Spór o nieistnienie kredytu z bankiem w upadłości toczy się bez zawieszenia

Wyrokiem z 16 grudnia 2022 r., I C 383/21, Sąd Okręgowy w Szczecinie

zasądził od pozwanego banku łącznie na rzecz powodowych kredytobiorców

74 288,27 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 27 marca 2020 r. i ustalił,

że między stronami nie istnieje stosunek prawny kredytu.

I CSK 2409/24

2

W toku postępowania apelacyjnego 20 lipca 2023 r. Sąd Rejonowy dla m.st.

Warszawy w Warszawie ogłosił upadłość pozwanego banku, Sąd drugiej instancji

zawiesił postępowanie i podjął je przeciwko syndykowi tylko co do roszczenia o

ustalenie.

Wyrokiem częściowym, zaskarżonym skargą kasacyjną, Sąd Apelacyjny

w Szczecinie oddalił apelację banku w zakresie ustalenia nieistnienia stosunku

kredytu.

Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania ze względu na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia

prawnego: czy postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy o ustalenie

nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu waloryzowanego (indeksowanego

albo denominowanego) do waluty obcej, wytoczone przeciwko upadłemu bankowi

(kredytodawcy), jest sprawą „o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy

upadłości" w rozumieniu art. 145 ust. 7 pr.upadł. i tym samym podlega zawieszeniu

na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 lub art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1

i art. 145 ust. 1 pr.upadł. do czasu rozpoznania zgłoszenia wierzytelności na liście

wierzytelności lub, odpowiednio, odmowy uwzględnienia wierzytelności na liście

i wyczerpania trybu określonego ustawą.

Syndyk masy upadłości banku wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania również z uwagi na istnienie potrzeby wykładni: art. 174 § 1 pkt 4

k.p.c. w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł. oraz art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.

w zw. z art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 pr.upadł.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 144 ust. 1 pr.upadł. po ogłoszeniu upadłości postępowania

sądowe, administracyjne lub sądowoadmimstracyjne dotyczące masy upadłości

mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko memu.

Postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego nie jest postępowaniem

dotyczącym wierzytelności, o którym mowa w art. 145 pr.upadł., dlatego należało je

podjąć i dalej prowadzić. Orzeczenie ustalające istnienie lub nieistnienie stosunku

kredytu może na podstawie art. 366 k.p.c. mieć wpływ na rozstrzygnięcie

o wierzytelnościach stron umowy, w tym może wiązać przy ustalaniu listy

I CSK 2409/24

3

wierzytelności upadłego, lecz sam proces o ustalenie istnienia lub nieistnienia

stosunku prawnego nie jest postępowaniem dotyczącym wierzytelności.

Takie stanowisko potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego

z 19 września 2024 r., III CZP 5/24: „postępowanie sądowe z powództwa

kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego

z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku

postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą „o wierzytelność, która podlega

zgłoszeniu do masy upadłości” w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego

2003 r. Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia

osoby pełniącej funkcję syndyka”.

To właśnie korelacja art. 145 ust. 1 pr.upadł. z ustaleniem listy

wierzytelności, wyrażająca istotę i funkcję przywołanego przepisu, stanowi o

fundamentalnej różnicy między sprawami o ustalenie i sprawami o zasądzenie. W

przypadku zawieszenia postępowania o ustalenie nieistnienia stosunku kredytu

kredytobiorca upadłego nie mógłby zgłosić roszczenia o ustalenie do listy

wierzytelności, ponieważ umieszczeniu na liście podlegają tylko wierzytelności,

czyli prawa do żądania spełnienia oznaczonego świadczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.

Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego

zwrot kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki

minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Dariusz Pawłyszcze

(G.G.)

[SOP]