do wypłaty kredytu i usiłowanie związania

kredytobiorcy przyszłymi, jednostronnie ustalanymi kursami nie mogło być

skuteczne.

Problemów prawnych nie budzi art. 3851 § 1 i 2 k.c. – które postanowienia

charakterystyczne dla umów kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego są

abuzywne, tj. tylko klauzula kursowa czy także klauzula ryzyka walutowego. Skoro

będąc związanym uchwałą SN z 25 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w niniejszej

sprawie nie mógł uznać umowy kredytu za ważną, bezprzedmiotowe jest

rozważanie abuzywności części umowy w postaci mechanizmu indeksacji.

Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania

art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN

z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III

CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany

nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.),

chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego

zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[SOP]

I CSK 1918/24

5