Wykonawca chciał 114 080 zł za dodatkową stal przy oborze. SN nie przyjął skargi

Wyrokiem z 23 września 2020 r., I C 672/18,Sąd Okręgowy w Gliwicach

oddalił powództwo wykonawcy przeciwko inwestorom o wynagrodzenie za

wykonanie dodatkowych robót budowalnych.

Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach

oddalił apelację inwestorów.

Sąd drugiej instancji ustalił, że inwestorzy umową z 12 października 2016 r.

zamówili wykonanie obory z infrastrukturą za wynagrodzeniem 1 950 000 zł netto.

Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia robót ustalono na 24 października 2016 r.

i 30 kwietnia 2017 r., natomiast terminy realizacji poszczególnych etapów prac

zostały określone w załączniku do umowy.

I CSK 2230/24

2

Cztery dni po podpisaniu umowy wykonawca stwierdził, że dostarczony

przez inwestorów projekt budowlany jest niewystarczający, i wraz z inspektorem

nadzoru sporządził protokół konieczności o potrzebie sporządzenia bardziej

szczegółowego projektu wykonawczego na koszt wykonawcy. Z projektu

wykonawczego wynikało, że ilość stali niezbędnej do wykonania konstrukcji

przewyższa ilość przyjętą przez wykonawcę w ofercie o 10 178 kg. Dlatego

wykonawca zamówił 29 774 kg stalli zamiast przewidzianych umową 19 500 kg.

Przy tym waga głównych elementów konstrukcyjnych w już wybudowanej oborze

stanowi 15 645,47 kg, a pozostałe około 14 000 kg stanowią elementy połączeń

(blachy) i stężeń (pręty).

Roboty zostały zakończone 5 czerwca 2017 r. Pismem z 16 lipca 2018 r.

wykonawca wezwał inwestorów, aby do 24 lipca 2018 r. zapłacili 114 080 zł tytułem

wynagrodzenia za roboty dodatkowe.

Sąd drugiej instancji ustalił, że obiektu jest zgodny z przewidzianym

w projekcie budowlanym, przedstawionym przez inwestorów. Nie zostały wykonane

żadne roboty dodatkowe, stanowiące podstawę zmiany wynagrodzenia w oparciu

o umowę. Dlatego wykonawcy nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie.

Wykonawca składając ofertę w oparciu o projekt budowlany, zbyt ogólny do

ścisłego obliczenia koniecznej ilości stali, ponosi ryzyko niedoszacowania swoich

kosztów.

Wykonawca wniósł o przyjęcie swojej skargi kasacyjnej do rozpoznania ze

względu na:

1) wystąpienie zagadnienia prawnego: czy w sytuacji ustalenia w umowie

o roboty budowlane wynagrodzenia ryczałtowego z pewnymi modyfikacjami,

wykonawca może być obciążony ryzykiem wykonania prac koniecznych do

realizacji zamówienia i poniesienia całości kosztów zakupu, dostawy i montażu

materiałów, nie przewidzianych w dokumentacji przedstawionej przez

zamawiającego, na podstawie której przygotowana została oferta wykonawcy, a w

konsekwencji umowa a zatem gdzie leży granica ryzyka wykonawcy, o którym

mowa w art. 632 § 2 k.c.;

I CSK 2230/24

3

2) oczywistą zasadność skargi w zakresie zarzutów naruszenia prawa

materialnego:

a) art. art. 405 w zw. z art. 410 § 1 k.c. przez przyjęcie, że nie doszło do

bezpodstawnego wzbogacenia inwestorów;

b) art. 632 § 1 k.c. przez przyjęcie bezzasadności dochodzonego roszczenia

o wynagrodzenie za roboty dodatkowe;

c) art. 632 § 1 w zw. z art. 651 k.c. przez przyjęcie, że konieczność

zamontowania przy realizacji obiektu budowlanego dodatkowej ilości stali nie jest

robotą dodatkową lecz elementem ryzyka obciążającego wykonawcę, wynikającego

z istoty wynagrodzenia ryczałtowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., tym się

