Bank nie dostał kasacji w sprawie kredytu frankowego, kredytobiorcy dostaną po 2700 zł

Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od

wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 7 marca 2025 r., wydanego w sprawie

z

powództwa

K.M.

i

M.M.

o ustalenie.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, bank przedstawił

szereg zagadnień prawnych, związanych z wykładnią postanowień umowy kredytu

I CSK 2237/25

2

hipotecznego przeliczanego na franki szwajcarskie. Wskazał również na potrzebę

wykładni przepisów, w oparciu o które sformułował szczegółowe zagadnienia.

Skarżący powołał się także na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej polegającą

na zastosowaniu art. 3851 § 1 k.c. i art. 58 § 2 k.c. do umowy kredytu walutowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie

dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot

nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy

nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN:

z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24;

z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23;

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

I CSK 2237/25

3

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca

w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych. Jednakże jeśli

skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien

przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu

Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN:

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24;

z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23;

z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

Skarżąca przedstawiła szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się

do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu

zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron

były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie te jednak

doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca

tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego

i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm

ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi jednostronną

swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco

narusza interesy konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści

i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo

istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną

(por. wyroki SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 20 lutego 2023 r.,

II CSKP 809/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22; z 15 października 2024 r.,

I CSK 2237/25

4

II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r.,

II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23; z 28 lutego 2025 r.,

II CSKP 278/23).

Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale składu całej Izby

Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118,

ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych

z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,

w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie

postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych

w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia

w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

I CSK 2237/25

5

Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład

całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały

w analogicznym składzie (art. 88 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym).

W zakresie istotnej dla rozpoznawanej sprawy problematyki Sąd Najwyższy

wypowiadał się już wielokrotnie i dokonał analizy art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw.

z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 co do kwalifikacji postanowień dotyczących

przeliczania franków szwajcarskich na złote przy wykorzystaniu kursu jednostronnie

ustalanego przez bank, jak też co do zastąpienia nieuczciwych postanowień

umownych przepisami prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym.

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że konsekwencją stwierdzenia, że dane

postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c.

jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia,

połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową

w pozostałym zakresie (postanowienie SN z 17 lutego 2026 r., I CSK 3708/24).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób sprzeczną z jednolitą

i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany bank pod pozorem

I CSK 2237/25

6

oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego

wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił

wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego

rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji.

Przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych wyprzedzają

w zakresie sankcji ewentualną sankcję nieważności określoną w art. 58 w zw.

z art. 3531 k.c. a także wynikającą z możliwej sprzeczności z zasadami współżycia

społecznego (art. 58 § 2 k.c.). Dotyczy to zarówno niewystąpienia skutku

nieważności przy wprowadzeniu do umowy naruszającej naturę stosunku

zobowiązaniowego regulacji zasad ustalania kursów walut, jak wszelkich uchybień

w zakresie wypełnienia obowiązków informacyjnych związanych z ryzykiem

walutowym (na jakie narażany jest kredytobiorca), które również podlegają ocenie

w świetle norm dotyczących niedozwolonych postanowień umownych, nie zaś

zasad współżycia społecznego.

Konsekwencją uznania klauzuli za niedozwoloną w rozumieniu art. 3531 k.c. może być upadek umowy równoznaczny z jej nieważnością ze skutkiem ex tunc,

w sytuacji, gdy bez klauzuli uznanej za niedozwoloną umowa nie może w dalszym

ciągu obowiązywać, a jednocześnie nie ma możliwości jej zastąpienia

dyspozytywnym przepisem prawa (zob. postanowienie SN z 5 maja 2026 r.,

I CSK 71/26).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem

istotnych kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd

Najwyższy.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10

ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za

czynności radców prawnych.

Adam Doliwa

(P.H.)

I CSK 2237/25

7

[SOP]