SN nie przyjął skargi o zachowek, radca z urzędu dostanie 8100 zł od Skarbu Państwa

Pozwana, A.K., wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Łodzi z 31 grudnia 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa M.T. o zachowek.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca wskazała

na oczywistą zasadność skargi polegającą na naruszeniu przepisów prawa

materialnego, tj. art. 992 k.c. i art. 996 k.c. polegającą na ustaleniu udziału

spadkowego stanowiącego podstawę do obliczenia należnego zachowku osób,

które odrzuciły spadek.

I CSK 2207/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwana pod pozorem oczywistej

zasadności w istocie pytają o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego

w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawiła wyłącznie własne

stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem Sądu drugiej

instancji.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżąca błędnie traktują skargę

I CSK 2207/25

3

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy obu instancji

wyczerpująco i wnikliwie odniosły się do przeprowadzonych dowodów. Sądy

szczegółowo ustaliły stan faktyczny, udział powoda w spadku na skutek odrzucenia

spadku przez innych spadkobierców ustawowych.

Podstawą do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku

(art. 998 § 1 k.c.) jest udział spadkowy, o którym mowa w art. 931 § 1 k.c.,

z uwzględnieniem zakresu podmiotowego wskazanego w art. 992 k.c. Uprawniony

do zachowku powołany do dziedziczenia ponosi odpowiedzialność za zapisy

zwykłe i polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość tego

udziału spadkowego (zob. uchwała SN z 8 września 2021 r., III CZP 7/21).

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania.

Uwzględniwszy charakter sprawy oraz sytuację materialną skarżącej,

stosownie do art. 102 k.p.c. w związku z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy odstąpił od obciążania pozwanej A.K. kosztami postępowania na rzecz

Skarbu Państwa.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono

stosownie do § 8 pkt 7 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 136).

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]

I CSK 2207/25

4