różni od potrzeby wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), że nie

sprowadza się do rozumienia pojęcia użytego w przepisie prawnym. Zagadnienie

prawne powstaje, gdy dokonanie prawidłowej subsumcji ustalonego stanu

faktycznego wymaga uwzględnienia kilku przepisów, niekiedy regulujących odrębne

kwestie. Zagadnienie prawne powstaje zazwyczaj na tle wzajemnej relacji dwóch

przepisów, tj. czy jeden nich wyłącza drugi, czy też stosuje się je niezależnie.

Oczywiście może się zdarzyć, że po dokonaniu wykładni niejasnego przepisu

powstaje zagadnienie prawne związane z wzajemną relacją już wyłożonych

przepisów. Podniesienie zagadnienia prawnego wymaga sformułowania pytania, na

które ma odpowiedzieć Sąd Najwyższy, a koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy.

Takiego zagadnienia skarżący nie przedstawił. Skarżący domagał się

wykładni, że mimo ustalenia wynagrodzenia ryczałtowego wykonawca nie może

być obciążony ryzykiem wykonania prac poniesienia całości kosztów zakupu,

dostawy i montażu materiałów, nie przewidzianych w dokumentacji przedstawionej

przez zamawiającego, na podstawie której przygotowana została oferta

wykonawcy. Tak rozumiane wynagrodzenie ryczałtowe jest sprzeczne ze

znaczeniem tego pojęcia nadanym mu w art. 632 § 1 k.c. Odstępstwa od zasady

I CSK 2230/24

4

ustanowionej w art. 632 § 1 k.c. przewiduje art. 632 § 2 k.c., lecz skarżący zasadnie

nie zarzuca naruszenia tego przepisu, ponieważ nie zaszła zmiana okoliczności.

Skarżący podnosi, że dokumentacja przedstawiona przez inwestorów była wadliwa,

co jest bez znaczenia dla stosowania art. 632 § 1 k.c. Wady dokumentacji mogą

uzasadniać odstąpienie od umowy. Można także rozważać odpowiedzialność

odszkodowawczą inwestora (art. 471 k.c.), gdyby dostarczenie prawidłowej

dokumentacji zostało uznane za obowiązek inwestora wynikający z umowy o roboty

budowlane, co jest zagadnieniem spornym.

W wyroku SN z 28 lipca 2023 r., II CSKP 2373/22, wskazano,

że „Wynagrodzenie ryczałtowe stanowi z góry określoną kwotę pieniężną jako

ekwiwalent za wykonanie dzieła bez względu na rozmiar świadczonych prac

i wartość poniesionych kosztów (art. 632 § 1 KC). Rozliczenia stron nie opierają się

w tym przypadku na cenach jednostkowych oraz faktycznie wykonanych

świadczeniach. Wykonawca nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia,

chociażby w czasie zawierania umowy nie można było przewidzieć rozmiaru

i kosztów prac. Nie podlega ono zatem zmianom, także wtedy gdy pojawiają się

okoliczności, których przyjmujący zamówienie nie przewidział. Ryzyko

ekonomiczne prawidłowej identyfikacji przedmiotu zamówienia, poprawności

obliczenia wynagrodzenia, a także zmiany kosztów realizacji umowy ponosi

przyjmujący zamówienie. Ryzyko to jest ograniczone na zasadach wynikających z

art. 632 § 2 KC i równoważone przez niemożność żądania przez zamawiającego

obniżenia wynagrodzenia ryczałtowego także wtedy, gdyby przyjmujący

zamówienie osiągnął wyższe od oczekiwanych korzyści”.

Inwestorzy otrzymali zamówiony umową obiekt i ta umowa jest podstawą

przysporzenia do majątku inwestorów. Artykuł 405 i 410 k.c. nie stosują się.

W sprawie nie występuje przedstawione zagadnienie prawne i nie są

oczywiście uzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 2230/24

5

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[SOP]